Waarom verraadde Judas Jezus? Wat de evangeliën zeggen en hoe hij het deed

Judas Iskariot, een van de twaalf apostelen, verraadde Jezus door hem over te leveren aan de hogepriesters. De evangeliën noemen drie redenen naast elkaar: geld, de satan die in hem voer en de vervulling van de Schrift. Latere lezers voegden hun eigen theorieën toe over teleurstelling of een plan om Jezus tot actie te dwingen, maar niets daarvan komt uit de evangeliën.

Het verraad kwam in twee stappen. In de dagen vóór het Pascha ging Judas naar de overpriesters en sprak een prijs af. Daarna, op de avond van het Laatste Avondmaal, leidde hij een gewapende menigte naar de tuin waar Jezus bad en wees hem aan met een kus. De evangeliën doen nooit alsof dit een vreemde was. Het was een man die Jezus’ brood had gegeten.

De vier evangeliën geven drie redenen en ze zetten er nooit één tegenover de andere.

Geld

In Matteüs brengt Judas zelf de kwestie van de betaling ter sprake. “Toen ging een van de twaalf, genaamd Judas Iskariot, naar de overpriesters, en zei: Wat willen jullie mij geven, en ik zal hem aan jullie overleveren? En zij kwamen met hem overeen voor dertig zilverstukken” (Matteüs 26:14–15). Marcus zegt dat de priesters “blij waren en beloofden hem geld te geven” (Marcus 14:11). Johannes vertelt ons wat voor man het geld van de apostelen beheerde. Toen Maria Jezus zalfde in Bethanië en Judas klaagde dat de zalf voor de armen verkocht had kunnen worden, zegt Johannes duidelijk: “Dit zei hij, niet omdat hij om de armen gaf, maar omdat hij een dief was, de beurs had en droeg wat erin werd gedaan” (Johannes 12:6).

satan

Lucas en Johannes zeggen beiden dat de duivel in hem aan het werk was. “De satan voer in Judas, genaamd Iskariot, die tot het getal van de twaalf behoorde. En hij ging heen en sprak met de overpriesters en hoofdlieden, hoe hij hem aan hen zou overleveren” (Lucas 22:3–4). Johannes schrijft dat tijdens het avondeten “de duivel reeds in het hart van Judas Iskariot, de zoon van Simon, gelegd had hem te verraden” (Johannes 13:2), en dat toen Jezus hem het gedoopte brood gaf, “de satan in hem voer” (Johannes 13:27). Paus Benedictus XVI sprak in 2006 over Judas en beschreef hem als iemand “die schandelijk bezweek voor een verzoeking van de Boze.”

Schrift vervuld

De evangeliën tonen het verraad ook als voorzien. Johannes zegt dat “Jezus van het begin af wist wie zij waren die niet geloofden, en wie hem zou verraden” (Johannes 6:64). Bij het Laatste Avondmaal zei Jezus: “Ik weet wie Ik heb uitgekozen: maar opdat de Schrift vervuld wordt: Hij die mijn brood eet, heeft zijn hiel tegen mij opgeheven” (Johannes 13:18). Hij citeerde een psalm van Davids verdriet: “Ja, mijn eigen vertrouwde vriend, op wie ik vertrouwde, die mijn brood at, heeft zijn hiel tegen mij opgeheven” (Psalm 41:9). In zijn gebed die nacht zei Jezus over de Twaalf: “geen van hen is verloren gegaan, behalve de zoon van het verderf; opdat de Schrift vervuld zou worden” (Johannes 17:12). Na de opstanding vertelde Petrus aan de gelovigen: “deze Schrift moest vervuld worden, die de Heilige Geest door de mond van David tevoren gesproken heeft over Judas, die de gids was voor hen die Jezus gevangennamen” (Handelingen 1:16).

Het van tevoren weten ontslaat Judas niet van zijn schuld. In dezelfde zin waarin Jezus zegt dat de Zoon des mensen heengaat “zoals over hem geschreven staat”, zegt hij: “wee die man door wie de Zoon des mensen verraden wordt!” (Matteüs 26:24). De evangeliën houden de drie redenen bij elkaar en rangschikken ze niet. Hebzucht, de duivel en Gods doel kwamen allemaal samen in de keuze van één man.

Het verhaal beslaat meerdere dagen en elk evangelie vertelt een deel ervan. Hier is het op volgorde, met de passages om te lezen:

1. De zalving in Bethanië. Een vrouw giet kostbare zalf over Jezus uit. Iemand maakt bezwaar dat het voor de armen verkocht had kunnen worden, en Johannes noemt Judas als degene die dat zei (Johannes 12:1–8; Matteüs 26:6–13; Marcus 14:3–9).
2. De afspraak met de hogepriesters. Judas gaat naar hen toe, ze spreken een prijs af en “van toen af zocht hij een gelegenheid om hem te verraden” (Matteüs 26:14–16; Marcus 14:10–11; Lucas 22:3–6).
3. Het Laatste Avondmaal. Jezus zegt: “een van u zal mij verraden”; hij geeft het gedoopte brood aan Judas, die naar buiten gaat, “en het was nacht” (Johannes 13:21–30; Matteüs 26:20–25; Marcus 14:18–21).
4. De arrestatie in de tuin. Judas arriveert met een menigte van de overpriesters en oudsten en kust Jezus als het afgesproken teken (Matteüs 26:47–50; Marcus 14:43–46; Lucas 22:47–48).
5. Johannes' verslag van de arrestatie. Judas “kende de plaats”, brengt soldaten en officieren mee en staat bij hen terwijl Jezus zegt: “Ik ben het”; Johannes vermeldt geen kus (Johannes 18:2–5).

De afspraak kwam vóór het Laatste Avondmaal, niet tijdens. Matteüs vertelt over het bezoek van Judas aan de priesters en begint dan aan de volgende scène: “Nu kwamen op de eerste dag van het feest van de ongezuurde broden de discipelen naar Jezus en zeiden tot hem: Waar wilt u dat wij voor u het pascha bereiden om te eten?” (Matteüs 26:16–17). Dus Judas zat al betaald aan die tafel. Lucas zegt hetzelfde: Judas “beloofde het en zocht een gelegenheid om hem aan hen te verraden in afwezigheid van de menigte” (Lucas 22:6), omdat de priesters “het volk vreesden” (Lucas 22:2).

De kus was een teken. “Nu had degene die hem verraadde hen een teken gegeven en gezegd: Wie ik zal kussen, die is het: grijp hem vast. En terstond kwam hij naar Jezus en zei: Gegroet, meester; en kuste hem. En Jezus zei tot hem: Vriend, waarvoor ben je gekomen?” (Matteüs 26:48–50). Marcus noteert de instructie van Judas om “hem veilig weg te leiden” (Marcus 14:44). In Lucas vraagt Jezus: “Judas, verraad je de Zoon des mensen met een kus?” (Lucas 22:48). Johannes zegt dat de menigte kwam “met lantaarns en fakkels en wapens” (Johannes 18:3), wat suggereert waarom ze een teken nodig hadden om 's nachts één man uit de discipelen te kiezen. Het teken dat Judas koos, was de groet van een vriend.

Hij sprak de prijs af met de overpriesters kort vóór het Pascha en leverde Jezus uit op de avond van het Laatste Avondmaal. Matteüs en Marcus zeggen dat de overpriesters twee dagen vóór het Pascha beraamden (Matteüs 26:2; Marcus 14:1). De arrestatie volgde op het avondmaal, op de avond vóór de kruisiging.

De Orthodoxe Kerk herinnert zich het verraad nog steeds op de woensdag van de Goede Week. Op die dag, in de woorden van de Orthodoxe Kerk in Amerika, “stemde Judas ermee in de Heer te verraden voor dertig zilverstukken”, en “Omdat het verraad op woensdag plaatsvond, vasten orthodoxe christenen op de meeste woensdagen gedurende het jaar.”

Dertig zilverlingen, een bedrag dat alleen Matteüs noemt (Matteüs 26:15). De munten waren hoogstwaarschijnlijk sikkels van Tyrus, en het bedrag kwam overeen met ongeveer vier maanden loon voor een arbeider. Hoe dat wordt berekend, en waarom Matteüs de prijs koppelt aan Zacharia, is het onderwerp van wat Judas betaald kreeg en wat het waard was.

Sommige lezers vonden hebzucht een te kleine reden voor zo’n groot verraad en hebben andere redenen aangedragen. Geen daarvan komt uit de evangeliën en elk is een theorie.

Teleurstelling. Benedictus vatte het samen: sommigen denken dat “Judas teleurgesteld zou zijn geweest toen hij zag dat Jezus niet in zijn programma voor de politiek-militaristische bevrijding van zijn eigen natie paste.” Daarna voegde hij eraan toe dat “de evangelieteksten op een ander aspect aandringen”, het werk van de duivel, en zei: “Het verraad van Judas blijft in ieder geval een mysterie.”

Jezus dwingen om te handelen. Een verwante theorie, die de Katholieke Encyclopedie van 1910 de moderne versie van een ouder idee noemt, stelt dat Judas “een crisis wilde forceren en het uur van de triomf wilde bespoedigen, denkend dat de arrestatie een opstand van het volk zou uitlokken”. Thomas De Quincey beargumenteerde dit in zijn essay “Judas Iscariot”, gedateerd 1852 in zijn verzamelde essays: Judas hoopte dat Jezus, eenmaal gearresteerd, “gedwongen zou worden het signaal aan de bevolking van Jeruzalem te geven”. Degenen die dit aanhangen, wijzen op zijn wroeging zodra Jezus veroordeeld was (Matteüs 27:3). Het antwoord van de encyclopedie was dat “dit berouw niet bewijst dat het resultaat niet voorzien was.”

Gehoorzaamheid aan een geheim bevel. Een sekte uit de tweede eeuw beschreven door Irenaeus, en de tekst genaamd het Evangelie van Judas, maakten van Judas een held die deed wat Jezus wilde; dat verhaal wordt verteld in wie Judas Iskariot was.

Matteüs zegt van wel. Toen Judas “zag dat hij veroordeeld was”, kreeg hij “berouw en bracht de dertig zilverstukken terug naar de overpriesters en oudsten, zeggende: Ik heb gezondigd door onschuldig bloed te verraden” (Matteüs 27:3–4). Daarna, zegt Matteüs, maakte hij een einde aan zijn leven (Matteüs 27:5). Het is een van de droevigste verzen in de evangeliën. Wat er van hem geworden is, zegt de Bijbel niet duidelijk; de vraag wordt behandeld in of Judas naar de hemel of de hel ging.

Als je bang bent dat je eigen falen je tot een andere Judas maakt, kijk dan naar de apostel die Jezus diezelfde nacht in de steek liet. Petrus verloochende hem drie keer en “ging naar buiten en weende bitterlijk” (Matteüs 26:75). Benedictus zette de twee verhalen naast elkaar: “Na zijn val kreeg Petrus berouw en vond hij vergeving en genade.” De nacht van Petrus wordt verteld in waarom Petrus Jezus verloochende. Na de opstanding vroeg Jezus hem drie keer: “heb je mij lief?”, en drie keer gaf hij hem werk te doen: “Weid mijn schapen” (Johannes 21:15–17).

---

• Wie was Judas Iskariot?
• Wat kreeg Judas betaald?
• Ging Judas naar de hemel of de hel?
• Hoe ontmoette Jezus Judas Iskariot?
• Waarom verloochende Petrus Jezus?
• Waarom werd Jezus gekruisigd?