De Bijbel behandelt verkrachting als geweld gepleegd door de aanvaller. In Deuteronomium 22:25-27 stelt de wet de man ter dood en spreekt de vrouw vrij: “zij heeft geen zonde begaan die de dood verdient” (vers 26). Genesis 34, 2 Samuël 13 en Rechters 19 vertellen de verhalen van vrouwen die werden verkracht.
Psalm 10 en Psalm 55 beschrijven geweld dat in het geheim of door een vertrouwde metgezel wordt gepleegd, Psalm 13, Psalm 22 en Klaagliederen 3 geven woorden voor verdriet dat geen antwoord heeft gekregen, en Spreuken 31:8-9 en Jesaja 1:17 zeggen tegen degenen met macht dat zij mensen moeten verdedigen die zichzelf niet kunnen verdedigen.
Wat de wet en de verhalen zeggen

Deuteronomium 22:25-27
“Maar als een man in het open veld een jonge vrouw tegenkomt die verloofd is en haar verkracht, dan zal alleen de man die dit gedaan heeft sterven. Doe de vrouw niets; zij heeft geen zonde begaan die de dood verdient. Dit geval is als dat van iemand die een naaste aanvalt en vermoordt, want de man vond de jonge vrouw in het open veld, en hoewel de verloofde vrouw schreeuwde, was er niemand om haar te redden.”
Reflectie: De wet plaatst twee gevallen naast elkaar. In een stad wordt een verloofde vrouw samen met de man gestenigd “omdat zij in een stad was en niet om hulp schreeuwde” (vers 23-24). In het open veld wordt alleen de man ter dood gebracht en wordt de vrouw vrij van zonde verklaard. Vers 26 vergelijkt het geval met “iemand die een naaste aanvalt en vermoordt,” en vers 27 gaat ervan uit dat zij schreeuwde en er niemand was om haar te redden.

Deuteronomium 22:28-29
“Als een man een maagd tegenkomt die niet verloofd is en haar verkracht en zij worden ontdekt, dan zal hij haar vader vijftig sjekel zilver betalen. Hij moet met de jonge vrouw trouwen, want hij heeft haar onteerd. Hij mag haar nooit scheiden zolang hij leeft.”
Reflectie: Het volgende geval in het hoofdstuk betreft een maagd die niet verloofd is. De man betaalt haar vader vijftig sjekel zilver, moet met haar trouwen “want hij heeft haar onteerd,” en verliest het recht om van haar te scheiden. Exodus 22:16-17 zet een soortgelijk geval uiteen met het woord “verleidt” en laat de vader het huwelijk weigeren terwijl hij toch de bruidsschat ontvangt. Geen van beide wetten noemt de wensen van de vrouw zelf.

2 Samuël 13:12-14
““Nee, mijn broer!” zei ze tegen hem. “Dwing me niet! Zoiets mag niet gedaan worden in Israël! Doe deze goddeloze daad niet. Wat moet ik met mijn schande? En wat moet jij doen? Jij zou zijn als een van de goddeloze dwazen in Israël. Spreek alsjeblieft met de koning; hij zal me er niet van weerhouden met jou te trouwen.” Maar hij weigerde naar haar te luisteren, en omdat hij sterker was dan zij, verkrachtte hij haar.”
Reflectie: Amnon, een zoon van David, heeft zijn zus Tamar alleen in zijn kamer. Ze wijst hem in duidelijke bewoordingen af, noemt de daad goddeloos en zegt “zoiets mag niet gedaan worden in Israël,” bijna de woorden die de verteller in Genesis 34:7 gebruikt om uit te leggen waarom de zonen van Jakob woedend waren op de verkrachting van Dina, “een daad die niet gedaan mag worden.” De verteller stelt dat “omdat hij sterker was dan zij, hij haar verkrachtte.” Daarna scheurde Tamar haar kleed, strooide as op haar hoofd en leefde in het huis van Absalom als “een eenzame vrouw” (13:19-20), nadat Absalom tegen haar had gezegd: “Zwijg voor nu, mijn zus; hij is je broer.”
Geweld in het geheim en verraad door een metgezel

Psalmen 10:17-18
“U, HEER, hoort het verlangen van de ellendigen; U bemoedigt hen, en U luistert naar hun roep, U verdedigt de wees en de onderdrukte, zodat sterfelijke mensen nooit meer angst zullen zaaien.”
Reflectie: Psalm 10 beschrijft een man die “op de loer ligt om de hulpelozen te vangen” en tegen zichzelf zegt: “God zal het nooit merken” (vers 9 en 11). De psalm antwoordt hem in vers 14: “Maar U, God, ziet de moeite van de ellendige.” De laatste verzen zeggen dat God de ellendige hoort en de onderdrukte verdedigt, “zodat sterfelijke mensen nooit meer angst zullen zaaien.”

Psalmen 55:22
“Werp uw zorg op de HEERE, en Híj zal u onderhouden; Hij zal voor eeuwig niet toelaten dat de rechtvaardige wankelt.”
Reflectie: In Psalm 55 wordt David aangevallen door “mijn metgezel, mijn goede vriend” (vers 13), iemand met wie hij ooit samen in het huis van God liep. Hij schrijft over afschuw, over het wensen van “de vleugels van een duif” om weg te vliegen, en over een vriend wiens woorden “zachter waren dan olie, maar het getrokken zwaarden zijn” (vers 21). Vers 22 keert van de klacht naar de luisteraar met “Werp je zorgen op de Heer,” en de psalm sluit af met “Maar wat mij betreft, ik vertrouw op U.”
Klaagzangen voor verdriet dat nog geen antwoord heeft

Psalmen 13:1-2
“Hoe lang, HEERE? Zult U mij voor eeuwig vergeten? Hoe lang zult U Uw aangezicht voor mij verbergen? Hoe lang moet ik met mijn gedachten worstelen en dag na dag verdriet in mijn hart hebben? Hoe lang zal mijn vijand boven mij triomferen?”
Reflectie: David vraagt steeds opnieuw “Hoe lang?” over Gods stilte, over verdriet “dag na dag” en over een vijand die triomfeert. De psalm eindigt in vertrouwen: “Maar ik vertrouw op Uw trouwe liefde” (vers 5), en er wordt niets gezegd over het feit dat de vijand weg is.

Psalmen 22:1-2
“Mijn God, mijn God, waarom hebt U mij verlaten? Waarom bent U zo ver van mijn redding, zo ver van mijn jammerklachten? Mijn God, ik roep overdag, maar U antwoordt niet, en 's nachts, maar ik vind geen rust.”
Reflectie: De psalm opent met een roep die dag en nacht wordt geslaakt en die geen antwoord heeft gekregen. Jezus riep de openingsvraag vanaf het kruis: “Eli, Eli, lema sabachtani?”, wat Matteüs vertaalt als “Mijn God, mijn God, waarom hebt U mij verlaten?” (Matteüs 27:46). De psalmist richt de klacht tot God zelf, noemt Hem “Mijn God” terwijl hij vraagt waarom Hij “zo ver van mijn redding” is.

Klaagliederen 3:19-23
“Ik denk aan mijn ellende en mijn omzwervingen, aan de alsem en het gif. Ik denk er voortdurend aan en mijn ziel buigt zich in mij neer. Maar dit zal ik mij voor de geest halen en daarom heb ik hoop: Door de grote liefde van de HEER zijn wij niet omgekomen, want zijn barmhartigheid houdt nooit op. Elke morgen is die weer nieuw; groot is uw trouw.”
Reflectie: Klaagliederen rouwt om de ondergang van Jeruzalem, en onder de verliezen noteert het dat “vrouwen zijn onteerd in Sion” (5:11). De hoop in vers 21 komt door herinnering: “Toch breng ik dit in gedachten,” terwijl de dichter nog steeds zegt: “Ik herinner me goed” de bitterheid.
Gods nabijheid bij de gebrokenen van hart

Psalmen 34:18
“De Heer is nabij de gebrokenen van hart en redt de verslagenen van geest.”
Reflectie: Het opschrift verbindt Psalm 34 met de tijd dat David deed alsof hij krankzinnig was voor Abimelech. Het vers ervoor zegt: “De rechtvaardigen roepen, en de Heer hoort hen,” en het vers erna geeft toe dat “de rechtvaardige veel moeilijkheden kan hebben” voordat het eraan toevoegt dat de Heer hem uit al die moeilijkheden redt.

Jesaja 61:1
“De Geest van de Heere HEERE is op mij, omdat de HEERE mij gezalfd heeft om het goede nieuws aan de armen te verkondigen. Hij heeft mij gestuurd om de gebrokenen van hart te verbinden, om vrijheid uit te roepen voor de gevangenen en bevrijding uit de duisternis voor de gebondenen.”
Reflectie: De spreker is gezalfd om de gebrokenen van hart te verbinden en om “allen die rouwen te troosten,” hen “een kroon van schoonheid in plaats van as” gevend (vers 3). Jezus las uit dit gedeelte in de synagoge in Nazareth en zei: “Vandaag is dit schriftwoord vervuld in uw oren” (Lucas 4:21).

Openbaring 21:4
“‘Hij zal elke traan uit hun ogen wissen. Er zal geen dood meer zijn, geen rouw, geen geklaag en geen pijn, want de oude orde der dingen is voorbijgegaan.’”
Reflectie: In Johannes’ visioen van een nieuwe hemel en een nieuwe aarde kondigt een stem vanaf de troon aan dat God onder Zijn volk zal wonen en elke traan van hun ogen zal afwissen. Degene die op de troon zit, zegt dan: “Ik maak alles nieuw!” (vers 5). De belofte hoort bij de tijd dat “de oude orde der dingen voorbij is gegaan.”
Het verdedigen van hen die zichzelf niet kunnen verdedigen

Spreuken 31:8-9
“Spreek uw mond open voor de stomme, voor de zaak van allen die achtergelaten zijn. Spreek uw mond open, oordeel rechtvaardig en behartig de zaak van de ellendige en de behoeftige.”
Reflectie: Koning Lemuël noteert wat zijn moeder hem leerde (31:1). Ze waarschuwt dat drank heersers ertoe kan brengen “alle onderdrukten hun rechten te ontnemen” (vers 5), en vertelt hem vervolgens om op te komen voor en rechtvaardig te oordelen voor degenen die niet voor zichzelf kunnen spreken. De opdracht wordt gegeven aan een koning, de persoon met de macht om te oordelen.

Jesaja 1:17
“Leer het goede te doen; zoek het recht. Verdedig de onderdrukten. Kom op voor de wees; bepleit de zaak van de weduwe.”
Reflectie: God weigert naar de gebeden van Juda te luisteren omdat “uw handen vol bloed zijn” (vers 15). De geboden om gerechtigheid te zoeken en de onderdrukten te verdedigen volgen direct op “Was u, reinig u” in vers 16.
Wat de verhalen onopgelost laten
In Genesis 34, 2 Samuël 13 en Rechters 19 wordt de verkrachting gevolgd door meer geweld. Simeon en Levi doden elke man in de stad van Sichem, en Jakob berispt hen vanwege het gevaar dat dit voor zijn huishouden met zich meebrengt (Genesis 34:25-30). David is woedend (2 Samuël 13:21), en twee jaar later laat Absalom Amnon doden (13:28-32). Rechters 19 eindigt met de woorden van het volk: “Stel je voor! We moeten iets doen! Dus spreek je uit!” (19:30).

Een reactie plaatsen