Seksuele immoraliteit in de Bijbel: betekenis, wat het omvat en vergeving

In de Bijbel betekent seksuele immoraliteit seksuele relaties buiten het huwelijk van een man en een vrouw. Het Nieuwtestamentische woord is porneia, dat in de Statenvertaling wordt vertaald als “hoererij”, en het omvat overspel, seks voor het huwelijk, incest en prostitutie. Seks binnen het huwelijk is niet immoreel, en de brieven die waarschuwen tegen porneia beloven er ook vergeving voor.

Paulus plaatst de waarschuwing en de belofte naast elkaar in één hoofdstuk, 1 Korintiërs 6. Hij benoemt de zonden duidelijk en zegt tegen de kerk: “Vlied de hoererij”, en hij vertelt hen waarom: “het lichaam is niet voor de hoererij, maar voor de Heere; en de Heere voor het lichaam.” Vervolgens zegt hij tegen mensen die precies zo hadden geleefd: “En sommigen van u zijn dat geweest; maar gij zijt afgewassen.” Alles wat de Bijbel over seks leert, bevindt zich tussen die twee uitspraken: ons lichaam is van God, en God geeft de mensen die het misbruikt hebben niet op.

porneia comes from pornē, het Griekse woord voor een prostituee. Thayers Griekse lexicon herleidt pornē tot een werkwoord dat “verkopen” betekent en definieert haar als “een vrouw die haar lichaam verkoopt voor seksuele doeleinden.” Tegen de tijd dat het Nieuwe Testament werd geschreven, porneia was de betekenis veel breder geworden dan alleen betaalde seks. Thayer geeft de eenvoudige betekenis als “ongeoorloofde seksuele omgang in het algemeen,” en Strongs concordantie verklaart het als “hoererij (inclusief overspel en incest).” Het zelfstandig naamwoord komt ongeveer 25 keer voor in het Nieuwe Testament, met nog één keer in de Griekse tekst achter de Statenvertaling, in Romeinen 1:29.

Oudere Engelse Bijbels gebruiken het woord “fornication”; moderne vertalingen spreken van “immoraliteit”, “seksuele immoraliteit” of “onkuisheid”. In engere zin betekent hoererij seks tussen twee mensen die niet getrouwd zijn, of zoals de Catechismus van de Katholieke Kerk het verwoordt: “vleselijke vereniging tussen een ongehuwde man en een ongehuwde vrouw”. De Schrift gebruikt het woord in beide betekenissen. Soms duidt het elke onwettige vereniging aan, en soms staat het naast overspel als een afzonderlijke zonde, zoals in Jezus' lijst van wat uit het hart voortkomt: “boze gedachten, moorden, overspelen, hoererijen, diefstallen” (Mattheüs 15:19).

Omdat de profeten over afgoderij spraken als prostitutie, werd het woord ook een beeld van ontrouw aan God. Openbaring beschrijft “de grote hoer”, “met wie de koningen van de aarde hoererij bedreven hebben” (Openbaring 17:1–2), en zegt dat zij “de grote stad is, die heerschappij voert over de koningen van de aarde” (Openbaring 17:18). Daar betekent het woord eerder afgoderij dan een seksuele handeling.

Je hebt misschien gehoord dat “pornografie” afkomstig is van porneia, maar in feite komen beide woorden van pornē. “Pornography” werd gevormd van het Griekse pornographos, “die prostituees afbeeldt,” van pornē en graphein, “schrijven,” en het kwam in 1842 in het Engels terecht om obscene schilderijen uit de antieke wereld te beschrijven.

De Schrift spreekt op verschillende plaatsen over deze zonden in plaats van in één lijst. De Wet van Mozes noemt verboden verbintenissen in Leviticus 18 en 20, en de apostelen noemen seksuele zonden naast andere. Paulus' lijst in Galaten opent ermee: “Het vlees is openbaar, welke zijn: overspel, hoererij, onreinheid, losbandigheid” (Galaten 5:19). Samengevoegd omvatten de passages deze handelingen:

daad	King James-formulering	waar
Seks met de echtgenoot of echtgenote van iemand anders	“Gij zult geen overspel plegen”	Matthew 5:27; Leviticus 20:10
Seks tussen ongehuwde mensen	“onthoudt u van hoererij”	1 Thessalonians 4:3; 1 Corinthians 7:2
Seks met een naaste verwant	“men zou de vrouw van zijn vader moeten hebben”	1 Corinthians 5:1; Leviticus 18:6
Betalen voor seks	“verbonden met een hoer”	1 Corinthians 6:16
Seks tussen twee mannen	“bij een man liggen, zoals men bij een vrouw ligt”	Leviticus 20:13; 1 Corinthians 6:9
Seks met een dier	“bij een beest liggen”	Leviticus 20:15–16
Openlijke zinnelijkheid	“losbandigheid”	Galatians 5:19

Twee woorden in 1 Korintiërs 6:9 zijn moeilijk te vertalen. De Statenvertaling vertaalt ze als “weekhartigen” en “die bij mannen liggen”; de katholieke New American Bible heeft “jongensprostituees” en “sodomieten”, en de voetnoot legt uit dat het eerste woord “kan verwijzen naar catamieten, d.w.z. jongens of jonge mannen die werden gehouden voor prostitutiedoeleinden”. Vertalingen verschillen van mening over hoe breed de twee woorden reiken.

Wat al deze handelingen met elkaar verbindt, is het lichaam, en van wie het is. “Het lichaam is niet voor de hoererij, maar voor de Heere; en de Heere voor het lichaam”, schrijft Paulus (1 Korintiërs 6:13). Een paar verzen later gaat hij verder: “Vlied de hoererij. Elke zonde die een mens doet, is buiten het lichaam; maar wie hoererij bedrijft, zondigt tegen zijn eigen lichaam. Of weet u niet dat uw lichaam een tempel is van de Heilige Geest, Die in u is?” (1 Korintiërs 6:18–19). De aantekening in de New American Bible zegt dat “tegen zijn eigen lichaam” de “intimiteit en diepte van seksuele ontwrichting” uitdrukt. Tegen de Thessalonicenzen maakt hij het onderdeel van heilig worden: “Want dit is de wil van God, uw heiliging, dat u zich onthoudt van de hoererij” (1 Thessalonicenzen 4:3). Omdat het lichaam een tempel is, is zonde ertegen zonde op een heilige plaats. De algemene vraag van seks voor het huwelijk heeft zijn eigen pagina.

Binnen het huwelijk is seks Gods geschenk, en de Schrift zegt dat vanaf de eerste pagina's. “Daarom zal een man zijn vader en zijn moeder verlaten en zijn vrouw aanhangen; en zij zullen tot één vlees zijn” (Genesis 2:24). Een van de woorden van de Bijbel voor seks is “bekennen”: “En Adam bekende Eva, zijn vrouw; en zij werd zwanger” (Genesis 4:1).

Spreuken zegt tegen een echtgenoot dat hij zich moet “verblijden met de vrouw van zijn jeugd” (Spreuken 5:18). Het Hooglied is een heel boek vol liefdespoëzie tussen een bruid en haar geliefde: “Mijn geliefde is van mij, en ik ben van hem” (Hooglied 2:16). Hebreeën eert het huwelijk en waarschuwt tegen seks daarbuiten in één vers: “Het huwelijk is eervol bij allen en het bed onbevlekt; maar hoereerders en overspelers zal God oordelen” (Hebreeën 13:4).

Paulus zegt zelfs tegen echtparen dat ze zich niet van elkaar moeten onthouden. “Laat de man aan de vrouw de verschuldigde welwillendheid bewijzen, en evenzo ook de vrouw aan de man” (1 Korintiërs 7:3). “Verschuldigde welwillendheid” betekent wat ieder elkaar in het huwelijk verschuldigd is. Een echtpaar mag zich onthouden voor een tijd van gebed, maar alleen met instemming en slechts voor een korte tijd: “Onttrek u niet aan elkaar, tenzij met onderlinge toestemming voor een tijd, opdat u zich aan vasten en gebed kunt wijden; en kom weer bij elkaar” (1 Korintiërs 7:5). De Bijbel vraagt getrouwde mensen nooit om als regel zonder seks te leven. De meeste beperkingen betreffen wie de partners zijn in plaats van wat een man en vrouw samen doen, en het geeft hen geen lijst met verboden posities. De Wet van Mozes stelde wel één grens binnen het huwelijk: “U mag niet tot een vrouw naderen om haar naaktheid te ontbloten zolang zij afgezonderd is vanwege haar onreinheid”, dat wil zeggen tijdens haar maandelijkse periode (Leviticus 18:19; 20:18). Kerken verschillen ook van mening over andere grenzen; de Katholieke Kerk leert bijvoorbeeld dat anticonceptie binnen het huwelijk verkeerd is.

De kerken leggen hun leer vast in hun eigen documenten, en alle vier hieronder plaatsen seks binnen het huwelijk:

Kerk	document	In eigen woorden
Katholiek	Catechismus, 2362	“de echtgenoten doen niets kwaads door dit plezier en genot te zoeken,” hoewel ze “zouden moeten weten hoe ze zich binnen de grenzen van een rechtvaardige matigheid moeten houden”
Orthodox	Orthodoxe Kerk in Amerika, Synodale Bevestigingen (1992)	Seksuele omgang is “een heilige uitdrukking van liefde binnen de gemeenschap van het heteroseksuele monogame huwelijk”
Luthers	Luthers Kleine Catechismus, Zesde Gebod	“opdat wij een kuis en fatsoenlijk leven leiden in woord en daad, en ieder zijn echtgenoot liefheeft en eert”
Southern Baptist	Baptist Faith and Message (2000), Artikel XVIII	Het huwelijk is “het kanaal voor seksuele expressie volgens bijbelse normen”

Jezus bracht het gebod tegen overspel terug tot in het hart: “U hebt gehoord dat tegen de ouden gezegd is: U zult geen overspel plegen. Maar Ik zeg u dat al wie naar een vrouw kijkt om haar te begeren, in zijn hart al overspel met haar gepleegd heeft” (Mattheüs 5:27–28). Hij sprak over kijken met het doel om te begeren, niet over het opmerken dat iemand aantrekkelijk is. De Didache, een vroegchristelijk onderwijshandboek dat ook wel de Leer van de Twaalf Apostelen wordt genoemd, geeft dezelfde waarschuwing als advies van een ouder: “Mijn kind, wees niet wellustig; want wellust leidt tot hoererij.”

Pornografie valt onder dezelfde waarschuwing, en in de woorden van de Katholieke Catechismus “zondigt het tegen de kuisheid omdat het de huwelijksdaad, de intieme gave van echtgenoten aan elkaar, perverteert.” Als u hiertegen vecht, bent u niet de eerste, en er is praktische hulp over hoe u lust overwint en hoe je stopt met porno kijken.

De Wet van Mozes stelde zware straffen in voor de rechtbanken van Israël, waaronder de doodstraf. De meeste staan in Leviticus 20 en Deuteronomium 22, en ze zijn moeilijk om te lezen.

Geval	Straf in de Wet	waar
Overspel met een getrouwde vrouw	Doodstraf voor beiden	Leviticus 20:10; Deuteronomy 22:22
Incest met de vrouw van een vader of een schoondochter	Doodstraf voor beiden	Leviticus 20:11–12
Seks tussen twee mannen; seks met een dier	Dood	Leviticus 20:13, 15–16
Andere verbintenissen met naaste familieleden	Uit het volk uitgeroeid worden, of kinderloos blijven	Leviticus 20:17–21
Een bruid die geen maagd blijkt te zijn	Dood	Deuteronomy 22:20–21
Een echtgenoot die zijn bruid vals beschuldigde	Gestraft, beboet met 100 sikkels, mocht haar nooit verstoten	Deuteronomy 22:18–19
Een ondertrouwde vrouw en een andere man, in een stad	Doodstraf voor beiden; de reden van de wet was dat zij “niet geroepen had”	Deuteronomy 22:23–24
Een man die een niet-ondertrouwde maagd greep en bij haar lag	Betaal haar vader 50 sikkels, trouw met haar, verstoot haar nooit	Deuteronomy 22:28–29

De stadswet ging ervan uit dat een vrouw die in een stad om hulp riep, gehoord en geholpen zou worden. De verzen die daarop volgen, behandelen een vrouw die gedwongen werd op een plek waar niemand haar kon horen als onschuldig, en de schuld ligt alleen bij de aanvaller; het gedeelte over misbruik hieronder komt daarop terug.

Joodse rechtbanken beperkten deze straffen later met strenge bewijsregels. De Misjna, de vroege verzameling van rabbijnse wetten, vermeldt de uitspraak: “Een Sanhedrin dat eens in de zeven jaar een overtreder executeert, wordt gekarakteriseerd als een destructief tribunaal.” Rabbi Tarfon en Rabbi Akiva zeiden dat als zij in de rechtbank hadden gezeten, “er nooit iemand geëxecuteerd zou zijn”, hoewel Rabban Shimon ben Gamliel het met hen oneens was.

Het Nieuwe Testament geeft de kerk geen van deze straffen. Toen een man in Korinthe de vrouw van zijn vader had, zei Paulus tegen de kerk dat ze hem uit hun gemeenschap moesten verwijderen: “doe de goddeloze uit uw midden weg” (1 Korintiërs 5:13). De uiteindelijke waarschuwing behoort tot Gods koninkrijk, niet tot een menselijke rechtbank, en na zijn lijst in Galaten schrijft Paulus: “wie zulke dingen doen, zullen het koninkrijk van God niet beërven” (Galaten 5:21).

Eens werd de straf van de wet naar Jezus zelf gebracht. Schriftgeleerden en Farizeeën brachten hem “een vrouw die op overspel betrapt was” en herinnerden hem eraan dat “Mozes ons in de wet geboden heeft dat zulke vrouwen gestenigd moeten worden.” Hij antwoordde: “Wie van u zonder zonde is, laat die als eerste een steen op haar werpen.” Toen haar aanklagers weg waren, vroeg hij: “Heeft niemand u veroordeeld?” Zij zei: “Niemand, Heere”, en hij zei tegen haar: “Ook Ik veroordeel u niet: ga heen en zondig niet meer” (Johannes 8:3–11). De voetnoot van de New American Bible zegt dat het verhaal “ontbreekt in alle vroege Griekse manuscripten” van Johannes, en voegt eraan toe: “De Katholieke Kerk aanvaardt dit gedeelte als canonieke Schrift.”

De zonde bij misbruik wordt begaan tegen het slachtoffer, niet door het slachtoffer, en de Wet van Mozes zelf trekt die grens. Wanneer een man een verloofde vrouw dwong in het open veld, “zal alleen de man die bij haar lag, sterven. Maar de jonge vrouw zult u niets doen; er is in de jonge vrouw geen zonde die de dood waard is: want zoals wanneer een man opstaat tegen zijn naaste en hem doodt, zo is deze zaak” (Deuteronomium 22:25–26). De wet ziet haar als het slachtoffer van een aanranding, en de schuld als de zijne.

Tweede Samuël vertelt over Tamar, de zus van Absalom, die Amnon, een andere zoon van David, smeekte: “Nee, mijn broer, dwing mij niet”, en hem vroeg: “Waarheen zou ik mijn schande dragen?” De Schrift legt de schuld bij hem: “hij wilde niet naar haar stem luisteren” (2 Samuël 13:12–14). De Katholieke Catechismus noemt verkrachting “de gewelddadige schending van de seksuele intimiteit van een ander persoon” en zegt: “Het veroorzaakt ernstige schade die het slachtoffer voor het leven kan tekenen.” Het voegt eraan toe: “Nog ernstiger is de verkrachting van kinderen door ouders (incest) of degenen die verantwoordelijk zijn voor de opvoeding van de aan hen toevertrouwde kinderen.” Een kind dat misbruikt wordt, heeft niets verkeerd gedaan.

Als u dit soort schaamte met u meedraagt, draagt u een gewicht dat van iemand anders is. Het is goed om het te vertellen aan een volwassene die u vertrouwt, een arts, een hulpverlener of de politie, en het is goed om het verdriet bij God te brengen, die in de wet de vrouw in het veld als de benadeelde partij beschouwde.

Hij kan dat, en Paulus laat het zien in hetzelfde hoofdstuk dat de zonden benoemt. Vlak na de lijst in 1 Korintiërs 6 die begint met “hoereerders” en eindigt met “afpersers”, schrijft hij aan echte mensen in een echte kerk: “En sommigen van u zijn dat geweest; maar u bent afgewassen, maar u bent geheiligd, maar u bent gerechtvaardigd in de Naam van de Heere Jezus, en door de Geest van onze God” (1 Korintiërs 6:11). Sommige van de eerste christenen hadden dus precies zo geleefd als de lijst beschrijft, en God had de bezoedelde tempel schoon gewassen.

Koning David nam Batseba, de vrouw van een ander, en schreef vervolgens het bevel dat haar man Uria “in de voorste linie van de hevigste strijd” plaatste (2 Samuel 11:4, 15). Toen de profeet Nathan hem confronteerde, “zei David tegen Nathan: Ik heb gezondigd tegen de Heere. En Nathan zei tegen David: De Heere heeft ook uw zonde weggenomen” (2 Samuel 12:13). Psalm 51, een gebed van berouw, vraagt: “Was mij grondig van mijn ongerechtigheid, en reinig mij van mijn zonde,” en “Schep in mij een rein hart, o God; en vernieuw een vaste geest in mij” (Psalm 51:2, 10).

De belofte is dezelfde voor elke zonde: “Als wij onze zonden belijden, Hij is getrouw en rechtvaardig om ons de zonden te vergeven en ons te reinigen van alle ongerechtigheid” (1 Johannes 1:9). Jezus hield beide helften bij elkaar toen Hij sprak tot de vrouw in Johannes 8. Hij veroordeelde haar niet, en Hij stuurde haar weg om een nieuw leven te leiden: “ga heen, en zondig niet meer.”

---

• 23 Bijbelverzen over seksuele immoraliteit
• Welke seksuele handelingen verbiedt de Bijbel?
• Is zoenen voor het huwelijk een zonde?
• Bijbelverzen over vergeving
• Bijbelverzen over schaamte
• Gebeden na het zondigen: belijdenis, vergeving en kracht