Bijbelse debatten: Is liegen een zonde?

God wil dat je een leven leidt vol vreugde, vrede en integriteit! En vandaag gaan we iets onderzoeken dat ons hele leven raakt: De vraag is of liegen een zonde is. Dit is iets waar veel goedhartige christenen aan denken. Het gaat om ons geloof, wat goed en fout is en hoe God wil dat we met Hem en met anderen leven. Dit artikel is hier om ons te helpen dit belangrijke onderwerp vanuit een christelijk standpunt te bekijken, voortbouwend op de wijsheid van de Bijbel, grote geloofsdenkers en de geschiedenis van de kerk. Begrijpen wat een leugen is, waarom het belangrijk is voor onze verbazingwekkende God en hoe we in de waarheid kunnen wandelen – dit zijn zulke essentiële onderdelen van onze reis met Hem.

Wat zegt de Bijbel over liegen? Laten we Gods hart hierover zien!

Gods Woord, de Bijbel, is zo duidelijk en consistent als het gaat om liegen. Zowel in het Oude Testament als in het Nieuwe Testament laat het ons zien dat liegen niet in overeenstemming is met Gods wonderbaarlijke karakter en Zijn perfecte plan voor ons.1 Dit is niet zomaar een kleinigheid; Het is belangrijk in de Schrift. Het begrijpen van deze basis is zo belangrijk voor iedereen die eerlijkheid vanuit Gods perspectief wil zien.

Het negende gebod: Een stevige rots voor de waarheid

Een echte hoeksteen om dit te begrijpen is het negende gebod. God zelf zei: "Gij zult geen vals getuigenis afleggen tegen uw naaste" (Exodus 20:16). Dit krachtige gebod, een deel van de Tien Geboden die God aan Mozes gaf, vertelt ons direct om niet te liegen, vooral wanneer het iemand pijn zou kunnen doen, zoals in een rechtbank.1 Hoewel het misschien eerst over juridische zaken ging, geloven veel gelovige christenen dat dit gebod een grotere boodschap heeft: Het negende gebod laat ons zien hoe belangrijk waarheid is voor rechtvaardigheid, eerlijkheid en gezonde, liefdevolle relaties in onze gemeenschappen.

Gods visie op liegen in het Oude Testament: Hij verafschuwt valsheid!

Naast dit specifieke gebod vertelt het Oude Testament ons consequent dat liegen verkeerd is. Het boek Spreuken is hier bijzonder sterk in. In Spreuken 12:22 staat bijvoorbeeld: "De Heer heeft een hekel aan leugenachtige lippen die hij verheugt in mensen die betrouwbaar zijn."5 Is dat niet mooi? God verheugt zich in jij Als je betrouwbaar bent! En Spreuken 6:16-19 noemt zelfs "een leugenachtige tong" en "een valse getuige die leugens uitstort" onder de zeven dingen waar God echt een hekel aan heeft.1 Deze verzen maken glashelder hoeveel God tegen leugen is.

De Psalmen tonen ons ook Gods hart over liegen. Psalm 101:7 zegt: "Niemand die bedrog pleegt, zal in mijn huis wonen; Niemand die vals spreekt, zal in mijn aanwezigheid staan.”1 Dit vertelt ons dat een leven van bedrog gewoon niet past bij het dicht bij God zijn. Andere psalmen uiten verdriet over hoe vaak leugens voorkomen en de schade die ze veroorzaken (Psalm 12:1-2, Psalm 58:3, Psalm 62:4).1 Het boek Leviticus beveelt ook: “Gij zult niet stelen, noch vals handelen, noch tegen elkaar liegen” (Leviticus 19:11).3 Deze consistente boodschap in het hele Oude Testament – in de Wet, in Wijsheidsboeken en in Psalmen – laat zien dat Gods standpunt tegen liegen geen klein punt is. Het is een kernbeginsel dat gelovigen leert dat waarheidsgetrouw zijn een essentieel onderdeel is van een leven dat Gods wil eert.

Nieuwtestamentische inzichten: Jezus is de waarheid, Satan is de vader van de leugen.

Het Nieuwe Testament bouwt hierop voort en brengt ons nog dieper in het begrijpen van de waarheid. Jezus Christus, onze Verlosser, identificeerde Zichzelf als "de weg en de waarheid en het leven" (Johannes 14:6).1 Wauw! Dit betekent dat de waarheid niet alleen iets is dat God waardeert; Het is een deel van Zijn wezen. Maar toen beschreef Jezus Satan als “een leugenaar en de vader van leugens” (Johannes 8:44).1 Dit omlijst liegen als afkomstig van een bron van kwaad, volledig tegengesteld aan God en Zijn wonderbaarlijke koninkrijk.

De apostelen, die het volmaakte voorbeeld van Jezus volgden, moedigden gelovigen aan om in waarheid te leven. Efeziërs 4:25 dringt er bij ons op aan: "Daarom moet ieder van u leugens uitstellen en waarheidsgetrouw tot zijn naaste spreken, want we zijn allemaal leden van één lichaam."1 Deze oproep om waarheidsgetrouw te zijn houdt verband met de eenheid en gezondheid van ons christelijk gezin. Op dezelfde manier leert Kolossenzen 3:9: "Leg elkaar geen leugens aan, omdat jullie de oude man met zijn daden hebben afgeschrikt."6 Deze leringen roepen ons als christenen op tot een gloednieuwe manier van leven, een leven vol waarheid dat Jezus ons heeft laten zien.

De Bijbel laat ook zien dat liegen meer is dan alleen valse woorden zeggen. Het omvat een hele reeks bedrieglijke dingen, zoals doen alsof je iets bent dat je niet bent, slechts de helft van het verhaal vertellen, overdrijven, verkeerd citeren, lasteren, roddelen en zelfs zwijgen wanneer de waarheid moet worden gesproken (Leviticus 5:1).1 Hypocrisie, waarbij wat je doet niet overeenkomt met wat je zegt, ook een vorm van liegen is waar de Bijbel sterk tegen spreekt.9 Dit betekent dat Gods roep om waarheid een oproep is tot volledige integriteit, waarbij ons innerlijke zelf en wat we aan de buitenkant laten zien in prachtige harmonie zijn.

De Serieuze Resultaat van een Leven van Leugens

Het boek Openbaring geeft een aantal ernstige waarschuwingen over wat er uiteindelijk gebeurt voor degenen die blijven liegen en zich er niet van afkeren. In Openbaring 21:8 staat dat “alle leugenaars” zullen belanden “in het meer dat brandt van vuur en zwavel”.1 En in Openbaring 22:15 staat dat “iedereen die van leugens houdt en leugens beoefent” geen deel zal uitmaken van Gods verbazingwekkende hemelse stad.1 Deze passages laten zien hoe ernstig God een leven beschouwt dat vol onberouwvol bedrog is.

Vaak verbindt de Bijbel liegen met andere zonden of negatieve houdingen zoals trots, gemeenheid of oneerlijk willen winnen.1 Dit suggereert dat liegen zelden slechts één enkele handeling is; Het kan een teken zijn van diepere problemen in ons hart of een deur naar nog meer wangedrag. Dus als er een gewoonte is om te liegen, kan dit betekenen dat we met Gods hulp naar deze hartaandoeningen moeten kijken.

Is liegen altijd een zonde in het christendom, of zijn er verschillende manieren om het te zien?

Hoewel Gods Woord zo sterk is tegen liegen, is de vraag of elke keer we zeggen dat iets wat niet waar is een zonde is, of als er situaties zijn waarin het begrijpelijk is, is dat iets waar christenen al heel lang over praten. De meeste christelijke opvattingen raden liegen sterk af en beschouwen het in het algemeen als een zonde.3 Dit komt uit al die bijbelpassages die benadrukken hoe waarheidsgetrouw God is en hoezeer Hij een hekel heeft aan leugens, zoals we al hebben gezien.

De visie die zegt: Liegen is altijd verkeerd, wat er ook gebeurt

Er is een zeer sterk geloof in het christelijk denken dat zegt dat liegen is altijd Verkeerd, zonder uitzonderingen. Deze opvatting, die soms moreel absolutisme wordt genoemd wanneer we hierover praten, is onderwezen door werkelijk invloedrijke christelijke denkers zoals de heilige Augustinus en de heilige Thomas van Aquino.3 Ook in officiële leringen zoals de katholieke catechismus wordt duidelijk gesteld dat “liegen altijd verkeerd is”.3 Mensen die dit geloven, zeggen dat, omdat waarheidsgetrouw zijn deel uitmaakt van Gods natuur en op zich een goede zaak is, elke opzettelijke leugen gewoon verkeerd is omdat het indruist tegen wie God is en de juiste manier is om onze woorden te gebruiken.4 Voor degenen die deze opvatting hebben: “Het is altijd zonde om te liegen. Periode”.4

Verschillende opvattingen en enkele ingewikkelde Bijbelverhalen

Zelfs met deze sterke algemene stellingname tegen liegen bespreken mensen nog steeds precies wat een “leugen” is en of sommige situaties ons toestaan of zelfs nodig hebben om iets te zeggen dat niet helemaal duidelijk is.3 Een belangrijke reden voor deze verschillende opvattingen komt uit bepaalde verhalen in de Bijbel. In deze verhalen gebruikten mensen bedrog, vooral om onschuldige levens te redden of iets te doen wat God wilde, en het lijkt erop dat ze niet werden gestraft of zelfs door God werden geprezen. Deze verhalen maken het een beetje uitdagend om te zeggen dat liegen absoluut altijd verkeerd is, zonder uitzonderingen.

Enkele bekende voorbeelden zijn:

• De Hebreeuwse vroedvrouwen: In Exodus 1:17-21 gehoorzaamden de vroedvrouwen Shiphrah en Puah niet aan het bevel van Farao om pasgeboren Hebreeuwse jongens te doden. Toen Fir'aun hen daarom vroeg, misleidden zij hem. En de Bijbel vertelt ons dat "God goed met de vroedvrouwen omging" en "hun gezinnen gaf" omdat ze God vreesden.3 De goede afloop en Gods zegen in dit verhaal doen veel mensen zich afvragen of hun misleiding in die specifieke situatie als zondig werd beschouwd.
• Rachab de Hoer: In Jozua 2, hoofdstuk 2, loog Rachab tegen de leiders van Jericho om de Israëlitische spionnen die zij verborg te beschermen.3 Later werd zij geprezen om haar geloof in Hebreeën 11:31 en Jakobus 2:25, en werd haar leven, samen met dat van haar familie, gered toen Jericho werd vernietigd. Het feit dat haar geloof werd geprezen – en haar geloof werd aangetoond door haar daden, waaronder de misleiding – draagt bij aan de discussie over de vraag of haar leugen verkeerd was.

Deze verhalen, waarin misleiding verband lijkt te houden met goede, godverheerlijkende resultaten, hebben geleid tot verschillende theologische ideeën die proberen deze te begrijpen, naast de algemene regel van de Bijbel tegen liegen. Deze voortdurende discussie benadrukt een fundamentele uitdaging in de christelijke ethiek: hoe we een evenwicht kunnen vinden tussen het volgen van Gods geboden (die als morele absoluutheden zijn) en het toepassen van beginselen als liefde en rechtvaardigheid met mededogen in onze gecompliceerde en onvolmaakte wereld.

Theologische ideeën voor mogelijke uitzonderingen

Er zijn verschillende ethische ideeën gesuggereerd om situaties aan te pakken waarin het vertellen van de letterlijke waarheid tot vreselijke schade kan leiden:

• Gegradueerd absolutisme (hierarchicalisme): Deze opvatting suggereert dat er weliswaar morele absoluutheden zijn, maar dat deze in een soort rangschikking van belang zijn.15 Wanneer twee morele plichten botsen – zoals de plicht om de waarheid te vertellen en de plicht om een onschuldig leven te beschermen – moet een christen de “hogere” morele wet gehoorzamen. In dergelijke gevallen kan liegen om een leven te redden worden gezien als het “grotere goed” en dus niet zondig, omdat de plicht om leven te redden (die de liefde van God weerspiegelt en hoeveel Hij mensen waardeert) wordt gezien als belangrijker dan de plicht om altijd de letterlijke waarheid te spreken tegen iemand die het voor het kwaad zou gebruiken.4
• Tegenstrijdig absolutisme (kleiner van twee kwaden): Dit standpunt erkent dat er in onze onvolmaakte wereld echte morele dilemma’s kunnen ontstaan wanneer elke keuze zonde met zich meebrengt.15 In deze trieste situaties moet een persoon kiezen voor het “mindere kwaad” (bijvoorbeeld liegen om een leven te redden in plaats van een onschuldige te laten vermoorden) en vervolgens om vergeving van God vragen voor de zonde die hij heeft begaan.15
• Het “recht op de waarheid”: Sommige denkers, zoals de 17e-eeuwse advocaat en theoloog Hugo Grotius, hebben betoogd dat onze plicht om de waarheid te vertellen niet absoluut is in die zin dat niet iedereen in elke situatie een fundamenteel “recht op de waarheid” heeft.20 Iemand die iets kwaads probeert te doen, zoals een moordenaar die op zoek is naar zijn slachtoffer, zou kunnen worden gezien als iemand die dat recht heeft opgegeven. In dergelijke gevallen kan bedriegen om ernstige schade te voorkomen als goed worden beschouwd, omdat de persoon die bedriegt geen inbreuk maakt op een recht dat de kwaaddoener verschuldigd is.20

De nuance van het terughouden van de waarheid

Het is ook belangrijk om een verschil te zien dat sommige theologen maken tussen actief iets verkeerds zeggen en passief informatie achterhouden of gewoon stil blijven.1 Er kunnen momenten zijn waarop we niet alles hoeven te vertellen wat we weten, vooral als dit onnodige schade zou toebrengen of een vertrouwensbreuk zou veroorzaken. Jezus zelf sprak soms in gelijkenissen of koos ervoor om vragen niet rechtstreeks te beantwoorden, wat suggereert dat er een wijsheid is in de manier waarop we communiceren die verder gaat dan eenvoudige ware of valse verklaringen.4

Het feit dat er in het christendom geen eenduidig, universeel overeengekomen antwoord bestaat over de vraag of liegen altijd een zonde, zonder uitzonderingen, betekent dat gelovigen de Bijbel zorgvuldig moeten bestuderen, om wijsheid moeten bidden, naar hun geweten moeten luisteren en moeten vertrouwen op de leiding van de Heilige Geest wanneer zij deze moeilijke ethische keuzes moeten maken. Het laat zien dat we spirituele volwassenheid en wijsheid nodig hebben, niet alleen een eenvoudige regel voor elke complexe menselijke situatie.

Hoe houdt Gods natuur als waarheidsgetrouw verband met de zonde van liegen?

Het christelijke begrip van waarom liegen een zonde is, is zo diep verbonden met de aard en het karakter van God Zelf. Het is niet alleen zo dat God niet van liegen houdt; Het is dat liegen volledig tegengesteld is aan wie Hij is.

God is Waarheid – Het is zijn essentie!

Dit is zo belangrijk, mijn vriend: de Bijbel zegt niet alleen dat God de waarheid spreekt; Het stelt Hem voor als de Waarheid zelf. Jezus Christus, waarvan wij als christenen geloven dat Hij God is in menselijke vorm, deed deze verbazingwekkende uitspraak: "Ik ben de weg, de waarheid en het leven" (Johannes 14:6).1 Dit betekent dat de waarheid een kernonderdeel is van wie God is. Het Oude Testament spreekt ook over God als de “God van de waarheid” (Jesaja 65:16).14 De Schrift vertelt ons ook dat “God geen mens is, dat hij moet liegen” (Numeri 23:19) en dat het “onmogelijk is dat God liegt” (Hebreeën 6:18).6 Hiermee wordt Gods wezen als de ultieme standaard en bron van alle waarheid vastgesteld. Deze goddelijke realiteit betekent dat de waarheid niet zomaar een veranderend menselijk idee is of iets dat relatief is; het is een objectieve realiteit, gebaseerd op Gods eigen onveranderlijke aard. Dus als we liegen, is het een overtreding van deze doelstelling, de goddelijke realiteit, niet alleen het overtreden van een sociale regel.

Liegen is het tegenovergestelde van Gods natuur

Omdat God inherent Waarheid is, is alles wat onwaar, bedrieglijk of onwaar is, per definitie in strijd met Zijn karakter. De Bijbel zegt dat liegen “het karakter van God beledigt”.1 We zien dit in passages als Spreuken 6:16-19, waarin “een leugenachtige tong” en “een valse getuige die leugens uitstort” worden genoemd onder de dingen die God “haat”.1 Dit verklaart de diepe theologische reden waarom liegen een zonde is: Het is een belediging voor het wezen zelf van God.

Het beeld van God (Imago Dei) en Onze Oproep tot Waarachtigheid

De christelijke leer vertelt ons dat mensen uniek zijn geschapen “naar het beeld van God” (Genesis 1:26-27), vaak genoemd door de Latijnse uitdrukking Imago Dei.30 de volle betekenis van naar Gods beeld gemaakt zijn is zo rijk en heeft vele facetten dat het zeker ons vermogen omvat om te redeneren, goed van kwaad te weten, een relatie met God te hebben en Zijn karakter in de wereld weer te geven.30

Als God Waarheid is, dan betekent geschapen worden naar Zijn beeld dat we een fundamentele roeping hebben om waarheidsgetrouw te zijn. Liegen vervormt of beschadigt daarom dit goddelijke beeld in ons. Het is een gebrek aan weerspiegeling van het waarheidsgetrouwe karakter van Degene in wiens gelijkenis we zijn gemaakt. Dit geeft ons een directe reden waarom Wij, als mensen, hebben een morele verplichting om waarheidsgetrouw te zijn: Als dragers van Zijn beeld, omvat ons doel het weerspiegelen van het karakter van onze waarheidsgetrouwe Schepper. Liegen is een directe tegenstrijdigheid van dit geschapen doel.

Satan: De "Vader van de leugens" – Een Stark-contrast!

In volledig contrast met Gods natuur als waarheid identificeerde Jezus Satan als “een leugenaar en de vader van leugens” (Johannes 8:44).1 Deze krachtige bijbelse leer kadert liegen niet alleen als een menselijke zwakheid, maar als iets dat afkomstig is van en aansluit bij de aard van Gods belangrijkste vijand. Wanneer mensen ervoor kiezen om te liegen, gedragen ze zich in zekere zin als de "vader van de leugen" in plaats van als hun hemelse vader die de waarheid is. Hierdoor ontstaat een soort kosmische strijd tussen waarheid en bedrog, en de keuze van een christen om te liegen of waarheidsgetrouw te zijn, kan worden gezien als deelname, of hij zich dat nu realiseert of niet, aan deze grotere geestelijke strijd. Dit tilt de morele beslissing verder dan alleen persoonlijke ethiek naar het rijk van spirituele trouw.

Geroepen om Gods waarheidsgetrouwheid te schitteren

Als volgelingen van Christus, die Gods kinderen worden genoemd, worden we geïnstrueerd om God na te volgen en te streven naar heiligheid, en dat omvat ook Zijn attribuut van waarachtigheid (Leviticus 19:2; 1 Petrus 1:16).14 Wanneer de Bijbel zegt dat God "een welbehagen heeft in de waarheid" (Psalm 51:6) en Zijn volk beveelt "waarachtig te spreken" (Zacharia 8:16; Efeziërs 4:25), is het eigenlijk een oproep voor ons om op Hem te lijken.14 Waarachtig leven is een prachtige manier om God te eren en Zijn glorieuze karakter te weerspiegelen in de wereld om ons heen.

Zijn er verschillende soorten leugens (zoals “witte leugens”) en hoe ziet het christendom ze? Laten we dichterbij kijken, vriend!

Mensen praten vaak over verschillende soorten leugens en vragen zich af of sommige niet zo slecht zijn als andere. Het idee van een “witte leugen” is een veel voorkomend idee. Vanuit een christelijk perspectief is het zo belangrijk om deze verschillen te bekijken in het licht van wat de Bijbel leert over waarheid en misleiding.

De gemeenschappelijke vraag over "witte leugens"

Veel mensen gebruiken de term “witte leugen” om een onware verklaring te beschrijven die zij onbelangrijk vinden, die misschien wordt verteld om beleefd te zijn, om te voorkomen dat iemands gevoelens worden gekwetst, of om uit kleine problemen of verlegenheid te komen.2 Voorbeelden hiervan zijn het ten onrechte complimenteren van een maaltijd zodat je de kok niet beledigt, of het geven van een verzonnen reden om te laat te komen om een kleine afkeuring te voorkomen.7

Vanuit een christelijk standpunt, hoewel de impact of de Schade die we denken een “witte leugen” lijkt misschien klein in vergelijking met meer gemene leugens, er zijn verschillende belangrijke dingen om rekening mee te houden:

• Het is nog steeds een vorm van misleiding: Een leugen wordt over het algemeen opgevat als het afleggen van een onware verklaring met het plan om te misleiden.7 “Witte leugens” passen in deze beschrijving omdat ze inhouden dat opzettelijk iets wordt gezegd dat niet waar is.
• Gods afkeuring is breed: Wanneer de Bijbel tegen liegen spreekt, zoals in Spreuken 6:16-19, waarin een “liegende tong” wordt genoemd als iets dat God haat, geeft deze gewoonlijk geen uitzonderingen voor leugens die als “klein” of “goedbedoeld” worden beschouwd.7 De Bijbel benadrukt hoezeer God zich verheugt in waarheidsgetrouwheid zelf.7
• De val “Einde rechtvaardigt de middelen”: Het idee dat een witte leugen oké is als deze leidt tot een “goed” resultaat (zoals het niet kwetsen van gevoelens) is gebaseerd op het principe dat het doel de middelen rechtvaardigt. Maar de christelijke ethiek leert over het algemeen dat een goed doel een verkeerde handeling niet goed maakt.7 Gods maatstaf van waarachtigheid wordt niet terzijde geschoven door ons persoonlijk oordeel over wat een “goed” resultaat zou kunnen zijn.
• Erosie van vertrouwen en onze goede naam: Zelfs als individuele witte leugens onschadelijk lijken, kan een patroon van het vertellen ervan de geloofwaardigheid van een persoon echt schaden. Anderen kunnen die persoon uiteindelijk als onbetrouwbaar beschouwen, zelfs in kleine dingen, en dat kan relaties belasten.
• De neiging om leugens te laten groeien: De ene witte leugen kan er vaak toe leiden dat de andere de eerste verdoezelt, en deze latere leugens kunnen na verloop van tijd groter en minder “wit” worden.2 Dit creëert een “verstrengeld web” van bedrog dat steeds moeilijker te beheren wordt.6
• De motieven achter hen: Vaak worden witte leugens verteld uit eigenbelang (zoals proberen ongemak te voorkomen of onszelf er beter uit te laten zien) of uit angst voor wat er zou kunnen gebeuren als we de waarheid vertellen.7 Deze motieven zelf kunnen een probleem zijn vanuit een christelijk perspectief, wat ons aanmoedigt om moed en geloof te hebben.
• Een betere manier: Gesproken waarheid in liefde: De Bijbel moedigt ons als christenen aan om “de waarheid in liefde” te spreken (Efeziërs 4:15).7 Dit suggereert dat het mogelijk is om zowel eerlijk als vriendelijk te zijn en manieren te vinden om waarheidsgetrouw te communiceren zonder onnodig hard of kwetsend te zijn. Dit vraagt wijsheid en mededogen, die God ons kan geven!

Hoewel sommige zonden zeker verwoestendere onmiddellijke gevolgen hebben dan andere (een witte leugen is bijvoorbeeld niet hetzelfde als moord), is alle zonde beledigend voor God omdat deze niet voldoet aan Zijn volmaakte norm.7 De schijnbaar “kleine” aard van witte leugens maakt ze niet automatisch onschadelijk of aanvaardbaar vanuit bijbels oogpunt, en ze kunnen ons karakter feitelijk verzwakken en ons minder gevoelig maken voor hoe belangrijk de waarheid werkelijk is.36

Andere manieren waarop we misleidend kunnen zijn

Naast "witte leugens" wijzen christelijke gedachten en voorbeelden uit de Bijbel op verschillende andere manieren waarop de waarheid kan worden geschonden. Het gaat onder meer om:

• Overdrijving: Iets groter of indrukwekkender laten klinken dan het werkelijk is.1
• Halve waarheden: Opzettelijk slechts een deel van de waarheid vertellen op een manier die de persoon die luistert misleidt.1
• Laster en roddel: Het verspreiden van valse of onbevestigde negatieve informatie over anderen, wat hun reputatie schaadt.1
• Valse verschijningen (hypocrisie): Doen alsof je iemand of iets bent dat je niet bent; een verschil tussen wat je uiterlijk zegt en wat innerlijk waar is of wat je doet. Dit is een vorm van liegen waar Jezus sterk tegen sprak.1
• Inhouden van Waarheid (De Zonde van Stilte): In bepaalde situaties kan het een vorm van bedrog zijn om zich niet uit te spreken en de waarheid te onthullen wanneer er een morele plicht is om dit te doen. In Leviticus 5:1 wordt bijvoorbeeld gesproken over zondigen door niet te getuigen over iets dat je hebt gezien of geleerd wanneer je daar publiekelijk om wordt gevraagd.1
• Rationalisatie: Het verzinnen van valse redenen of excuses voor onze verkeerde acties om ze in orde te laten lijken.1
• Ontkenning: Weigeren om een waarheid die we kennen toe te geven of te erkennen, vaak om verantwoordelijkheid of ongemakkelijke situaties te vermijden. Petrus' ontkenning van Jezus is hiervan een bijbels voorbeeld9.
• bedrog: Dit is een bredere term voor het opzettelijk misleiden, misleiden of bedriegen van iemand.9
• Omtrek (Evasie): Het gebruik van indirecte, vage of rotondetaal om te voorkomen dat de directe waarheid wordt verteld of om een probleem te verwarren.9

Het feit dat er al deze verschillende vormen van onwaarheid zijn, toont aan dat misleiding een complex probleem is. Het gaat niet alleen om het vertellen van regelrechte leugens; het gaat ook om de intentie om te misleiden en de manieren waarop we communicatie kunnen verdraaien om te verbergen of te ontkennen wat waar is. Zelfs schijnbaar “kleine” leugens of subtiele misleidingen kunnen een schadelijk effect hebben op onze persoonlijke integriteit, onze relaties en ons getuigenis als christenen. In het volgende deel zullen we zien hoe invloedrijke vroegchristelijke denkers, zoals Augustinus en Aquino, systematisch verschillende soorten leugens categoriseerden.

Wat leerden de vroege kerkvaders over liegen?

De vroege leiders en grote denkers van de christen noemden vaak de kerkvaders, besteedden veel tijd aan het overwegen van morele vragen, en dat omvatte ook de kwestie van liegen. Onder de meest invloedrijke waren St. Augustinus van Hippo en St. Thomas van Aquino. Hun opvattingen hebben het christelijk ethisch denken gedurende vele, vele jaren echt gevormd.

St. Augustine's Strong Stand on Lying: Waarheid boven alles!

Augustinus (die leefde van 354-430 na Christus) schreef veel over liegen, vooral in zijn werken. De Mendacio (wat 'op leugens' betekent) en Contra mendacium („Tegen het liegen”).3 Hij staat bekend om zijn zeer stevige positie: Hij geloofde dat alle leugens zondig zijn en nooit en te nimmer verteld mogen worden, wat voor goeds we ook van hen denken.

• Wat is een leugen volgens Augustinus? Voor Augustinus gebeurt er een leugen wanneer iemand één ding in gedachten heeft, maar iets anders zegt met zijn woorden of tekens, en zijn bedoeling is om te misleiden.12 Het belangrijkste is hier de opzettelijke oneerlijkheid – iets anders zeggen dan wat volgens jou waar is.20 Dus je zou iets kunnen zeggen dat feitelijk onjuist is, maar niet liegen als je echt gelooft dat het waar is. En aan de andere kant kun je iets feitelijk waar zeggen, maar toch liegen als je denkt dat het vals is, maar het zeggen om iemand te misleiden.20
• Alle leugens zijn zondig, zei hij: Augustinus betoogde met grote passie dat er niet zoiets bestaat als een gerechtvaardigde leugen, zelfs niet om het leven van een onschuldige te redden of om iemand tegen schade te beschermen.3 Hij geloofde dat liegen op zichzelf verkeerd is omdat het het tegenovergestelde is van de waarheid, en dat de waarheid deel uitmaakt van wie God is. Om te kiezen om te liegen, zelfs om een goede reden, is om iets kwaads te kiezen.38 Hij zei beroemd: "Wie denkt dat er enige vorm van leugen is die geen zonde is, bedriegt zichzelf op schandelijke wijze".41
• De acht categorieën leugens van Augustinus: In zijn boek De Mendacio, Augustinus gesorteerd ligt in acht verschillende categorieën. Hij rangschikte ze op basis van hoe ernstig hij dacht dat ze waren, hij beschouwde ze allemaal als zonden.41 Over het algemeen wordt de volgorde van meest ernstige tot minst ernstige als volgt begrepen:
• Leugens vertelden bij het onderwijzen over religie (hij dacht dat dit de ernstigste was).
• Leugens die iemand pijn doen en niemand helpen.
• Leugens die iemand pijn doen, maar wel iemand anders helpen.
• Leugens verteld alleen voor het plezier van liegen of bedriegen.
• Leugens verteld om anderen te behagen in een gesprek (zoals een grapje leugens).
• Leugens die iemand helpen zonder iemand pijn te doen (bijvoorbeeld het redden van hun eigendom).
• Leugens die iemand helpen door hen te redden van fysieke schade of zelfs de dood.
• Leugens die iemand helpen door hem te behoeden voor “onwettige bezoedeling van zijn lichaam” (d.w.z. om zijn zuiverheid te bewaren). Zelfs met deze rangschikking van hoe ernstig ze waren, drong Augustinus erop aan dat zelfs de “minste” schadelijke leugen nog steeds een zonde is, omdat het betekent dat we afstappen van de waarheid.41 Zijn redenering was dat de waarheid van God komt en dat elke afkeer ervan een probleem is. Hij was bang dat het toestaan van uitzonderingen een gladde helling zou creëren, waardoor het absolute belang van de waarheid zou worden ondermijnd.

Thomas van Aquino over liegen: Het pad van Augustinus

Thomas van Aquino (die rond 1225-1274 leefde), een reusachtige figuur in de katholieke theologie, was het grotendeels eens met de opvatting van Augustinus over de zondigheid van het liegen in zijn beroemde werk, de Summa Theologica.12

• Wat is een leugen volgens Aquino? Aquino definieerde een leugen ook als een spraak die verschilt van wat in iemands hoofd leeft – zeggen wat volgens jou vals is.12 Hij benadrukte dat het belangrijkste deel van een leugen het volgende is: Will of verlangen om een onwaarheid te vertellen.41
• Alle leugens zijn zondig, leerde hij: Net als Augustinus leerde Aquino dat elke leugen op zichzelf zondig is omdat het een onnatuurlijk en ongeordend spraakgebruik is. Hij was van mening dat spraak van nature bedoeld is om te communiceren wat er in onze geest is.3 Woorden zijn tekenen van onze gedachten, en om ze te gebruiken om het tegenovergestelde te betekenen van wat we denken dat het is om ze te misbruiken.
• Hoe hij leugens en hun ernst classificeerde: Aquino ook geclassificeerd leugens, voornamelijk op basis van het doel achter hen, die van invloed zijn op hoe ernstig ze zijn:
• Ondeugende (of verderfelijke) leugens: Deze worden verteld met de bedoeling om een andere persoon pijn te doen. Zulke leugens zijn het ernstigst omdat ze rechtstreeks ingaan tegen liefdadigheid (wat liefde voor onze naaste is). Als de bedoelde schade zeer ernstig is, kan een ondeugende leugen een doodzonde (een zeer ernstige zonde) zijn.41
• Jocose Lies: Deze worden verteld in grap, voor de lol, of om het gesprek aangenamer te maken. Aquino beschouwde deze meestal als dagelijkse (minder ernstige) zonden, aangezien hun voornaamste bedoeling niet kwaadaardig is, hoewel ze nog steeds een stoornis inhouden41.
• Belachelijke (of nuttige) leugens: Deze worden verteld om een goed of nuttig doel te bereiken, zoals iemand helpen of schade voorkomen (bijvoorbeeld een leven of eigendom redden). Net als Jocose-leugens worden deze over het algemeen beschouwd als dagelijkse zonden. Hun ernst wordt verminderd door de goede bedoeling dat ze nog steeds zonden zijn omdat er een leugen werd gesproken.
• Mortal vs. Venial Sin: Een belangrijk onderscheid: Een zeer belangrijk onderdeel van de leer van Aquino was zijn verschil tussen doodzonden en dagelijkse zonden als het gaat om liegen. Een leugen wordt een doodzonde (een zonde die onze relatie met God verbreekt) als deze ernstig indruist tegen de naastenliefde – ofwel liefde tot God (zoals leugens in religieuze leer die fundamentele waarheden ontkennen) ofwel liefde tot de naaste (zoals leugens die iemands reputatie, veiligheid of welzijn ernstig schaden).41 Andere leugens, zoals veel nuttige of grappen makende leugens, worden beschouwd als dagelijkse zonden, die de naastenliefde verwonden maar niet vernietigen. Dit kader gaf een manier om verschillende niveaus van schuld voor liegen te begrijpen.

De gedetailleerde manier waarop zowel Augustinus als Aquino leugens definieerden en categoriseerden, zelfs al concludeerden ze dat alle vormen zondig zijn, laat zien hoe complex ze wisten dat het probleem was. Zij waren niet tevreden met eenvoudige veroordelingen; Ze wilden een zorgvuldige morele redenering geven. De nadruk op de intentie van de spreker — met name de intentie om anders te spreken dan wat in iemands hoofd leeft — omdat het centraal staat in wat een leugen is, heeft een blijvend effect gehad op de manier waarop we morele verantwoordelijkheid begrijpen. Het helpt ons onderscheid te maken tussen een opzettelijke leugen en een eerlijke fout.

Andere vroegchristelijke gedachten

Het is goed om te onthouden dat hoewel de opvattingen van Augustinus en Aquino zeer invloedrijk werden, er ook enkele vroegchristelijke schrijvers waren die betoogden dat liegen of het verbergen van de waarheid (dissimulatie) gerechtvaardigd zou kunnen zijn in bepaalde extreme situaties, zoals het redden van zielen, het beschermen van onschuldige mensen of voor andere goede doelen.3 Dit toont aan dat het debat over “gerechtvaardigde leugens” een lange, lange geschiedenis heeft binnen het christelijke denken.

Kan liegen ooit worden gerechtvaardigd, bijvoorbeeld om iemand te beschermen of om een “goede” reden? Dit is een harde, vriend!

Dit is echt een van de meest uitdagende ethische vragen voor ons als christenen. De Bijbel vertelt ons duidelijk en herhaaldelijk dat liegen verkeerd is, en invloedrijke denkers zoals Augustinus en Aquino voerden aan dat liegen altijd zondig is.3 Maar het leven kan ons een aantal curveballs geven, ons voor diepe morele dilemma's stellen waar het vertellen van de letterlijke waarheid lijkt te botsen met andere diepgewortelde christelijke waarden, zoals het beschermen van onschuldig leven of het tonen van mededogen.

De grote vraag: Waarheid vs. andere belangrijke morele plichten

De kern van dit dilemma ligt in situaties waarin het absoluut waarheidsgetrouw zijn een actie lijkt te eisen die zou leiden tot ernstige schade aan een onschuldig persoon. Een klassiek voorbeeld dat vaak wordt besproken, is of het goed is om te liegen tegen een moordenaar die vraagt waar zijn beoogde slachtoffer zich verbergt.3 Als je de waarheid vertelt, kan een onschuldig persoon sterven. Als je liegt, red je een leven, maar je bent tegen het bevel over leugens ingegaan. Wat doe je?

Christelijke denkers hebben op verschillende manieren naar deze spanning gekeken:

• De “geen uitzonderingen”-regel: Zoals we eerder hebben besproken, geloofden mensen als Augustinus en Aquino sterk dat liegen nooit goed is, zelfs niet om een leven te redden.3 Ze dachten dat het altijd mogelijk was om het juiste en onberispelijke te doen, misschien door te zwijgen, een beetje ontwijkend te zijn zonder daadwerkelijk een leugen te vertellen, of erop te vertrouwen dat God in Zijn wijsheid een uitweg zou bieden.4 Vanuit dit oogpunt moet je geen kwaad doen (zoals liegen) zodat goed (zoals het redden van een leven) kan gebeuren.
• Bijbelse voorbeelden van “gerechtvaardigde” misleiding: Zoals we in vraag 2 hebben opgemerkt, lijken bepaalde bijbelverhalen te laten zien dat mensen misleiding gebruiken om de onschuldigen te beschermen of om Gods doelen te dienen, en worden ze niet duidelijk veroordeeld of zelfs geprezen. De Hebreeuwse vroedvrouwen (in Exodus 1) en Rachab (in Jozua 2) zijn topvoorbeelden.3 Deze verhalen leiden sommigen ertoe te beweren dat God misleiding zou kunnen toestaan of zelfs goedkeuren in extreme situaties waar hogere morele plichten op het spel staan. Daniel Heimbach, bijvoorbeeld, stelt dat de Bijbel laat zien dat God soms wil dat goede mensen slechte mensen misleiden wanneer het past bij Zijn doelen. Hij definieert liegen als "communiceren in strijd met God" in plaats van alleen in strijd met feiten of wat wij denken.14

Ethische Ideeën Voor Deze Moeilijke Gevallen

Om deze moeilijke dilemma's te helpen navigeren, zijn verschillende ethische kaders voorgesteld binnen het christelijke denken:

1. Gegradueerd absolutisme (hierarchicalisme): Deze opvatting suggereert dat morele absoluten bestaan in een soort rangorde van belang.15 Wanneer twee absoluten botsen, wordt de christen geroepen om de hogere morele wet te gehoorzamen. De plicht om je naaste lief te hebben en onschuldig leven te beschermen (een hogere plicht) kan bijvoorbeeld belangrijker zijn dan de plicht om altijd de letterlijke waarheid te vertellen aan iemand die van plan is kwaad te doen (een lagere plicht in dat specifieke conflict).4 Liegen om een leven te redden zou dus worden gezien als het “grotere goed” en niet zondig in die situatie omdat je de hogere verplichting vervult.15 Mensen die dit punt steunen in de leringen van Jezus over het liefhebben van God en de naaste als de grootste geboden, waarvan alle anderen afhankelijk zijn (Mattheüs 22:37-40), wat een basis voor een dergelijke rangschikking suggereert.15
2. Tegenstrijdig absolutisme (de minste van twee kwaden): Dit perspectief is het ermee eens dat echte morele conflicten kunnen plaatsvinden in onze onvolmaakte wereld, waar elke beschikbare keuze het breken van een moreel absoluut inhoudt.15 In deze trieste situaties moet het individu kiezen voor het “mindere van twee kwaden”. Liegen om een leven te redden kan bijvoorbeeld worden gezien als een minder kwaad dan toestaan dat een onschuldig persoon wordt vermoord. Maar de daad van liegen wordt nog steeds als een zonde beschouwd, en daarvoor moet men de vergeving van God zoeken.15
3. Het idee van een “recht op de waarheid”: Sommige theologen, met name Hugo Grotius, introduceerden het idee dat onze verplichting om naar waarheid te spreken verband houdt met de rechten van de persoon met wie we praten.20 Grotius voerde aan dat een leugen “een schending is van de bestaande en permanente rechten van de persoon tot wie een discours of bepaalde tekens zijn gericht”.20 Volgens deze opvatting zouden mensen die zich bezighouden met ernstig kwaad (zoals een moordenaar die op zoek is naar hun slachtoffer) hun “recht op de waarheid” in die specifieke interactie kunnen verliezen.20 Daarom zou het misleiden van een dergelijke persoon om schade te voorkomen niet als een zondige leugen worden beschouwd omdat er geen recht wordt geschonden.20 Dit perspectief herdefinieert wat een leugen is in bepaalde vijandige situaties. Sommige moderne interpretaties bouwen hierop voort en suggereren dat degenen die actief vijandig staan tegenover het goede “het recht op waarheid en eerlijkheid hebben verbeurd”.20
4. Herdefiniëren wat een leugen is (niet alle misleiding liegt): Sommigen beweren dat niet elk geval van opzettelijke misleiding in feite een zondige leugen is.19 Parabels, figuurlijke taal of het verbergen van dingen in oorlogstijd kunnen bijvoorbeeld misleiding inhouden, maar niet noodzakelijkerwijs worden geclassificeerd als het soort kwaadaardige leugens dat de Bijbel veroordeelt.19 Het argument hier is dat de intentie en de context zijn super belangrijk. Als het niet de bedoeling is iemand die de waarheid verschuldigd is kwaadwillig te schaden of onrechtvaardig te misleiden, in plaats van de onschuldigen te beschermen of een goede zaak te dienen tegen een onrechtvaardige agressor, kan de misleiding anders worden bekeken.

Navigeren door die grijze gebieden met wijsheid

Het feit dat deze verschillende opvattingen bestaan binnen de christelijke ethiek toont aan dat er geen gemakkelijke, one-size-fits-all antwoorden zijn voor elke situatie. Hoewel de overgrote meerderheid van de leugens die we in het dagelijks leven kunnen vertellen duidelijk zondig zijn, kunnen extreme omstandigheden echte morele puzzels opleveren. Veel christenen zijn van mening dat in dergelijke zeldzame en ernstige situaties het geven van prioriteit aan het redden van onschuldig leven en het tonen van liefde voor onze naaste, zelfs als het gaat om het zeggen van iets dat feitelijk niet juist is voor een kwaaddoener, de meest Christusachtige reactie kan zijn.3 Professor Allen Verhey betoogde dat “We de waarheid niet leven omwille van God en omwille van de naaste”.3 Dit suggereert dat het vertellen van de waarheid moet worden afgewogen tegen andere goddelijke beginselen.

Wanneer we geconfronteerd worden met zulke pijnlijke keuzes, zijn we als christenen geroepen om ernstig te bidden voor onderscheidingsvermogen, wijsheid uit de Schrift te zoeken, om de leiding van de Heilige Geest te vragen en raad te krijgen van volwassen gelovigen. We moeten er altijd naar streven om te handelen op een manier die God eert en Zijn verbazingwekkende liefde en rechtvaardigheid weerspiegelt.

Wat zijn de spirituele en praktische gevolgen van liegen voor een christen?

Liegen, vanuit een christelijk standpunt, is niet iets om lichtvaardig op te letten, mijn vriend. Het heeft grote spirituele en praktische gevolgen die echt van invloed kunnen zijn op de relatie van een gelovige met God, zijn relaties met andere mensen, zijn eigen persoonlijke integriteit en zelfs de gezondheid van onze christelijke gemeenschap.

Spirituele gevolgen: Het kwetsen van onze wandeling met God

De geestelijke gevolgen van liegen zijn diep omdat de waarheid zo fundamenteel is voor Gods karakter en onze relatie met Hem.

• Afscheiding van God en een belemmerde relatie: Liegen is volledig tegengesteld aan de natuur van God, die is Waarheid (Johannes 14:6).1 Dus wanneer we ons bezighouden met bedrog, creëert dit een barrière tussen ons en God.8 Spreuken 12:22 vertelt ons: “Lijdende lippen zijn verfoeilijk voor de Heer.”5 Deze scheiding staat onze gemeenschap met God in de weg en kan leiden tot geestelijke achteruitgang.8 Psalm 101:7 zegt dat iemand die “bedrog beoefent” of “vals spreekt” niet in Gods huis zal wonen of in Zijn aanwezigheid zal staan.1
• Afstemmen op de vijand: De Bijbel identificeert Satan als “de vader van de leugen” (Johannes 8:44).1 Wanneer een christen ervoor kiest te liegen, sluiten zij zich in zekere zin aan bij de wegen van Gods vijand in plaats van bij Gods waarheid.29 Dat is een geestelijk gevaarlijke plaats om te zijn.
• Een verhard hart en meer vatbaar voor zonde: Liegen kan een schadelijk effect hebben op het geweten van een christen.11 Zodra iemand begint te liegen, met name om andere zonden te verdoezelen, kan het gemakkelijker worden om te blijven misleiden en zelfs in andere vormen van wangedrag terecht te komen.2 Ons geweten, dat lijkt op onze morele gids, kan worden “verzegeld” (1 Timoteüs 4:2), waardoor het moeilijker wordt om goed van kwaad te onderscheiden en verleiding te weerstaan.52 Dit creëert een cyclus waarin liegen andere zonden “veiliger” doet lijken omdat ze kunnen worden verborgen, wat leidt tot een verhard hart en een grotere neiging om te zondigen.11
• Gods oordeel en eeuwige gevolgen: De Schrift waarschuwt ons voor het oordeel van God voor hen die een levensstijl van liegen blijven leiden zonder zich te bekeren. Openbaring 21:8 noemt "alle leugenaars" onder degenen die "de tweede dood" in de poel van vuur zullen ondergaan.1 Dit zeer ernstige gevolg laat zien hoe ernstig God gewoonlijk en onberouwelijk bedrog beschouwt.

Praktische gevolgen: Beïnvloeding van ons dagelijks leven

Naast de spirituele impact heeft liegen ook reële, negatieve effecten op het leven en de relaties van een christen:

• Verlies van vertrouwen en beschadigde relaties: Vertrouwen is de basis, de basis, van alle gezonde relaties. Liegen tast dit vertrouwen fundamenteel aan en vernietigt het.1 Zelfs als een leugen niet meteen wordt ontdekt, weet de persoon die heeft gelogen dat er sprake is van een breuk in de integriteit van die relatie.11 Wanneer leugens zijn ontdekt, zal de persoon tegen wie werd gelogen het heel moeilijk, zo niet onmogelijk vinden om de leugenaar weer te vertrouwen. Alles wat ze zeggen, kan in twijfel worden getrokken en relaties kunnen gespannen of zelfs volledig verbroken raken.11 Heropbouwen dat gebroken vertrouwen een lange en moeilijke reis is.54
• Beschadigde reputatie en geloofwaardigheid: Een persoon die bekend staat als oneerlijk, zal een beschadigde reputatie hebben.2 Dit kan van invloed zijn op zijn privéleven, de manier waarop hij in de kerkgemeenschap wordt gezien en zelfs zijn kansen op werk. Geloofwaardigheid, als het eenmaal verloren is, is erg moeilijk om terug te krijgen.
• Conflict en Strife: Leugens leiden vaak tot misverstanden, argumenten, conflicten en algemene ongelukkigheid binnen gezinnen, vriendschappen en gemeenschappen.29 Spreuken 6:16-19 noemt “een leugenachtige tong” en “een valse getuige die leugens uitstort” als dingen die de Heer haat, deels omdat ze “onenigheid tussen broeders zaaien”.1
• Persoonlijke nood (Guilt and Shame): Liegen, vooral voor een christen die weet dat het verkeerd is, kan leiden tot veel innerlijke onrust, waaronder schuld, schaamte, angst en emotionele nood.29 Leven met de angst om ontdekt te worden kan een zeer zware last zijn om te dragen.
• Negatieve invloed op onze christelijke getuigenis: Als christenen zijn we geroepen om vertegenwoordigers van Christus in de wereld te zijn. Als gelovigen bekend staan als oneerlijk, ondermijnt dit ons getuigenis en de geloofwaardigheid van de evangelieboodschap die we proberen te delen.53 Mensen die niet geloven, kunnen zelfs worden uitgesloten van het overwegen van het christendom als ze hypocrisie en bedrog zien in degenen die beweren Christus te volgen.
• Schade aan de christelijke gemeenschap: Wijdverspreide oneerlijkheid binnen een kerk kan een giftige omgeving creëren. Het kan geestelijke groei belemmeren, hypocrisie aanmoedigen en echte, oprechte gemeenschap ontmoedigen.52 Het verhaal van Ananias en Saffira in Handelingen 5:1-11, die tegen de Heilige Geest en de kerk loog over hun offer, resulteerde in een onmiddellijk en streng oordeel van God. Dit laat zien hoe ernstig bedrog was binnen de vroege christelijke gemeenschap.1 Dit verhaal is een krachtige waarschuwing over de impact van oneerlijkheid op de Kerk.

De manier waarop deze gevolgen allemaal met elkaar verbonden zijn, is zo belangrijk. Een verlies van persoonlijke integriteit (dat is een spiritueel gevolg) leidt bijvoorbeeld rechtstreeks tot een verlies van vertrouwen van anderen (dat is een praktisch gevolg). Evenzo verschijnt afstemming met Satan, de vader van leugens (spiritueel), in acties die onenigheid creëren en relaties verbreken (praktisch). Dit toont aan dat liegen niet zomaar een geïsoleerde zonde is; het is iets dat van invloed is op het hele wezen van een gelovige en zijn interacties met God en de wereld om hem heen.

Als een christen liegt, hoe kunnen ze dan vergeving vinden en wat houdt berouw in? Er is altijd hoop en vergeving!

Het christelijk geloof biedt zo'n duidelijk en mooi pad naar vergeving en herstel voor alle zonden, en dat omvat de zonde van liegen. Hoewel liegen ernstig is en gevolgen heeft, is Gods verbazingwekkende genade beschikbaar voor iedereen die zich er echt van wil afkeren. Het proces omvat zowel het vragen om Gods vergeving als het nemen van stappen om ons gedrag te veranderen.

God is zo bereid om te vergeven!

Een fundamenteel christelijk geloof is dat onze God zo barmhartig is en zo bereid om degenen die zich bekeren te vergeven. De Bijbel geeft ons deze prachtige zekerheid: "Indien wij onze zonden belijden, is Hij getrouw en rechtvaardig en zal Hij ons onze zonden vergeven en ons reinigen van alle ongerechtigheid" (1 Johannes 1:9).8 Deze ongelooflijke belofte geldt evenzeer voor de zonde van het liegen als voor andere zonden. God wil dat wij, Zijn kinderen, in waarheid wandelen, en Hij zorgt voor een weg terug als we struikelen.8 Is dat geen goed nieuws?

Het proces van berouw: Terug naar Gods beste

Berouw is meer dan alleen medelijden hebben, vriend. Het gaat om een oprechte verandering van hart en geest die leidt tot een echte verandering in onze acties. Voor de zonde van liegen omvat berouw meestal verschillende belangrijke stappen 8:

1. Bekentenis aan God: Wees eerlijk tegen Hem. De allereerste stap is om de zonde van het liegen tegen God eerlijk toe te geven.1 Dit betekent dat we de specifieke leugens die we hebben verteld en het bedrieglijke gedrag moeten erkennen, zonder te proberen excuses te maken. Het gaat erom het met God eens te zijn dat liegen verkeerd is en dat het Hem beledigt.23 Gebed is zo essentieel in deze stap, nederig God om Zijn vergeving vragen vanwege wat Christus voor ons aan het kruis heeft gedaan.8
2. Weg van liegen: Toewijden aan de waarheid! Echt berouw houdt in dat we een vastberaden besluit nemen en ons ertoe verbinden te stoppen met liegen en de waarheid te spreken, zelfs als het moeilijk of ongemakkelijk is.7 Efeziërs 4:25 moedigt ons als gelovigen aan om “valsheid uit te zetten en waarheidsgetrouw te spreken”.1 Dit is een bewuste keuze om onze woorden en daden af te stemmen op Gods prachtige standaard van waarheid.
3. Op zoek naar Gods kracht: Je hoeft het niet alleen te doen! Het overwinnen van een gewoonte van liegen kost meer dan alleen onze eigen wilskracht. We worden aangemoedigd om te bidden voor de kracht van God en de hulp van de Heilige Geest om de verleiding om te liegen te weerstaan en eerlijkheid te omarmen.2 Psalm 34:13 adviseert ons: “Houd uw tong tegen het kwaad en uw lippen tegen het vertellen van leugens”.8
4. Vernieuw je geest met de waarheid: Denk waarheidsgetrouwe gedachten! Berouw houdt in dat deze bedrieglijke denkpatronen actief worden vervangen door waarheidsgetrouwe denkpatronen. We kunnen dit doen door te mediteren op bijbelpassages die spreken over eerlijkheid, integriteit en hoezeer God een hekel heeft aan leugens (zoals Spreuken 12:22).2 Het vullen van onze geest met Gods waarheid helpt om onze verlangens en motivaties opnieuw vorm te geven.
5. Op zoek naar verantwoording: Krijg steun van anderen! Het delen van onze strijd met vertrouwde, volwassen medechristenen kan ons steun en verantwoordelijkheid geven op onze weg naar waarheidsgetrouwheid.8 Deze individuen kunnen bemoediging, gebed bieden en ons helpen toegewijd te blijven aan eerlijkheid (Hebreeën 10:24-25).8
6. Wijzigingen aanbrengen: Repareren wat gebroken is. Als een leugen anderen heeft gekwetst, kan berouw ook inhouden dat we de leugen belijden aan degenen die zijn misleid en om vergeving vragen.1 Hoewel dit moeilijk en nederig kan zijn, is het vaak een noodzakelijke stap om het gebroken vertrouwen te herstellen en te laten zien hoe oprecht ons berouw is.56 Mattheüs 5:23-24 leert ons hoe belangrijk het is om met anderen te worden verzoend voordat we een geschenk aan God aanbieden, waarbij we de noodzaak benadrukken om relaties te herstellen.56 Als een leugen daadwerkelijk schade heeft veroorzaakt (zoals financieel verlies als gevolg van bedrog), is het rechtzetten, indien mogelijk, ook een belangrijk onderdeel van waar berouw.56

Het overwinnen van een leugenpatroon vereist een oprecht hart, een oprecht verlangen om te veranderen en een volledig vertrouwen op Gods genade.8 Het is een proces van spirituele vernieuwing waarbij wij, als gelovigen, proberen ons leven beter af te stemmen op de waarheidsgetrouwe aard van onze verbazingwekkende God. De zekerheid van Gods vergeving geeft ons de hoop en motivatie die we nodig hebben voor deze transformatie. De daad zelf van het zoeken naar vergeving en actief werken aan verandering toont een hart dat terugkeert naar God, en dat is waar berouw om draait. Dit proces herstelt niet alleen onze relatie met God, maar begint ook het genezingsproces voor relaties die beschadigd zijn door bedrog. U kunt dit doen, met Gods hulp!

Conclusie: Een leven omarmen dat straalt van waarheid!

Die grote vraag, “Is liegen een zonde?”, vindt een duidelijk, maar soms wonderbaarlijk gedetailleerd antwoord binnen ons christelijk geloof. Het krachtige getuigenis van de Schrift, van de Tien Geboden helemaal tot de leringen van Jezus en Zijn apostelen, laat ons zien dat onze God is Waarheid, en Hij verafschuwt valsheid.1 Liegen wordt consequent getoond als iets dat indruist tegen Gods heilige karakter, iets dat onze menselijke relaties schaadt, en iets dat geestelijk schadelijk is voor de persoon die het praktiseert.11

Die wijze vroege kerkvaders zoals Augustinus en Aquino versterkten deze visie. Ze definieerden liegen zorgvuldig als anders spreken dan wat in iemands hoofd leeft en concludeerden dat al dergelijke opzettelijke leugens zondig zijn, ook al erkenden ze dat sommige leugens ernstiger zijn dan andere.3 De aard van zonde als “het teken missen” van Gods perfectie of Zijn wet overtreden, is rechtstreeks van toepassing op liegen, omdat het niet voldoet aan Gods goddelijke norm van absolute waarachtigheid en Zijn duidelijke geboden overtreedt.23

Hoewel het algemene principe zo duidelijk is, begrijpt de christelijke ethiek ook dat we in een onvolmaakte wereld leven. Deze moeilijke situaties, zoals het vertellen van de letterlijke waarheid, kunnen een onschuldig leven in gevaar brengen en hebben geleid tot diepgaande theologische discussies over zaken als “gegradueerd absolutisme” (het rangschikken van onze plichten), de “mindere van twee kwaden” of het idee van een “recht op de waarheid”.3 Deze ideeën proberen ons te helpen om te navigeren door morele dilemma’s waar onze gekoesterde waarden lijken te botsen, waarbij vaak prioriteit wordt gegeven aan liefde en levens worden gered. Maar zelfs deze discussies vinden meestal plaats binnen een kader dat bevestigt dat bedrog in het algemeen zondig is.

Voor ons als christenen is de reis er een van streven naar waarheidsgetrouwheid, een weerspiegeling van dat mooie Imago Dei—het beeld van de waarheidsgetrouwe God waarin Hij ons heeft gemaakt.30 Dit betekent niet alleen het vermijden van regelrechte leugens, maar ook het wegsturen van die subtielere vormen van misleiding zoals hypocrisie, overdrijving en schadelijke roddel.1 En wanneer een christen struikelt en in de zonde van liegen valt, is de prachtige weg naar herstel door oprecht berouw: het belijden van de zonde aan God en, wanneer het juist is, aan degenen die werden misleid; zich afkeren van bedrieglijke gewoonten; en actief proberen eerlijk te leven met Gods verbazingwekkende hulp.8

Het cultiveren van een leven van waarheidsgetrouwheid is een voortdurend proces, dat wordt gevoed door spirituele disciplines zoals gebed, het bestuderen van Gods Woord, eerlijk naar onszelf kijken en verantwoording afleggen binnen onze christelijke gemeenschap.46 Door deze praktijken te omarmen, kunnen wij als gelovigen groeien in integriteit, relaties opbouwen op basis van vertrouwen en onze God, die de ultieme bron en standaard van alle waarheid is, getrouwer weerspiegelen. U bent geroepen tot dit leven van waarheid, en God zal u machtigen om het te leven!