23 Bijbelverzen over herinneren



  • God gedenkt, net als zijn volk: Hij gedenkt zijn verbond bij de regenboog (Genesis 9:15-16) en wanneer Israël het uitschreeuwt in Egypte (Exodus 2:24).
  • Het sabbatsgebod rust op het gedenken van de slavernij in Egypte in Deuteronomium 5:15 en op de schepping in Exodus 20:11.
  • Klaagliederen 3:19-21 gaat van een herinnering die de ziel terneerdrukt naar een herinnering die hoop geeft: de standvastige liefde van de Heer.
  • Jeremia 31:34 belooft dat God de zonde niet meer zal gedenken, en Hebreeën citeert dit tweemaal (Hebreeën 8:12; 10:17).
  • Jezus' woorden “Doe dit tot mijn gedachtenis” gebruiken anamnese, en Lucas plaatst ze bij een Pesachmaaltijd, die zelf een “gedenkdag” is (Exodus 12:14).

In de Bijbel werkt gedenken in twee richtingen: God gedenkt zijn verbond met zijn volk, en zijn volk krijgt de opdracht om te gedenken wat Hij heeft gedaan. Hij gedenkt het bij de regenboog (Genesis 9:15-16) en in Egypte (Exodus 2:24), en Israël krijgt de opdracht om de jaren in de woestijn te gedenken (Deuteronomium 8:2).

Jezus vraagt om herinnerd te worden bij het Laatste Avondmaal (Lucas 22:19), en God belooft dat Hij “hun zonde niet meer zal gedenken” (Jeremia 31:34). In Genesis 9:15-16, Exodus 2:24, Deuteronomium 8:2 en Klaagliederen 3:19 vertaalt gedenken het Hebreeuwse werkwoord zakar, wat kan betekenen gedenken, in gedachten roepen of vermelden. Het zelfstandig naamwoord in Jezus' woorden “tot mijn gedachtenis” (Lucas 22:19; 1 Korintiërs 11:24-25) is anamnese, gedachtenis of gedenkteken, hetzelfde woord dat Hebreeën 10:3 gebruikt voor de “herinnering aan zonden elk jaar” die de oude offers teweegbrachten.

Wanneer God zijn verbond gedenkt

Genesis 9:15-16

“Ik zal mijn verbond gedenken dat er is tussen Mij en u en elk levend wezen van alle vlees. En het water zal nooit meer een vloed worden om alle vlees te vernietigen. Wanneer de boog in de wolken is, zal Ik hem zien en het eeuwig verbond gedenken tussen God en elk levend wezen van alle vlees dat op de aarde is.”

Reflectie: God spreekt tot Noach na de zondvloed en noemt de regenboog “het teken van het verbond” (Genesis 9:12). In deze verzen is het teken voor God zelf: wanneer de boog verschijnt, zegt God: “Ik zal hem zien en gedenken.” Het verhaal van de zondvloed draait een hoofdstuk eerder om hetzelfde werkwoord: “Maar God dacht aan Noach” (Genesis 8:1), en het water begon te zakken.

Exodus 2:24

“En God hoorde hun gekerm, en God dacht aan zijn verbond met Abraham, met Isaak en met Jakob.”

Reflectie: De koning van Egypte is gestorven, het volk Israël kreunt onder hun slavernij en schreeuwt het uit, en hun roep komt op tot God. God hoorde, gedenkte, zag en wist (Exodus 2:24-25). Het verbond dat Hij gedenkt, is het verbond dat gesloten is met Abraham, Isaak en Jakob.

Psalmen 105:8

“Hij denkt voor eeuwig aan zijn verbond, het woord dat Hij gebood, voor duizend generaties.”

Reflectie: Psalm 105 zegt tegen het volk dat ze Gods werken moeten gedenken (vers 5), en zegt dan dat God zelf zijn verbond gedenkt “voor duizend generaties.” De volgende verzen noemen dat verbond: de belofte aan Abraham, gezworen aan Isaak en bevestigd aan Jakob: “Aan u zal Ik het land Kanaän geven.” Dezelfde regels verschijnen in het dankgebed dat David aan Asaf en zijn broeders opdroeg om te zingen in 1 Kronieken 16, waar vers 15 de uitspraak verandert in een gebod: “Gedenk zijn verbond voor eeuwig.”

Lukas 1:72-73

“…om barmhartigheid te tonen aan onze vaderen en om te denken aan zijn heilig verbond, de eed die Hij zwoer aan onze vader Abraham…”

Reflectie: Zacharias, de vader van Johannes de Doper, spreekt deze woorden in het lied dat hij zingt na de geboorte van zijn zoon (Lucas 1:68-79). Hij zegt dat God “een hoorn van heil” heeft opgericht in het huis van David om “zijn heilig verbond, de eed die Hij zwoer aan onze vader Abraham” te gedenken. Het volgende vers geeft het doel van de eed aan: dat zijn volk, verlost van hun vijanden, “Hem zonder vrees zou dienen.”

Geboden om God en wat Hij heeft gedaan te gedenken

Deuteronomium 8:2

“En u zult denken aan heel de weg die de HEERE, uw God, u deze veertig jaar in de woestijn heeft laten gaan, opdat Hij u zou verootmoedigen en u zou beproeven, om te weten wat er in uw hart was, of u Zijn geboden wel of niet in acht zou nemen.”

Reflectie: Mozes spreekt tot Israël voordat het het land binnengaat. De veertig jaar in de woestijn waren een beproeving, “om te weten wat er in uw hart was.” De volgende verzen verklaren de honger en het manna: God voedde hen “opdat Hij u zou laten weten dat de mens niet van brood alleen leeft.” Vers 4 voegt eraan toe dat hun kleding niet versleet en hun voeten niet opzwollen in die veertig jaar.

Deuteronomium 5:15

“U zult gedenken dat u een slaaf bent geweest in het land Egypte, en dat de HEERE, uw God, u vandaaruit heeft geleid met een sterke hand en een uitgestrekte arm.”

Reflectie: In de versie van de Tien Geboden in Deuteronomium rust de sabbat op de herinnering aan de slavernij in Egypte, en het vers ervoor voegt eraan toe “opdat uw slaaf en uw slavin net zo kunnen rusten als u.” Exodus 20:8-11 geeft hetzelfde gebod een andere reden: “Want in zes dagen heeft de Heer de hemel en de aarde gemaakt” en rustte op de zevende dag.

1 Kronieken 16:12

“Denk aan de wonderen die Hij gedaan heeft, aan Zijn tekenen en de oordelen van Zijn mond.”

Reflectie: Op de dag dat de ark in de tent werd geplaatst die David ervoor had opgeslagen (1 Kronieken 16:1), stelde David Asaf en zijn broeders aan om de Heer te danken (vers 7). Deze regel uit hun lied komt woord voor woord overeen met Psalm 105:5. Het roept het “nageslacht van Israël” op om drie dingen te gedenken: Gods werken, zijn wonderen en zijn oordelen.

Psalmen 103:2

“Loof de HEERE, mijn ziel, en vergeet niet een van Zijn weldaden.”

Reflectie: David spreekt tot zichzelf: “Loof de Heer, mijn ziel.” Hij somt vervolgens de weldaden op die hij niet mag vergeten. God “vergeeft al uw ongerechtigheid,” “geneest al uw ziekten,” “verlost uw leven van het verderf” en “verzadigt u met het goede” (Psalm 103:3-5).

Jesaja 46:9

“…denk aan de dingen van vroeger, van oude tijden af; want Ik ben God, en er is geen ander; Ik ben God, en er is niemand als Ik.”

Reflectie: Het gebod is gericht aan “u overtreders” in het vers ervoor. De vroegere dingen die zij moeten gedenken, bewijzen één claim: dat er geen God is zoals de Heer. Vers 10 vervolgt de beschrijving van God: Hij is degene die “het einde vanaf het begin verkondigt” en zegt: “Mijn raad zal standhouden.”

Prediker 12:1

“Gedenk ook uw Schepper in de dagen van uw jeugd, voordat de kwade dagen komen en de jaren naderen waarvan u zult zeggen: ‘Ik heb er geen behagen in.’”

Reflectie: De Prediker zegt tegen de jongeren dat ze hun Schepper moeten gedenken “voordat de kwade dagen komen.” De verzen 2-7 beschrijven die dagen als de ouderdom: de molenstenen houden op omdat ze met weinigen zijn, het verlangen faalt, en het gedeelte eindigt bij de dood, wanneer “het stof terugkeert naar de aarde zoals het was, en de geest terugkeert naar God die hem gegeven heeft.”

Wat men zich moet herinneren en wat men achter zich moet laten

Psalmen 77:11

“Ik zal denken aan de daden van de HEERE; ja, ik zal denken aan Uw wonderen van vroeger.”

Reflectie: Vóór dit vers stelt de psalmist een reeks vragen, waaronder: “Is God vergeten genadig te zijn?” (Psalm 77:10). Zijn antwoord is om te gedenken wat God heeft gedaan: “Ik zal al uw werk overdenken en uw daden overpeinzen” (vers 13). De psalm gaat vervolgens over in lofprijzing: “U bent de God die wonderen doet.”

Klaagliederen 3:19-21

“Denk aan mijn ellende en mijn omzwervingen, aan de alsem en de gal! Mijn ziel gedenkt het voortdurend en is in mij gebogen. Maar dit breng ik in herinnering, en daarom heb ik hoop:”

Reflectie: Het geheugen werkt in deze regels op twee manieren. Het gedenken van zijn ellende buigt de ziel van de schrijver in hem neer. Vervolgens brengt hij iets anders in herinnering, en dat geeft hem hoop. De verzen die volgen benoemen het: de goedertierenheid van de Heer houdt nooit op, en zijn barmhartigheden “zijn elke morgen nieuw; groot is uw trouw” (Klaagliederen 3:22-23).

Openbaring 2:5

“Denk dan aan de staat waaruit u bent gevallen; bekeer u en doe de eerste werken.”

Reflectie: De opgestane Christus spreekt de gemeente in Efeze toe. Hij prijst haar zwoegen en volharding en het beproeven van valse apostelen, maar beschuldigt haar vervolgens: “u hebt uw eerste liefde verlaten” (Openbaring 2:4). Gedenken is het eerste van drie geboden: gedenk, bekeer u en doe de werken die u eerst deed. Hetzelfde vers waarschuwt dat Hij anders hun kandelaar zal wegnemen.

Filippenzen 3:13-14

"Maar één ding doe ik: vergetend wat achter mij ligt en mij uitstrekkend naar wat voor mij ligt, jaag ik op het doel af om de prijs van de roeping van God, die van boven is, in Christus Jezus."

Reflectie: Paulus schrijft eerder over vergeten dan over gedenken. De verzen daarvoor sommen op wat hij ooit als winst beschouwde en nu als verlies rekent (Filippenzen 3:7-8), en vers 12 zegt dat hij het nog niet heeft verkregen of volmaakt is geworden. Tegenover “wat achter mij ligt” stelt hij het doel voor hem: “de prijs van de roeping van God die van boven is, in Christus Jezus.”

God vragen om te gedenken

Nehemia 13:14

“Gedenk mij, mijn God, wat dit betreft, en wis mijn goede daden niet uit die ik gedaan heb voor het huis van mijn God en voor de dienst daarin.”

Reflectie: Nehemia heeft ontdekt dat de Levieten hun porties niet hadden gekregen, bracht hen terug naar hun posten en stelde betrouwbare schatbewaarders aan over de voorraadkamers. Hij vraagt God vervolgens om dit te gedenken. Hij doet hetzelfde verzoek na het herstellen van de sabbat (Nehemia 13:22), en opnieuw in Nehemia 13:31: “Gedenk mij, mijn God, ten goede.”

Psalmen 25:7

"Denk niet aan de zonden van mijn jeugd en aan mijn overtredingen; denk aan mij naar Uw goedertierenheid, om Uw goedheid wil, o HEERE!"

Reflectie: David vraagt God om één ding te gedenken en een ander te vergeten. Het vers daarvoor luidt: “Gedenk uw barmhartigheid, o Heer, en uw goedertierenheid.” Hier vraagt hij God om de zonden van zijn jeugd niet te gedenken en hem in plaats daarvan te gedenken “naar uw goedertierenheid.”

Lukas 23:42

“En hij zei: ‘Jezus, gedenk mij wanneer U in uw koninkrijk komt.’”

Reflectie: Een van de twee misdadigers die met Jezus gekruisigd werden, berispt de ander en zegt over Jezus: “deze man heeft niets verkeerds gedaan.” Dan vraagt hij om herinnerd te worden. Jezus antwoordt: “Voorwaar, Ik zeg u, heden zult u met Mij in het paradijs zijn” (Lukas 23:43).

Zonden die God niet meer zal gedenken

Jesaja 43:25

“Ik, ik ben het die uw overtredingen uitwist om Mijnentwil, en Ik zal aan uw zonden niet meer denken.”

Reflectie: De verzen daarvoor beschuldigen Israël: zij riepen God niet aan en brachten Hem geen offers, maar “belastten Mij met uw zonden.” God delgt hun overtredingen uit “omwille van Mijzelf.” Het volgende vers draait de taal van het geheugen om: “Breng Mij in herinnering; laten wij samen pleiten.”

Jeremia 31:34

“…Want Ik zal hun ongerechtigheid vergeven en aan hun zonde niet meer denken.”

Reflectie: Het vers beëindigt Jeremia’s belofte van een nieuw verbond, waarin God zijn wet “in hun hart” schrijft en al zijn volk Hem kent. Hebreeën citeert het hele gedeelte (Hebreeën 8:8-12) en herhaalt de laatste regel in Hebreeën 10:17. Het vers daarna trekt er een conclusie uit: “Waar vergeving van deze is, is er geen offer meer voor de zonde.”

Het Heilig Avondmaal als gedachtenis

Lukas 22:19

“En Hij nam brood, en nadat Hij gedankt had, brak Hij het en gaf het aan hen, zeggende: ‘Dit is mijn lichaam, dat voor u gegeven wordt. Doe dit tot mijn gedachtenis.’”

Reflectie: Jezus zegt dit tijdens een paasmaaltijd: “Ik heb vurig verlangd dit Pascha met u te eten voordat Ik lijd” (Lukas 22:15). Het Pascha was zelf een gedenkteken: “Deze dag zal voor u een gedenkdag zijn” (Exodus 12:14). In Lukas komen de woorden “tot mijn gedachtenis” bij het brood; de beker die volgt is “het nieuwe verbond in mijn bloed” (Lukas 22:20).

1 Corinthiërs 11:25

“Evenzo nam Hij ook de beker, na het eten, zeggende: ‘Deze beker is het nieuwe verbond in mijn bloed. Doe dit, zo dikwijls als u die drinkt, tot mijn gedachtenis.’”

Reflectie: Paulus zegt dat hij dit verslag “van de Heer” heeft ontvangen en aan de gemeente heeft doorgegeven (1 Korintiërs 11:23). In zijn versie wordt “tot mijn gedachtenis” uitgesproken over zowel het brood als de beker. Het volgende vers voegt toe wat de maaltijd doet: “verkondig de dood van de Heer totdat Hij komt.” De Catechismus van de Katholieke Kerk zegt dat wanneer de Kerk de Eucharistie viert, “zij het Pascha van Christus gedenkt, en het wordt tegenwoordig gesteld” (paragraaf 1364). De Westminster Confessie zegt dat waardige ontvangers “innerlijk door geloof, werkelijk en in feite, hoewel niet vleselijk en lichamelijk maar geestelijk, Christus gekruisigd ontvangen en zich voeden met Hem en alle weldaden van zijn dood” (29.7).

Andere mensen gedenken

Hebreeën 13:3

"Denk aan de gevangenen alsof u medegevangene bent, en aan hen die slecht behandeld worden, aangezien u zelf ook in het lichaam bent."

Reflectie: Het hoofdstuk opent met “Laat de broederliefde blijven” en gastvrijheid voor vreemdelingen. Gevangenen moeten worden herdacht “alsof u samen met hen gevangen zat,” en de mishandelden “aangezien u ook zelf in het lichaam bent.”

Galaten 2:10

“Alleen vroegen zij ons om aan de armen te denken, en ik heb mij er ook juist voor ingespannen om dat te doen.”

Reflectie: Paulus beschrijft zijn ontmoeting met Jakobus, Kefas en Johannes in Jeruzalem. Zij gaven hem en Barnabas “de rechterhand van de gemeenschap” en kwamen overeen dat Paulus naar de heidenen zou gaan. Hun enige verzoek was dat hij de armen zou gedenken, en Paulus zegt dat dit “precies hetgeen was waar ik ijverig naar zocht om te doen.”




Reacties

Een reactie plaatsen

Share to...