De Bijbel leert dat het leven kort is, dat de huidige gelegenheid goed benut moet worden en dat elk soort werk zijn eigen tijd heeft. Psalm 90:12 vraagt: “Leer ons zo onze dagen tellen,” Efeziërs 5:16 roept op om “de tijd uit te kopen,” en Prediker 3:1 zegt: “Voor alles is er een vastgestelde tijd.”
Efeziërs 5:16 (“koop de tijd uit”) en Kolossenzen 4:5 (“koop de tijd uit”) delen één Griekse uitdrukking, die in de Statenvertaling in beide gevallen wordt vertaald als “de tijd uitkopen.” Het werkwoord is exagorazo, en het lijdend voorwerp is kairos, een tijd, seizoen of gelegenheid. Hetzelfde zelfstandig naamwoord staat achter “de huidige tijd” in Romeinen 13:11 en “de juiste tijd” in Galaten 6:9.
Hoe kort een leven is

Psalmen 90:12
“Leer ons zo onze dagen tellen dat wij een wijs hart verkrijgen.”
Reflectie: Het opschrift noemt Psalm 90 “Een gebed van Mozes, de man Gods.” Het stelt het menselijk leven tegenover God, in wiens ogen “duizend jaar … als een dag die voorbijgegaan is” zijn (vers 4), en stelt de duur vast op “zeventig jaar, of tachtig, als wij sterk zijn” (vers 10). Het verzoek om de dagen te tellen komt na die berekening, en de psalm sluit af met de vraag aan God om “het werk van onze handen te bevestigen” (vers 17).

Psalmen 39:4
“HEERE, maak mij mijn einde bekend en wat de maat van mijn dagen is; laat mij weten hoe vergankelijk ik ben.”
Reflectie: David had besloten te zwijgen “in aanwezigheid van de goddeloze” totdat “mijn smart verergerde” (verzen 1-3), en vers 4 begint met wat hij toen zei. Vers 5 stelt de maat vast: “U hebt mijn dagen slechts enkele handbreedten gegeven; mijn levensduur is als niets voor U.” Vers 6 beschrijft mensen die “rondrennen, rijkdom vergaren zonder te weten voor wie het uiteindelijk zal zijn.”

Prediker 9:10
“Alles wat uw hand vindt om te doen, doe dat naar uw vermogen, want er is geen werk, geen overleg, geen kennis of wijsheid in het graf, waar u naartoe gaat.”
Reflectie: De Prediker (Prediker 1:1) geeft de reden in dezelfde zin: in het dodenrijk is “geen werk of overleg.” De verzen daarvoor vertellen de lezer om met blijdschap te eten en van het leven te genieten met een vrouw “al de dagen van dit zinloze leven,” en vers 12 voegt eraan toe dat “niemand weet wanneer zijn uur zal komen.”
Opscheppen en je zorgen maken over morgen

Jakobus 4:13-15
“Luister nu, u die zegt: ‘Vandaag of morgen gaan we naar deze of gene stad, blijven daar een jaar, drijven handel en maken winst.’ Waarom, u weet niet eens wat er morgen zal gebeuren. Wat is uw leven? U bent een damp die voor een korte tijd verschijnt en dan verdwijnt. In plaats daarvan zou u moeten zeggen: ‘Als het de wil van de Heer is, zullen wij leven en dit of dat doen.’”
Reflectie: Jakobus spreekt mensen aan die zeggen dat ze naar een stad zullen gaan en “daar een jaar zullen doorbrengen,” en hij antwoordt: “u weet niet eens wat er morgen zal gebeuren.” Hij noemt hun leven “een damp die voor een korte tijd verschijnt en daarna verdwijnt,” en de voorwaarde in vers 15, “Als de Heere wil, zullen wij leven en dit of dat doen,” omvat zowel het leven als het doen. Vers 16 noemt hun gepraat opschepperij “in uw hoogmoedige plannen.”

Mattheüs 6:34
“Wees dan niet bezorgd over de dag van morgen, want de dag van morgen zal voor zichzelf zorgen. Elke dag heeft genoeg aan zijn eigen kwaad.”
Reflectie: Het vers komt aan het einde van Jezus' onderwijs over zorgen in Mattheüs 6, nadat Hij voedsel, drank en kleding noemt (vers 31) en zegt dat “uw hemelse Vader weet dat u deze dingen nodig hebt” (vers 32). Vers 33 geeft aan wat men moet zoeken in plaats van die zorgen: “zoek eerst het Koninkrijk van God en Zijn gerechtigheid, en al deze dingen zullen u erbij gegeven worden.”
De huidige gelegenheid benutten

Efeziërs 5:15-16
“Let er dan nauwgezet op hoe u wandelt, niet als onwijzen, maar als wijzen, en buit de tijd uit, want de dagen zijn slecht.”
Reflectie: Paulus' reden is “omdat de dagen slecht zijn,” en vers 17 gaat verder: “Wees daarom niet onverstandig, maar begrijp wat de wil van de Heere is.” Waar de NIV “de tijd uitkopen” gebruikt, gebruikt de Statenvertaling “de tijd uitkopen.” Thayers lexicon noemt de Griekse uitdrukking onduidelijk en interpreteert het als “verstandig en heilig gebruikmaken van elke gelegenheid om goed te doen.”

Colossenzen 4:5
“Wees wijs in de manier waarop u met buitenstaanders omgaat; benut elke kans ten volle.”
Reflectie: Dezelfde Griekse uitdrukking verschijnt hier, toegepast op hoe gelovigen zich gedragen tegenover “buitenstaanders.” Paulus heeft de Kolossenzen net gevraagd om te bidden dat God “een deur voor het Woord opent” terwijl hij “in boeien” is (vers 3). Het volgende vers gaat over spreken: “Laat uw woord altijd aangenaam zijn, met zout smakelijk gemaakt, opdat u weet hoe u iedereen moet antwoorden.”

Johannes 9:4
“Zolang het dag is, moeten wij de werken doen van Hem die Mij gezonden heeft. De nacht komt, waarin niemand kan werken.”
Reflectie: Jezus zegt dit bij het zien van een man die blind geboren is, nadat Zijn discipelen vragen wiens zonde de blindheid veroorzaakte en Hij antwoordt dat het noch de man, noch zijn ouders was (verzen 2-3). Vers 5 verbindt de dag aan Zijn aanwezigheid: “Zolang Ik in de wereld ben, ben Ik het Licht van de wereld.” Het werk dat in beeld is, volgt onmiddellijk wanneer Hij modder op de ogen van de man smeert en hem naar het badwater van Siloam stuurt om zich te wassen (verzen 6-7).

Romeinen 13:11-12
“En doe dit, nu u de tijd begrijpt: het uur is al gekomen dat u uit de slaap ontwaakt, want de zaligheid is nu dichter bij ons dan toen wij tot geloof kwamen. De nacht is ver gevorderd, de dag is nabij.”
Reflectie: Het “dit” in “doe dit” verwijst terug naar de verzen 8-10, waar Paulus de geboden samenvat in “Heb uw naaste lief als uzelf.” De huidige tijd wordt afgebeeld als het einde van een nacht, waarbij de zaligheid “nu dichter bij ons is dan toen wij tot geloof kwamen.” De rest van vers 12 en vers 13 trekken de conclusie: “leg de werken van de duisternis af en bekleed u met de wapenrusting van het licht” en “wandel eerbaar, zoals overdag.”

Prediker 11:4
“Wie op de wind let, zal niet zaaien, en wie naar de wolken kijkt, zal niet oogsten.”
Reflectie: Het vers staat tussen uitspraken over werken zonder de uitkomst te kennen: “u weet niet welke ramp er over het land kan komen” (vers 2) en “u kunt het werk van God niet begrijpen” (vers 5). Een boer die wacht tot de wind en wolken er goed uitzien, zal helemaal niet zaaien. Vers 6 geeft het alternatief: “Zaai in de morgen uw zaad, en laat in de avond uw hand niet rusten, want u weet niet welk van beide zal slagen.”

2 Timotheüs 4:2
“Verkondig het woord; wees paraat, in en uit de tijd; weerleg, bestraf en bemoedig met alle geduld en onderricht.”
Reflectie: Paulus geeft de opdracht “voor het aangezicht van God en de Heere Jezus Christus” (vers 1), schrijvend dat “de tijd van mijn heengaan nabij is” (vers 6). “Te pas en te onpas” omvat zowel gunstige als ongunstige momenten, en vers 3 geeft de reden: “er zal een tijd komen dat zij de gezonde leer niet zullen verdragen.”
Werk gedaan in zijn eigen tijd

Prediker 3:1
“Voor alles is er een vastgestelde tijd, en een tijd voor elk voornemen onder de hemel.”
Reflectie: Het vers leidt een lijst in van gepaarde tegenstellingen die doorloopt tot vers 8, van “een tijd om geboren te worden en een tijd om te sterven” tot “een tijd voor oorlog en een tijd voor vrede.” De Prediker vraagt vervolgens: “Wat heeft de werker aan zijn zwoegen?” (vers 9), en zegt dat God “alles op zijn tijd mooi heeft gemaakt,” hoewel niemand “het werk dat God van het begin tot het einde doet, kan doorgronden” (vers 11).

Spreuken 6:6-8
"Ga naar de mier, luiaard, kijk naar haar wegen en word wijs. Hoewel zij geen aanvoerder, opzichter of heerser heeft, maakt zij in de zomer haar brood gereed, verzamelt zij in de oogsttijd haar voedsel."
Reflectie: De mier wordt om twee redenen geprezen: hij werkt zonder “bevelhebber, opzichter of heerser,” en hij verzamelt zijn voedsel in de zomer en tijdens de oogst. De verzen 9-11 keren terug naar de luiaard: “Hoe lang blijf je liggen, luiaard? Wanneer zul je opstaan uit je slaap?”, en waarschuwen dat “een beetje slaap, een beetje sluimeren” eindigt in armoede die komt “als een dief.” Spreuken 10:5 zegt hetzelfde over een zoon: “Wie in de zomer verzamelt, is een verstandige zoon, maar wie tijdens de oogst slaapt, is een zoon die schande brengt.”

Galaten 6:9
“En laten wij niet moe worden in het goeddoen, want te zijner tijd zullen wij oogsten, als wij het niet opgeven.”
Reflectie: Paulus gebruikt nog steeds het oogstbeeld uit de verzen 7-8: “Wat een mens zaait, zal hij ook oogsten.” Thayers lexicon verklaart het Griekse woord achter “op de juiste tijd” als “de tijd die geschikt is voor de zaak die wordt overwogen.” Vers 10 gebruikt hetzelfde zelfstandig naamwoord, kairos, voor een gelegenheid: “laten wij, nu wij de gelegenheid hebben, goeddoen aan alle mensen.”
Verzen die als gebed kunnen worden uitgesproken
Psalm 90:12 en Psalm 39:4 zijn beide tot God gericht en kunnen als zodanig gebeden worden, Psalm 90:12 in het meervoud (“Leer ons”) en Psalm 39:4 in het enkelvoud (“Laat mij, HEERE, weten”).

Een reactie plaatsen