22 Bijbelverzen over de vrees voor God

Spreuken 1:7

“Het begin van de kennis is de vreze des HEEREN; dwazen verachten wijsheid en vermaning.”

Reflectie: Het vers volgt op de opening van Spreuken, die het doel van het boek uiteenzet in de verzen 2-6: om wijsheid en onderricht te kennen en om de eenvoudigen schranderheid te geven. Voordat het onderricht begint, benoemt het boek waar kennis begint en zet het de dwaas ertegenover: dwazen “verachten wijsheid en onderricht.” Het volgende vers richt zich tot een zoon en begint het onderricht van de vader.

Spreuken 9:10

“De vreze des Heren is het begin van wijsheid, en de kennis van de Heilige is inzicht.”

Reflectie: Spreuken 9 opent met Wijsheid die haar huis bouwt, haar tafel dekt en de eenvoudigen roept om “Verlaat uw eenvoudige wegen, en leef” (9:6). Vers 10 herhaalt het motto van 1:7 met wijsheid in plaats van kennis en koppelt het aan “de kennis van de Heilige.” Het vers daarna geeft de belofte van Wijsheid: “Want door mij zullen uw dagen vermenigvuldigd worden, en jaren zullen aan uw leven worden toegevoegd.”

Psalm 111:10

“De vreze des Heren is het begin van wijsheid; allen die ernaar handelen, hebben een goed inzicht. Zijn lof houdt stand tot in eeuwigheid!”

Reflectie: Psalm 111 prijst de werken van de Heer: voedsel voor wie Hem vrezen (vers 5), verlossing gezonden aan zijn volk, en voorschriften die “voor eeuwig en altijd vaststaan.” De regel hiervoor luidt: “Heilig en ontzagwekkend is zijn naam!” Het eerste zinsdeel van vers 10 is hetzelfde als het begin van Spreuken 9:10; de psalm voegt eraan toe dat goed inzicht toebehoort aan “allen die ernaar handelen” en sluit af met: “Zijn lof houdt eeuwig stand!”

Job 28:28

“En Hij zei tot de mens: ‘Zie, de vreze des Heren, dat is wijsheid, en het kwade mijden is inzicht.’”

Reflectie: Job 28 is een gedicht dat de vraag stelt: “Waar komt de wijsheid dan vandaan?” (28:20). Wijsheid is verborgen voor de ogen van alle levenden, en Abaddon en de Dood hebben er slechts een gerucht van gehoord, maar “God begrijpt de weg ernaartoe en Hij kent haar plaats.” Het gedicht eindigt met wat God tegen de mens zei: de vreze des Heren is wijsheid, en het afwijken van het kwaad is inzicht.

Exodus 20:20

“Mozes zei tegen het volk: ‘Wees niet bevreesd, want God is gekomen om u te beproeven, opdat de vreze voor Hem voor uw ogen zou zijn, zodat u niet zondigt.’”

Reflectie: Het volk had zojuist de Tien Geboden gehoord te midden van donder, bliksem en een rokende berg, en zij bleven op een afstand staan en smeekten Mozes om tot hen te spreken in plaats van God. Mozes zegt hun niet bevreesd te zijn, “want God is gekomen om u te beproeven,” en geeft het doel van de beproeving aan: “opdat de vreze voor Hem voor uw ogen zou zijn, zodat u niet zondigt.” Het volk bleef op een afstand staan terwijl Mozes naderde tot de donkere wolk waar God was (20:21).

Proverbs 8:13

“De vreze des HEEREN is het haten van het kwaad. Hoogmoed en trots, de weg van het kwaad en een verdraaide mond haat Ik.”

Reflectie: Wijsheid is de spreker in Spreuken 8, en zij definieert de vreze des Heren door waartegen deze zich verzet: het is “haat tegen het kwaad.” Vervolgens benoemt zij wat zij zelf haat: hoogmoed, trots, de weg van het kwaad en een verdraaide mond. Het vers daarvoor zegt dat Wijsheid woont “bij de voorzichtigheid” en “kennis en bedachtzaamheid” vindt.

Deuteronomy 10:12

“Nu dan, Israël, wat vraagt de HEERE, uw God, van u dan de HEERE, uw God, te vrezen, in al Zijn wegen te wandelen, Hem lief te hebben en de HEERE, uw God, te dienen met heel uw hart en met heel uw ziel.”

Reflectie: Mozes vraagt aan Israël wat de Heer verlangt, en zijn antwoord loopt door tot vers 13: vrees de Heer, wandel in zijn wegen, heb Hem lief, dien Hem met heel je hart en ziel, en onderhoud zijn geboden. Vrees en liefde staan in hetzelfde antwoord. Enkele verzen later noemt Mozes de Heer “de grote, de machtige en de ontzagwekkende God” die recht doet aan de wees en de weduwe en de vreemdeling liefheeft, en herhaalt: “U zult de Heer, uw God, vrezen” (10:17-20).

Prediker 12:13

“Wij hebben de slotsom van al wat gehoord is, gehoord: Vrees God en houd Zijn geboden, want dit is de hele plicht van de mens.”

Reflectie: De slotverzen van Prediker brengen het boek terug tot één instructie: “Vrees God en onderhoud zijn geboden.” Het volgende vers, het laatste van het boek, geeft de reden: “Want God zal elke daad in het oordeel brengen, met elk verborgen ding, of het nu goed of kwaad is.”

2 Korintiërs 7:1

“Daar wij dan deze beloften hebben, geliefden, laten wij onszelf reinigen van alle bevlekking van vlees en geest, en de heiliging volbrengen in de vreze Gods.”

Reflectie: “Deze beloften” zijn de beloften die Paulus zojuist heeft geciteerd in 6:16-18: God zal onder zijn volk wonen, hen verwelkomen en een vader voor hen zijn, en zij zullen zijn zonen en dochters zijn. Paulus beantwoordt hen met een oproep om “elke verontreiniging van lichaam en geest” te reinigen en heiliging te voltooien “in de vreze Gods.” Hier volgt de vreze Gods op de belofte om Gods kinderen te zijn.

Psalm 130:4

“Maar bij U is vergeving, opdat U gevreesd wordt.”

Reflectie: Psalm 130 is een pelgrimslied dat begint met “Uit de diepten roep ik tot U.” Als de Heer de ongerechtigheden zou gedenken, zegt de psalmist, zou niemand kunnen standhouden. Het vers noemt vergeving als de reden waarom God gevreesd wordt, en de psalm gaat verder met wachten op de Heer en spreken over zijn “rijke verlossing” (130:7).

Psalm 34:9

“Vreest de Here, gij zijn heiligen, want voor wie Hem vrezen, is er geen gebrek!”

Reflectie: Het opschrift van de psalm plaatst deze in de tijd dat David “zich anders voordeed voor Abimelech”. David roept de heiligen van de Heer op om Hem te vrezen en geeft de reden: wie Hem vrezen, “hebben geen gebrek!” Vers 10 plaatst hen naast jonge leeuwen die “gebrek lijden en honger hebben”, en vers 11 behandelt de vreze des Heren als iets dat onderwezen wordt: “Kom, kinderen, luister naar mij; ik zal u de vreze des Heren leren.”

Spreuken 14:26

“Wie de Heer vreest, is veilig en geborgen, ook voor zijn kinderen is Hij een toevlucht.”

Reflectie: Het spreekwoord brengt vrees en vertrouwen samen: wie de Heer vreest, heeft “sterk vertrouwen”, en “zijn kinderen zullen een toevlucht hebben.” Psalm 25:13 doet een soortgelijke belofte over het nageslacht van wie de Heer vreest.

Proverbs 14:27

“De vreze des Heren is een bron des levens, om te wijken voor de strikken van de dood.”

Reflectie: Het volgende spreekwoord noemt de vreze des Heren “een bron van leven” en zegt waarvoor deze dient: het afwijken van “de strikken van de dood.” Spreuken 19:23 maakt een soortgelijke bewering: “De vreze des Heren leidt tot het leven, en wie die heeft, zal verzadigd overnachten; hij zal niet bezocht worden door het kwaad.”

Psalm 25:14

“De innige omgang van de HEERE is voor wie Hem vrezen, en Hij maakt hun Zijn verbond bekend.”

Reflectie: David vraagt: “Wie is de man die de Heer vreest?” (25:12), en antwoordt met wat God hem geeft: onderricht in de weg die hij moet kiezen, welzijn, land voor zijn nageslacht, en in vers 14 “de vriendschap van de Heer”. Dezelfde psalm vraagt om leiding en om vergeving: “vergeef mijn schuld, want die is groot” (25:11).

Psalm 33:8

“Laat de hele aarde de Heer vrezen; laat alle bewoners van de wereld ontzag voor Hem hebben!”

Reflectie: Psalm 33 roept de hele aarde op om de Heer te vrezen en baseert deze oproep op de schepping: “Door het woord van de Heer zijn de hemelen gemaakt” (33:6), en “Hij sprak, en het was er” (33:9). Het ontzag wordt gevraagd van “alle bewoners van de wereld”.

Psalm 2:11

“Dien de Heer met vrees, en verheug u met beven.”

Reflectie: Psalm 2 opent met de koningen van de aarde die samenspannen “tegen de Heer en tegen zijn Gezalfde” (2:2). Nadat de Heer zijn Koning op Sion heeft aangekondigd, waarschuwt de psalm die koningen om de Heer met vrees te dienen en te “verheugen met beven,” waarbij blijdschap en beven in één regel worden geplaatst. Het volgende vers voegt eraan toe: “Welzalig zijn allen die op Hem vertrouwen.”

Openbaring 14:7

“En hij zei met luide stem: ‘Vrees God en geef hem eer, want het uur van zijn oordeel is gekomen, en aanbid hem die de hemel en de aarde, de zee en de waterbronnen heeft gemaakt.’”

Reflectie: In Johannes’ visioen vliegt een engel boven de aarde met “een eeuwig evangelie” voor elke natie, stam, taal en volk (14:6). De boodschap is om God te vrezen, hem eer te geven en hem te aanbidden, en het geeft twee redenen: het uur van zijn oordeel is gekomen, en hij heeft de hemel en de aarde, de zee en de waterbronnen gemaakt. Net als Psalm 33:8 verbindt het de vrees voor God met zijn werk als Schepper.

Mattheüs 10:28

“En wees niet bevreesd voor hen die het lichaam doden, maar de ziel niet kunnen doden. Wees veeleer bevreesd voor Hem Die zowel ziel als lichaam kan verderven in de hel.”

Reflectie: Jezus zegt dit terwijl hij de twaalf uitzendt, nadat hij hen heeft gewaarschuwd dat ze aan rechtbanken zullen worden overgeleverd en gegeseld (10:17). Vers 26 begint met “Wees daarom niet bang voor hen”, vers 31 zegt “Wees dus niet bevreesd”, en vers 28 zelf stelt de twee soorten vrees tegenover elkaar: niet voor hen die het lichaam doden, “maar vrees veeleer hem die zowel ziel als lichaam kan verderven in de hel.” Dezelfde passage zegt dat geen enkele mus valt “buiten uw Vader om.” Lucas 12:4-5 geeft hetzelfde woord, gericht aan “mijn vrienden”.

Acts 9:31

“Zo had de gemeente in heel Judea, Galilea en Samaria vrede en werd zij opgebouwd. En wandelend in de vreze des Heren en in de vertroosting van de Heilige Geest, vermenigvuldigde zij zich.”

Reflectie: Nadat de gelovigen Saulus naar Tarsus hadden gestuurd (9:30), meldt Handelingen dat de gemeente in heel Judea, Galilea en Samaria vrede had en werd opgebouwd. Het vers beschrijft de gemeente als wandelend “in de vreze des Heren en in de vertroosting van de Heilige Geest” en eindigt met: “zij vermenigvuldigde zich.”

Philippians 2:12-13

“…werk aan uw eigen zaligheid met vrees en beven, want het is God Die in u werkt zowel het willen als het werken, naar Zijn welbehagen.”

Reflectie: Paulus vraagt de gemeente in Filippi om in zijn afwezigheid gehoorzaam te blijven zoals ze deden toen hij aanwezig was. Ze moeten hun behoud bewerken “met vrees en beven,” en de reden die wordt gegeven is dat God in hen werkt, “zowel om te willen als te werken naar zijn welbehagen.” Vers 12 opent met “Daarom, mijn geliefden”, verwijzend naar 2:5-11, waar Christus zichzelf vernederde tot de dood aan het kruis en God hem hoog verhoogde.

Hebreeën 12:28-29

“Laten wij daarom dankbaar zijn dat wij een onwankelbaar koninkrijk ontvangen, en laten wij God dienen op een wijze die Hem welgevallig is, met eerbied en ontzag, want onze God is een verterend vuur.”

Reflectie: Hebreeën 12:18-24 contrasteert de Sinaï, waar het schouwspel zo angstaanjagend was dat Mozes zei “Ik ben bevreesd en beef,” met de berg Sion, “de stad van de levende God,” waar de gelovigen zijn gekomen. De schrijver vraagt nog steeds om aanbidding “met eerbied en ontzag,” en eindigt het hoofdstuk met de reden, ontleend aan Deuteronomium 4:24: “onze God is een verterend vuur.”

1 Peter 1:17

“En als u Hem als Vader aanroept Die zonder aanzien des persoons oordeelt naar ieders werk, leef dan in de tijd van uw vreemdelingschap in vrees.”

Reflectie: Petrus’ lezers roepen God aan als Vader, en de Vader “oordeelt onpartijdig naar ieders werk,” dus moeten zij leven “met vrees gedurende de tijd van uw ballingschap”. De volgende verzen verbinden die vrees aan de prijs van hun verlossing: zij werden losgekocht “niet met vergankelijke dingen zoals zilver of goud, maar met het kostbare bloed van Christus” (1:18-19). Vlak daarvoor citeert Petrus: “U zult heilig zijn, want ik ben heilig” (1:16).