De Bijbel beschrijft het verlaten van huis op Gods roep, om te trouwen, om Jezus te volgen en in ballingschap. Abraham vertrekt op Gods woord in Genesis 12:1 en Hebreeën 11:8-10, en Ruth verlaat haar volk voor dat van Naomi in Ruth 1:16-17.
Genesis 2:24 beschrijft het verlaten van vader en moeder om te trouwen, en Matteüs 4:19-20, Lucas 9:57-58 en Matteüs 19:29 leggen vast wat de discipelen achterlieten.
Verschillende van de onderstaande beloften werden uitgesproken tegen mensen die op het punt stonden te vertrekken: tegen Jakob op weg naar Harran (Genesis 28:15), tegen Jozua voor het oversteken van de Jordaan (Jozua 1:9) en tegen de ballingen in Babylon (Jeremia 29:11).
Geroepen om te vertrekken

Genesis 12:1
“De Heer had tegen Abram gezegd: ‘Trek weg uit je land, verlaat je familie, verlaat ook je naaste verwanten, en ga naar het land dat ik je zal wijzen.’”
Reflectie: God vertelt Abram drie dingen achter te laten: zijn land, zijn volk en het huishouden van zijn vader, en noemt geen bestemming behalve “het land dat Ik je zal wijzen.” De volgende twee verzen verbinden de belofte van een grote natie aan hem, door wie “alle volken op aarde gezegend zullen worden.” Genesis 12:4 vermeldt dat Abram op vijfenzeventigjarige leeftijd vertrok en dat Lot met hem meeging.

Hebreeën 11:8-10
“Door het geloof gehoorzaamde Abraham toen hij geroepen werd om naar een plaats te gaan die hij later als erfdeel zou ontvangen, en hij vertrok, ook al wist hij niet waar hij heen ging. Door het geloof verbleef hij als vreemdeling in het beloofde land, als in een vreemd land; hij woonde in tenten, evenals Isaak en Jakob, die met hem mede-erfgenamen van dezelfde belofte waren. Want hij verwachtte de stad met fundamenten, waarvan God de ontwerper en bouwer is.”
Reflectie: De brief aan de Hebreeën vertelt Genesis 12 na en benadrukt wat Abraham niet wist: hij “gehoorzaamde en vertrok, ook al wist hij niet waar hij heen ging.” Zelfs na aankomst woonde hij in tenten, “als een vreemdeling in een vreemd land,” net als Isaak en Jakob. De reden die wordt gegeven is dat hij uitzag naar “de stad met fundamenten, waarvan God de ontwerper en bouwer is.”

Genesis 28:15
“Ik ben met je, ik zal je beschermen waar je ook heen gaat, en ik zal je terugbrengen naar dit land. Ik zal je niet verlaten totdat ik heb gedaan wat ik je heb beloofd.”
Reflectie: Jakob verliet zijn huis onder dreiging: Ezau had gezworen hem te doden, en Rebekka stuurde hem weg naar haar broer in Charan (Genesis 27:41-45). Op een nacht onderweg spreekt God tot hem in een droom en belooft hem te beschermen “waar je ook heen gaat” en hem terug te brengen. Jakob wordt wakker en zegt: “Voorwaar, de HEERE is op deze plaats, en ik wist het niet” (Genesis 28:16).
Het ene huishouden verlaten om je bij een ander aan te sluiten

Genesis 2:24
“Daarom zal een man zijn vader en zijn moeder verlaten en zich aan zijn vrouw hechten; en zij zullen tot één vlees zijn.”
Reflectie: Het vers volgt op de woorden van de man over de vrouw: “beenderen van mijn beenderen en vlees van mijn vlees” (Genesis 2:23), en de verteller trekt de conclusie met “Daarom.” Het verlaten van vader en moeder komt eerst in de zin, daarna het zich hechten aan een vrouw en het worden tot één vlees.

Ruth 1:16-17
“Maar Ruth antwoordde: ‘Dring er bij mij niet langer op aan u te verlaten en terug te gaan, weg van u. Waar u heen gaat, zal ik gaan, waar u overnacht, zal ik overnachten. Uw volk is mijn volk en uw God mijn God. Waar u sterft, zal ik sterven, en daar zal ik begraven worden. Laat de HEER mij straffen als er iets anders dan de dood mij van u scheidt.’”
Reflectie: Naomi, weduwe en op weg naar huis, heeft beide schoondochters aangespoord om terug te keren; Orpa gaat “terug naar haar volk en haar goden” (Ruth 1:15). Ruths antwoord laat dat alles achter zich: “Uw volk is mijn volk en uw God mijn God.” Ze bekrachtigt de belofte met een eed die verder reikt dan de dood, en Naomi houdt op haar aan te dringen (Ruth 1:18).
Huis en haard verlaten om Jezus te volgen

Mattheüs 4:19-20
“‘Kom, volg mij,’ zei Jezus, ‘en ik zal jullie vissers van mensen maken.’ Meteen lieten ze hun netten achter en volgden hem.”
Reflectie: Simon en Andreas waren vissers die een net uitwierpen in de Zee van Galilea toen Jezus hen riep, en zij lieten hun netten “meteen” achter. De twee verzen daarna beschrijven hoe Jakobus en Johannes hetzelfde doen, en zij lieten nog meer achter: “het schip en hun vader” Zebedeüs (Mattheüs 4:22).

Lukas 9:57-58
“Terwijl ze langs de weg liepen, zei een man tegen Hem: ‘Ik zal U volgen waar U ook gaat.’ Jezus antwoordde: ‘De vossen hebben holen en de vogels hebben nesten, maar de Zoon des mensen heeft geen plek om zijn hoofd neer te leggen.’”
Reflectie: Een man onderweg biedt aan Jezus overal te volgen, en Jezus antwoordt door hem te vertellen wat het volgen van Jezus zou kosten: de Zoon des mensen heeft geen huis om aan te bieden. Twee andere mannen volgen in Lukas 9:59-62, de een vraagt eerst zijn vader te mogen begraven en de ander om afscheid te nemen van zijn familie. Jezus' antwoord aan de tweede is: “Niemand die zijn hand aan de ploeg slaat en achteromkijkt, is geschikt voor het koninkrijk van God.”

Lukas 14:26
“Als iemand tot Mij komt en niet haat zijn vader en moeder, vrouw en kinderen, broers en zussen—ja, zelfs zijn eigen leven—dan kan zo iemand mijn discipel niet zijn.”
Reflectie: Jezus zegt dit tegen de grote menigten die met hem meereizen, en het volgende vers voegt de eis toe om het eigen kruis te dragen. Mattheüs 10:37 vermeldt een parallelle uitspraak in andere bewoordingen: “Wie vader of moeder liefheeft boven mij, is mij niet waardig.” De lijst in Lukas gaat verder dan familie en eindigt met “zelfs zijn eigen leven.”

Mattheüs 19:29
“En ieder die huizen of broeders of zusters of vader of moeder of vrouw of kinderen of akkers heeft verlaten omwille van mij, zal honderdvoudig ontvangen en het eeuwige leven beërven.”
Reflectie: Petrus heeft net gezegd: “Zie, wij hebben alles verlaten en zijn u gevolgd. Wat zal er dan voor ons zijn?” (Mattheüs 19:27). Jezus antwoordt eerst dat de twaalf op tronen zullen zitten, en verbreedt dan de belofte naar “iedereen” die huizen, familie of akkers heeft verlaten om zijnentwil. De beloning is “honderdvoudig” en het eeuwige leven.
God gaat met degene die vertrekt mee

Deuteronomium 31:8
“De Heer zelf gaat voor u uit en zal bij u zijn; Hij zal u nooit verlaten of in de steek laten. Wees niet bang; wees niet ontmoedigd.”
Reflectie: Mozes is honderdtwintig jaar oud en heeft te horen gekregen dat hij de Jordaan niet zal oversteken (Deuteronomium 31:2). Hij roept Jozua voor heel Israël en vertelt hem dat de HEERE voor hem uit gaat. Het volk zal oversteken en Mozes zal achterblijven. Dezelfde woorden, “Hij zal u niet loslaten en u niet verlaten,” worden twee verzen eerder tegen het hele volk gezegd.

Jozua 1:9
“Heb Ik het u niet geboden? Wees sterk en moedig, wees niet bevreesd en wees niet ontsteld, want de HEERE, uw God, is met u, overal waar u heen gaat.”
Reflectie: Na de dood van Mozes zegt God tegen Jozua dat hij zich moet klaarmaken om met het volk de Jordaan over te steken naar het land. Het bevel om sterk en moedig te zijn komt drie keer voor in Jozua 1:6-9, en de laatste keer is het verbonden aan de belofte van Gods aanwezigheid: God “zal met u zijn, waar u ook heen gaat.”

Psalmen 121:7-8
“De Heer zal u behoeden voor alle kwaad; Hij zal over uw leven waken; de Heer zal over uw komen en gaan waken, van nu tot in eeuwigheid.”
Reflectie: Psalm 121 heeft als opschrift “Een pelgrimslied” en opent met een vraag: “vanwaar zal mijn hulp komen?” De slotverzen antwoorden dat de HEERE waakt over “uw uitgaan en uw ingaan,” wat zowel het vertrek als de terugkeer omvat, “van nu aan tot in eeuwigheid.”

Mattheüs 28:20
“En zie, Ik ben met u al de dagen, tot aan de voleinding van de wereld.”
Reflectie: Dit zijn de laatste woorden van het Evangelie van Mattheüs. Jezus heeft zijn discipelen net uitgezonden om “alle volken tot discipelen te maken” (Mattheüs 28:19), wat betekent dat ze ver van Galilea moeten gaan, en de belofte dat hij altijd met hen is, is aan dat bevel verbonden.
Wegwonen en terugkeren

Jeremia 29:11
“‘Want Ik weet welke gedachten Ik over u koester,’ spreekt de Heere, ‘gedachten van vrede en niet van onheil, namelijk om u toekomst en hoop te geven.’”
Reflectie: Het vers komt uit een brief die Jeremia stuurde naar ballingen die al in Babel woonden, de mensen die daarheen waren weggevoerd uit Jeruzalem. Vóór de belofte vertelt de brief hen om huizen te bouwen, tuinen te planten, te trouwen en “zoek de vrede van de stad” waar zij wonen (Jeremia 29:5-7). Het vers daarvoor stelt de tijd vast: “Wanneer voor Babel zeventig jaren voorbij zijn, zal Ik naar u omzien en over u mijn goede woord bevestigen door u naar deze plaats te doen terugkeren.”

Lukas 15:20
“En hij stond op en ging naar zijn vader. Maar toen hij nog ver van hem verwijderd was, zag zijn vader hem en hij was met innerlijke ontferming bewogen; hij rende op hem af, viel hem om de hals en kuste hem.”
Reflectie: In de gelijkenis van Jezus nam de jongste zoon zijn deel van de erfenis en “trok naar een ver land” (Lukas 15:13), waar hij alles verkwistte en uiteindelijk varkens moest voeren. Hij komt terug met het plan om te vragen of hij als dagloner mag werken. De vader ziet hem “toen hij nog ver weg was” en rent naar hem toe voordat de zoon een woord heeft kunnen zeggen.

Hebreeën 11:13-16
“Al deze mensen bleven in geloof sterven, ook al hadden ze de beloften niet vervuld gezien; ze hadden ze slechts vanuit de verte begroet en beleden dat ze op aarde vreemdelingen en bijwoners waren. Wie zulke dingen zegt, laat daarmee zien dat hij op zoek is naar een vaderland. Als ze het land dat ze hadden verlaten in gedachten hadden gehouden, hadden ze de kans gehad om terug te keren. Maar ze verlangden naar een beter vaderland: een hemels vaderland. Daarom schaamt God zich er niet voor hun God genoemd te worden, want Hij heeft een stad voor hen gereedgemaakt.”
Reflectie: Sprekend over Abraham, Sara en hun nakomelingen, zegt de schrijver dat zij zichzelf “vreemdelingen en bijwoners op aarde” noemden. Het gedeelte merkt op dat ze hadden kunnen terugkeren naar het land dat ze hadden verlaten, en stelt dat ze dat niet deden omdat ze “verlangden naar een beter vaderland: een hemels vaderland.” Het eindigt met God die een stad voor hen gereedmaakt.
Vertrekken met en zonder terugkeer
Het vertrek in deze verzen eindigt op verschillende manieren. Genesis 28:15 belooft Jakob dat God hem terug zal brengen naar het land dat hij verlaat, Jeremia 29:10-14 belooft de ballingen een terugkeer na zeventig jaar, en de zoon in Lucas 15:20 komt uit eigen beweging thuis. Hebreeën 11:15-16 zegt het tegenovergestelde over Abraham en zijn familie: zij hadden kunnen terugkeren naar het land dat ze hadden verlaten, maar kozen ervoor dat niet te doen en zochten in plaats daarvan naar “een beter vaderland.”

Een reactie plaatsen