Wat is het merkteken van het beest? Wat Openbaring 13 zegt



  • The mark of the beast appears only in Revelation, where a second beast forces it on people’s right hand or forehead so that no one can buy or sell without it (Revelation 13:16–17).
  • De Schrift vertelt ons nooit hoe het merkteken eruitziet; het Griekse woord, charagma, betekent simpelweg een stempel of ingedrukt merkteken.
  • Elke passage die het merkteken noemt, plaatst het naast de aanbidding van het beest, en Openbaring beantwoordt dit met Gods eigen zegel en naam op de voorhoofden van zijn dienaren.
  • De kerken lezen het visioen op verschillende manieren: als de vervolging van Rome in de tijd van Johannes, als een beproeving die nog moet komen, als een profetie die door de kerkgeschiedenis loopt (de historicistische visie, aangehangen tijdens de Reformatie en tegenwoordig door zevendedagsadventisten, die een laatste beproeving zien rond de dag van aanbidding), of als de strijd van elke tijd.
  • Irenaeus van Lyon, die eind tweede eeuw schreef, kende verschillende namen die samen 666 vormen en wilde niet tussen deze kiezen; veel geleerden van nu, waaronder de Bijbelnotities van de Amerikaanse katholieke bisschoppen, denken dat het getal naar keizer Nero verwijst.
  • Geen van deze kerken leert dat het merkteken per ongeluk kan worden ontvangen, omdat Openbaring het altijd koppelt aan het aanbidden van het beest.
  • Aan het einde van Openbaring blijft er nog maar één naam over op de voorhoofden van Gods volk: “zijn naam zal op hun voorhoofd zijn” (Openbaring 22:4).

Het merkteken van het beest is het teken waarvan Openbaring zegt dat een tweede beest het aan mensen zal opdringen op hun rechterhand of voorhoofd, zodat niemand zonder dit teken kan kopen of verkopen. Het draagt “de naam van het beest, of het getal van zijn naam,” en het getal is 666 (Openbaring 13:16–18). Waar Johannes er ook over spreekt, de aanbidding van het beest gaat ermee gepaard.

De kerken lezen het visioen op verschillende manieren. Sommigen zien er het Romeinse Rijk uit de tijd van Johannes in, sommigen een beproeving die nog moet komen, en sommigen de lange strijd van elke tijd. Maar ze lezen het allemaal ook zoals Johannes het schreef, naast een ander merkteken. Voordat de ellende begint, roept een engel: “Breng geen schade toe aan de aarde, noch aan de zee, noch aan de bomen, totdat wij de dienstknechten van onze God op hun voorhoofd verzegeld hebben” (Openbaring 7:3). Er worden dus twee namen aangeboden voor hetzelfde voorhoofd, en de vraag die het hele visioen ons stelt, is wiens naam wij zullen dragen.

Waar beschrijft de Bijbel het merkteken van het beest?

We komen het merkteken alleen tegen in Openbaring, en alleen in de tweede helft ervan. Johannes ziet een beest uit de zee opkomen, “met zeven koppen en tien hoorns,” aan wie de draak “zijn kracht, zijn troon en grote macht” geeft (Openbaring 13:1–2). Het lichaam is dat van een luipaard, met de poten van een beer en de muil van een leeuw, de beesten uit het visioen van Daniël samengevoegd tot één (Daniël 7:3–7). Dan komt er een tweede beest uit de aarde: “het had twee hoorns als die van een lam, en het sprak als een draak” (Openbaring 13:11). Het verricht tekenen, richt een beeld van het eerste beest op en laat iedereen die het niet wil aanbidden, doden.

Dan komen de verzen waar iedereen naar vraagt:

“En het maakt dat aan allen, kleinen en groten, rijken en armen, vrijen en slaven, een merkteken gegeven wordt op hun rechterhand of op hun voorhoofd, en dat niemand kan kopen of verkopen, behalve hij die het merkteken heeft, of de naam van het beest, of het getal van zijn naam. Hier is de wijsheid. Wie verstand heeft, laat hij het getal van het beest berekenen, want het is een getal van een mens, en zijn getal is zeshonderdzesenzestig.”

Revelation 13:16–18

De King James Bijbel noemt het merkteken in acht verzen: deze twee (13:16–17), daarna 14:9 en 14:11, 15:2, 16:2, 19:20 en 20:4. In elk van deze verzen zijn de aanbidders van het beest in de buurt. De derde engel waarschuwt dat “als iemand het beest en zijn beeld aanbidt, en zijn merkteken op zijn voorhoofd of op zijn hand ontvangt,” hij de wijn van Gods toorn zal drinken (Openbaring 14:9–10). Aan het einde, wanneer het beest en de valse profeet worden gegrepen, beschrijft Johannes de profeet als degene “die de tekenen voor zijn ogen deed, waarmee hij hen misleidde die het merkteken van het beest ontvangen hadden en die zijn beeld aanbeden hadden” (Openbaring 19:20).

Hoe ziet het merkteken van het beest eruit?

De Schrift vertelt ons nooit hoe het eruitziet. Het woord dat Johannes gebruikt is charagma, wat Thayers Griekse lexicon definieert als “een stempel, een ingedrukt merkteken,” een woord dat een Griekse dichter gebruikte voor het brandmerk op een paard. Ons wordt verteld dat het op de rechterhand of het voorhoofd zit en dat het verbonden is met de naam of het getal van het beest. Verder geeft de tekst ons niets: geen vorm, geen kleur, geen materiaal.

Verse By Verse Ministry, een evangelische onderwijsdienst die Openbaring leest als toekomstige gebeurtenissen, verwoordt het als volgt: “De Bijbel specificeert nooit de manier waarop het getal van de antichrist op het lichaam zal worden aangebracht, behalve door het te omschrijven als een ‘merkteken’.” Het merkteken, zo geven zij toe, zou “een tatoeage of andere fysieke markering” kunnen zijn, en dan gaan ze niet verder: “Alles wat meer is, is speculatie.” Christenen die het visioen symbolisch lezen, zoeken de betekenis ervan op de twee plaatsen die Johannes noemt: het voorhoofd en de hand.

Waarom op de rechterhand of het voorhoofd?

Lang voor Johannes kende Israël deze twee plaatsen goed. Mozes zei tegen het volk dat ze Gods woorden in hun hart moesten bewaren en aan hun kinderen moesten onderwijzen, en “u zult ze als een teken op uw hand binden, en ze zullen als voorhoofdsbanden tussen uw ogen zijn” (Deuteronomium 6:8). In het visioen van Ezechiël, voordat het oordeel over Jeruzalem valt, stuurt de Heer een man om “een merkteken op het voorhoofd te zetten van de mannen die zuchten en die kermen over al de gruwelen die in het midden daarvan gedaan worden” (Ezechiël 9:4). God zet zijn merkteken eerst op de zijnen.

Openbaring houdt zich aan die volgorde. De dienstknechten van God worden in hoofdstuk 7 op hun voorhoofd verzegeld, en in hoofdstuk 14, direct na het merkteken van het beest, ziet Johannes het Lam op de berg Sion en bij hem de 144.000, “die de naam van zijn Vader op hun voorhoofd geschreven hadden” (Openbaring 14:1). God gaf zijn merkteken eerst, en het merkteken van het beest is een kopie daarvan.

Augustinus las de twee plaatsen als het geheel van een leven. Degenen die het beest weigeren, schreef hij in De Stad van God, ontvang niet “het brandmerk van de misdaad, op hun voorhoofd door hun belijdenis, op hun hand door hun praktijk.” Het voorhoofd is wat we belijden en de hand is wat we doen, en het beest wil beide, zoals God dat ook wil. Hank Hanegraaff van het Christian Research Institute trekt dezelfde lijn terug naar Mozes: “het voorhoofd en de handen zijn Oudtestamentische symbolen van iemands overtuigingen en gedrag.”

Is het merkteken van het beest letterlijk of symbolisch?

Over deze vraag lopen de wegen van de kerken uiteen, en elk antwoord komt voort uit een andere manier om het hele boek te lezen.

De lezing uit de eerste eeuw. De New American Bible, de vertaling van de Amerikaanse katholieke bisschoppen, introduceert Openbaring als “verzetsliteratuur om een crisis het hoofd te bieden,” geschreven voor christenen die door Rome werden vervolgd: “de hoer Babylon symboliseert het heidense Rome, de stad op zeven heuvels.” De notities waarschuwen dat “symbolische beschrijvingen niet als letterlijke beschrijvingen moeten worden opgevat.” Volgens deze lezing, vaak preteristisch genoemd, betekende het beest aanvankelijk de vervolgende macht van Rome, en betekende het merkteken het toegeven aan het heidendom ervan. Maar de Katholieke Kerk kijkt ook vooruit. Haar Catechismus leert dat de Kerk, voordat Christus terugkeert, “door een laatste beproeving moet gaan die het geloof van vele gelovigen zal doen wankelen,” en noemt “de opperste religieuze misleiding” die “van de Antichrist, een pseudo-messianisme waarbij de mens zichzelf verheerlijkt in plaats van God en zijn Messias die in het vlees gekomen is” (paragraaf 675).

De toekomstige lezing. Futuristen, waaronder veel evangelischen, lezen Openbaring 13 als gebeurtenissen die nog in het verschiet liggen: een echte wereldheerser, de Antichrist, en een echt merkteken in de jaren voordat Christus terugkeert. Het antwoord van Verse By Verse Ministry hierboven is een typisch voorbeeld. Het merkteken “zou op vele manieren gemaakt kunnen worden,” zeggen ze, en hoe het gemaakt zal worden, is niet aan ons om te raden.

De historicistische lezing. Historicisten lezen Daniël en Openbaring als profetie die door de hele geschiedenis van de kerk loopt, en in het tijdperk van de Reformatie was dat de gangbare protestantse lezing. J. V. Fesko van het Reformed Theological Seminary schrijft dat protestantse theologen uit die tijd “verklaarden dat de paus de antichrist was. Deze mening was heel gebruikelijk en stuitte op weinig verzet.” De Westminster Confessie van 1646 zegt over de paus van Rome dat hij “die Antichrist is, die mens der zonde, en zoon des verderfs, die zich in de Kerk verheft tegen Christus en al wat God genoemd wordt” (25.6). Amerikaanse presbyterianen schrapten die woorden toen ze de Confessie in 1789 aannamen, en de tekst die tegenwoordig door de Orthodox Presbyterian Church wordt gebruikt, zegt alleen: “Evenmin kan de paus van Rome in enig opzicht het hoofd daarvan zijn.”

Zevendedagsadventisten hanteren vandaag de dag de historicistische lezing en passen deze toe op het merkteken. Hun Biblical Research Institute benoemt de twee beesten. Het eerste is de macht wiens “vervolgingsactiviteit lijkt op die van de ‘kleine hoorn’ uit Daniël 7”, en “historisch gezien is de poging om de dag van aanbidding te veranderen gepleegd door het pausdom van Rome, dat zondag als rustdag vereert in plaats van zaterdag, de bijbelse sabbat.” Het tweede beest “vertegenwoordigt de Verenigde Staten van Amerika.” Het instituut vervolgt:

“Dezen zullen het zegel van God ontvangen (Openb. 7:4; 14:1), terwijl degenen die deze oproep verwerpen en de zondag, het merkteken van het gezag van het beest, vereren, worden beschreven als onderdeel van Babylon en het merkteken van het beest ontvangen (Openb. 14:8-11). De uiteindelijke beproeving gaat dus over ware of valse aanbidding, gebaseerd op gehoorzaamheid aan Gods wet, inclusief de sabbat, of een door mensen gemaakte dag van aanbidding, de zondag.”

Biblical Research Institute, 2021

Ellen G. White, die door adventisten wordt erkend als “een boodschapper van de Heer,” schreef in 1900: “Wanneer de beproeving komt, zal duidelijk worden getoond wat het merkteken van het beest is. Het is het houden van de zondag.” Volgens deze lezing heeft niemand het merkteken totdat die beproeving komt. Het instituut beantwoordt ook de beschuldiging dat hun lezing anti-katholiek is, door te zeggen dat White “erkent dat Gods kinderen aanwezig zijn in alle denominaties, inclusief de Rooms-Katholieke Kerk,” en citeert haar eigen woorden: “Onder de katholieken zijn er velen die zeer gewetensvolle christenen zijn, en die wandelen in al het licht dat op hen schijnt, en God zal voor hen werken.”

De lezing voor elke tijd. Augustinus zei dat het “niet in strijd is met het ware geloof” om het beest te begrijpen als “de goddeloze stad zelf, en de gemeenschap van ongelovigen die tegenover het gelovige volk en de stad van God staat.” Lezers in veel kerken houden dit naast een van de andere lezingen, waarbij ze het beest zien als elke macht die vraagt om de aanbidding die aan God toebehoort, en het merkteken als elk leven dat daaraan wordt overgegeven. De inleiding van de katholieke bisschoppen zegt hetzelfde over het hele boek, dat “geldig en betekenisvol blijft voor christenen van alle tijden.”

Deze lezingen zijn het dus oneens over wanneer het merkteken komt en wat het is, maar ze zijn het erover eens dat het een kwestie van aanbidding is, en dat het beest niet het laatste woord heeft.

Wat is de betekenis van 666?

“Hier is wijsheid,” zegt Johannes, en hij vraagt degene die het begrijpt om “het getal van het beest te tellen: want het is het getal van een mens” (Openbaring 13:18). In het Grieks en Hebreeuws dienden letters ook als cijfers, dus een naam kon worden opgeteld, en christenen zijn sindsdien aan het tellen.

Het oudste antwoord dat we hebben komt van Irenaeus, bisschop van Lyon in de late tweede eeuw. Hij kende drie namen die in het Grieks optellen tot 666: Evanthas, Lateinos (het Latijnse, of Romeinse, koninkrijk) en Teitan. Hij neigde naar de laatste twee, noemde Lateinos “een zeer waarschijnlijke [oplossing]” en Teitan “nogal geloofwaardig”, en toch wilde hij niet beslissen. “Het is daarom zekerder en minder riskant om de vervulling van de profetie af te wachten”, schreef hij, “dan om te gissen en te zoeken naar namen die zich zouden kunnen aandienen.” Hij kende ook kopieën van Openbaring die 616 lazen, en hij gaf kopiisten de schuld van de verandering. Er is meer over die lezing in 616, het andere getal van het beest.

De notities van de katholieke bisschoppen noemen de kandidaat die zij het meest waarschijnlijk achten: “De meest waarschijnlijke is keizer Caesar Nero,” wiens naam, geschreven in Griekse vorm met Hebreeuwse letters, “de vereiste som geeft,” terwijl “de Latijnse vorm van deze naam gelijk is aan 616, wat de lezing is van enkele manuscripten.” Ze voegen eraan toe dat zes “onvolmaaktheid vertegenwoordigt, tekortschietend aan het volmaakte getal ‘7’,” en hier wordt het drie keer gegeven.

Onder adventisten zijn er twee visies. Het Biblical Research Institute zegt dat de kerk “geen officieel standpunt heeft over deze vraag, maar dat er twee belangrijke visies onder ons zijn.” Sommigen lezen 666 als “een cryptische verwijzing naar de pauselijke titel Vicarius Filii Dei, maar ons wordt niet verteld dat 666 de opgetelde numerieke waarde is van de letters in een dergelijke aanduiding.” Anderen zien “een drievoudige zes die wijst op een satanische drie-eenheid”, het getal “van mensen die gescheiden zijn van God.” Het instituut voegt een eigen waarschuwing toe: “De Griekse tekst is echter letterlijk 600 + 60 + 6, niet drie zessen of een drievoudige zes.” Veel adventisten, zo zegt het, koppelen het getal nog steeds aan de pauselijke titel, en het houdt vol dat het eerste beest het pausdom is “ongeacht hoe 666 wordt begrepen.”

Namen zijn gekomen en gegaan in de achttien eeuwen sinds Irenaeus ervoor koos om te wachten, en het tellen is nooit opgehouden.

Is een microchip of vaccin het merkteken van het beest?

Geen van deze kerken leert dat het merkteken per ongeluk kan worden ontvangen. Futuristen verschillen van mening over de middelen: Verse By Verse Ministry staat toe dat het merkteken “op vele manieren gemaakt zou kunnen worden,” en sommige futuristen verwachten dat moderne technologie zal worden gebruikt. Maar Openbaring spreekt nooit over het merkteken los van aanbidding, en de waarschuwing is voor “ieder mens” die “het beest en zijn beeld zal aanbidden, en zijn merkteken zal ontvangen” (Openbaring 14:9). Johannes zegt dat het beest maakt dat “allen” het ontvangen, en wanneer we dat naast Openbaring 13:8 lezen, zijn de “allen” degenen “wier namen niet geschreven staan in het boek des levens van het Lam.” Zoals Hanegraaff zegt: “het merkteken van het Beest is niet iets dat onbedoeld kan worden ontvangen. Het is de bewuste ontkenning—in gedachte, woord en daad—van het heerschap van Jezus Christus.” Een gelovige die van Christus houdt, struikelt er niet per ongeluk in bij een kliniek of aan een kassa.

Dus niemand die van Christus houdt, hoeft bang te zijn voor een krantenkop, hoewel Openbaring nog steeds iets vraagt van ieder van ons. Paulus waarschuwde de Thessalonicenzen om niet “snel van hun stuk gebracht of verontrust” te worden door praatjes over het einde (2 Tessalonicenzen 2:2), en Johannes schreef aan zijn kinderen in het geloof: “nu reeds zijn er vele antichristen” (1 Johannes 2:18). De druk om te buigen voor iets anders dan God, of het nu geld, natie of het zelf is, is oud, en het komt elke dag voor. Dus Openbaring stelt ons de vraag die het aan de kerken in Azië stelde: wie aanbidden wij?

Wie ontvangt het merkteken en wie weigert het?

Johannes belooft niet dat degenen die het beest weigeren, lijden bespaard zal blijven; sommigen van hen worden gedood. Maar hij ziet hen opnieuw, aan de andere kant, “degenen die de overwinning behaald hadden op het beest, en op zijn beeld, en op zijn merkteken, en op het getal van zijn naam, stonden bij de glazen zee, met de harpen van God” (Openbaring 15:2). Degenen die “het beest en zijn beeld niet aanbeden hadden, en het merkteken niet ontvangen hadden op hun voorhoofd of op hun hand,” zegt hij, “leefden en regeerden met Christus duizend jaar” (Openbaring 20:4).

Tussen de twee beelden staat één stille zin: “Hier is de volharding van de heiligen: hier zijn zij die de geboden van God en het geloof van Jezus bewaren” (Openbaring 14:12). Niemand hoeft een code te kraken om bij het Lam te horen. We bewaren het geloof, dag na dag, bij degene wiens naam we al dragen. En aan het einde van het boek is het merkteken van het beest verdwenen en is er nog maar één naam over op het voorhoofd van Gods volk: “En zij zullen zijn aangezicht zien; en zijn naam zal op hun voorhoofden zijn” (Openbaring 22:4).





Reacties

Een reactie plaatsen

Share to...