Hoe ontmoette Jezus Judas Iskariot? De evangeliën zeggen het niet



  • Geen enkel evangelie vertelt hoe of waar Jezus Judas Iskariot ontmoette; hij verschijnt voor het eerst in de lijsten van de Twaalf (Matteüs 10:4; Marcus 3:19; Lucas 6:16).
  • Jezus koos de Twaalf uit onder zijn discipelen na een nacht van gebed (Lucas 6:12–13), dus Judas volgde hem al voordat hij werd gekozen.
  • De evangeliën vertellen hoe Petrus, Andreas, Jakobus, Johannes, Filippus, Nathanaël en Mattheüs werden geroepen; vijf of zes van de Twaalf, onder wie Judas, hebben geen roepingsverhaal.
  • Johannes noemt de naam van Judas' vader, Simon (Johannes 6:71), en zegt dat hij de gezamenlijke beurs beheerde (Johannes 12:6); we weten niets over zijn beroep of leeftijd.
  • “Iskariot” betekent hoogstwaarschijnlijk “man uit Kerioth”, een stad in het zuiden van Juda (Jozua 15:21, 25); de lezingen die het in verband brengen met een dolk of met het verraad blijven theorieën.
  • Johannes zegt dat Jezus “vanaf het begin wist” wie hem zou verraden (Johannes 6:64), en bij zijn arrestatie noemde Jezus Judas nog steeds “vriend” (Matteüs 26:50).
  • Het Arabische Kindheidsevangelie, de middeleeuwse Legenda Aurea en het Evangelie van Judas vertellen allemaal verhalen over Judas die niet historisch zijn en niet tot de Bijbel van enige kerk behoren.

Geen enkel evangelie vertelt hoe of waar Jezus Judas voor het eerst ontmoette. Judas Iskariot komt het verhaal binnen in de lijsten van de twaalf apostelen, die Jezus koos na een nacht van gebed (Lucas 6:12–13). De evangeliën vertellen hoe Petrus, Andreas, Jakobus, Johannes, Filippus, Natanaël en Matteüs werden geroepen. Judas heeft, net als verschillende anderen van de Twaalf, zo'n scène niet.

Wat de evangeliën ons wel geven, zijn de twee uiteinden van het verhaal. Aan de ene kant bidt Jezus de hele nacht en kiest hem vervolgens uit. Aan de andere kant, in een donkere tuin, komt Judas met een kus, en Jezus zegt tegen hem: “Vriend, waartoe zijt gij gekomen?” (Mattheüs 26:50). We zien de eerste ontmoeting nooit. We zien een man die met open ogen is gekozen en uiteindelijk als vriend wordt begroet.

Van welke discipelen vertellen de evangeliën de eerste ontmoeting?

Marcus opent Jezus' bediening met twee paren broers bij de Zee van Galilea. Jezus “zag Simon en zijn broer Andreas een net in de zee werpen”, riep hen met de woorden “Kom achter Mij, en Ik zal maken dat gij vissers van mensen wordt”, en “terstond verlieten zij hun netten en volgden Hem” (Marcus 1:16–18). Johannes herinnert zich een eerdere ontmoeting. Twee discipelen van Johannes de Doper volgden Jezus en bleven die dag bij hem, en een van hen, Andreas, ging zijn broer zoeken (Johannes 1:35–42). Dit zijn de ontmoetingen die de evangeliën vastleggen.

discipel Hoe de evangeliën de roeping vertellen Passage
Simon Petrus en Andreas Een net werpen in de Zee van Galilea; in Johannes ontmoet Andreas Jezus als eerste en brengt Simon mee Mark 1:16–18; John 1:35–42
Jakobus en Johannes Netten boeten in de boot van hun vader Zebedeüs Mark 1:19–20
Filippus Jezus vindt hem en zegt “Volg mij” John 1:43
Nathanaël Filippus brengt hem; Jezus had hem onder de vijgenboom gezien John 1:45–51
Matteüs Zittend “bij het tolhuis”, het belastingkantoor Matthew 9:9
Tomas, Jakobus de zoon van Alfeüs, Taddeüs, Simon de Kanaaniet Geen verslag Alleen genoemd in de lijsten
Judas Iskariot Geen verslag Matthew 10:4; Mark 3:19; Luke 6:16

Ook Bartholomeüs verschijnt alleen in de lijsten, tenzij hij de Nathanaël uit het Evangelie van Johannes is. Christenen hebben de twee traditioneel als één man beschouwd, legde paus Benedictus XVI uit, waarschijnlijk omdat Johannes de roeping van Nathanaël naast die van Filippus plaatst, wat de plek is waar Bartholomeüs in de lijsten van de andere evangeliën staat. Hoe dan ook, vijf of zes van de Twaalf hebben geen roepingsverhaal. Judas is niet de enige apostel van wie de evangeliën er geen vermelden.

Wat hem kenmerkt, is de opmerking die op zijn naam volgt. Elke lijst plaatst hem als laatste en noemt hem bij wat hij zou doen: “Judas Iskariot, die Hem ook verraden heeft” (Mattheüs 10:4), “Judas Iskariot, die Hem ook verraden heeft” (Marcus 3:19), “Judas Iskariot, die ook de verrader was” (Lucas 6:16). De evangelieschrijvers konden zijn naam niet noemen zonder het zich te herinneren.

Wanneer sloot Judas zich bij Jezus aan?

De evangeliën vertellen ons wanneer Judas werd gekozen, en niets daarvoor. Lucas schrijft dat Jezus “naar een berg ging om te bidden, en de hele nacht in gebed tot God doorbracht. En toen het dag werd, riep Hij Zijn discipelen bij Zich: en uit hen koos Hij er twaalf, die Hij ook apostelen noemde” (Lucas 6:12–13). De Twaalf kwamen voort uit een grotere groep discipelen die Jezus al volgden, dus Judas was al een volgeling vóór die ochtend. Hoe lang daarvoor, kan niemand zeggen.

Marcus maakt de keuze tot die van Jezus zelf. Hij “roept tot Zich die Hij wilde: en zij kwamen tot Hem. En Hij stelde er twaalf aan, opdat zij met Hem zouden zijn, en opdat Hij hen zou uitzenden om te prediken” (Marcus 3:13–14). Geen enkel evangelie zegt dat Judas vroeg om zich aan te sluiten, of dat hij op een andere manier kwam dan de rest. Hij werd geroepen om bij Jezus te zijn, net als Petrus en Johannes.

Een latere passage geeft een hint over hoe lang de Twaalf al samen waren. Toen de apostelen een man kozen om de plaats van Judas in te nemen, zei Petrus dat hij een van degenen moest zijn “die met ons zijn omgegaan al de tijd dat de Heere Jezus bij ons in- en uitging, beginnend vanaf de doop van Johannes” (Handelingen 1:21–22). Petrus spreekt over de vervanger, niet over Judas, maar zijn woorden suggereren dat de apostelen Jezus vanaf het begin van zijn bediening hadden gevolgd. Dat is een gevolgtrekking uit de tekst, geen datum.

Wie was Judas voordat hij Jezus ontmoette?

We kennen de naam van zijn vader en weinig anders. Johannes noemt hem tweemaal “Judas Iskariot, de zoon van Simon” (Johannes 6:71; 13:26). Over zijn beroep, zijn familie buiten zijn vader of zijn leeftijd zeggen de evangeliën niets, en ze vermelden van geen van de Twaalf een leeftijd.

Onder de apostelen beheerde hij het gezamenlijke geld. Johannes zegt dat hij “de beurs had en droeg wat erin gedaan werd”, en noemt hem ronduit “een dief” (Johannes 12:6). Bij het Laatste Avondmaal, toen Judas de nacht in ging, dachten sommigen van de anderen dat Jezus hem had gestuurd om te kopen wat ze nodig hadden voor het feest, “of dat hij iets aan de armen zou geven” (Johannes 13:29). Hij werd dus zelfs door mannen die nog niet wisten wat hij was, vertrouwd met de beurs. Dat was zijn taak onder de Twaalf. Het vertelt ons niets zekers over het werk dat hij daarvoor deed.

Wat betekent “Iskariot”?

Zijn naam bevat wellicht de enige aanwijzing voor de herkomst van Judas, hoewel geleerden deze op meer dan één manier interpreteren.

Lezing Wat het zou betekenen Waar het vandaan komt
“Man uit Kerioth” Judas kwam uit Kerioth, een stad in het zuiden van Juda Jozua 15:21, 25; de meest gangbare opvatting
uit sica, een dolk Een dolkdrager of huurmoordenaar Een theorie die Benedictus XVI noemt
Van een Hebreeuws-Aramese wortel “Degene die hem zal overleveren” Een theorie die Benedictus XVI noemt

Kerioth komt voor in Jozua's lijst van “de uiterste steden van de stam van de kinderen van Juda naar de kust van Edom in het zuiden” (Jozua 15:21, 25). De Catholic Encyclopedia uit 1910 was er zeker van: “Er kan geen twijfel over bestaan dat dit de juiste interpretatie van de naam is.” Benedictus XVI noemde het in 2006, sprekend over Judas, de meest gangbare verklaring. Als dit klopt, was Judas een Judeeër te midden van mannen die, in de woorden van de encyclopedie, “allemaal Galileeërs waren.” Johannes noemt “Bethsaïda van Galilea” als de stad van Filippus, Andreas en Petrus (Johannes 1:44; 12:21), en noemt geen enkele Galileese stad voor Judas. Hij was wellicht de enige zuiderling aan tafel.

De lezing van de dolk verbindt “Iskariot” met de Sicarii, een bende die de Joodse historicus Josephus in Jeruzalem beschrijft, mannen die “dolken onder hun kleding verborgen hielden, waarmee ze hun vijanden neerstaken.” Maar Josephus plaatst hen in de tijd van de gouverneur Felix, dezelfde Felix voor wie Paulus later werd gebracht (Handelingen 23:24), en dus na de dood van Jezus. Dat tijdsverschil is een reden waarom de theorie een theorie blijft. De derde lezing behandelt de naam als een label voor het verraad zelf. Geen van de drie kan worden bewezen, en geen van hen vertelt ons hoe Jezus en Judas elkaar voor het eerst ontmoetten.

Vertellen oude verhalen hoe Jezus Judas ontmoette?

Waar de evangeliën zwijgen, konden latere schrijvers het niet laten om het gat op te vullen. Geen van hun verhalen is geschiedenis, en geen van deze boeken behoort tot de Bijbel van enige kerk.

De jongen die het kind Jezus sloeg

Het Arabische Kindheidsevangelie maakt van Judas een buurjongen uit de kindertijd. Het is een apocrief boek dat in het Arabisch bewaard is gebleven en, volgens de Catholic Encyclopedia, vertaald is uit een verloren gegaan Syrisch origineel. In hoofdstuk 35 brengt een vrouw haar zoon Judas, die door Satan wordt gekweld, naar Maria. De jongen zit aan de rechterhand van het kind Jezus en slaat hem aan de rechterkant, waarna Satan hem verlaat “vluchtend als een dolle hond.” Het boek voegt eraan toe dat de jongen “Judas Iskariot was” en dat de kant die hij sloeg de kant was die later aan het kruis werd doorboord. De datering kan niet worden vastgesteld; dezelfde encyclopedie oordeelde dat het waarschijnlijk vóór de opkomst van de islam was geschreven.

Het leven van Judas in de Legenda Aurea

De Legenda Aurea, een verzameling heiligenlevens verzameld in de 13e eeuw door Jacobus de Voragine, aartsbisschop van Genua, vertelt een duisterder verhaal in het hoofdstuk over de heilige Matthias, de apostel die in de plaats van Judas werd gekozen. Voordat Judas wordt geboren, droomt zijn moeder dat haar zoon hun volk zal vernietigen, en zijn ouders zetten de baby in een mandje te water. Hij spoelt aan op een eiland genaamd Scarioth, wat het verhaal aanwijst als de bron van zijn naam. Opgevoed als prins, doodt hij de zoon van de koningin, vlucht naar Jeruzalem en treedt in dienst van Pilatus. Daar doodt hij zijn eigen vader in een ruzie over de vruchten van een tuin en krijgt hij de weduwe van zijn vader, zijn eigen moeder, als vrouw, zonder dat hij van beiden weet wie ze zijn. Wanneer hij de waarheid verneemt, gaat hij naar Jezus en vraagt “om genade en vergeving van zijn zonden.” In dit verhaal is dat hoe ze elkaar ontmoetten. Jacobus zelf wilde er niet voor instaan: “Tot zover wordt het gelezen in de geschiedenis die niet authentiek is.”

Het Evangelie van Judas

Het oudste van deze geschriften is het Evangelie van Judas. Irenaeus, bisschop van Lyon aan het eind van de tweede eeuw, beschreef een sekte die geloofde dat Judas alleen, “de waarheid kennend zoals niemand anders dat deed, het mysterie van het verraad volbracht,” en hij schreef: “Zij produceren een fictieve geschiedenis van deze aard, die zij het Evangelie van Judas noemen” (Tegen de Ketterijen 1.31.1). Een Koptisch exemplaar dat in 1978 bij El Minya in Egypte werd gevonden, werd samengevoegd en vertaald in een project van de National Geographic Society, die het in april 2006 aan het publiek presenteerde. Daarin zegt Jezus tegen Judas: “jij zult de mens offeren die mij bekleedt,” zodat het verraad iets wordt waar Jezus om vroeg. Het zegt niets over hoe de twee elkaar voor het eerst ontmoetten, en geen enkele kerk leest het als Schrift.

Wist Jezus dat Judas hem zou verraden toen hij hem koos?

Johannes zegt van wel. “Want Jezus wist van het begin af aan wie zij waren die niet geloofden, en wie hem zou verraden” (Johannes 6:64). Een paar verzen later, nadat Petrus namens de Twaalf had gesproken, antwoordde Jezus: “Heb ik u twaalf niet uitgekozen, en is een van u een duivel? Hij sprak over Judas Iskariot, de zoon van Simon: want hij was het die hem zou verraden, terwijl hij een van de twaalf was” (Johannes 6:70–71). Bij het Laatste Avondmaal verbond Jezus de keuze aan een psalm: “Ik weet wie ik heb uitgekozen: maar opdat de schrift vervuld worde, Hij die brood met mij eet, heeft zijn hiel tegen mij opgeheven” (Johannes 13:18). De psalm is van David, en de volledige regel is nog harder: “Ja, mijn eigen vertrouwde vriend, op wie ik vertrouwde, die van mijn brood at, heeft zijn hiel tegen mij opgeheven” (Psalm 41:9).

Dus waarom hem kiezen? Christenen vragen het zich al eeuwen af, en leraren die in verschillende kerken worden geëerd, hebben op hun eigen manier geantwoord. Augustinus zag God het goede voortbrengen uit de ergste daden: “Al dit kwaad was van Judas; maar de Heer gebruikte zijn kwaad ten goede. Hij verdroeg het om verraden te worden, om ons te verlossen.” Johannes Chrysostomus, prekend over Johannes 6, benadrukte dat de roeping Judas niet dwong: “noch is Zijn verkiezing en keuze dwingend voor degenen die geroepen zijn, maar overtuigend.” Johannes Calvijn, de hervormer, las “uitgekozen” in Johannes 6:70 als een keuze voor een ambt: “hij verwijst niet naar het eeuwige voornemen van God,” maar naar mannen “gekozen voor het apostolisch ambt.” Benedictus XVI gaf toe dat “Het mysterie van de keuze blijft,” en zei over Jezus dat “hij zijn wil niet opdringt of hem beschermt tegen de verleidingen van Satan, waarbij hij de menselijke vrijheid respecteert.” Augustinus en Chrysostomus citeren beiden Johannes 6:64, en alle vier houden ze vol dat Judas verantwoording aflegde voor wat hij deed.

De vraag heeft geen eenduidig antwoord. Wat ons getoond wordt, is een Heer die vrij koos, volledig wist en de roeping niet introk. Waarom Judas zijn leraar verraadde, voor dertig zilverlingen (Matteüs 26:14–15), is een vraag op zich, die behandeld wordt in waarom Judas Jezus verraadde. Wat er daarna van hem geworden is, is het onderwerp van of Judas naar de hemel of de hel ging.

Hield Jezus van Judas?

De evangeliën laten zien dat Jezus Judas tot de laatste nacht als een van de zijnen behandelde. Judas was een van de Twaalf die Jezus “twee aan twee” uitzond met “macht over onreine geesten” (Marcus 6:7), en Petrus zei later over hem: “hij was met ons geteld, en had deel gekregen aan deze bediening” (Handelingen 1:17).

Johannes begint het Laatste Avondmaal met de woorden “hebbende zijn eigen mensen die in de wereld waren liefgehad, heeft hij hen liefgehad tot het einde” (Johannes 13:1). In het eerstvolgende vers heeft de duivel “in het hart van Judas Iskariot, de zoon van Simon, gelegd om hem te verraden” (Johannes 13:2). En toch stond Jezus op van het avondmaal “en begon de voeten van de discipelen te wassen” (Johannes 13:5). Hij wist wat er zou komen: “jullie zijn rein, maar niet allen. Want hij wist wie hem zou verraden” (Johannes 13:10–11). Hij knielde toch. Die avond wordt verteld in of Jezus de voeten van Judas waste.

Toen de tuin. Judas kwam met de menigte die door de overpriesters was gestuurd, “en zei: Gegroet, meester; en kuste hem. En Jezus zei tot hem: Vriend, waarom ben je gekomen?” (Matteüs 26:49–50). Benedictus XVI trok de duidelijke conclusie uit dat woord: “Jezus behandelde hem als een vriend.”





Reacties

Een reactie plaatsen

Share to...