De Bijbel maakt onderscheid tussen berouw dat tot bekering leidt en berouw dat tot de dood leidt. Paulus verwoordt het zo: “Want goddelijk verdriet bewerkt bekering tot redding, waar niemand berouw over heeft, maar werelds verdriet bewerkt de dood” (2 Korintiërs 7:10).
Matteüs vertelt twee verhalen over berouw na elkaar: Petrus weent bitter nadat hij Jezus heeft verloochend (Matteüs 26:75), en Judas, “gegrepen door wroeging”, brengt het zilver terug en verhangt zichzelf (Matteüs 27:3-5). Berouw wordt onder woorden gebracht in Psalm 51, Psalm 38 en de ingestudeerde toespraak van de verloren zoon (Lukas 15:17-19), en Hebreeën 12:16-17 herinnert aan Ezau, wiens tranen de verkoop van zijn eerstgeboorterecht niet ongedaan konden maken. De Schrift zegt ook dat de HEER berouw had over het menselijk ras vóór de zondvloed (Genesis 6:6) en over Saul (1 Samuël 15:35). Voor het onrecht waar men berouw van heeft, biedt het belijdenis en vergeving (Spreuken 28:13; 1 Johannes 1:9; Psalm 103:12).
Verdriet dat tot bekering leidt, en verdriet dat dat niet doet

2 Korinthiërs 7:10
“Goddelijk verdriet brengt bekering die tot redding leidt en geen berouw achterlaat, maar werelds verdriet brengt de dood.”
Reflectie: Paulus schrijft over een eerdere brief die de gemeente in Korinte verdriet had gedaan. Hij zegt dat hij er wel berouw van had toen hij zag dat de brief hen pijn deed, “maar slechts voor een korte tijd” (2 Korintiërs 7:8), en dat hij nu blij is omdat hun verdriet “tot bekering leidde”. Het volgende vers somt op wat dat verdriet in hen teweegbracht: “ijver”, “bereidheid om jezelf te verdedigen”, “gereedheid om gerechtigheid te laten geschieden”. Het Grieks achter “geen berouw” is ametameletos, onberouwvol, hetzelfde woord dat Romeinen 11:29 gebruikt voor Gods gaven en roeping, die de NBV vertaalt als “onherroepelijk”.

Mattheüs 26:75
“Toen herinnerde Petrus zich het woord dat Jezus had gesproken: ‘Voordat de haan kraait, zul je mij drie keer verloochenen.’ En hij ging naar buiten en weende bitter.”
Reflectie: De haan kraait onmiddellijk na Petrus’ derde verloochening, die gepaard ging met vervloekingen en een eed, en hij herinnert zich wat Jezus tegen hem had gezegd. Matteüs vermeldt alleen dat hij naar buiten ging en weende. Johannes 21:15-17 geeft het vervolg: na de opstanding vraagt Jezus Petrus drie keer: “Heb je mij lief?”, en geeft hem telkens een opdracht: “Weid mijn lammeren”, “Hoed mijn schapen”, “Weid mijn schapen”.

Mattheüs 27:3-5
"Toen Judas, die Hem verraden had, zag dat Jezus veroordeeld was, werd hij gegrepen door wroeging en bracht de dertig zilverstukken terug naar de overpriesters en de oudsten. 'Ik heb gezondigd,' zei hij, 'want ik heb onschuldig bloed verraden.' 'Wat gaat ons dat aan?' antwoordden zij. 'Dat is jouw verantwoordelijkheid.' Dus gooide Judas het geld in de tempel en vertrok. Daarna ging hij weg en verhing zich."
Reflectie: Judas’ wroeging begint wanneer hij ziet dat Jezus veroordeeld is. Hij brengt het geld terug en bekent aan de overpriesters en oudsten, die antwoorden: “Wat gaat ons dat aan? Dat is jouw verantwoordelijkheid.” Het werkwoord dat Matteüs gebruikt voor zijn wroeging, metamelomai, is hetzelfde woord dat Paulus in 2 Korintiërs 7:8 gebruikt voor het berouw over zijn brief. Judas erkent het onrecht en probeert de prijs ervan terug te geven, en de passage eindigt met zijn dood.

Hebreeën 12:16-17
“Zie erop toe dat niemand onzedelijk is, of goddeloos zoals Esau, die voor één maaltijd zijn eerstgeboorterecht verkocht. Zoals u weet, werd hij daarna, toen hij die zegen wilde erven, afgewezen. Hoewel hij de zegen met tranen zocht, kon hij niet veranderen wat hij had gedaan.”
Reflectie: Hebreeën herinnert aan twee scènes uit Genesis: Ezau die zijn eerstgeboorterecht aan Jakob verkoopt voor een maaltijd linzensoep (Genesis 25:29-34), en Ezau die Isaak smeekt om de zegen die Jakob al had ontvangen, totdat hij “luid weende” (Genesis 27:38). De tranen kwamen na de keuze, en “hij kon niet veranderen wat hij had gedaan”. De waarschuwing is gericht aan een gemeente, in een alinea die begint met “Span je in om met iedereen in vrede te leven en heilig te zijn” (Hebreeën 12:14).
Wanneer de Schrift zegt dat de HEER berouw had

Genesis 6:6
“De HEER had berouw dat hij mensen op de aarde had gemaakt, en zijn hart was diep bedroefd.”
Reflectie: Het berouw van de HEER volgt op wat hij zag: “elk bedenksel van de gedachten van het menselijk hart was alleen maar slecht, de hele tijd” (Genesis 6:5). Het volgende vers kondigt het besluit aan om het menselijk ras van de aarde weg te vagen, en dan de uitzondering: “Maar Noach vond genade in de ogen van de HEER” (6:8). Het Hebreeuwse werkwoord hier is nacham, wat kan betekenen spijt hebben, inbinden of getroost worden.

1 Samuël 15:35
“Tot de dag dat Samuël stierf, ging hij niet meer naar Saul kijken, hoewel Samuël om hem rouwde. En de HEER had berouw dat hij Saul koning over Israël had gemaakt.”
Reflectie: Eerder in het hoofdstuk zegt de HEER tegen Samuël: “Ik heb berouw dat ik Saul koning heb gemaakt, want hij heeft zich van mij afgekeerd” (1 Samuël 15:11), en Samuël vertelt Saul dat God “geen mens is, dat hij van gedachten zou veranderen” (15:29). Het Hebreeuwse werkwoord achter zowel “berouw” als “van gedachten veranderen” is nacham. Het hoofdstuk plaatst deze uitspraken naast elkaar zonder uit te leggen hoe ze bij elkaar passen. Samuël heeft tegen Saul gezegd: “De HEER heeft vandaag het koningschap van Israël van je afgescheurd” (15:28). Saul zegt twee keer “Ik heb gezondigd” (15:24, 30), en Samuël gaat met hem mee om te aanbidden, maar trekt dat vonnis niet in.
Berouw onder woorden gebracht

Psalmen 38:4
“Mijn schuld is mij overweldigd als een last die te zwaar is om te dragen.”
Reflectie: De psalm is een smeekbede van David die begint met: “HEER, bestraf mij niet in uw toorn.” Hij beschrijft schuld als iets dat in het lichaam wordt gevoeld: “er is geen heelheid in mijn beenderen vanwege mijn zonde” (Psalm 38:3), en vervolgens als een last die te zwaar is om te dragen. De hele psalm is gericht aan God, dus de klacht over schuld is onderdeel van een gebed.

Psalmen 51:3-4
“Want ik ken mijn overtredingen, en mijn zonde staat mij altijd voor ogen. Tegen U, U alleen, heb ik gezondigd en gedaan wat kwaad is in Uw ogen.”
Reflectie: Volgens het opschrift schreef David deze psalm toen Natan bij hem kwam na zijn overspel met Batseba. “Mijn zonde is altijd voor mij” beschrijft een onrecht dat hij niet kan stoppen te zien. Hij noemt het een zonde tegen God: “Tegen u, u alleen, heb ik gezondigd.” De psalm vraagt vervolgens om meer dan vergeving: “Schep in mij een zuiver hart, o God, en vernieuw een standvastige geest in mij” (Psalm 51:10).

Psalmen 51:17
“De offers voor God zijn een gebroken geest; een gebroken en verslagen hart zult U, o God, niet verachten.”
Reflectie: Het vers vóór dit vers zegt dat God geen vreugde schept in offers of behagen heeft in brandoffers. Wat David in plaats daarvan brengt is “een gebroken geest”, en hij zegt dat God “een gebroken en verslagen hart” niet zal verachten.

Job 42:6
“Daarom veracht ik mijzelf en heb ik berouw in stof en as.”
Reflectie: Job spreekt deze woorden aan het einde van het boek, nadat de HEER hem heeft geantwoord. Wat hij terugneemt is wat hij zei: “Ik heb immers gesproken over dingen die ik niet begreep, dingen die te wonderbaar voor mij waren om te weten” (Job 42:3). Het vers begint met “Daarom,” en de reden komt vlak daarvoor: “Mijn oren hadden over U gehoord, maar nu hebben mijn ogen U gezien” (42:5).

Romeinen 7:15
“Want wat ik teweegbreng, doorzie ik niet; want niet wat ik wil, dat doe ik, maar wat ik haat, dat doe ik.”
Reflectie: Paulus beschrijft dat hij doet wat hij haat en nalaat het goede te doen dat hij wil, en de passage bouwt op naar een roep: “Ik ellendig mens! Wie zal mij verlossen uit het lichaam van deze dood?” (Romeinen 7:24). Het antwoord volgt onmiddellijk: “Dank aan God, door Jezus Christus, onze Heere!”, en het volgende hoofdstuk opent met: “Dus is er nu geen veroordeling voor hen die in Christus Jezus zijn” (Romeinen 8:1).

Lukas 15:17-19
“Toen hij tot inkeer kwam, zei hij: ‘Hoeveel dagloners van mijn vader hebben brood in overvloed, en ik kom hier om van de honger! Ik zal opstaan en naar mijn vader gaan en tegen hem zeggen: Vader, ik heb gezondigd tegen de hemel en tegen u. Ik ben niet meer waard uw zoon genoemd te worden; maak mij als een van uw dagloners.’”
Reflectie: In de gelijkenis van Jezus begint het berouw van de jongste zoon met honger: hij voert de varkens en verlangt naar hun peulen wanneer hij “tot inkeer komt.” Hij oefent een schuldbelijdenis en een verzoek om als dagloner te worden aangenomen. Thuis rent zijn vader hem tegemoet terwijl hij nog ver weg is, en de zoon komt door de schuldbelijdenis heen, maar de vader roept om het beste gewaad, een ring en een feestmaal voordat de zoon bij het verzoek aankomt (Lukas 15:20-23).
Wat er gebeurt met het onrecht waar men berouw van heeft

Spreuken 28:13
“Wie zijn overtredingen bedekt, zal niet voorspoedig zijn, maar wie ze belijdt en laat, zal barmhartigheid verkrijgen.”
Reflectie: Het spreekwoord stelt twee reacties op wangedrag tegenover elkaar. Het verbergen van zonde “zal niet voorspoedig zijn”; wie het belijdt en verlaat, “verkrijgt barmhartigheid.”

1 Johannes 1:9
“Als wij onze zonden belijden: Hij is getrouw en rechtvaardig om ons de zonden te vergeven en ons te reinigen van alle ongerechtigheid.”
Reflectie: Johannes plaatst deze belofte tussen twee valse beweringen: dat wij zonder zonde zijn (1 Johannes 1:8) en dat wij niet gezondigd hebben (1:10). De vergeving rust op Gods karakter, aangezien Hij “getrouw en rechtvaardig” is, en de reiniging reikt verder dan de beleden zonden tot “alle ongerechtigheid.”

Psalmen 103:12
“zo ver als het oosten is van het westen, zo ver heeft Hij onze overtredingen van ons gedaan.”
Reflectie: Twee verzen eerder zegt de psalm wat de HEER niet doet: “Hij handelt niet met ons naar onze zonden en vergeldt ons niet naar onze ongerechtigheden” (Psalm 103:10). Dit vers meet hoe ver Hij overtredingen verwijdert aan de hand van de afstand van oost naar west. De psalm geeft vervolgens een reden voor Zijn barmhartigheid: “Hij weet immers wat wij zijn, Hij denkt eraan dat wij stof zijn” (103:14).

1 Timotheüs 1:15-16
“Dit is een betrouwbaar woord en alle aanneming waard: dat Christus Jezus in de wereld gekomen is om zondaars te behouden, van wie ik de voornaamste ben. Maar daarom is mij barmhartigheid bewezen, opdat Christus Jezus in mij, de voornaamste, al Zijn geduld zou tonen, als voorbeeld voor hen die in Hem zullen geloven tot eeuwig leven.”
Reflectie: Paulus’ verleden wordt twee verzen eerder uiteengezet: “Ik was voorheen een lasteraar, een vervolger en een geweldpleger” (1 Timotheüs 1:13). Hij noemt zichzelf de voornaamste van de zondaars in de tegenwoordige tijd en zegt dat de barmhartigheid die hij ontving bedoeld was als voorbeeld, zodat Christus “al Zijn geduld” kon tonen aan hen die later zouden geloven.

Filippenzen 3:13-14
“Broeders en zusters, ik beschouw mezelf nog niet als gearriveerd. Maar één ding doe ik: ik vergeet wat achter me ligt en strek me uit naar wat voor me ligt. Ik ga recht op mijn doel af om de hemelse prijs te behalen waartoe God mij in Christus Jezus heeft geroepen.”
Reflectie: Het vers zegt niet wat “wat achter is” precies inhoudt. Eerder in het hoofdstuk somt Paulus zijn eigen geloofsbrieven op (Filippenzen 3:5-6), waaronder zijn status als Farizeeër en zijn ijver in het “vervolgen van de gemeente,” en zegt dat hij ze nu als verlies beschouwt omwille van Christus (3:7-8). Vlak voor dit vers zegt hij dat hij er nog niet is (3:12), en hier gaat het vergeten samen met het jagen naar het doel.
Een vers voor hoe je je voelt
Kies hoe je je vandaag voelt en lees een vers uit de Bijbel.
Want de Schrift zegt: Een iegelijk, die in Hem gelooft, die zal niet beschaamd worden.
Van onze pagina: 19 Bijbelverzen over schaamte
Elke week een vers
Dank je. Je eerste vers is onderweg.
Komt er na een paar minuten niets binnen? Kijk dan in je map met spam of reclame.
Bewaar dit voor een andere dag. ‘Een vers voor hoe je je voelt’ heeft een eigen pagina, met onze verzen voor elk gevoel.
Bijbeltekst: De Heilige Schrift 1917.

Een reactie plaatsen