19 Bijbelverzen over verlatenheid

Psalm 22:2

“Mijn God, mijn God, waarom hebt U mij verlaten? Waarom bent U ver van mijn verlossing, ver van de woorden van mijn jammerklacht?”

Reflectie: Het opschrift schrijft de psalm toe aan David. Het volgende vers herhaalt de klacht: “Mijn God, ik roep overdag, maar U antwoordt niet, 's nachts, maar ik vind geen rust.” Later in dezelfde psalm staat dat God “zijn aangezicht niet voor hem verborgen heeft, maar naar zijn hulpgeroep heeft geluisterd” (vers 24). Jezus riep de openingsregel vanaf het kruis (Matteüs 27:46).

Psalm 13:1

“Hoe lang nog, HEER? Zult u mij voor altijd vergeten? Hoe lang nog verbergt u uw gelaat voor mij?”

Reflectie: “Hoe lang” opent vier vragen in de eerste twee verzen, die alle direct aan God worden gesteld. In vers 3 vraagt de psalmist God om “naar mij om te zien en te antwoorden”, en in vers 5 wendt de psalm zich tot vertrouwen: “Maar ik vertrouw op uw goedertierenheid; mijn hart verheugt zich in uw verlossing.” Vers 6, het laatste, is lofprijzing. De psalm vermeldt geen verandering in omstandigheden tussen de klacht en de lofprijzing.

Psalm 88:18

“U hebt vriend en naaste van mij weggenomen—duisternis is mijn enige vriend.”

Reflectie: Heman de Ezrachiet, genoemd in het opschrift, houdt God verantwoordelijk voor zijn isolement: “U hebt mijn naaste vrienden van mij weggenomen en mij voor hen afstotelijk gemaakt” (vers 8). Hij blijft “elke dag” bidden (vers 9) en vraagt: “Waarom, Heer, verwerpt U mij en verbergt U uw aangezicht voor mij?” (vers 14). De psalm eindigt bij vers 18, met duisternis als zijn naaste vriend en zonder wending naar lofprijzing.

Klaagliederen 5:20

“Waarom vergeet U ons altijd? Waarom verlaat U ons zo lang?”

Reflectie: Het laatste hoofdstuk van Klaagliederen is een gebed uitgesproken door het volk: “Onze erfenis is overgegaan op vreemden, onze huizen op buitenlanders” (vers 2). De vraag in vers 20 komt direct na de belijdenis “U, Heer, regeert voor eeuwig” (vers 19). Vers 21 vraagt: “Breng ons tot U terug, Heer, zodat wij kunnen terugkeren”, en het boek sluit af met de mogelijkheid dat God ons “volkomen heeft verworpen en mateloos op ons toornt.”

Jesaja 49:15-16

“Kan een moeder haar zuigeling vergeten en geen mededogen hebben met het kind dat zij heeft gebaard? Zelfs als zij zou vergeten, ik zal u niet vergeten! Zie, ik heb u in de palmen van mijn handen gegraveerd.”

Reflectie: Sion heeft zojuist gezegd: “De Heer heeft mij verlaten, de Heer heeft mij vergeten” (vers 14), en de Heer antwoordt met een moeder die haar kind voedt. Hij geeft toe dat een moeder kan vergeten en zegt dat Hij dat niet zal doen. Sion staat gegrift in de palmen van zijn handen, en de rest van vers 16 voegt eraan toe: “uw muren zijn steeds voor mij.”

Jesaja 54:7

“‘Voor een kort moment heb ik u verlaten, maar met diep mededogen zal ik u terugbrengen.’”

Reflectie: Hier ontkent God niet dat Hij heeft verlaten. De Heer spreekt tot Sion als tot “een verlaten vrouw, bedroefd van geest” (vers 6), en stelt een kort moment van verlatenheid tegenover mededogen dat blijft: “In een opwelling van toorn heb Ik mijn aangezicht een ogenblik voor u verborgen, maar met eeuwige goedertierenheid zal Ik mededogen met u hebben” (vers 8).

Jesaja 41:10

“Wees niet bevreesd, want Ik ben met u; wees niet verschrikt, want Ik ben uw God. Ik sterk u, ook help Ik u, ook ondersteun Ik u met Mijn rechterhand, die gerechtigheid brengt.”

Reflectie: Het vers is gericht aan Israël als “mijn dienaar, Jakob, die Ik heb uitverkoren” en volgt op de uitspraak “Ik heb u uitverkoren en niet verworpen” (vers 9). Het bevel om niet te vrezen rust op Gods aanwezigheid, “want Ik ben met u”, en op drie beloften: om te versterken, te helpen en te ondersteunen.

Deuteronomium 31:6

“Wees sterk en moedig. Wees niet bevreesd en wees niet ontsteld voor hen, want de HEERE, uw God, Die gaat met u mee. Hij zal u niet loslaten en u niet verlaten.”

Reflectie: Mozes, honderdtwintig jaar oud en door de Heer verteld “U zult de Jordaan niet oversteken” (vers 2), spreekt deze woorden tot heel Israël voordat zij zonder hem het land binnengaan. In de verzen 7-8 wendt hij zich voor het volk tot Jozua en geeft hem dezelfde belofte. Na de dood van Mozes zegt de Heer het direct tegen Jozua: “Zoals Ik met Mozes was, zo zal Ik met u zijn; Ik zal u nooit verlaten en u nooit in de steek laten” (Jozua 1:5).

Hebreeën 13:5

“Houd uw leven vrij van geldzucht en wees tevreden met wat u hebt, want God heeft gezegd: ‘Ik zal u nooit verlaten; Ik zal u nooit in de steek laten.’”

Reflectie: De brief herhaalt de belofte van Deuteronomium 31:6 en Jozua 1:5 en past deze toe op geld: wees tevreden, “want God heeft gezegd” dat Hij niet zal verlaten. Het volgende vers trekt de conclusie: “Daarom zeggen wij met vertrouwen: ‘De Heer is mijn helper; ik zal niet vrezen. Wat kunnen gewone stervelingen mij aandoen?’”

John 14:18

“Ik zal jullie niet als wezen achterlaten; ik kom bij jullie terug.”

Reflectie: Jezus spreekt tot zijn discipelen tijdens de avondmaaltijd die begint in Johannes 13. Vlak daarvoor belooft Hij dat de Vader “een andere Helper zal geven om voor eeuwig bij u te zijn — de Geest van de waarheid” (verzen 16-17). De belofte komt dan in twee helften: zij zullen niet als wezen worden achtergelaten, en “Ik kom naar u toe.”

Psalm 27:10

“Al verlaten mijn vader en mijn moeder mij, de HEER zal mij aannemen.”

Reflectie: De psalmist heeft zojuist gebeden: “Verwerp mij niet en verlaat mij niet, God, mijn Redder” (vers 9). Vers 10 noemt het in de steek gelaten worden door vader en moeder en stelt daar de Heer tegenover, die “mij zal aannemen.”

Psalm 68:5-6

“Een vader voor de wezen, een verdediger van de weduwen, is God in zijn heilige woning. God plaatst de eenzamen in gezinnen…”

Reflectie: De psalm noemt de mensen die God opneemt: de wezen, weduwen, eenzamen en gevangenen. Drie van die groepen zijn mensen zonder familie: de wezen, weduwen en de eenzamen. “God plaatst de eenzamen in gezinnen”, zegt vers 6, en in hetzelfde vers “wonen de opstandigen in een dor land.”

Psalm 41:10

“Zelfs mijn goede vriend, iemand die ik vertrouwde, die mijn brood at, heeft zich tegen mij gekeerd.”

Reflectie: De verrader is een goede vriend, “iemand die mijn brood deelde.” Het volgende vers vraagt de Heer om genade en om “mij op te heffen, zodat ik hen kan vergelden.” Tijdens het avondmaal met zijn discipelen citeerde Jezus de regel over degene die Hem zou verraden: “Hij die mijn brood deelde, heeft zich tegen mij gekeerd” (Johannes 13:18).

2 Timoteüs 4:16

“Bij mijn eerste verdediging kwam niemand mij steunen, maar iedereen liet mij in de steek. Moge het hun niet worden aangerekend.”

Reflectie: In het laatste hoofdstuk van 2 Timoteüs somt Paulus op wie hem heeft verlaten: Demas “heeft mij verlaten” (vers 10), Crescens en Titus zijn ergens anders heen gegaan, en “Alleen Lukas is bij mij” (vers 11). Bij zijn eerste verdediging stond niemand hem bij, en hij vraagt dat het hen niet wordt aangerekend. Het volgende vers zegt: “Maar de Heer stond aan mijn zijde en gaf mij kracht.”

John 16:32

“Er komt een tijd, en die is er al, dat jullie uiteengedreven worden, ieder naar zijn eigen huis. Jullie laten mij alleen. Maar ik ben niet alleen, want de Vader is bij mij.”

Reflectie: Jezus vertelt zijn discipelen dat zij uiteen zullen gaan “ieder naar zijn eigen huis” en Hem alleen zullen laten, en in dezelfde zin zegt Hij dat Hij niet alleen is, “want mijn Vader is met mij.” Het volgende vers geeft zijn reden om het hen te vertellen: “zodat u in Mij vrede kunt hebben. In deze wereld zult u verdrukking hebben. Maar houd moed! Ik heb de wereld overwonnen.”

Mark 14:50

“Toen lieten allen Hem in de steek en vluchtten.”

Reflectie: De menigte met zwaarden en knuppels heeft Jezus in Gethsemane gegrepen, en hij heeft zojuist gezegd: “Maar de Schriften moeten vervuld worden” (vers 49). Marcus voegt eraan toe dat een jongeman die niets anders droeg dan een linnen kleed Jezus volgde, en toen ze de jongeman grepen, “vluchtte hij naakt weg en liet zijn kleed achter” (vers 52).

Mattheüs 27:46

“Rond het negende uur riep Jezus met luide stem: ‘Eli, Eli, lema sabachtani?’ (dat betekent: ‘Mijn God, mijn God, waarom hebt u mij verlaten?’).”

Reflectie: Jezus roept vanaf het kruis de openingsregel van Psalm 22, na een duisternis die duurde “van het middaguur tot drie uur in de middag” (vers 45). Mattheüs geeft de woorden weer zoals ze werden uitgesproken en vertaalt ze vervolgens. Sommigen van de omstanders zeiden: “Hij roept Elia,” en de anderen zeiden: “Laten we kijken of Elia komt om hem te redden” (verzen 47-49).

2 Korintiërs 4:8-9

“Wij worden van alle kanten verdrukt, maar wij worden niet in het nauw gebracht; wij zijn in twijfel, maar wij raken niet in wanhoopgegeven; wij worden vervolgd, maar wij worden niet verlaten; wij worden neergeworpen, maar wij komen niet om.”

Reflectie: Paulus somt vier paren van ontbering en beperking op, en de derde is “vervolgd, maar niet in de steek gelaten.” Het vers daarvoor zegt waarom de schat in aarden vaten wordt bewaard: “opdat deze allesovertreffende kracht van God is en niet van ons” (vers 7).

Romeinen 8:38-39

“Want ik ben ervan overtuigd dat noch dood, noch leven, noch engelen, noch machten, noch krachten, noch tegenwoordige, noch toekomstige dingen, noch hoogte, noch diepte, noch enig ander schepsel ons zal kunnen scheiden van de liefde van God in Christus Jezus, onze Heere.”

Reflectie: Paulus beantwoordt de vraag die hij in vers 35 stelde: “Wie zal ons scheiden van de liefde van Christus? Zal verdrukking of benauwdheid of vervolging of honger of naaktheid of gevaar of zwaard ons scheiden?” In vers 37 zegt hij: “Nee, in al deze dingen zijn wij meer dan overwinnaars door Hem die ons heeft liefgehad.” De verzen 38-39 geven een tweede lijst, lopend van dood en leven tot “enig ander schepsel.”