In de Bijbel staat licht in de eerste plaats voor God zelf. Johannes verwoordt het duidelijk: “God is licht, en in Hem is er in het geheel geen duisternis” (1 Johannes 1:5). Al het andere komt daaruit voort. Zijn woord is een lamp, Zijn aangezicht schijnt over Zijn volk, Jezus noemt Zichzelf het licht van de wereld, en degenen die Hem volgen, krijgen de opdracht om te schijnen.
De Schrift laat ons dit zien van de eerste tot de laatste bladzijde. “En God zei: Laat er licht zijn; en er was licht” (Genesis 1:3), op de eerste dag, voordat er enige zon was om het te geven. De zon en de maan verschijnen op de vierde dag. En in het laatste visioen van de Bijbel heeft de stad van God geen van beide nodig: “zij hebben geen kaarslicht en ook geen zonlicht nodig, want de Heere God verlicht hen” (Openbaring 22:5). De Bijbel begint en eindigt met een licht dat niet door de zon is gemaakt. Elke andere betekenis van licht in de Schrift bevindt zich tussen die twee verzen.

Waarom was er licht vóór de zon in Genesis?
De tekst zelf maakt onderscheid. Op de eerste dag spreekt God het licht in het bestaan, scheidt het van de duisternis en noemt het licht Dag (Genesis 1:3–5). Op de vierde dag maakt Hij “twee grote lichten; het grote licht om de dag te regeren, en het kleine licht om de nacht te regeren” (Genesis 1:16). Christenen lezen de dagen van Genesis op meer dan één manier, maar de volgorde op de pagina is duidelijk: licht komt van Gods woord voordat het van enige lamp aan de hemel komt.
De vroege Kerk merkte die volgorde ook op. Basilius van Caesarea, predikend over de zes scheppingsdagen, legde het als volgt uit: op de eerste dag “werd de eigenlijke aard van het licht voortgebracht,” en op de vierde “werd het lichaam van de zon geconstrueerd als een voertuig voor dat oorspronkelijke licht.” Een lamp, zei hij, is niet het vuur dat ze draagt. De zon draagt een licht dat God als eerste heeft gemaakt.
De profeten dragen die volgorde door tot aan het einde der tijden. “De zon zal voor u niet meer zijn tot een licht bij dag, en als een schijnsel zal de maan u niet verlichten, maar de HEERE zal u tot een eeuwig licht zijn, en uw God tot uw sieraad” (Jesaja 60:19). Johannes zag het vervuld: “de stad had de zon en de maan niet nodig om haar te verlichten, want de heerlijkheid van God heeft haar verlicht, en het Lam is haar lamp” (Openbaring 21:23).

Waarom zegt de Bijbel dat God licht is?
Omdat God volkomen zuiver is, komt al het ware licht van Hem. Johannes geeft dit als de kern van de boodschap die hij van Christus had gehoord (1 Johannes 1:5), en hij voegt eraan toe dat er in God in het geheel geen duisternis is. Niets in God is krom of duister. Paulus zegt hetzelfde vanuit een ander perspectief: God woont “in een ontoegankelijk licht” (1 Timotheüs 6:16). Zijn licht is te fel voor ons om er op eigen kracht in te wandelen.
En toch schijnt Hij naar ons toe. De zegen die de priesters van Israël over het volk uitspraken, vraagt: “De HEERE doe Zijn aangezicht over u lichten en zij u genadig” (Numeri 6:25). Toen Mozes van de Sinaï afdaalde, “straalde de huid van zijn gezicht” door het spreken met God (Exodus 34:29). Toen Jezus op de berg veranderde van gedaante, “straalde Zijn gezicht als de zon en werden Zijn kleren wit als het licht” (Mattheüs 17:2). De psalmist vat het samen in één regel: “Want bij U is de bron van het leven; in Uw licht zien wij het licht” (Psalm 36:9). Wij vinden onze weg naar God niet door ons eigen licht. Wij zien door het Zijne.
Dat is de reden waarom een angstige gelovige kan zingen: “De HEERE is mijn licht en mijn heil: voor wie zou ik vrezen?” (Psalm 27:1), en waarom Jakobus God “de Vader van de lichten” noemt, “bij Wie geen verandering is of schaduw van omkeer” (Jakobus 1:17). De zon beweegt en de schaduwen bewegen mee. God verandert niet.

Wat is het woord voor licht in het Hebreeuws en Grieks?
Het Hebreeuwse woord is ‘or, het licht van Genesis 1:3 en van “De HEERE is mijn licht” in Psalm 27:1. Het omvat daglicht, de dageraad en de lichten van de hemel, en één keer, in Job 37:3, vertaalden de Statenvertalers het als “bliksem”. Het Griekse woord in het Nieuwe Testament is phōs, het licht van het Evangelie van Johannes en van “God is licht”.
De Statenvertaling gebruikt “licht” 272 keer. Met lichten, verlicht, verlichtte, verlichten, verlichtende, verlichten, verlichting, verlichte en verlichten is het totaal 320. Niet alles gaat over helderheid. “Mijn juk is zacht en Mijn last is licht” (Mattheüs 11:30) betekent niet zwaar. De zeelieden in de storm van Jona wierpen de lading overboord “om het schip lichter te maken” (Jona 1:5). En “verlicht” kan betekenen afstappen, zoals toen Rebekka Isaak zag en “van de kameel afstapte” (Genesis 24:64). De telling is dus een gids, geen maatstaf voor het symbool.

Wat betekent een lamp in de Bijbel?
Een lamp is Gods licht dat in het gewone leven wordt meegedragen, een licht dat we kunnen vasthouden. “Uw woord is een lamp voor mijn voet en een licht op mijn pad” (Psalm 119:105). Een lamp die laag wordt gehouden, verlicht de volgende stap, niet de hele weg, en dat is hoe de Schrift ons leidt. “Het openen van Uw woorden geeft licht, het geeft inzicht aan de eenvoudigen” (Psalm 119:130). Spreuken zegt hetzelfde over Gods geboden: “want het gebod is een lamp en de wet is een licht” (Spreuken 6:23).
Spreuken zegt ook dat iets in ons een lamp in Gods hand is: “De geest van de mens is een lamp van de HEERE, die al de binnenste kamers van de buik doorzoekt” (Spreuken 20:27). In de tabernakel brandde een lamp voor de HEERE van de avond tot de morgen, gevoed met “zuivere olijfolie, gestoten voor het licht, om de lampen voortdurend te laten branden” (Exodus 27:20). Jezus noemde Johannes de Doper “een brandende en schijnende lamp” (Johannes 5:35), en het woord dat Hij daar gebruikte is het Griekse woord voor een lamp, lychnos. Het is hetzelfde woord achter “het Lam is haar lamp” in Openbaring 21:23. In de stad van God is het Lam zelf de lamp.

Waarom wordt Jezus het Licht van de Wereld genoemd?
Omdat Hij het over Zichzelf zei: “Ik ben het licht van de wereld; wie Mij volgt, zal beslist niet in de duisternis wandelen, maar zal het licht van het leven hebben” (Johannes 8:12). Het Evangelie van Johannes begint met dezelfde claim: “In Hem was het leven en het leven was het licht van de mensen” (Johannes 1:4). Jesaja had beloofd dat “het volk dat in duisternis wandelt, een groot licht heeft gezien” (Jesaja 9:2), en Simeon, die het kind in zijn armen hield in de Tempel, noemde Hem “een licht tot verlichting van de heidenen en tot heerlijkheid van Uw volk Israël” (Lukas 2:32).
De kerken belijden het samen. De Geloofsbelijdenis van Nicea, genoemd naar het Concilie van Nicea in 325 en waarschijnlijk in haar volledige vorm uitgevaardigd door het Concilie van Constantinopel in 381, zegt over de Zoon, in de Engelse vertaling van de katholieke bisschoppen van de Verenigde Staten en de Episcopale Kerk, dat Hij “God uit God, Licht uit Licht, waarachtig God uit waarachtig God” is. De vertaling van de Orthodoxe Kerk in Amerika luidt “Licht uit licht; waarachtig God uit waarachtig God.” Katholieke, orthodoxe, anglicaanse en de grote protestantse kerken aanvaarden allemaal deze geloofsbelijdenis. Jezus' woorden in Johannes 8 hebben hun eigen pagina, waarom Jezus het Licht van de Wereld wordt genoemd.

Wat betekenen licht en duisternis samen in de Schrift?
Ze betekenen de strijd tussen God en alles wat Hem weerstaat, en de Schrift behandelt dit nooit als een gelijke strijd. “Het licht schijnt in de duisternis en de duisternis heeft het niet begrepen” (Johannes 1:5). Het Griekse werkwoord achter “begrepen” betekent grijpen of overweldigen, dus de regel zegt meer dan dat de duisternis het niet begreep. Ze kon het licht niet overwinnen, zoals de English Standard Version het vertaalt. Jezus zegt duidelijk waarom sommige mensen in het donker blijven: “het licht is in de wereld gekomen en de mensen hebben de duisternis meer liefgehad dan het licht, want hun werken waren slecht,” terwijl “wie de waarheid doet, tot het licht komt” (Johannes 3:19, 21). Johannes trekt dezelfde lijn voor gelovigen: “als wij in het licht wandelen, zoals Hij in het licht is, hebben wij gemeenschap met elkaar en reinigt het bloed van Jezus Christus, Zijn Zoon, ons van alle zonde” (1 Johannes 1:7).
Duisternis is nooit te diep voor God. “Ja, de duisternis verbergt niet voor U, maar de nacht licht op als de dag; de duisternis is als het licht” (Psalm 139:12). De profeet Micha, omringd door vijanden, kon zeggen: “Wanneer ik val, zal ik opstaan; wanneer ik in duisternis zit, zal de HEERE mij tot een licht zijn” (Micha 7:8). De andere kant van het beeld heeft zijn eigen pagina, de spirituele betekenis van duisternis in de Bijbel.

Hoe worden christenen geroepen om licht te zijn?
Wij zijn geroepen om te schijnen met een licht dat niet van onszelf is. Jezus zei tegen zijn discipelen: “U bent het licht van de wereld. Een stad die op een berg ligt, kan niet verborgen blijven,” en vervolgens: “Laat uw licht zo schijnen voor de mensen, dat zij uw goede werken zien en uw Vader, Die in de hemelen is, verheerlijken” (Mattheüs 5:14, 16). Het licht leidt mensen naar de Vader, niet naar ons. Paulus schrijft: “Want u was voorheen duisternis, maar nu bent u licht in de Heere; wandel als kinderen van het licht” (Efeze 5:8). Die woorden worden uitgewerkt in Mattheüs 5:14–16, “U bent het licht van de wereld”.
Het licht groeit door een leven dat dicht bij God geleefd wordt. “Het pad van de rechtvaardigen is als het glanzende licht, dat steeds helderder schijnt tot de dag van de volmaaktheid” (Spreuken 4:18). Het is het licht van de dageraad. Het begint grijs aan de rand van de hemel en blijft groeien totdat het volle dag is.
Paulus vat het hele verhaal samen in één zin, van de eerste dag van de schepping tot het aangezicht van Christus en in onze eigen harten: “Want God, Die gezegd heeft dat het licht uit de duisternis zou schijnen, heeft in onze harten geschenen om ons te verlichten met de kennis van de heerlijkheid van God in het aangezicht van Jezus Christus” (2 Korinthe 4:6).


Een reactie plaatsen