20 Bijbelverzen over wijsheid

Spreuken 9:10

“Het begin van wijsheid is de vreze des Heren, en kennis van de Heilige is inzicht.”

Reflectie: Spreuken 9 plaatst twee vrouwen naast elkaar. Wijsheid heeft haar huis gebouwd en roept de onverstandigen naar haar tafel, en Dwaasheid zit bij haar eigen deur en roept naar dezelfde voorbijgangers met dezelfde woorden: “Laat ieder die onverstandig is, hierheen komen!” (9:4, 9:16). Tussen de twee uitnodigingen staat deze spreuk, gevolgd door een belofte: “door wijsheid zullen uw dagen vermenigvuldigd worden.”

Psalm 111:10

“De vreze des Heren is het begin van wijsheid; allen die ernaar handelen, hebben een goed inzicht. Hem komt eeuwige lof toe.”

Reflectie: Negen verzen lang prijst Psalm 111 wat God heeft gedaan: voedsel voor degenen die Hem vrezen, een verbond dat voor eeuwig wordt herdacht, verlossing voor Zijn volk. Het slotvers keert terug naar de vreze des Heren als het begin van wijsheid en verbindt goed inzicht aan het volgen van Zijn geboden, dezelfde geboden die vers 7 betrouwbaar noemt.

Job 28:28

“En Hij zei tegen de mens: ‘Zie, de vreze des Heren, dat is wijsheid, en het kwade mijden is inzicht.’”

Reflectie: Job 28 is een gedicht dat twee keer vraagt waar wijsheid gevonden kan worden (verzen 12 en 20). De diepte en de zee zeggen dat ze niet bij hen is, goud en edelstenen kunnen haar niet kopen, en alleen God “begrijpt de weg ernaartoe.” Het gedicht eindigt met wat God tegen de mensheid zei: wijsheid is de vreze des Heren, en inzicht is het kwaad mijden.

Spreuken 3:5-6

“Vertrouw op de Heere met heel je hart en steun op je eigen inzicht niet. Ken Hem in al je wegen, dan zal Hij je paden rechtmaken.”

Reflectie: In Spreuken 3 onderwijst een vader zijn zoon, en het volgende vers luidt: “Wees niet wijs in eigen ogen; vrees de HEERE en wijk af van het kwade” (3:7), dezelfde koppeling van de HEERE vrezen en het kwade mijden die Job 28:28 maakt. Vertrouwen op eigen inzicht wordt afgezet tegen vertrouwen op de HEERE met heel het hart, en de belofte die daaraan verbonden is, is een recht pad.

Spreuken 2:6

“Want de Here geeft wijsheid; uit Zijn mond komen kennis en inzicht.”

Reflectie: Een vader zegt tegen zijn zoon dat hij naar wijsheid moet zoeken “als naar zilver” en ernaar moet speuren “als naar verborgen schatten” (2:4). Hij zegt dat de zoektocht zal eindigen in het begrijpen van de vreze des Heren en het vinden van de kennis van God, en dit vers geeft de reden: de HEERE is degene die wijsheid geeft.

Jakobus 1:5

“Als iemand van u wijsheid tekortkomt, laat hij die dan vragen aan God, Die aan ieder overvloedig geeft en geen verwijten maakt, en zij zal hem gegeven worden.”

Reflectie: Jakobus opent zijn brief met beproevingen die het geloof testen en volharding voortbrengen (1:2-4), en het verzoek om wijsheid komt direct daarna. God geeft het “aan ieder overvloedig, zonder verwijt.” De volgende verzen voegen een voorwaarde toe: degene die vraagt moet geloven en niet twijfelen, anders is hij “als een golf van de zee, die door de wind voortgestuwd en op en neer bewogen wordt.”

Psalm 90:12

“Leer ons zo onze dagen tellen dat wij een wijs hart verkrijgen.”

Reflectie: Psalm 90 draagt het opschrift “Een gebed van Mozes, de man Gods.” Vóór dit verzoek plaatst het Gods eeuwigheid naast de menselijke kortstondigheid: duizend jaar zijn voor Hem als een dag, terwijl mensen zijn als gras dat 's morgens opschiet en tegen de avond verwelkt, en hun dagen zeventig of tachtig jaar duren. Het gebed vraagt God om hen te leren die dagen te tellen en zo een wijs hart te verkrijgen.

Spreuken 3:13

“Welzalig de mens die wijsheid vindt, de mens die inzicht verkrijgt,”

Reflectie: Het vers opent een kort gedicht over de waarde van wijsheid, waarin over wijsheid als een vrouw wordt gesproken. De verzen 14 en 15 zeggen dat zij winstgevender is dan zilver, betere opbrengsten geeft dan goud en kostbaarder is dan robijnen, en vers 18 noemt haar “een boom des levens voor wie haar vastgrijpen.”

Spreuken 4:7

“Het begin van de wijsheid is: verwerf wijsheid, en verwerf inzicht met al wat je bezit.”

Reflectie: Een vader geeft door wat zijn eigen vader hem leerde toen hij jong was (4:3-4), dus het advies gaat over drie generaties heen. Het stelt het verkrijgen van wijsheid voorop en vindt geen prijs te hoog voor inzicht. De verzen die volgen spreken over wijsheid als een vrouw die degenen die haar omhelzen zal verhogen en eren.

Spreuken 16:16

“Hoeveel beter is het wijsheid te verwerven dan goud, en inzicht te verkiezen boven zilver!”

Reflectie: Deze spreuk staat in de verzameling met het opschrift “De spreuken van Salomo” (10:1). Het maakt de vergelijking die Job 28:15 en Spreuken 3:14 ook maken, waarbij wijsheid meer waard is dan goud en inzicht meer dan zilver.

1 Korintiërs 1:25

“Want de dwaasheid van God is wijzer dan de mensen, en de zwakheid van God is sterker dan de mensen.”

Reflectie: Paulus schrijft aan de gemeente in Korinthe over de boodschap van het kruis, die volgens hem dwaasheid is voor degenen die verloren gaan (1:18). Joden vragen om tekenen en Grieken zoeken naar wijsheid, maar hij predikt Christus de gekruisigde, “Christus, de kracht van God en de wijsheid van God” (1:24). In dit vers overtreft wat in God dwaas of zwak lijkt, menselijke wijsheid en menselijke kracht. Het betoog gaat verder: God koos “de dwaze dingen van de wereld om de wijzen te beschamen” (1:27), en Paulus kwam naar Korinthe zonder “welsprekendheid of menselijke wijsheid” zodat hun geloof “niet zou rusten op menselijke wijsheid, maar op de kracht van God” (2:1-5).

1 Korintiërs 3:19

“Want de wijsheid van deze wereld is dwaasheid bij God. Want er staat geschreven: ‘Hij vangt de wijzen in hun sluwheid.’”

Reflectie: Het vers daarvoor zegt tegen iedereen die zichzelf wijs vindt volgens de maatstaven van deze tijd, dat hij een “dwaas” moet worden om wijs te worden. Paulus onderbouwt dit punt met de Schrift. “Hij vangt de wijzen in hun sluwheid” komt uit de toespraak van Elifaz in Job 5:13, en het volgende vers put uit Psalm 94:11: “De HEERE weet dat de gedachten van de wijzen ijdel zijn.”

Kolossenzen 2:2-3

“Mijn doel is dat zij bemoedigd worden in hun hart en verenigd in liefde, zodat zij de volle rijkdom van volledig inzicht mogen hebben, om het geheimenis van God te kennen, namelijk Christus, in Wie al de schatten van wijsheid en kennis verborgen zijn.”

Reflectie: Paulus schrijft over hoe hard hij strijdt voor de gelovigen in Kolosse en Laodicea en voor allen die hem niet persoonlijk hebben ontmoet. Hij wil dat zij het geheimenis van God kennen, dat hij benoemt als Christus, in Wie elke schat van wijsheid en kennis verborgen is. Vers 4 geeft zijn reden om dit te zeggen: “opdat niemand u misleidt met spitsvondige redeneringen.”

Jakobus 3:17

“Maar de wijsheid die van boven is, is ten eerste rein, vervolgens vreedzaam, vriendelijk, welwillend, vol van barmhartigheid en goede vruchten, onpartijdig en ongeveinsd.”

Reflectie: Jakobus vraagt: “Wie is wijs en verstandig onder u?” en zegt dat het antwoord zichtbaar wordt in een goed leven en in daden gedaan in nederigheid (3:13). Vervolgens stelt hij twee soorten wijsheid tegenover elkaar: een die gekenmerkt wordt door bittere afgunst en zelfzuchtige ambitie, die hij “aards, ongeestelijk, duivels” noemt, en de wijsheid van boven die in dit vers wordt beschreven. Het volgende vers voegt eraan toe dat vredestichters die in vrede zaaien, een oogst van gerechtigheid binnenhalen.

Spreuken 12:15

“De weg van een dwaas is recht in zijn eigen ogen, maar wie naar raad luistert, is wijs.”

Reflectie: Luisteren naar advies is hier wat de wijze van de dwaas scheidt, en de fout van de dwaas is vertrouwen op een weg omdat die hem juist lijkt. Het volgende vers maakt een soortgelijk contrast over humeur: “Dwazen laten hun ergernis direct blijken, maar de verstandige negeert een belediging.”

Spreuken 11:14

“Bij gebrek aan leiding valt een volk, maar de overwinning wordt behaald door vele raadgevers.”

Reflectie: Hier wordt de waarde van het aannemen van advies toegepast op een natie: zonder leiding valt zij, en veel raadgevers brengen overwinning. Spreuken 15:22 zegt ongeveer hetzelfde over alledaagse plannen: “Plannen mislukken bij gebrek aan overleg, maar met veel raadgevers slagen ze.”

Spreuken 17:27-28

“Wie kennis heeft, beheerst zijn woorden, en wie inzicht heeft, blijft kalm. Zelfs een dwaas wordt voor wijs gehouden als hij zwijgt, en voor verstandig als hij zijn lippen op elkaar houdt.”

Reflectie: Twee spreuken staan naast elkaar. De eerste verbindt kennis met beheerste spraak en inzicht met een kalm gemoed. De tweede voegt daar, met enige ironie, aan toe dat zelfs een dwaas voor wijs wordt aangezien zolang hij zijn mond houdt.

Spreuken 14:29

“Wie geduldig is, is rijk aan inzicht, maar wie ongeduldig is, haalt dwaasheid naar boven.”

Reflectie: Geduld en inzicht gaan in dit spreekwoord samen, en een opvliegend karakter legt dwaasheid bloot. Prediker 7:9 legt hetzelfde verband: “woede rust in de schoot van dwazen.”

Prediker 7:10

“Zeg niet: ‘Hoe komt het dat de vroegere dagen beter waren dan deze?’ Want het is niet wijs om zulke vragen te stellen.”

Reflectie: De Prediker plaatst dit tussen uitspraken over geduld en woede (7:8-9). Verlangen naar vroeger tijden wordt onverstandig genoemd, en de volgende verzen gaan over wat wijsheid doet voor degenen die haar bezitten: ze is “als een erfenis” en ze “behoudt degenen die haar hebben” (7:11-12).

Efeziërs 5:15-16

“Let er dan nauwgezet op hoe u wandelt, niet als onwijzen, maar als wijzen, en buit de tijd uit, want de dagen zijn slecht.”

Reflectie: Paulus vertelt zijn lezers om “niet als onverstandigen, maar als wijzen” te leven, en het volgende vers legt uit wat dat betekent: “wees niet dwaas, maar begrijp wat de wil van de Heer is.” Hij gaat verder door zich dronken drinken met wijn af te zetten tegen vervuld worden met de Geest (5:18).