Wat was de zonde van Sodom en Gomorra? Hoogmoed, wreedheid en seksuele zonde



  • De Bijbel noemt verschillende zonden van Sodom en Gomorra: hoogmoed en overvloed waardoor de armen geen hulp kregen, wreedheid tegen vreemdelingen en seksuele zonde.
  • In Genesis 19 omsingelden de mannen van de stad het huis van Lot en eisten zijn twee gasten op, en Lot smeekte hen: “doe toch niet zo goddeloos.”
  • Ezechiël zegt dat de ongerechtigheid van Sodom “hoogmoed, overvloed van brood en zorgeloze rust” was, en dat zij de armen en behoeftigen niet hielp.
  • Judas zegt dat de steden zich overgaven aan hoererij en achter “ander vlees” aan gingen, en christenen lezen die uitdrukking op twee manieren.
  • De historische christelijke leer, inclusief de Katholieke Catechismus, rekent seksuele handelingen tussen mensen van hetzelfde geslacht tot de zonden van Sodom, hoewel niet als de enige.
  • Jezus zei dat een stad die zijn discipelen weigerde, het op de dag van het oordeel slechter zou vergaan dan Sodom.
  • Geen enkele archeologische vindplaats is bewezen Sodom te zijn, en het meteorenartikel uit 2021 over Tall el-Hammam werd in 2025 ingetrokken.

De Schrift noemt verschillende zonden van Sodom en Gomorra: een hoogmoed en overvloed die de armen zonder hulp liet, een wreedheid tegen vreemdelingen die eindigde met een menigte die twee gasten probeerde te verkrachten, en seksuele zonde. Genesis vertelt het verhaal, Ezechiël noemt de hoogmoed, en Judas zegt dat de steden zich “overgaven aan hoererij en achter vreemd vlees aan gingen” (Judas 1:7).

Voordat het verhaal van die nacht wordt verteld, horen we God spreken over een roep: “Omdat het geroep van Sodom en Gomorra groot is, en omdat hun zonde zeer zwaar is; zal Ik nu afdalen en zien” (Genesis 18:20–21). Het Hebreeuwse woord voor dat geroep in vers 21, tse’aqah, is het woord dat Exodus gebruikt wanneer God zijn volk hoort roepen onder hun slavendrijvers in Egypte (Exodus 3:7), en wanneer Hij belooft dat als een weduwe of een weeskind “op enigerlei wijze tot Mij roept, Ik zeker hun geroep zal horen” (Exodus 22:23). Het is de roep van mensen die pijn wordt gedaan, en toen Abraham ervan hoorde, keek hij niet weg. De mannen gingen verder richting de stad, “maar Abraham bleef nog staan voor het aangezicht van de HEERE” (Genesis 18:22).

Wat gebeurde er in Sodom en Gomorra?

Lot, de neef van Abraham, koos de vlakte van de Jordaan omdat deze “overal rijk bewaterd” was, “als de tuin van de HEERE,” en hij “sloeg zijn tenten op tot bij Sodom” (Genesis 13:10–12). Het volgende vers vertelt ons wat voor plek het was: “de mannen van Sodom waren goddeloos en grote zondaars voor de HEERE” (Genesis 13:13).

Jaren later vertelde de HEERE aan Abraham wat Hij van plan was te doen. Abraham vroeg of God de rechtvaardigen met de goddelozen zou verdelgen, en hij pleitte het aantal omlaag van vijftig naar vijfenveertig, naar veertig, naar dertig, naar twintig, naar tien. “Zal de Rechter van heel de aarde geen recht doen?” vroeg hij, en God antwoordde uiteindelijk: “Ik zal het niet verdelgen omwille van de tien” (Genesis 18:25, 32), maar zelfs tien konden er niet worden gevonden.

Die avond kwamen twee engelen naar Sodom. Lot zat in de poort, en hij stond op om hen te ontmoeten, drong er bij hen op aan om de nacht te blijven, en bakte brood voor hen (Genesis 19:1–3). Voordat ze gingen liggen, “omsingelden de mannen van de stad, de mannen van Sodom, het huis, van jong tot oud, al het volk uit alle hoeken,” en riepen: “breng hen naar buiten naar ons toe, zodat wij hen kunnen kennen” (Genesis 19:4–5). Hen “kennen” betekende seks met hen hebben, zoals Lots antwoord laat zien, want hij smeekte hen: “doe toch niet zo goddeloos,” en bood hen in plaats daarvan zijn twee dochters aan “die geen man hebben bekend” (Genesis 19:7–8). De menigte drong naar voren om de deur in te beuken, en de engelen trokken Lot naar binnen en sloegen de mannen buiten met blindheid.

Bij het aanbreken van de dag namen de engelen Lot, zijn vrouw en zijn twee dochters bij de hand, “terwijl de HEERE hem genadig was,” en leidden hen de stad uit (Genesis 19:16). Toen “de HEERE liet zwavel en vuur op Sodom en op Gomorra regenen van de HEERE uit de hemel” (Genesis 19:24). De vrouw van Lot keek om, en zij werd een zoutpilaar.

Wat zegt Ezechiël dat de zonde van Sodom was?

Ezechiël geeft de duidelijkste lijst in de Bijbel, en hij geeft deze aan Jeruzalem, waarbij hij de heilige stad waarschuwt dat zij erger had gedaan dan Sodom (Ezechiël 16:48):

Zie, dit was de ongerechtigheid van uw zuster Sodom: hoogmoed, overvloed van brood en zorgeloze rust waren in haar en in haar dochters, en zij versterkte de hand van de arme en behoeftige niet. En zij waren hoogmoedig en deden gruwelen voor Mijn aangezicht: daarom heb Ik hen weggenomen zoals Ik goed achtte.

Ezekiel 16:49–50

Hoogmoed komt eerst, en de rest komt daaruit voort: meer brood dan iemand nodig had, tijd over, en een gesloten hand naar de armen. Andere profeten spreken op dezelfde manier over Sodom: Jesaja noemt de heersers van Jeruzalem “heersers van Sodom” en zegt hen: “help de onderdrukten, doe recht aan de wees, pleit voor de weduwe” (Jesaja 1:10, 17), en Jeremia zegt dat profeten die “overspel plegen en in leugens wandelen” voor God zijn geworden “als Sodom” (Jeremia 23:14).

Joodse leraren hoorden de roep van Genesis op dezelfde manier. De Babylonische Talmoed, samengesteld rond 500 na Christus, zegt dat de mensen van Sodom “hoogmoedig werden en zondigden enkel door de overmatige goedheid” die God hen had gegeven, en dat ze tegen elkaar zeiden: “laten we ervoor zorgen dat de juiste behandeling van reizigers uit ons land wordt vergeten.” Het vertelt over een jonge vrouw die brood naar de armen bracht, verborgen in een kruik, zodat niemand het zou zien, en die ter dood werd gebracht toen ze werd ontdekt. Dan speelt het met een Hebreeuws woord: God zegt dat het geroep van Sodom groot is, rabba, en de rabbi Rav las erin riva, “jonge vrouw”: de roep was van haar (Sanhedrin 109a–b). Het verhaal werd vele eeuwen na Genesis verteld en maakt geen deel uit van de Schrift, maar het laat zien hoe de roep werd begrepen, als de stem van de mensen die de stad verpletterde.

Ezechiëls laatste aanklacht is dat Sodom “gruwel bedreef,” en het Hebreeuwse woord daar, To’evah, benoemt vele zonden in het Oude Testament. Leviticus gebruikt het wanneer het een man verbiedt om “bij een manspersoon te liggen, als bij een vrouwspersoon” (Leviticus 18:22), en christenen verschillen van mening over de vraag of Ezechiël die zonde in gedachten heeft. GotQuestions.org, een evangelische bediening, houdt vol dat dit wel zo is. The Reformation Project, dat pleit voor relaties van hetzelfde geslacht, telt het woord 117 keer en vindt er 111 zonder “enige link met gedrag van hetzelfde geslacht”.

Wat bedoelt Judas met “ander vlees”?

Onder de brieven van het Nieuwe Testament zeggen die van Petrus en Judas het meeste over Sodom. Petrus schrijft dat God de steden “tot as verbrandde,” “waarmee Hij hen tot een voorbeeld stelde voor degenen die daarna goddeloos zouden leven,” en hij noemt Lot “die rechtvaardige man,” die dag na dag gekweld werd door “hun wetteloze daden” (2 Petrus 2:6–8). De woorden van Judas zijn nog harder: Sodom en Gomorra, zegt hij, gaven “zichzelf over aan hoererij en gingen achter vreemd vlees aan,” en zij “zijn tot een voorbeeld gesteld, terwijl zij de straf van het eeuwige vuur ondergaan” (Judas 1:7).

“Vreemd vlees” is het Griekse sarkos heteras, “ander vlees.” Het vers ervoor spreekt over “de engelen die hun eigen begin niet bewaarden” (Jude 1:6), dus sommige lezers vatten het andere vlees op als de engelen die de menigte probeerde te grijpen. De oudere lezing, die GotQuestions.org verdedigt, vat het op als verlangen naar hetzelfde geslacht, vlees “anders dan de norm,” en wijst erop dat de mannen van Sodom geen idee hadden dat hun bezoekers engelen waren. Hoe dan ook, Judas noemt seksuele zonde onder de redenen waarom de steden vielen.

Werd Sodom vernietigd vanwege homoseksualiteit?

De historische christelijke leer rekent seksuele handelingen tussen mensen van hetzelfde geslacht tot de zonden van Sodom, hoewel niet als de enige. De Catechismus van de Katholieke Kerk plaatst Genesis 19 naast Romeinen 1, 1 Korintiërs 6 en 1 Timoteüs 1 als de Schriftgedeelten die homoseksuele handelingen presenteren “als daden van ernstige verdorvenheid” (paragraaf 2357). In de volgende paragraaf vraagt het dat mannen en vrouwen met homoseksuele gevoelens “met respect, mededogen en fijngevoeligheid worden aanvaard” (paragraaf 2358), en de lijst van “zonden die om wraak roepen naar de hemel” bevat “de zonde van de Sodomieten” (paragraaf 1867). GotQuestions.org zegt dat “homoseksualiteit niet de enige zonde van Sodom en Gomorra was,” maar dat “het wel de voornaamste reden lijkt te zijn voor de vernietiging van die steden,” “de voornaamste reden waarom God vurige zwavel over de steden uitgoot.” Josephus, de Joodse historicus uit de eerste eeuw, gaf een volledig verslag: de Sodomieten “werden trots vanwege hun rijkdom,” “werden onrechtvaardig tegenover mensen en goddeloos tegenover God,” en, in de vertaling van Whiston, “haatten vreemdelingen en misbruikten zichzelf met sodomitische praktijken.”

Sommige christenen lezen het verhaal vandaag de dag op een andere manier, en het Reformation Project voert aan dat de mannen van Sodom dreigden met groepsverkrachting. “Verkrachting van hetzelfde geslacht was een veelgebruikte tactiek van agressie en vernedering in de antieke wereld,” schrijft het, en “Groepsverkrachting is totaal anders dan liefdevolle relaties gebaseerd op instemming, laat staan wederkerigheid en toewijding.” Het wijst naar Rechters 19, waar de mannen van Gibea een huis omsingelen met dezelfde eis: “Breng de man naar buiten die in jouw huis is gekomen, zodat wij hem kunnen kennen,” en vervolgens een vrouw misbruiken “de hele nacht tot de morgen” (Rechters 19:22, 25).

GotQuestions.org antwoordt dat het geweld “een extra laag aan het probleem toevoegt”, maar “het verklaart niet waarom Judas zegt dat ze ‘vreemd vlees’ begeerden”. Ook werd Sodom volgens hen niet geoordeeld voor de aanval van één nacht: “dat incident demonstreerde en bevestigde simpelweg het soort immoraliteit dat welig tierde in Sodom, Gomorra en de omliggende gebieden.” The Reformation Project telt op zijn beurt “meer dan 20 verwijzingen naar Sodom en Gomorra in de Schrift na Genesis 19” en stelt vast dat geen daarvan gedrag van hetzelfde geslacht noemt als reden voor de val van de stad.

Beide lezingen zijn het erover eens dat wat de menigte bij Lots deur van plan was, gewelddadig en verwerpelijk was, en Lot noemde het goddeloosheid in hun gezicht. Waar ze uiteenlopen is of de Schrift seksuele handelingen tussen mensen van hetzelfde geslacht verbiedt waar helemaal geen geweld bij komt kijken, en de kerken die de historische leer vasthouden, antwoorden dat vanuit Leviticus en vanuit Paulus, evenals vanuit Genesis. Die bredere vraag heeft zijn eigen pagina: Wordt homoseksualiteit als een zonde beschouwd?

Waarom zei Jezus dat andere steden het slechter zouden hebben dan Sodom?

Jezus sprak over Sodom toen Hij zijn discipelen uitzond. Als een stad hen niet zou ontvangen of naar hun woorden zou luisteren, moesten ze het stof van hun voeten schudden: “Het zal voor het land van Sodom en Gomorra draaglijker zijn op de dag van het oordeel dan voor die stad” (Mattheüs 10:15). Hij zei hetzelfde over Kapernaüm, waar Hij machtige werken had verricht: als die werken in Sodom waren gedaan, “zou het tot op deze dag zijn gebleven” (Mattheüs 11:23).

Jezus meet de zonde van een stad dus af aan het licht dat haar was gegeven: Sodom zondigde tegen de engelen aan haar deur, en een stad die de Zoon van God zelf afwijst, zondigt tegen meer. Hij gebruikte het verhaal nogmaals toen Hij sprak over het einde der tijden. In de dagen van Lot “aten zij, zij dronken, zij kochten, zij verkochten, zij plantten, zij bouwden,” tot de dag dat het vuur viel, en “Zo zal het ook zijn op de dag dat de Zoon des mensen geopenbaard wordt” (Lukas 17:28, 30). En dan voegt Hij drie woorden toe: “Denk aan de vrouw van Lot” (Lukas 17:32). Er is geen zonde in eten en bouwen; het gevaar is om er zo door in beslag genomen te worden dat we omkijken wanneer God ons naar buiten leidt.

Waarom bood Lot zijn dochters aan de menigte aan?

Genesis zegt het niet, en het noteert het aanbod zonder een woord van goedkeuring. Ook de rest van zijn verhaal is niet beter, want in een grot in de heuvels maakten Lots dochters hun vader dronken en werden zwanger van hem, en hun zonen werden de vaders van Moab en Ammon (Genesis 19:30–38).

Toch noemt Petrus Lot “rechtvaardig” (2 Petrus 2:7). Hij verwelkomde vreemdelingen toen zijn stad dat niet wilde, en de goddeloosheid van Sodom hem bedroefde. Hij was ook een man die zijn tent richting Sodom had opgeslagen en daar zo lang had gewoond dat toen de engelen hem zeiden te gaan, “hij talmde,” totdat zij hem bij de hand namen (Genesis 19:16). De Schrift laat beide waar zijn over hem, en de brief aan de Hebreeën herinnert aan het onthaal: “Vergeet de gastvrijheid niet, want daardoor hebben sommigen zonder het te weten engelen onthaald” (Hebreeën 13:2).

Hebben archeologen Sodom en Gomorra gevonden?

Geen enkele locatie is bewezen Sodom of Gomorra te zijn. Genesis plaatst de steden in “de vlakte van de Jordaan” (Genesis 13:10), nabij de Dode Zee, en archeologen hebben daar gezocht. Een kandidaat is Tall el-Hammam, een stad uit de Bronstijd in de Jordaanvallei ten noordoosten van de Dode Zee. In 2021 verscheen een artikel in Scientific Reports dat een exploderende meteoor deze ongeveer 3600 jaar geleden vernietigde en aan het Genesis-verslag ten grondslag zou kunnen liggen. Op 15 februari 2023 waarschuwde het tijdschrift lezers voor “zorgen over de gepresenteerde gegevens en de conclusies”, en op 24 april 2025 trok het het artikel in. Of Tall el-Hammam überhaupt Sodom was, is, zoals de auteurs zelf schreven, “een voortdurend debat”.

De ochtend na het vuur “stond Abraham vroeg in de morgen op, naar de plaats waar hij voor het aangezicht van de HEERE had gestaan,” en keek richting de vlakte, en zag de rook van het land opstijgen “als de rook van een oven” (Genesis 19:27–28). De stad was verdwenen, en toch was zijn gebed verhoord, want “God dacht aan Abraham en stuurde Lot weg uit het midden van de omkering” (Genesis 19:29).





Reacties

Een reactie plaatsen

Share to...