17 Bijbelverzen over vluchtelingen

Exodus 22:21

“Behandel een vreemdeling niet slecht en onderdruk hem niet, want u bent zelf vreemdelingen geweest in Egypte.”

Reflectie: Het gebod staat tussen de wetten die God aan Mozes gaf bij de Sinaï, na de Tien Geboden. De reden die eraan verbonden is, is Israëls eigen geschiedenis in Egypte, en het volgende hoofdstuk herhaalt het gebod met een uitgebreidere reden: “jullie weten zelf hoe het voelt om vreemdeling te zijn, want jullie waren vreemdelingen in Egypte” (Exodus 23:9).

Leviticus 19:33-34

“Wanneer een vreemdeling bij u in uw land verblijft, behandel hem dan niet slecht. De vreemdeling die bij u verblijft, moet als een ingeborene onder u worden behandeld. Heb hem lief als uzelf, want u bent zelf vreemdelingen geweest in Egypte. Ik ben de HEER, uw God.”

Reflectie: Leviticus 19 is het hoofdstuk dat gebiedt: “heb je naaste lief als jezelf” (Leviticus 19:18). Deze twee verzen trekken dezelfde woorden door naar de vreemdeling die in het land woont, die als een ingeborene moet worden behandeld. Het gebod eindigt met “Ik ben de HEER, jullie God”, woorden die verschillende wetten van het hoofdstuk afsluiten (Leviticus 19:3, 4, 10).

Deuteronomy 10:17-19

“Want de HEERE, uw God, is de God der goden en de Heere der heren, de grote, machtige en ontzagwekkende God, Die geen partijdigheid kent en geen geschenken aanneemt. Hij doet de wees en de weduwe recht, en heeft de vreemdeling lief, zodat Hij hem brood en kleding geeft. Heb dan de vreemdeling lief, want u bent zelf vreemdelingen geweest in het land Egypte.”

Reflectie: Mozes beschrijft God voordat hij het gebod geeft: hij is onpartijdig, neemt geen steekpenningen aan, verdedigt de wees en de weduwe, en heeft de vreemdeling lief door “hem voedsel en kleding te geven.” Vers 18 beschrijft Gods liefde voor de vreemdeling, en vers 19 gebiedt Israël om de vreemdeling ook lief te hebben, “want jullie waren zelf vreemdelingen in Egypte.”

Deuteronomy 27:19

“‘Vervloekt is hij die het recht van de vreemdeling, de wees of de weduwe buigt.’ En heel het volk zal zeggen: ‘Amen!’”

Reflectie: Mozes geeft instructies voor een ceremonie nadat Israël de Jordaan is overgestoken: zes stammen staan op de berg Ebal voor de vervloekingen, de Levieten dragen ze hardop voor aan het hele volk, en na elke vervloeking antwoordt het volk met “Amen!” (Deuteronomium 27:11-15). Het onthouden van recht aan de vreemdeling is een van de vervloekingen waar de hele natie mee instemde.

Jeremia 22:3

“Zo zegt de HEERE: Doe recht en gerechtigheid. Red de beroofde uit de hand van de onderdrukker. Doe geen onrecht of geweld aan de vreemdeling, de wees of de weduwe, en vergiet geen onschuldig bloed op deze plaats.”

Reflectie: Jeremia wordt naar het paleis gestuurd om tot de koning van Juda te spreken, “u die op de troon van David zit”, samen met zijn beambten (Jeremia 22:1-2). De boodschap is gericht aan de koning, zijn beambten en het volk dat door de paleispoorten gaat, en het noemt de vreemdeling naast de wees en de weduwe.

Zacharia 7:9-10

“Dit zegt de HEERE van de legermachten: ‘Spreek rechtvaardig recht; bewijs elkaar goedertierenheid en barmhartigheid. Onderdruk de weduwe en de wees, de vreemdeling en de arme niet. Beraam geen kwaad tegen elkaar in uw hart.’”

Reflectie: Zacharia herhaalt wat de eerdere profeten hadden gezegd en legt vervolgens uit waarom Juda in ballingschap ging: het volk weigerde te luisteren, dus God “verstrooide hen met een stormwind onder alle volken, waar zij vreemdelingen waren” (Zacharia 7:14).

Psalm 146:7-9

“Hij doet recht aan de onderdrukten, Hij geeft brood aan de hongerigen. De HEERE maakt de gevangenen los, de HEERE opent de ogen van de blinden, de HEERE richt de gebogenen op, de HEERE heeft de rechtvaardigen lief. De HEERE bewaart de vreemdelingen, de wees en de weduwe houdt Hij staande, maar de weg van de goddelozen maakt Hij krom.”

Reflectie: De psalm somt op wat de HEER doet, als redenen om op hem te vertrouwen in plaats van op vorsten (Psalm 146:3). Vers 9 noemt de vreemdeling samen met de wees en de weduwe: “De HEER beschermt de vreemdelingen, de wees en de weduwe houdt hij in stand.”

Isaiah 16:3-4

“‘Neem een besluit,’ zegt Moab. ‘Vel een oordeel. Laat je schaduw als de nacht zijn—op het middaguur. Verberg de vluchtelingen, verraad de ontheemden niet. Laat de vluchtelingen uit Moab bij je verblijven; wees hun schuilplaats voor de verwoester.’ De onderdrukker zal een einde vinden, en de verwoesting zal ophouden; de agressor zal uit het land verdwijnen.”

Reflectie: Jesaja 15-16 is een profetie tegen Moab, wiens steden in één nacht verwoest worden (Jesaja 15:1). Er wordt hulde gestuurd naar de berg van de dochter van Sion (Jesaja 16:1), en Moab vraagt Juda om hun vluchtelingen te verbergen en hen niet uit te leveren aan de verwoester. Het volgende vers belooft een troon uit het huis van David, wiens koning “in zijn rechtspraak rechtvaardigheid zoekt” (Jesaja 16:5).

Jesaja 58:6-7

"Is dit niet de vasten die Ik verkies: de boeien van onrecht losmaken, de banden van het juk ontbinden, de onderdrukten vrijlaten en elk juk verbreken? Is het niet je brood te delen met de hongerigen en de arme zwerver onderdak te bieden—als je de naakten ziet, hen te kleden en je niet af te wenden van je eigen vlees en bloed?"

Reflectie: Het volk klaagt dat God hun vasten niet heeft opgemerkt (Jesaja 58:3), en God antwoordt dat ze hun arbeiders uitbuiten op de dag dat ze vasten. Het vasten dat hij wil, omvat het bieden van onderdak aan de arme zwerver en het niet afwenden van het eigen vlees en bloed.

Hebreeën 13:2

“Vergeet niet gastvrijheid te tonen aan vreemdelingen, want door dit te doen hebben sommige mensen zonder het te weten gastvrijheid getoond aan engelen.”

Reflectie: Het gebod staat tussen “blijf elkaar liefhebben” en het gedenken van gevangenen (Hebreeën 13:1-3). Vergelijk Genesis 18, waar Abraham zich haast om drie mannen bij Mamre te verwelkomen (Genesis 18:1-2); twee van hen worden engelen genoemd wanneer ze Sodom bereiken (Genesis 19:1).

Matteüs 25:35, 40

“Want Ik had honger en jullie gaven Mij te eten, Ik had dorst en jullie gaven Mij te drinken, Ik was een vreemdeling en jullie namen Mij op… De Koning zal antwoorden: ‘Voorwaar, Ik zeg jullie, voor zover jullie dit voor een van deze minste van mijn broeders en zusters hebben gedaan, hebben jullie het voor Mij gedaan.’”

Reflectie: In Jezus’ verslag van het laatste oordeel noemt de Koning het zijn van een vreemdeling en het worden binnengelaten als een van de zes vormen van nood, naast honger, dorst, naaktheid, ziekte en gevangenschap. De rechtvaardigen vragen wanneer ze hem ooit als vreemdeling hebben gezien, en de Koning antwoordt dat wat ze deden voor “de minste van deze broeders en zusters van mij”, ze voor hem deden.

Matthew 2:13-15

“Toen zij vertrokken waren, verscheen een engel van de Heer in een droom aan Jozef. ‘Sta op,’ zei hij, ‘neem het kind en zijn moeder en vlucht naar Egypte. Blijf daar totdat ik het u zeg, want Herodes zal het kind zoeken om het te doden.’ Hij stond op, nam het kind en zijn moeder tijdens de nacht mee en vertrok naar Egypte, waar hij bleef tot de dood van Herodes.”

Reflectie: Nadat de wijzen zijn vertrokken, waarschuwt een engel Jozef dat Herodes naar het kind zal zoeken om het te doden. Jozef vertrekt ’s nachts met Maria en Jezus en blijft in Egypte totdat Herodes sterft, waarna een tweede droom hem terugstuurt naar Israël (Matteüs 2:19-21). Matteüs verbindt het verblijf in Egypte met Hosea 11:1, waar de zoon die uit Egypte wordt geroepen Israël is.

Ruth 1:16

“Maar Ruth antwoordde: ‘Dring er bij mij niet langer op aan u te verlaten en terug te keren. Waar u heen gaat, zal ik gaan, en waar u verblijft, zal ik verblijven. Uw volk zal mijn volk zijn en uw God mijn God.’”

Reflectie: Naomi’s familie had Bethlehem verlaten voor Moab tijdens een hongersnood (Ruth 1:1). Wanneer de weduwe Naomi naar huis gaat, weigert haar Moabitische schoondochter Ruth haar te verlaten. In Bethlehem noemt Ruth zichzelf “een vreemdelinge” (Ruth 2:10), en Boaz prijst haar omdat ze haar vaderland heeft verlaten om te wonen onder een volk dat ze niet kende (Ruth 2:11).

Psalm 137:1

“Aan de rivieren van Babylon zaten wij en weenden toen wij ons Sion herinnerden.”

Reflectie: De psalm wordt gezongen door mensen die naar Babel zijn gevoerd. Hun ontvoerders eisen “liederen van Sion”, en de zangers vragen: “Hoe kunnen wij de liederen van de HEER zingen in een vreemd land?” (Psalm 137:3-4).

Jeremia 29:7

“Zoek de vrede van de stad waarheen Ik jullie in ballingschap heb weggevoerd. Bid voor haar tot de HEERE, want in haar vrede zullen jullie vrede hebben.”

Reflectie: Jeremia stuurde dit in een brief vanuit Jeruzalem naar de mensen die Nebukadnezar naar Babel had gevoerd (Jeremia 29:1). Hij zegt hun om daar huizen te bouwen, tuinen aan te planten, te trouwen en kinderen te krijgen, en om te bidden voor de stad die hen vasthoudt.

1 Petrus 2:11

“Geliefde vrienden, ik dring er bij u op aan, als vreemdelingen en ballingen, u te onthouden van zondige verlangens, die oorlog voeren tegen uw ziel.”

Reflectie: Petrus richt zijn brief aan “de ballingen die verspreid wonen in de provincies” van Klein-Azië (1 Petrus 1:1), en noemt zijn lezers hier “vreemdelingen en bijwoners.” Het volgende vers zegt hun om zo’n goed leven te leiden onder de heidenen dat hun aanklagers hun goede daden zien (1 Petrus 2:12).

Efeziërs 2:19

“Zo bent u dan niet langer vreemdelingen en bijwoners, maar medeburgers van de heiligen en huisgenoten van God.”

Reflectie: Paulus schrijft aan heidense gelovigen die ooit “vervreemd waren van het burgerrecht van Israël en vreemdelingen voor de verbonden van de belofte” (Efeziërs 2:12). Door Christus, zegt hij, zijn zij nabij gebracht en behoren zij nu als medeburgers tot Gods huisgezin.