De maand augustus wordt nooit genoemd in de Bijbel, dus het heeft geen eigen bijbelse betekenis. Augustus is een Romeinse naam: in 8 v.Chr. gaf keizer Augustus zijn eigen naam aan de maand die toen Sextilis heette. Augustus zelf komt echter wel voor in de Bijbel. Hij opent het verslag van Lucas over de geboorte van Jezus.
“En het geschiedde in die dagen, dat er een gebod uitging van keizer Augustus, dat de gehele wereld beschreven zou worden” (Lucas 2:1). De machtigste man op aarde geeft een bevel, en een timmerman uit Nazareth vertrekt met zijn vrouw, “die zwanger was”, naar de stad van David (Lucas 2:4–5). Augustus telde zijn onderdanen. God hield zich aan een belofte, gedaan door de profeet Micha, dat de heerser van Israël zou voortkomen uit Bethlehem (Micha 5:1). Paulus, schrijvend over de komst van Christus, zag wiens kalender het was: “toen de volheid van de tijd gekomen was, zond God zijn Zoon uit, geboren uit een vrouw” (Galaten 4:4). De maand draagt de naam van de keizer. De tijd behoorde aan God.

Waarom wordt augustus augustus genoemd?
Omdat Augustus het zo koos. De Romeinse historicus Suetonius zegt dat toen Augustus de kalender weer op orde bracht, “hij de maand Sextilis naar zijn eigen achternaam noemde, in plaats van naar zijn geboortemaand september, omdat hij in de eerstgenoemde maand zijn eerste consulaat en zijn meest schitterende overwinningen had behaald.” Cassius Dio dateert de verandering naar 8 v.Chr. en voegt eraan toe dat “het volk over het algemeen wilde dat september zo genoemd zou worden, omdat hij in die maand geboren was.”
“Augustus” was een titel voordat het een maand was. Augustus vermeldt in zijn eigen verslag van zijn regering dat “mij bij decreet van de senaat de titel Augustus werd gegeven.” Het woord betekent verheven of eerbiedwaardig. Suetonius legt uit dat het werd gekozen als “een eervollere titel” omdat “ook heilige plaatsen” “augustus” worden genoemd, dus de titel verleende de drager iets van de waardigheid van een heilige plaats. Thayers Griekse lexicon geeft dezelfde betekenis voor het woord dat Handelingen gebruikt voor de keizer: “eerbiedwaardig, verheven”.

Waar komt Augustus voor in de Bijbel?
De naam komt vier keer voor in de Statenvertaling, één keer in Lucas en drie keer in Handelingen. In Lucas 2:1 is het de keizer zelf, Caesar Augustus, wiens volkstelling Jozef en Maria naar Bethlehem brengt. In Handelingen vertaalt het een titel. Wanneer de stadhouder Festus tegen koning Agrippa zegt dat Paulus “zich beroepen had om bewaard te worden voor het onderzoek van Augustus” (Handelingen 25:21), bedoelt hij de regerende keizer, Nero, die Festus naar Judea had gestuurd, en het woord is sebastos, “eerbiedwaardig”, het Griekse woord voor de titel Augustus. Hetzelfde woord benoemt de “Augustijnse legerafdeling” (Handelingen 27:1), een keizerlijke cohort wiens centurio, Julius, Paulus per schip naar Italië bracht.
Dus de keizer wiens naam op onze maand staat, verschijnt in de Schrift bij de geboorte van Jezus, en zijn titel volgt Paulus op het schip naar Italië. De Romeinse wereld is het toneel, en het Evangelie gaat eroverheen uit.

Welke maand is augustus in de Hebreeuwse kalender?
Augustus valt grotendeels in de maanden Av en Eloel. De Hebreeuwse maanden volgen de maan, dus ze verschuiven van jaar tot jaar ten opzichte van de onze: Av begint in juli of augustus, en Eloel in augustus of september. In 2024 was 4 augustus nog de 29e van Tammoez, de maand vóór Av. De Schrift telt de maanden vanaf de maand van het Pascha, “Deze maand zal voor u het begin van de maanden zijn” (Exodus 12:2), dus Av is de vijfde maand en Eloel de zesde.
De Bijbel gebruikt nooit de naam Av. Het noemt het “de vijfde maand”, en de Schrift herinnert zich deze maand vooral vanwege verdriet. Aäron de priester stierf “op de eerste dag van de vijfde maand” (Numeri 33:38). In de vijfde maand, “op de zevende dag van de maand”, kwam de kapitein van de Babylonische garde naar Jeruzalem, en hij “verbrandde het huis van de HEERE, en het huis van de koning, en alle huizen van Jeruzalem” (2 Koningen 25:8–9). Koningen geeft de zevende dag en Jeremia de tiende (Jeremia 52:12), en de traditie houdt de negende aan: Joodse gemeenschappen rouwen om de val van de Tempel op Tisja Beav, de negende van Av, hoewel de exacte dag niet bekend is. De Misjna zegt dat op die dag “de Tempel voor de eerste keer werd verwoest, in de dagen van Nebukadnezar, en de tweede keer, door de Romeinen.” Joodse gemeenschappen houden het nog steeds als een dag van rouw, met vasten en klaagliederen, beginnend met het Bijbelse boek Klaagliederen.
De vijfde maand heeft ook een stillere herinnering. Ezra de schriftgeleerde, op reis naar huis vanuit Babylon, “op de eerste dag van de vijfde maand kwam hij in Jeruzalem, naar de goede hand van zijn God over hem” (Ezra 7:9).
Eloel wordt één keer genoemd. Toen Nehemia de verwoeste muren van Jeruzalem herbouwde, “werd de muur voltooid op de vijfentwintigste dag van de maand Eloel, in tweeënvijftig dagen” (Nehemia 6:15). In het Joodse leven is Eloel de maand van voorbereiding op het nieuwe jaar en de Grote Verzoendag, een seizoen van bekering en terugkeer naar God.

Heeft augustus een spirituele betekenis in de Bijbel?
Niet als augustus. De Schrift geeft geen enkele maand een eigen betekenis, en niets in de Bijbel markeert de nazomer als een tijd voor een bijzondere genade. Wat de Bijbel wel geeft, is een woord over de droevigste maand in het jaar van Israël, en het is een woord van hoop.
Na de ballingschap kwamen mensen met een vraag naar de profeten: “Zal ik in de vijfde maand wenen, mij afzonderend, zoals ik deze zovele jaren heb gedaan?” (Zacharia 7:3). Gods antwoord kwam via Zacharia. De dag zou komen dat “het vasten van de vierde maand, en het vasten van de vijfde, en het vasten van de zevende, en het vasten van de tiende, voor het huis van Juda tot vreugde en blijdschap en vrolijke feesten zal zijn; heb daarom de waarheid en vrede lief” (Zacharia 8:19). De maand van as zou een maand van feesten worden. Dat is hoe God met onze kalenders omgaat. Hij wist de moeilijke dagen niet uit. Hij belooft ze te veranderen.

Welke christelijke feesten vallen in augustus?
De twee bekendste zijn de Gedaanteverandering en de Tenhemelopneming. Katholieke, orthodoxe en anglicaanse kalenders houden de Gedaanteverandering op 6 augustus, de dag dat Jezus Petrus, Jakobus en Johannes “meenam naar een hoge berg, afgezonderd, en Hij werd voor hen van gedaante veranderd: en Zijn gezicht straalde als de zon, en Zijn kleding werd wit als het licht” (Mattheüs 17:1–2). Het feest begon in het Oosten, en de Latijnse Kerk nam het pas laat over; paus Calixtus III breidde het in 1456 uit naar de hele Kerk, ter nagedachtenis aan een overwinning bij Belgrado. In Griekse en Russische kerken is het al lang de dag om druiven en ander fruit te zegenen.
Op 15 augustus herdenken de kerken Maria, elk op haar eigen wijze. Voor katholieken is het de Tenhemelopneming, en sinds 1950 een dogma: paus Pius XII definieerde dat Maria, “na het voltooien van de loop van haar aardse leven, met lichaam en ziel in de hemelse heerlijkheid werd opgenomen.” De orthodoxen houden dezelfde dag aan als de Ontslapenis, haar inslapen, een van hun Grote Feesten; kerken op de oude Juliaanse kalender, waaronder de Russische Kerk, markeren het op wat onze 28 augustus is. De datum is oud in het Oosten: van keizer Mauricius, die in 602 stierf, wordt gezegd dat hij het feest voor het Griekse Rijk op 15 augustus heeft vastgesteld. De Kerk van Engeland houdt 15 augustus als een feest van de Heilige Maagd Maria, en lutherse kalenders houden het als “Maria, Moeder van onze Heer”. De praktijk onder andere protestantse kerken varieert.
Geen van beide data wordt in de Bijbel genoemd; beide zijn afkomstig uit de kerkelijke kalender. Maar beide feesten vullen de maand met hetzelfde licht waarmee het Evangelie begon: de heerlijkheid van de Zoon en de hoop van degenen die bij Hem horen.
Een keizer vernoemde deze maand naar zichzelf, en zijn naam heeft zijn rijk overleefd. Het gebed van een opgejaagde man in de psalmen heeft het ook overleefd, en het is een beter gebed voor augustus en elke maand daarna: “Mijn tijden zijn in Uw hand” (Psalm 31:15).


Een reactie plaatsen