17 Bijbelverzen over ontrouw

Exodus 20:14

“U zult niet echtbreken.”

Reflectie: God spreekt het gebod uit op de Sinaï als een van de Tien Geboden, in dezelfde lijst als de geboden tegen moord en diefstal. Drie verzen later verbiedt de lijst het begeren van “de vrouw van uw naaste”, dus de geboden adresseren zowel het verlangen als de daad.

Leviticus 20:10

“Als een man overspel pleegt met de vrouw van een ander, moet zowel de overspelige man als de overspelige vrouw zeker ter dood gebracht worden.”

Reflectie: De wet noemt zowel de man als de vrouw en geeft aan beiden dezelfde straf: “de overspeler en de overspelige zullen zeker ter dood gebracht worden.” Het vergrijp wordt gedefinieerd door het huwelijk van de vrouw: de man pleegt overspel “met de vrouw van zijn naaste.”

Maleachi 2:14-15

“…de HEERE is getuige geweest tussen u en de vrouw van uw jeugd, aan wie u ontrouw bent geworden, hoewel zij uw metgezellin is en uw vrouw door een verbond. Heeft Hij hen niet één gemaakt, met een deel van de Geest in hun vereniging?”

Reflectie: Maleachi antwoordt de mannen van Juda die bij het altaar huilen omdat God hun offers niet langer aanvaardt (Maleachi 2:13). De reden die wordt gegeven is dat zij “ontrouw” zijn geweest aan “de vrouw van uw jeugd”, een huwelijk waarvan de Heer getuige was en dat Hij een verbond noemt. Het volgende vers koppelt die ontrouw aan echtscheiding, en de oproep “Hoed u dus voor uw geest” verschijnt in zowel vers 15 als vers 16.

Hebreeën 13:4

“Laat het huwelijk bij allen in ere zijn en het huwelijksbed onbevlekt, want God zal hoereerders en overspelers oordelen.”

Reflectie: Het vers komt voor in een lijst met afsluitende instructies voor een kerk, tussen het gedenken van de gevangenen en het vrijblijven van de liefde voor geld. Het vraagt dat het huwelijk “in ere” wordt gehouden “onder allen”, dus de hele kerk wordt aangesproken, getrouwd of niet, en het noemt overspelers apart van de seksueel immorelen als mensen die God zal oordelen.

Job 31:9-11

“Als mijn hart verleid is door een vrouw, en ik bij de deur van mijn naaste heb liggen loeren, laat dan mijn vrouw voor een ander malen, en laat anderen zich over haar buigen. Want dat zou een schandelijke misdaad zijn; dat zou een ongerechtigheid zijn die door de rechters gestraft moet worden.”

Reflectie: In zijn laatste verdediging somt Job zonden op die hij niet heeft begaan en spreekt hij een vloek over zichzelf uit als hij dat wel heeft gedaan. Voor overspel valt de vloek op zijn eigen huwelijk, “laat mijn vrouw voor een ander malen”, en hij noemt de daad een misdaad voor de rechters. Eerder in het hoofdstuk zegt hij: “Ik heb een verbond met mijn ogen gesloten” (Job 31:1).

Spreuken 2:18-19

“Want haar huis zinkt weg naar de dood, haar paden naar de gestorvenen; allen die bij haar binnengaan, keren niet terug, zij bereiken de paden van het leven niet.”

Reflectie: De vrouw in kwestie wordt twee verzen eerder beschreven als iemand “die de metgezel van haar jeugd verlaat en het verbond van haar God vergeet” (Spreuken 2:17). Haar huis leidt naar de dood, en de wijsheid die de vader onderwijst is wat een zoon van haar verlost (Spreuken 2:16).

Spreuken 5:3-5

“Want de lippen van een vreemde vrouw druipen van honing, haar gehemelte is gladder dan olie, maar uiteindelijk is zij bitter als alsem, scherp als een tweesnijdend zwaard. Haar voeten dalen af naar de dood, haar stappen houden zich bij het dodenrijk.”

Reflectie: Een vader waarschuwt zijn zoon dat de woorden van de verboden vrouw smaken als honing en eindigen als alsem. Het hoofdstuk geeft vervolgens het alternatief in de taal van water: “Drink water uit uw eigen bak” en “verheug u over de vrouw van uw jeugd” (Spreuken 5:15, 18). Tegen het einde herinnert de vader de zoon eraan dat “de wegen van een man voor de ogen van de HEERE zijn” (Spreuken 5:21).

Spreuken 6:32

“Wie overspel pleegt met een vrouw, is verstandeloos; wie dat doet, richt zichzelf te gronde.”

Reflectie: De omliggende verzen vergelijken overspel met het dragen van vuur tegen de borst (Spreuken 6:27) en met diefstal. Een dief die betrapt wordt kan zevenvoudig terugbetalen, maar een bedrogen echtgenoot “zal geen vergoeding accepteren” (Spreuken 6:35). De man die overspel pleegt, zegt vers 33, krijgt wonden en een schande die “niet uitgewist zal worden.”

Genesis 39:9

“Hij is in dit huis niet groter dan ik, en hij heeft mij niets onthouden dan u, omdat u zijn vrouw bent. Hoe zou ik dan deze grote goddeloosheid kunnen begaan en zondigen tegen God?”

Reflectie: Jozef, een slaaf die de leiding heeft over het huishouden van zijn meester, antwoordt de vrouw van zijn meester wanneer zij zegt: “Slaap met mij.” Hij weigert op twee gronden: zijn meester heeft hem met alles vertrouwd behalve met haar, en de daad zou “zonde tegen God” zijn. Zij bleef “dag na dag” vragen, en toen zij hem vastgreep, liet hij zijn kleed in haar hand achter en rende het huis uit (Genesis 39:10-12).

2 Samuël 11:2-4

“Het gebeurde, laat op een middag, toen David opstond van zijn rustbank en op het dak van het huis van de koning wandelde, dat hij vanaf het dak een vrouw zag baden; en de vrouw was zeer mooi. En David stuurde iemand om naar de vrouw te informeren. En iemand zei: ‘Is dit niet Batseba, de dochter van Eliam, de vrouw van Uria, de Hethiet?’ Dus stuurde David boden en nam haar, en zij kwam bij hem, en hij sliep met haar.”

Reflectie: Het hoofdstuk opent in het seizoen waarin koningen ten strijde trekken, terwijl David in Jeruzalem achterblijft. Hem wordt duidelijk verteld dat de vrouw “de vrouw van Uria, de Hethiet” is en hij laat haar toch halen. Wanneer zij zwanger wordt, regelt David de dood van Uria, en de profeet Nathan beschuldigt hem later van beide: “U hebt Uria, de Hethiet, met het zwaard neergeslagen en zijn vrouw genomen” (2 Samuël 12:9).

Psalm 51:12, 14

“Schep in mij een rein hart, o God, en vernieuw een vaste geest in mij… Herstel in mij de vreugde van uw heil, en ondersteun mij met een gewillige geest.”

Reflectie: Het opschrift van de psalm plaatst deze nadat Nathan David confronteerde over Batseba. David vraagt om een rein hart, een vaste geest en het herstel van de vreugde van het heil, en hij zegt tegen God: “Tegen U, U alleen, heb ik gezondigd” (Psalm 51:4). In 2 Samuël 12:13 beantwoordt Nathan zijn belijdenis met: “De HEERE heeft ook uw zonde weggenomen; u zult niet sterven.”

Matteüs 5:27-28

“U hebt gehoord dat gezegd is: U zult niet echtbreken. Maar Ik zeg u dat al wie naar een vrouw kijkt om haar te begeren, in zijn hart al overspel met haar gepleegd heeft.”

Reflectie: In de Bergrede citeert Jezus het gebod en voert het terug naar de blik “met begerige intentie.” Hij gaat verder met te spreken over het uitrukken van een oog en het afhakken van een hand in plaats van in de hel te komen (Mattheüs 5:29-30), en gaat dan direct over op echtscheiding (Mattheüs 5:31-32).

Matteüs 19:9

“En Ik zeg u: wie zijn vrouw verstoot, behalve vanwege hoererij, en met een ander trouwt, die pleegt overspel.”

Reflectie: Farizeeën vragen of een man zijn vrouw mag scheiden “om welke reden dan ook” (Mattheüs 19:3). Jezus antwoordt vanuit Genesis, “de twee zullen tot één vlees worden”, zegt dat Mozes echtscheiding toestond “vanwege uw hardheid van hart”, en maakt seksuele immoraliteit de uitzondering. Markus’ verslag van hetzelfde onderwijs heeft geen uitzondering en past de regel ook toe op een vrouw die haar man scheidt (Markus 10:11-12).

Johannes 8:10-11

“Jezus stond op en zei tegen haar: ‘Vrouw, waar zijn ze? Heeft niemand u veroordeeld?’ Ze zei: ‘Niemand, Heer.’ En Jezus zei: ‘Ik veroordeel u ook niet; ga heen, en zondig vanaf nu niet meer.’”

Reflectie: Schriftgeleerden en Farizeeën brengen een vrouw die “op heterdaad betrapt is bij overspel” en herinneren Jezus eraan dat Mozes steniging gebood; er wordt geen man meegebracht, hoewel Leviticus 20:10 beiden noemt. Nadat Jezus zegt: “Laat hij die onder u zonder zonde is, de eerste zijn om een steen naar haar te werpen”, vertrekken de aanklagers één voor één. Hij veroordeelt haar niet en praat de daad niet goed, en stuurt haar weg om “niet meer te zondigen.” De HSV drukt Johannes 7:53-8:11 tussen haakjes met de opmerking dat de vroegste manuscripten dit niet bevatten.

1 Korintiërs 6:18

“Vlucht weg van de hoererij. Elke zonde die een mens doet, is buiten het lichaam, maar wie hoererij bedrijft, zondigt tegen zijn eigen lichaam.”

Reflectie: Paulus vraagt de Korinthiërs of zij de leden van Christus zullen nemen en ze tot “leden van een hoer” zullen maken (1 Korinthiërs 6:15). Hij citeert Genesis: “Die twee zullen tot één vlees zijn” (1 Korinthiërs 6:16), om aan te tonen dat seksuele vereniging het lichaam bindt, en gaat verder door het lichaam “een tempel van de Heilige Geest” te noemen (1 Korinthiërs 6:19). Zijn instructie is om de seksuele immoraliteit te ontvluchten.

Hosea 2:21-22

“Ik zal u voor eeuwig aan Mij verloven. Ik zal u aan Mij verloven in gerechtigheid en in recht, in goedertierenheid en in barmhartigheid. Ik zal u aan Mij verloven in trouw. En u zult de HEERE kennen.”

Reflectie: God spreekt over Israël als een vrouw die achter andere minnaars aan is gegaan, de Baäls (Hosea 2:17), en belooft haar terug te nemen en opnieuw met haar te verloven “in trouw.” In het volgende hoofdstuk voert de profeet dit uit: God zegt tegen Hosea dat hij moet houden van “een vrouw die door een ander bemind wordt en een overspelige is, zoals de HEERE de kinderen van Israël bemint” (Hosea 3:1).

Jakobus 4:4

“Overspelers en overspelige vrouwen, weten jullie dan niet dat de vriendschap met de wereld vijandschap tegen God is? Wie dan nu een vriend van de wereld wil zijn, die stelt zich op als een vijand van God.”

Reflectie: Jakobus noemt zijn lezers “overspelig volk” omdat zij vriendschap met de wereld zoeken, waarbij hij het beeld van de profeten van Gods volk als een ontrouwe echtgenote gebruikt. Het volgende vers spreekt over God die “met jaloersheid verlangt naar de geest die Hij in ons heeft doen wonen” (Jakobus 4:5).