Kunnen vrouwen katholiek priester worden?

Nee. De Katholieke Kerk wijdt alleen mannen tot priester en zij gelooft dat zij niet de bevoegdheid heeft om anders te handelen. Het kerkelijk recht stelt dat “uitsluitend een gedoopte man geldig de heilige wijding ontvangt,” en in 1994 verklaarde paus Johannes Paulus II de kwestie als beslecht. Veel anglicaanse, lutherse en methodistische kerken wijden vrouwen; de orthodoxe kerken doen dit niet.

De Kerk baseert haar antwoord op een keuze waarvan zij gelooft dat Christus die heeft gemaakt, en zij benadrukt dat deze keuze niets zegt over iemands waarde. Haar eigen voorbeeld is Maria: zij werd nooit tot priester gewijd, en de Kerk houdt vol dat dit aantoont dat vrouwen geen mindere waardigheid hebben. De evangeliën houden vrouwen dicht bij het centrum van het verhaal. Zij reisden met Jezus en de Twaalf en voorzagen in hun behoeften uit hun eigen middelen, en zij waren de eersten die de apostelen het nieuws van het lege graf brachten. Christenen die vrouwen wijden en christenen die dat niet doen, lezen dezelfde pagina's en beiden eren de vrouwen die erin voorkomen.

Wat leert de Katholieke Kerk over vrouwelijke priesters?

De regel staat in canon 1024 van het Wetboek van Canoniek Recht en in de Catechismus van de Katholieke Kerk: “Alleen een gedoopte man (voor) ontvangt geldig de heilige wijding.” De Catechismus geeft de reden in dezelfde paragraaf. Jezus koos mannen om de Twaalf te vormen, de apostelen kozen mannen om hen op te volgen, en “de Kerk erkent zich gebonden door deze keuze die door de Heer zelf is gemaakt. Om deze reden is de wijding van vrouwen niet mogelijk” (Catechismus 1577). De regel omvat alle drie de wijdingen: bisschop, priester en diaken.

Paus Johannes Paulus II herhaalde de leer in zijn apostolische brief Ordinatio Sacerdotalis van mei 1994. Hij schreef dat “de Kerk geen enkele bevoegdheid heeft om de priesterwijding aan vrouwen toe te dienen en dat dit oordeel definitief door alle gelovigen van de Kerk moet worden gehouden.” De uitdrukking “geen bevoegdheid” draagt het argument: de Kerk houdt vast dat Christus de vorm van het priesterschap heeft vastgelegd en dat zij niet kan veranderen wat Hij heeft ingesteld.

In oktober 1995 beantwoordde de Congregatie voor de Geloofsleer, destijds geleid door kardinaal Joseph Ratzinger, een formele vraag over de brief. Zij oordeelde dat de leer tot de geloofsschat behoort en “definitieve instemming vereist, aangezien zij, gegrond op het geschreven Woord van God en vanaf het begin constant bewaard en toegepast in de Traditie van de Kerk, onfeilbaar is voorgehouden door het gewone en universele leergezag.” Johannes Paulus II keurde het antwoord goed.

Waarom wijdt de Kerk alleen mannen?

Ordinatio Sacerdotalis geeft drie gronden, in woorden die zij citeert uit de brief van paus Paulus VI uit 1975 aan de aartsbisschop van Canterbury: “het voorbeeld dat in de Heilige Schrift is opgetekend van Christus die zijn apostelen alleen uit mannen koos; de constante praktijk van de Kerk, die Christus heeft nagevolgd door alleen mannen te kiezen; en haar levende leergezag dat consequent heeft vastgehouden dat de uitsluiting van vrouwen van het priesterschap in overeenstemming is met Gods plan voor zijn Kerk.”

Inter Insigniores voegt een sacramentele reden toe. Tijdens de Mis handelt de priester in persona Christi, in de persoon van Christus, wanneer hij de woorden van de consecratie uitspreekt. De verklaring betoogt dat een sacramenteel teken een “natuurlijke gelijkenis” nodig heeft met wat het aanduidt, zodat “als de rol van Christus niet door een man zou worden vervuld,” het “moeilijk zou zijn om in de bedienaar het beeld van Christus te zien.”

De documenten ontkennen dat de regel de waarde van vrouwen meet. Johannes Paulus II wees op Maria: dat zij “noch de zending die eigen is aan de apostelen, noch het ambtelijk priesterschap ontving, toont duidelijk aan dat het niet toelaten van vrouwen tot de priesterwijding niet kan betekenen dat vrouwen van mindere waardigheid zijn, noch kan het worden uitgelegd als discriminatie tegen hen.” De Catechismus leert ook dat wijding een roeping is, geen recht voor wie dan ook: “Niemand heeft het recht om het sacrament van de Wijding te ontvangen” (Catechismus 1578).

Heeft Jezus vrouwelijke apostelen gekozen?

Nee. Lucas vermeldt dat Jezus een nacht in gebed doorbracht en “toen het dag werd, riep Hij zijn leerlingen bij zich en koos er twaalf uit, die Hij apostelen noemde” (Lucas 6:12–13). Alle twaalf waren mannen. Toen de apostelen Judas vervingen, zei Petrus dat de nieuwe apostel “een van de mannen die met ons zijn meegegaan” moest zijn, en het lot viel op Matthias (Handelingen 1:21–26).

Vrouwen behoorden tot de naaste volgelingen van Jezus. Maria Magdalena, Johanna, Susanna “en vele anderen” reisden met Hem en de Twaalf mee en “dienden hen met hun middelen” (Lucas 8:1–3), en vrouwen waren de eersten die het nieuws van het lege graf aan de apostelen brachten (Lucas 24:9–10). Paulus prijst “onze zuster Febe, een dienares van de kerk in Kenchreeën” (Romeinen 16:1); het Griekse woord voor dienares is diakonos, het woord dat later voor diakens werd gebruikt. Hij groet Andronicus en Junia, die sommige vertalingen “zeer bekend onder de apostelen” (ESV) noemen en andere “voortreffelijk onder de apostelen” (NIV) (Romeinen 16:7). Priscilla en haar man Aquila onderwezen de prediker Apollos (Handelingen 18:26).

Twee van Paulus' brieven beperken het spreken van vrouwen in de samenkomst: “Ik sta een vrouw niet toe dat zij onderwijst of gezag uitoefent over een man” (1 Timoteüs 2:12), en “laten de vrouwen in de gemeenten zwijgen” (1 Korintiërs 14:34). De katholieke leer leest deze passages naast de praktijk van de Kerk, terwijl sommige geleerden ze lezen als instructies voor specifieke gemeenten. Voorstanders van de wijding van vrouwen wijzen op Galaten 3:28: “er is geen mannelijk en vrouwelijk, want u bent allen één in Christus Jezus.” In 1976 concludeerde de Pauselijke Bijbelcommissie, gevraagd om de kwestie te bestuderen, dat het Nieuwe Testament alleen de zaak niet beslechtte.

Waren er vrouwelijke diakens in de vroege Kerk?

Ja, op sommige plaatsen en in een bepaalde vorm. Het Concilie van Chalcedon in 451 bepaalde dat “een vrouw niet de handoplegging als diaken mag ontvangen onder de leeftijd van veertig jaar” (canon 15). Het Concilie van Nicaea in 325 zei over de diakones van een dissidente groep, de volgelingen van Paulus van Samosata, dat “aangezien zij geen handoplegging hebben, zij slechts onder de leken moeten worden gerekend” (canon 19). Historici zijn het er nog steeds niet over eens of diakones een sacramentele wijding ontvingen zoals mannelijke diakens.

Paus Franciscus stelde twee commissies in over de kwestie, in 2016 en 2020. De tweede, voorgezeten door kardinaal Giuseppe Petrocchi, stemde in 2022 met zeven tegen één om het toelaten van vrouwen tot het diaconaat “begrepen als een graad van het sacrament van de Heilige Wijding” uit te sluiten, terwijl eraan werd toegevoegd dat dit “op dit moment niet toestaat om een definitief oordeel te formuleren, zoals het geval is bij de priesterwijding.” Het rapport werd in december 2025 gepubliceerd op verzoek van paus Leo XIV. De Kerk behandelt het diaconaat als een meer open vraag dan het priesterschap. In januari 2021 stelde Franciscus de lekenambten van lector en acoliet open voor vrouwen (Spiritus Domini).

Zijn er vrouwelijke katholieke priesters?

Niet in de ogen van de Kerk. Groepen zoals Roman Catholic Womenpriests, opgericht in 2002, houden wijdingsceremonies voor vrouwen zonder de goedkeuring van de Kerk. De Congregatie voor de Geloofsleer bepaalde in een decreet van december 2007 dat zowel “degene die probeert een heilige wijding aan een vrouw toe te dienen, als de vrouw die probeert een heilige wijding te ontvangen, een excommunicatie oplopen latae sententiae”, een automatische excommunicatie waarvan de opheffing is voorbehouden aan de Heilige Stoel. De Kerk beschouwt deze wijdingen als ongeldig.

Kan de leer veranderen?

Het antwoord van de Kerk is nee. Omdat de uitspraak van 1995 de leer onfeilbaar noemt en onderdeel van de geloofsschat, wordt deze algemeen gelezen als dat geen toekomstige paus of concilie anders zou kunnen beslissen. Paus Franciscus zei op zijn vlucht terug uit Rio de Janeiro op 28 juli 2013: “wat de wijding van vrouwen betreft, heeft de Kerk gesproken en gezegd: ‘Nee’. Johannes Paulus II zei het, maar met een definitieve formulering. Die deur is gesloten.”

Sommige katholieke theologen betwisten het niveau van het geclaimde gezag. Een rapport uit 1997, gepresenteerd aan de Catholic Theological Society of America, stelde: “Er zijn ernstige twijfels over de aard van het gezag van deze leer en de gronden ervan in de Traditie.” Voorstanders van de wijding van vrouwen wijzen ook op de passages over Febe en Junia, op de geschiedenis van diakones en op het tekort aan priesters in veel landen.

Veel leken-katholieken zouden een verandering verwelkomen. In een onderzoek van het Pew Research Center van februari 2025 zei 59 procent van de Amerikaanse katholieken dat de Kerk vrouwen zou moeten toestaan priester te worden en 68 procent zei dat ze vrouwen zou moeten toestaan diaken te worden.

Welke kerken wijden vrouwelijke priesters?

Most Anglicaans provincies wijden vrouwen tot diaken en priester. De Church of England wijdde haar eerste 32 vrouwelijke priesters in maart 1994, en Libby Lane werd haar eerste vrouwelijke bisschop in 2015. De Evangelical Lutheran Church in America en haar voorgangerkerken wijden al sinds 1970 vrouwen, terwijl de Lutheran Church–Missouri Synod dat niet doet. De United Methodist Church gaf vrouwen in 1956 volledige rechten als geestelijke. De Oosters-Orthodoxe Kerk wijdt, net als de Katholieke Kerk, alleen mannen tot priester en bisschop.

Wat onze kerken ook besluiten over wie er bij het altaar staat, we lezen allemaal dezelfde paasmorgen: “Het waren Maria Magdalena, en Johanna, en Maria, de moeder van Jakobus, en de andere vrouwen die met hen waren, die deze dingen aan de apostelen vertelden” (Lucas 24:10, Statenvertaling).

Gerelateerde artikelen

• Kunnen vrouwen dienen als pastoor en prediker?
• Anglicanen en katholieken: de verschillen
• Wat zegt de Bijbel over vrouwelijke voorgangers?