De Bijbel noemt eten, drinken en genieten van iemands werk een geschenk van God, maar waarschuwt ook tegen genot. Prediker zegt: "er is voor de mens onder de zon niets beters dan eten, drinken en vrolijk zijn" (Prediker 8:15), maar hetzelfde boek zegt ook: "Over het lachen zei ik: Het is dwaasheid" (Prediker 2:2) en "Verdriet is beter dan lachen" (Prediker 7:3).
Andere passages beschrijven kinderen die spelen in de straten van een herbouwd Jeruzalem (Zacharia 8:5), een vader die een feest geeft voor een zoon waarvan hij dacht dat hij verloren was (Lucas 15:23-24), een heilige dag die wordt gevierd met uitgelezen voedsel, waarvan porties gingen naar "degenen voor wie niets is klaargemaakt" (Nehemia 8:10), en God, "die ons rijkelijk voorziet van alles om van te genieten" (1 Timoteüs 6:17). Prediker 11:9 en Romeinen 14:17 stellen de grenzen vast.
Prediker over eten, drinken en genieten van het leven

Prediker 2:24
“Een mens kan niets beters doen dan eten en drinken en voldoening vinden in zijn eigen zwoegen. Ook dit, zie ik, is uit de hand van God.”
Reflectie: De Prediker heeft zojuist gevraagd wat mensen krijgen voor al hun zwoegen, aangezien hun dagen vol verdriet en pijn zijn en "zelfs 's nachts hun geest niet tot rust komt" (2:23). Zijn antwoord is om te eten, te drinken en voldoening te vinden in het werk zelf, en hij herleidt zelfs dat terug naar God: "want wie kan eten of genieten zonder Hem?" (2:25).

Ecclesiastes 3:4
“…een tijd om te wenen en een tijd om te lachen, een tijd om te rouwen en een tijd om te dansen…”
Reflectie: Lachen en dansen verschijnen in de lijst met seizoenen die hoofdstuk 3 opent, elk gepaard met zijn tegenpool, huilen en rouwen. De lijst begint met "Alles heeft zijn tijd" (3:1), en vers 11 voegt eraan toe dat God "alles mooi heeft gemaakt op zijn tijd."

Prediker 3:12-13
“Ik weet dat er niets beters voor hen is dan dat zij zich verblijden en het goede doen in hun leven. Ook dat ieder mens eet en drinkt en het goede geniet van al zijn zwoegen; dat is een gave van God.”
Reflectie: Deze regels volgen op de erkenning dat "niemand kan doorgronden wat God van begin tot eind heeft gedaan" (3:11). Zonder dat volledige begrip kiest de Prediker voor twee dingen: gelukkig zijn en het goede doen. Eten, drinken en voldoening in het werk worden "het geschenk van God" genoemd.

Ecclesiastes 5:18-19
“Dit is wat ik heb waargenomen als goed: dat het voor een mens passend is om te eten, te drinken en voldoening te vinden in zijn moeizame arbeid onder de zon gedurende de weinige levensdagen die God hem heeft gegeven—want dit is zijn deel. Bovendien, wanneer God iemand rijkdom en bezittingen geeft, en het vermogen om ervan te genieten, om zijn deel te aanvaarden en gelukkig te zijn in zijn zwoegen—dit is een geschenk van God.”
Reflectie: Eerder in het hoofdstuk merkt de Prediker op dat iedereen de wereld net zo naakt verlaat als hij gekomen is en niets meeneemt (5:15). Daartegenover noemt hij het passend om te eten, te drinken en van het werk te genieten “gedurende de weinige levensdagen die God hem heeft gegeven.” Vers 19 behandelt het vermogen om van rijkdom te genieten als een apart geschenk van God, los van de rijkdom zelf, en vers 20 zegt dat zo iemand “beziggehouden wordt met vreugde van het hart.”

Ecclesiastes 8:15
“Daarom prijs ik het genieten van het leven, want er is niets beters voor een mens onder de zon dan te eten, te drinken en vrolijk te zijn. Dan zal vreugde hem vergezellen bij zijn zwoegen al de dagen van het leven dat God hem onder de zon heeft gegeven.”
Reflectie: Het vers daarvoor klaagt dat de rechtvaardigen soms krijgen wat de goddelozen verdienen, en de goddelozen wat de rechtvaardigen verdienen (8:14). De Prediker lost dat onrecht niet op. Hij prijst het genieten van het leven midden in die situatie, met de belofte dat vreugde een mens zal vergezellen “in zijn zwoegen al de dagen van het leven dat God hem heeft gegeven.”

Ecclesiastes 9:7
“Ga, eet je voedsel met blijdschap en drink je wijn met een vreugdevol hart, want God heeft al goedgekeurd wat je doet.”
Reflectie: De omliggende verzen zijn openhartig over de dood: “de doden weten niets” (9:5), en er is geen werk of planning in het graf (9:10). Daartussen vertelt de Prediker zijn lezer om met vreugde te eten, witte kleren te dragen, het hoofd met olie te zalven en “geniet van het leven met je vrouw, van wie je houdt” (9:8-9). De reden die hier wordt gegeven is dat God al heeft goedgekeurd wat zij doen.

Ecclesiastes 11:9
“Verheug je, jonge man, in je jeugd, en laat je hart je vrolijk maken in de dagen van je jongelingschap. Volg de wegen van je hart en alles wat je ogen zien, maar weet dat God je voor al deze dingen in het oordeel zal brengen.”
Reflectie: Het advies aan de jongeren komt na “Het licht is zoet” en een oproep om van elk jaar te genieten terwijl men “de dagen van duisternis” gedenkt (11:7-8). Jongeren wordt verteld vrolijk te zijn en hun hart te volgen, en in hetzelfde vers wordt gezegd dat ze moeten weten dat God hen voor dit alles in het oordeel zal brengen. Vers 10 gaat verder: “ban angst uit je hart.”
Lachen en een vrolijk hart

Psalm 126:2
“Onze mond was vol gelach, onze tong vol vreugdegezang. Toen werd er onder de heidenvolken gezegd: ‘De HEERE heeft grote dingen bij hen gedaan.’”
Reflectie: Dit pelgrimslied herinnert aan de tijd dat “de HEERE de gevangenen van Sion deed terugkeren” (126:1), toen het volk zich voelde “als degenen die dromen.” Gelach was hun reactie, en de volken om hen heen merkten het op. Vers 4 vraagt vervolgens of het opnieuw mag gebeuren: “Breng onze gevangenen terug, HEERE.”

Spreuken 17:22
“Een vrolijk hart is een goed medicijn, maar een verpletterde geest droogt de beenderen uit.”
Reflectie: Het spreekwoord plaatst twee innerlijke toestanden naast elkaar en beschrijft elk door het effect ervan op het lichaam. Een vrolijk hart werkt als medicijn, terwijl een verslagen geest de beenderen uitdroogt.

Spreuken 15:15
“Alle dagen van de onderdrukte zijn ellendig, maar wie een vrolijk hart heeft, heeft een voortdurend feestmaal.”
Reflectie: Twee verzen eerder maakt het hoofdstuk een verwant punt: “Een vrolijk hart maakt het gezicht vrolijk, maar door hartzeer wordt de geest verbrijzeld” (15:13). Hier is het contrast tussen de onderdrukten, wiens dagen allemaal ellendig zijn, en het vrolijke hart, waarvan gezegd wordt dat het “een voortdurende maaltijd” heeft.
Feesten die met een reden worden gehouden

Nehemia 8:10
“…Ga en geniet van uitgelezen voedsel en zoete dranken, en stuur wat naar degenen voor wie niets is klaargemaakt. Deze dag is heilig voor onze Heer. Wees niet bedroefd, want de vreugde van de HEER is uw kracht.”
Reflectie: Ezra had de Wet hardop voorgelezen aan het volk dat in Jeruzalem was verzameld, en zij huilden terwijl ze luisterden (8:9). Nehemia vertelt hen dat de dag heilig is en dus geen dag voor verdriet: ze moeten uitgelezen voedsel eten, zoete dranken drinken en porties sturen naar degenen voor wie niets is klaargemaakt. Vers 12 vermeldt dat zij gingen en feestvierden “met grote blijdschap, want zij hadden de woorden begrepen die hun bekendgemaakt waren.”

Luke 15:23-24
“Breng het gemeste kalf en slacht het. Laten we een feestmaal houden en vieren. Want deze zoon van mij was dood en is weer levend; hij was verloren en is gevonden.’ Dus begonnen ze te vieren.”
Reflectie: In de gelijkenis van Jezus beantwoordt de vader de bekentenis van zijn terugkerende zoon met een gewaad, een ring, sandalen en het gemeste kalf. De oudere broer hoort “muziek en dans” vanuit het veld (15:25) en weigert naar binnen te gaan, klagend dat hij niet eens een geitenbokje had gekregen “zodat ik met mijn vrienden feest kon vieren” (15:29). Het antwoord van de vader beëindigt de gelijkenis: “wij moesten feestvieren en blij zijn, want deze broer van jou was dood en is weer levend geworden” (15:32).
Spelen en dansen wanneer God zijn volk herstelt

Zechariah 8:5
“De straten van de stad zullen vol zijn van jongens en meisjes die daar spelen.”
Reflectie: De HEERE belooft terug te keren naar Sion en in Jeruzalem te wonen (8:3), en beschrijft het resultaat in twee beelden: oude mannen en vrouwen die met hun stok in de straten zitten, en dezelfde straten vol met jongens en meisjes die spelen (8:4-5). Het volgende vers vraagt of zoiets wonderlijk zal lijken in de ogen van de HEERE, zoals het misschien lijkt voor het overblijfsel dat het hoort.

Jeremiah 31:4
“Ik zal je weer opbouwen, en je zult opgebouwd worden, maagd Israël. Je zult weer je tamboerijnen oppakken en uitgaan om te dansen met de vrolijken.”
Reflectie: De belofte volgt op “Ik heb je liefgehad met een eeuwige liefde” (31:3). Het woord “weer” verschijnt twee keer: Israël zal worden opgebouwd en zal weer tamboerijnen oppakken en dansen. Vers 5 voegt een derde terugkeer naar het gewone leven toe: wijngaarden geplant op de heuvels van Samaria en boeren die “van de vruchten genieten.”

Jeremia 31:13
“Dan zullen jonge vrouwen dansen en blij zijn, jongemannen en ouderen evenzeer. Ik zal hun rouw veranderen in blijdschap; Ik zal hun troost en vreugde geven in plaats van verdriet.”
Reflectie: Vers 12 somt op waar het terugkerende volk zich in zal verheugen: koren, nieuwe wijn, olijfolie en de jongen van de kudden en de runderen. Vers 13 beschrijft jonge vrouwen die dansen, waarbij jonge mannen en ouderen zich bij hen voegen. De Heer beschrijft het als Zijn eigen werk, waarbij Hij rouw verandert in blijdschap en vreugde geeft in plaats van verdriet.
Genot en de grenzen ervan

1 Timoteüs 6:17
“…God, die ons rijkelijk voorziet van alles om van te genieten.”
Reflectie: Paulus draagt Timotheüs op om de rijken te gebieden niet hoogmoedig te zijn of hun hoop te vestigen op onzekere rijkdom, maar op God, die ons rijkelijk voorziet van alles voor ons genot. Het volgende vers geeft dezelfde rijken een verdere opdracht: goed te doen, vrijgevig te zijn en bereid te zijn om te delen (6:18).

Romans 14:17
“Want het koninkrijk van God is niet een zaak van eten en drinken, maar van gerechtigheid, vrede en vreugde in de Heilige Geest.”
Reflectie: Paulus schrijft over gelovigen die van mening verschillen over voedsel. Hij is er in de Heere Jezus van overtuigd dat niets uit zichzelf onrein is (14:14), maar hij waarschuwt: "Richt door uw eten niet degene te gronde voor wie Christus gestorven is" (14:15). In die context zijn eten en drinken ondergeschikt aan gerechtigheid, vrede en vreugde in de Heilige Geest, en moet de vrijheid van een persoon om van voedsel te genieten wijken voor het welzijn van een andere gelovige.

Een reactie plaatsen