
Syrië’s christenen: Een oude gemeenschap die gelooft in een betere dag
Laten we praten over Syrië, een land dat zo speciaal is in de geschiedenis van ons geloof. Kun je het je voorstellen? Dit is de plek waar gelovigen voor het eerst “christenen” werden genoemd!1 Eeuwenlang was deze natie een stralend baken van christelijk leven en denken. Maar vandaag de dag lopen de kostbare christelijke gemeenschappen door een uitdagend dal, een tijd van beproeving die heeft gezien hoe hun aantallen zijn gekrompen en hun toekomst onzeker aanvoelt. Voor ons allen die dit geloof delen, verbindt het begrijpen van wat onze broeders en zusters in Syrië doormaken ons met de allereerste dagen van het christendom. Het verhaal van de christenen in Syrië is er een van een verbazingwekkend verleden en een heden dat vraagt om een groot geloof, een verhaal dat van ons vraagt om helder door de nevels van moeilijkheden en onrust heen te kijken.

Hoeveel christenen laten vandaag de dag nog hun licht schijnen in Syrië, en hoe heeft dit seizoen de dingen veranderd?
Het is werkelijk hartverscheurend om de dramatische verschuiving in het aantal christenen in Syrië over de afgelopen jaren te zien. Voordat het moeilijke seizoen van de burgeroorlog in 2011 begon, was Syrië gezegend met een prachtige christelijke minderheid. Schattingen vertellen ons dat ongeveer 1,5 miljoen christenen Syrië hun thuis noemden, wat ongeveer 10% van iedereen in het land uitmaakte.³ Sommigen geloofden zelfs dat het aantal dichter bij de 2,1 of 2,2 miljoen kostbare zielen lag.³
Maar vandaag is dat aantal aanzienlijk gedaald. Rapporten van 2022 tot 2025 tonen aan dat de christelijke bevolking nu wordt geschat op tussen de 300.000 en 579.000.³ Dat betekent dat zij nu minder dan 2% tot 2,8% van de huidige bevolking van Syrië vertegenwoordigen. De katholieke hulporganisatie Kerk in Nood (ACN) deelde mee dat er in 2022 nog ongeveer 300.000 christenen over waren, een aantal dat ook uit andere nieuwsbronnen naar voren kwam.³ Open Doors, een organisatie die liefdevol toeziet op christenen die moeilijke tijden doormaken, schatte in hun update van maart 2025 het aantal christenen in Syrië op 579.000, wat ongeveer 2,4% is van een totale bevolking van 24,3 miljoen.⁶ Het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken heeft ook soortgelijke cijfers genoemd, waarbij werd opgemerkt dat de christelijke bevolking van 2,2 miljoen vóór de oorlog nu is gedaald tot ongeveer 579.000, oftewel 2,8% van de bevolking in 2023.⁷
Dit betekent dat er in iets meer dan een decennium meer dan een miljoen christenen uit Syrië zijn vertrokken—een afname van ongeveer 70% tot 80%. Deze “statistische verdwijning”, zoals sommigen het noemen, is meer dan alleen veranderende cijfers; het is als een scheur in het prachtige verhaal van de Syrische samenleving en het geloof. Een gemeenschap die tweeduizend jaar lang een vitaal onderdeel van de natie is geweest, staat nu voor de uitdaging dat haar aanwezigheid in haar eigen vaderland vervaagt. De woorden “leeggehaald van haar christelijke bevolking”, gebruikt door sommige waarnemers, vangen echt hoe ernstig dit is.² Zo'n snelle verandering betekent ook een verlies van de unieke culturele zegeningen en perspectieven die christenen naar het Syrische leven brachten.
Het is belangrijk om te onthouden dat het verkrijgen van exacte cijfers in een land dat zoveel oorlog en verandering heeft doorgemaakt, ongelooflijk moeilijk is.³ De kleine verschillen in de huidige schattingen van verschillende gerespecteerde organisaties laten zien hoe lastig het is. De situatie is nog steeds in ontwikkeling en deze cijfers zijn het beste begrip dat we hebben in een zeer onrustige tijd. Juist deze onzekerheid toont de aanhoudende beproeving.
Tabel 1: Christelijke bevolking in Syrië – Een seizoen van grote verandering
| Gegevensbron | Vooroorlogs (ca. 2011) Aantal | Vooroorlogs (ca. 2011) Percentage | Huidig geschat aantal | Huidig geschat percentage | Jaar van huidige schatting |
|---|---|---|---|---|---|
| Kerk in Nood (ACN) | ~1,5 miljoen | ~10% | ~300,000 | <2% | 2022 |
| Open Doors (OD) | ~2,2 miljoen | ~10% | 579,000 | 2,4% – 2,8% | 2023-2025 |
| Amerikaans ministerie van Buitenlandse Zaken | ~2,2 miljoen | ~10% | ~579.000 (verwijzend naar OD) | ~2,5% – 3% (2,8% in 2023) | 2022-2023 |
| Algemeen consensusbereik | 1,5 – 2,2 miljoen | ~10% | 300.000 – 579.000 | <2% – 2,8% | 2022-2025 |
Bronnen: 3

Wat vertelt de geschiedenis ons over de diepe wortels van het christendom in Syrië?
Syrië neemt zo'n speciale, geëerde plaats in in het verhaal van het christendom. Het was niet alleen een plek waar het geloof zich verspreidde; het was een van de allereerste huizen, een bakermat van geloof! De christelijke aanwezigheid in Syrië gaat helemaal terug tot de eerste jaren nadat Jezus Christus op deze aarde liep. Denk hier eens over na: de apostel Paulus had zijn levensveranderende ontmoeting met God op de weg naar Damascus, een belangrijke Syrische stad toen en nu.¹ En nog ongelooflijker, het was in Antiochië, een oude Syrische stad (nu Antakya in het moderne Turkije), dat de volgelingen van Christus voor het eerst “christenen” werden genoemd (Handelingen 11:26).¹ Wat een geweldig erfgoed!
Eeuwenlang was Syrië een helder centrum van christelijk onderwijs en leren. Het was de locatie voor vroege kerkraden die hielpen vormgeven aan wat christenen geloven, en het was de thuisbasis van wijze theologen en heiligen wiens geschriften en levens mensen over de hele wereld nog steeds opbeuren.⁹ Grote mannen van God zoals Lucas de Evangelist, Ignatius van Antiochië, de krachtige spreker Johannes Chrysostomus, de diepe denker Johannes van Damascus en de dichter-theoloog Efraïm de Syriër kwamen allemaal uit dit historische land.² Het patriarchaat van Antiochië, waarvan de traditie ons vertelt dat het door de heilige Petrus zelf werd gesticht, is een van de vijf oorspronkelijke grote centra (patriarchaten) van de vroege kerk. Dit laat alleen maar zien hoe centraal Syrië was in de vroege christelijke wereld.²
Een speciale tak van het oosters christendom, bekend als het Syrisch christendom, bloeide hier op. De prachtige theologische geschriften en rijke kerktradities worden uitgedrukt in het Klassiek Syrisch, een vorm van Aramees.¹⁰ Deze taalverbinding is zo ontroerend omdat Aramees de taal was die Jezus en Zijn discipelen spraken.¹⁰ Edessa (het moderne Urfa in Turkije, maar historisch onderdeel van Groot-Syrië) werd een toonaangevend vroeg centrum voor deze Syrische traditie. Delen van het Nieuwe Testament werden al in de 2e eeuw in het Syrisch vertaald!10 Dit levende taalerfgoed is een echte, tastbare link naar de vroegste dagen van ons geloof.
De diepte van de christelijke wortels in Syrië wordt ook getoond door hoeveel christenen er ooit woonden. Voordat de islam in de 7e eeuw prominent werd, zeggen sommige bronnen dat christenen ongeveer 80% van de bevolking van Syrië uitmaakten 14, of “veruit de meerderheid” waren.¹ Zoveel oude kerken, kloosters en christelijke steden, sommige uit de 1e tot 7e eeuw, staan nog steeds als stille getuigen van deze lange en diep gewortelde geschiedenis.³ De reis van een grote meerderheid naar de minder dan 3% minderheid die we vandaag zien 3 toont een lang pad van verandering, gevormd door eeuwen van verschillende historische druk die nu hebben geleid tot deze zeer moeilijke en hartverscheurende crisis.

Welke christelijke denominaties zijn aanwezig in Syrië en hoeveel gelovigen maken daar deel van uit?
De christelijke gemeenschap in Syrië is, hoewel kleiner, als een prachtig mozaïek van verschillende tradities, meestal oude oosterse. Eeuwenlang hebben deze verschillende denominaties zij aan zij geleefd, wat bijdraagt aan het rijke spirituele verhaal van de natie. Het is erg moeilijk om exacte huidige cijfers voor elke denominatie te krijgen vanwege alle onrust door de oorlog, en Syrië heeft sinds de jaren zestig geen officiële telling op basis van religie meer gehad.³ Zelfs vóór het conflict was de regering gevoelig over deze cijfers, waardoor ze moeilijk te vinden waren.¹⁶ Maar historische informatie en vooroorlogse schattingen kunnen ons een beeld geven van deze diverse familie van geloof.
De Grieks-orthodoxe Kerk van Antiochië is lange tijd de grootste christelijke denominatie in Syrië geweest.¹⁶ Vóór de oorlog varieerden de schattingen van het aantal leden, met cijfers rond de 503.000 tot 700.000, hoewel sommige grotere cijfers ook mensen kunnen bevatten die over de hele wereld wonen maar verbonden zijn met Antiochië.³ Deze kerk heeft veel gelovigen in Damascus, Aleppo, Homs, Latakia en de kustgebieden.¹⁷
De Syrisch-orthodoxe Kerk is een andere grote oude gemeenschap, historisch gezien als de op een na grootste. Vooroorlogse schattingen suggereerden ongeveer 89.000 leden.⁵ Hun traditionele centra zijn onder meer de Jazira-regio in het noordoosten van Syrië, Homs, Aleppo en Damascus.¹⁷
Onder de oosters-katholieke kerken (degenen die in gemeenschap zijn met Rome maar hun eigen prachtige liturgieën en tradities behouden), is de Melkitische Grieks-Katholieke Kerk de meest bekende in Syrië. Vooroorlogse schattingen varieerden van ongeveer 100.000 tot 240.000 leden.⁵ De patriarch van de Melkitische kerk is gevestigd in Damascus.¹⁷
Armeense christenen, met hun unieke etnische en religieuze identiteit, zijn een grote gemeenschap, voornamelijk onderdeel van de Armeens-Apostolische (Orthodoxe) Kerk en de kleinere Armeens-Katholieke Kerk. Vóór de oorlog had de Armeens-Apostolische Kerk tussen de 112.000 en 160.000 leden.⁵ Historische gegevens uit 1943 toonden een totale Armeense bevolking van 118.537 (4,15% van de totale bevolking van Syrië destijds), waarvan de meesten orthodox waren.³ Armeniërs hebben voornamelijk in Aleppo gewoond, met gemeenschappen ook in Damascus en de Jazira-regio, en ze staan er vaak om bekend dat ze hun speciale culturele tradities levend houden.¹⁷
Andere oosterse christelijke tradities zijn onder meer:
- Andere oosters-katholieke kerken: Deze omvatten de Maronitische Kerk (historisch in het gebied van Aleppo), de Syrisch-Katholieke Kerk (met kleine gemeenschappen in Aleppo, Hasaka en Damascus), de Chaldeeuws-Katholieke en de Armeens-Katholieke Kerk die we noemden.³
- Assyrische christenen: Deze groep omvat volgelingen van de Assyrische Kerk van het Oosten (geschat op ongeveer 46.000 vóór de oorlog) en Chaldeeuwse katholieken. Historisch gezien waren Assyriërs (waaronder verschillende Syrisch-sprekende tradities) een opmerkelijke minderheid, vooral in de Khabur-riviervallei in de Jazira-regio.³
Protestants en Latijnse katholieke gemeenschappen zijn ook aanwezig in Syrië, hoewel in veel kleinere aantallen. Deze werden meestal in recentere eeuwen door missionarissen geïntroduceerd.³ In 1943 telden protestanten iets meer dan 11.000.³
Het feit dat deze oude oosterse riten zo prominent aanwezig zijn, is een bijzonder kenmerk van het Syrische christendom. Hun diensten, hun manieren om God te begrijpen en hun culturele uitingen, waarbij vaak eerbiedwaardige talen zoals het Syrisch en Grieks worden gebruikt, verschillen van westerse christelijke tradities en vormen een onverbroken band met de vroege eeuwen van de Kerk in het Oosten. Voor gemeenschappen zoals de Armeniërs en Assyriërs is hun christelijk geloof diep verbonden met wie zij zijn als volk, wat betekent dat bedreigingen voor hun religieuze aanwezigheid ook bedreigingen zijn voor hun culturele overleving in Syrië.³
De gedetailleerde demografische tabel uit 1943, hoewel van enige tijd geleden, geeft ons een waardevol historisch uitgangspunt.³ In dat jaar vormden christenen 14,09% van de Syrische bevolking. Vergelijking met het huidige cijfer van minder dan 3% laat niet alleen de vreselijke impact van de recente oorlog zien, maar ook een langetermijntrend van krimpende aantallen voor de christelijke gemeenschap, die gedurende een groot deel van de 20e eeuw een belangrijker onderdeel van de Syrische samenleving was.
Tabel 2: Belangrijkste christelijke denominaties in Syrië (Pre-oorlogsschattingen & historische aanwezigheid)
| Kerkgenootschap | Estimated Adherents (Pre-War Range/Figure) | Belangrijkste historische concentraties | Opmerkingen |
|---|---|---|---|
| Grieks-orthodox | 503.000 – 700.000 | Damascus, Aleppo, Homs, Latakia, kustregio | Historisch grootste denominatie, gebruikt Griekse & Arabische liturgie |
| Syrisch-orthodox | ~89,000 | Jazira-regio, Homs, Aleppo, Damascus | Oude oriëntaals-orthodoxe kerk, gebruikt Syrische liturgie |
| Melkitisch Grieks-katholiek | 100.000 – 240.000 | Damascus (Patriarchaat), Aleppo, Homs | Grootste oosters-katholieke kerk in Syrië, Byzantijnse ritus |
| Armeens-apostolisch (orthodox) | 112.000 – 160.000 | Aleppo, Damascus, Jazira-regio | Sterke etnische identiteit, oriëntaals-orthodox |
| Syrisch-katholiek | Kleinere gemeenschappen | Aleppo, Hasaka, Damascus | Oosters-katholieke kerk, Syrische traditie |
| Maronitisch-katholiek | Kleinere gemeenschappen | Aleppo-regio | Oosters-katholieke kerk, verbonden met Libanon, Syrische liturgie |
| Assyrische Kerk van het Oosten | ~46,000 | Jazira-regio (vooral Khabur-vallei) | Oude oosterse kerk, Oost-Syrische ritus |
| Protestantse denominaties | Smaller numbers (e.g., ~11,000 in 1943) | Stedelijke centra | Diverse denominaties, grotendeels resultaat van zendingswerk |
Bronnen: 3

Waar noemden de meeste christenen in Syrië hun thuis?
Historisch gezien woonde de christelijke bevolking van Syrië grotendeels in de steden, met prachtige gemeenschappen die floreerden in de grote stedelijke gebieden van het land. Damascus, Aleppo, Homs, Hama en de kuststad Latakia waren allemaal de thuisbasis van vele christelijke families.¹⁶ Buiten deze bruisende steden had de Jazira-regio in het noordoosten van Syrië, vooral het gouvernement Hasaka en steden als Qamishli, grote gemeenschappen van Syrisch-orthodoxe, Assyrische en Armeense christenen.¹⁷ De Khabur-riviervallei in de Jazira was een bekend gebied waar Assyriërs zich vestigden.¹⁷
Bepaalde steden en gebieden stonden ook bekend om hun uitgesproken christelijke karakter. Maaloula, een stadje verscholen in de bergen nabij Damascus, wordt gevierd als een van de laatste plaatsen waar West-Aramees, een taal die heel dicht bij wat Jezus sprak ligt, nog steeds wordt gebruikt.³ Stel je voor! Wadi al-Nasara, wat letterlijk “Vallei van de Christenen” betekent, gelegen ten westen van Homs, is een ander historisch christelijk gebied met ongeveer 35 christelijke dorpen.²¹
Het Syrische conflict, dat in 2011 begon, heeft een werkelijk verwoestende en ongelijke impact gehad op deze christelijke kerngebieden. Aleppo, ooit de grootste stad van Syrië en een belangrijk zakencentrum met een diverse bevolking, zag zijn christelijke gemeenschap vreselijk lijden. Vóór de oorlog waren christenen ongeveer 12% van de inwoners van Aleppo; tegen 2023 was dit aantal gedaald tot slechts 1,4%.³ Numeriek gezien suggereren schattingen dat de christelijke bevolking in Aleppo in de eerste jaren van hevige gevechten daalde van ongeveer 180.000-200.000 naar slechts 30.000.⁸
Homs, een andere stad met een diep christelijk erfgoed, onderging een soortgelijke tragedie. Tegen februari 2014 gaven rapporten van Open Doors aan dat er nog maar 28 christenen over waren in gebieden waar er ooit 40.000 woonden.⁸ De stad Idlib en de provincie eromheen, die onder controle kwamen van islamitische rebellengroepen, zijn bijna volledig ontdaan van hun christelijke bevolking.³ Rapporten uit Idlib vertellen over christelijke families die uit hun huizen werden verdreven en wier land werd ingenomen door HTS-strijders.⁹ Qamishli, in het noordoosten, heeft ook veel christenen zien vertrekken.³
Dit patroon toont de verbrijzeling van historische christelijke centra. Dit waren niet zomaar plaatsen waar christenen woonden; het waren eeuwenlang centra van christelijke cultuur, onderwijs en religieus leven. Het conflict toonde ook aan dat weinig plaatsen echt veilig bleven. Zelfs traditioneel christelijke gebieden zoals Maaloula en de dorpen van Wadi al-Nasara werden getroffen door gevechten. Maaloula wisselde verschillende keren van eigenaar tussen regerings- en rebellenkrachten en liep schade op aan zijn heilige plaatsen.¹² In sommige regio's lijkt het leegmaken van christenen meer te zijn dan alleen het trieste gevolg van oorlog. De systematische verwijdering van christenen uit plaatsen als Idlib wijst op doelbewuste inspanningen van bepaalde gewapende groepen om de christelijke aanwezigheid uit te wissen, wat een ernstige bedreiging vormt voor het voortbestaan van deze oude gemeenschappen in hun voorouderlijke landen.

Wat veroorzaakte zo'n scherpe daling in de christelijke bevolking van Syrië?
De dramatische afname van de christelijke bevolking in Syrië is het resultaat van vele hartverscheurende factoren, die allemaal grotendeels verband houden met de Syrische burgeroorlog die in maart 2011 begon.³ Hoewel de oorlog de grote, overkoepelende tragedie is, hebben verschillende specifieke zaken dit massale vertrek en deze achteruitgang aangestuurd.
Grootschalige emigratie is de meest directe reden. Geconfronteerd met constant gevaar, instortende openbare diensten en een toekomst die er zo somber uitzag, namen honderdduizenden christenen de ongelooflijk moeilijke beslissing om hun vaderland te verlaten. Velen zochten veiligheid in naburige landen zoals Libanon, terwijl anderen gevaarlijke reizen ondernamen naar Europa, Noord-Amerika en andere delen van de wereld.³ Deze emigratie is een direct antwoord op de vreselijke leefomstandigheden en het wijdverbreide gebrek aan veiligheid.³
Gericht geweld en vervolging door extremistische groepen zijn een belangrijke kracht geweest die christenen tot vluchten dreef. Groepen zoals de Islamitische Staat (ISIS) en Hay’at Tahrir al-Sham (HTS, voorheen Jabhat al-Nusra) richtten zich specifiek op christenen en andere religieuze minderheden.⁹ Dit omvatte ontvoeringen voor losgeld, moorden, gedwongen bekeringen, de vernietiging van kerken en religieuze symbolen, en het afdwingen van strikte islamitische wetgeving in gebieden die zij controleerden.⁹ Christenen zaten vaak gevangen tussen vechtende facties en werden ook direct bedreigd vanwege hun geloof.²³
Ernstige economische ontberingen hebben het leven ondraaglijk gemaakt voor velen die misschien hadden willen blijven. De Syrische economie is verbrijzeld door jaren van conflict, internationale sancties en wijdverbreide corruptie.⁴ Veel Syriërs, waaronder christenen, zijn in extreme armoede gestort en worstelen om basisbehoeften zoals voedsel, water, medicijnen en brandstof te krijgen.²² Rapporten tonen aan dat veel christenen van minder dan één Amerikaanse dollar per dag leven.²² Deze economische ineenstorting heeft elke hoop op een stabiele toekomst weggenomen, vooral voor de jongere generatie.
De oorlog heeft ook geleid tot massale interne en externe ontheemding. Miljoenen Syriërs zijn uit hun huizen verdreven en christenen waren daar een van.²¹ Velen werden intern ontheemden (IDP's) binnen Syrië, terwijl anderen de grenzen overstaken om vluchteling te worden.¹⁸ Tegen 2022 waren naar schatting meer dan 12 miljoen Syriërs ontheemd, hetzij binnen het land, hetzij als vluchteling in de regio.¹⁸
Het is ook belangrijk op te merken dat de christelijke bevolking in Syrië zelfs vóór de oorlog langzaam kleiner werd. Dit kwam door zaken als lagere geboortecijfers vergeleken met de moslimmeerderheid en een gestage stroom van mensen die vertrokken, vaak om economische redenen of om elders betere kansen te vinden.⁸ De burgeroorlog was als een catastrofale storm die deze toch al kwetsbare demografische trends trof en de gemeenschap naar een kritiek breekpunt dreef.
De beslissing om te vertrekken, hoewel deze bijdraagt aan de achteruitgang van de christelijke aanwezigheid in Syrië, moet voor veel individuen en families worden begrepen als een wanhopige overlevingsdaad.³ Geconfronteerd met een onmogelijke situatie werd vertrekken de enige manier om hun veiligheid te garanderen, hun geloof zonder vervolging te behouden en hun kinderen een kans op een toekomst te geven. Deze meerlaagse crisis, die directe bedreigingen combineert met de algemene ineenstorting van de samenleving, heeft geleid tot het tragische leeglopen van een van 's werelds oudste christelijke gemeenschappen.

Wat zijn de grootste bergen waar christenen in Syrië op dit moment voor staan?
Voor de christenen die nog steeds standhouden in Syrië, is het leven gevuld met vele ernstige en onderling verbonden uitdagingen. De soorten bedreigingen zijn veranderd naarmate het conflict is geëvolueerd; de kernproblemen van onveiligheid, vervolging, economische verwoesting en diepe onzekerheid zijn er nog steeds, en zijn in sommige opzichten zelfs gegroeid.
Een van de grootste bergen is vervolging door islamitische extremistische groepen. In gebieden die worden gecontroleerd door facties zoals Hay’at Tahrir al-Sham (HTS), vooral in het noordwesten van Syrië, worden christenen geconfronteerd met ernstige beperkingen van hun godsdienstvrijheid, discriminatie en directe bedreigingen voor hun veiligheid.⁹ Rapporten uit deze gebieden vertellen over gedwongen bekeringen, de ontheiliging en vernietiging van kerken (sommige veranderd in islamitische centra), het verbieden van openbare christelijke praktijken zoals het luiden van kerkklokken of het tonen van kruisen, en tijden waarin christenen uit hun huizen zijn gezet en hun eigendommen zijn afgenomen.⁹ Het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken en organisaties zoals Open Doors wijzen consequent op het onderdrukkende klimaat in deze gebieden.⁶
De verandering in het Syrische leiderschap eind 2024 en begin 2025, met de val van het Assad-regime en de opkomst van door HTS geleide troepen, heeft de overgebleven christelijke gemeenschap in een nieuw seizoen van intense onzekerheid en angst gestort.²⁴ Hoewel de nieuwe HTS-leider, Ahmed al-Sharaa, publiekelijk heeft beloofd de rechten van religieuze minderheden te beschermen, is er veel scepsis vanwege het extremistische verleden en de acties van HTS.⁴ Veel christenen maken zich zorgen over een strengere islamitische religieuze regering die wordt opgelegd, wat hun vrijheden verder zou kunnen beperken en hun gemeenschappen naar de marge zou kunnen duwen.²⁴ Bisschop Georges Assadourian beschreef een gevoel van “verloren zijn” en een gebrek aan duidelijke richting, waarbij christenen zich afvragen of zij de volgende zijn die het doelwit worden.²⁴
Sectarisch geweld en discriminatie worden nog steeds gemeld. Zelfs buiten gebieden die direct door extremistische groepen worden gecontroleerd, kunnen christenen in het dagelijks leven te maken krijgen met discriminatie, zoals bij het vinden van werk, en zijn ze kwetsbaar voor harde woorden die spanningen aanwakkeren.⁷ De jaarlijkse rapporten van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken over internationale godsdienstvrijheid documenteren deze maatschappelijke druk consequent.⁷
Juridische en maatschappelijke beperkingen zorgen ook voor grote uitdagingen. De Syrische wetgeving, zelfs onder de vorige regering, bevatte onderdelen die niet-moslims in een nadelige positie brachten. De grondwet stelt bijvoorbeeld dat de president moslim moet zijn en de islamitische wet is een belangrijke bron van wetgeving.⁷ Cruciaal is dat bekering van de islam naar het christendom wettelijk verboden is en door de samenleving sterk wordt veroordeeld. Dit dwingt bekeerlingen om hun geloof in het geheim te belijden, te verhuizen of het land te verlaten om openlijk als christen te kunnen leven.⁷ Deze individuen worden geconfronteerd met een dubbele last van vervolging, vaak vanuit hun eigen familie en gemeenschap, bovenop de druk van de staat en de samenleving.⁶
Overkoepelend aan al deze problemen is de nijpende economische situatie. Jaren van oorlog, corruptie en internationale sancties hebben de Syrische economie verlamd, wat heeft geleid tot wijdverspreide armoede en een gebrek aan basisbehoeften.²² Veel christenen worstelen, net als hun Syrische medeburgers, met een hoge werkloosheid en het onvermogen om voor hun gezin te zorgen, wat velen ertoe aanzet vertrek als hun enige hoop te zien.²²
Tot slot is de emotionele tol van jaren van conflict, verlies, ontheemding en aanhoudende onzekerheid enorm. Voortdurende angst voor de persoonlijke veiligheid, voor de toekomst van hun kinderen en voor het voortbestaan van hun eeuwenoude gemeenschappen weegt zwaar op degenen die achterblijven.¹² Deze chronische stress en trauma hebben een diepe invloed op het dagelijks leven en het vermogen om weer op te bouwen en met hoop naar de toekomst te kijken.

Hoe heeft het Syrische conflict invloed gehad op oude christelijke erfgoedlocaties?
Het Syrische conflict heeft verwoestende en vaak permanente schade toegebracht aan de rijke verzameling christelijke historische locaties in het land. Deze plaatsen zijn als tastbare schakels met tweeduizend jaar christelijke aanwezigheid in het land. Deze locaties, van oude kerken en kloosters tot hele vroegchristelijke steden, zijn het slachtoffer geworden van wijdverspreide gevechten, doelbewuste aanvallen door extremistische groepen, plunderingen en verwaarlozing.
Alleen al in Aleppo, een stad met zo'n diepe christelijke geschiedenis, werden tijdens de oorlog meer dan 20 kerken beschadigd.³ De “Oude dorpen van Noord-Syrië”, vaak de “Dode Steden” genoemd, zijn een UNESCO-werelderfgoedlocatie met ongeveer 40 dorpen die dateren uit de 1e tot de 7e eeuw. Deze dorpen geven ons een verbazingwekkende blik op het plattelandsleven in de oudheid en de Byzantijnse periode, en ze tonen de verandering van de heidense Romeinse wereld naar het Byzantijnse christendom.¹⁵ In 2013 werd deze onschatbare locatie vanwege het conflict op de UNESCO-lijst van Werelderfgoed in Gevaar geplaatst.¹⁵ Specifieke incidenten zijn onder meer ernstige schade die in 2016 werd gemeld aan de beroemde kerk van Sint-Simeon de Pilaarheilige, een van de belangrijkste monumenten in dit archeologische park.¹⁵
Tegen 2014 gaven rapporten aan dat maar liefst 70 kerken en kloosters in heel Syrië waren verwoest door verschillende strijdende groepen.²³ Deze vernietiging gaat niet alleen over gebouwen; het is een poging om de culturele en religieuze identiteit uit te wissen. Extremistische groepen zoals ISIS en HTS zijn betrokken geweest bij het doelbewust viseren en ontheiligen van christelijke religieuze locaties.⁹ Zo zouden kerken in de regio Idlib die onder controle van HTS staan, zijn omgebouwd voor andere doeleinden of volledig zijn verwoest.⁹ Het Syrian Network for Human Rights (SNHR) documenteerde dat tegen april 2015 ten minste 63 kerken waren aangevallen. Zij stelden dat regeringstroepen, ISIS en Jabhat al-Nusra, en andere gewapende oppositiegroepen hiervoor verantwoordelijk waren, wat aantoont dat het christelijk erfgoed door vele verschillende actoren in het conflict is geschaad.¹⁷
Specifieke voorbeelden van aanvallen op christelijk erfgoed zijn onder meer:
- De Grieks-melkitische kerk van St. George in het historische stadje Maaloula werd beschadigd door het al-Nusra Front.²² Maaloula zelf, bekend om zijn Aramees-sprekende christelijke gemeenschap, zag zijn kerken en kloosters lijden toen rebellengroepen het bezetten.¹⁷
- In december 2024 vielen gewapende mannen het Grieks-orthodoxe aartsbisdom van Hama in West-Syrië aan, waarbij ze op de kerkmuren schoten en probeerden het kruis van het dak te trekken.² Rond dezelfde tijd werd een kerstboom verbrand in de buurt van Hama, een daad die leidde tot protesten van christenen in Damascus.²
- In juli 2022 vernietigde een explosie een Grieks-orthodoxe kerk tijdens de openingsceremonie in het gouvernement Hama, in een gebied dat gedeeltelijk door HTS werd gecontroleerd.²⁹
De vernietiging van deze locaties, waarvan vele duizenden jaren oud zijn, is een onvervangbaar verlies, niet alleen voor Syrische christenen, maar voor het wereldwijde culturele en religieuze erfgoed. De inspanningen van UNESCO om toezicht te houden op en op te roepen tot de bescherming van deze locaties laten zien hoe belangrijk ze voor iedereen zijn.¹⁵ De schade en ontheiliging zijn vaak doelbewuste daden gericht op het uitwissen van de christelijke aanwezigheid en het doen gelden van ideologische dominantie, een soort culturele zuivering die het hart van de identiteit en historische continuïteit van de gemeenschap in Syrië raakt.

Hoe ziet het dagelijks leven eruit voor christenen die nog steeds standhouden in Syrië?
Voor de kostbare christelijke gemeenschap die in Syrië achterblijft, is het dagelijks leven een reis van geloof, navigerend door diepe sociaaleconomische worstelingen, verschillende niveaus van godsdienstvrijheid afhankelijk van wie hun regio controleert, en een algehele sfeer van angst en onzekerheid, terwijl ze toch vasthouden aan broze hoop op een betere morgen.
Sociaaleconomische ontbering is een groot onderdeel van het dagelijks leven. Veel christelijke gezinnen hebben, net als hun Syrische medeburgers, te maken met extreme armoede. Rapporten vertellen ons dat een groot aantal mensen van minder dan één Amerikaanse dollar per dag leeft.²² Het gebrek aan essentiële zaken zoals voedsel, brandstof voor verwarming en koken, en medicijnen is een constante uitdaging. Hoge werkloosheid, vooral onder jongeren, creëert een gevoel van hopeloosheid, waardoor velen denken dat het verlaten van het land de enige weg naar een betere toekomst is.¹² De verwoestende impact van economische sancties maakt deze moeilijkheden nog zwaarder voor gewone mensen.²²
De vrijheid om hun geloof openlijk te belijden verandert drastisch van plaats tot plaats. In gebieden die worden gecontroleerd door islamistische groepen zoals HTS, zoals de provincie Idlib, zijn de meeste kerken gesloten, afgebroken of veranderd in islamitische centra.⁶ Christenen in deze regio's is het verboden om openlijk hun rituelen uit te voeren, kerkklokken te luiden of kruisen te tonen.²⁵ Zelfs in gebieden die voorheen door de overheid werden gecontroleerd, werden diensten vaak in de gaten gehouden en werd van religieuze leiders verwacht dat ze steun betuigden aan het regime, terwijl het delen van het geloof met moslims zeer riskant en in feite verboden was.⁶ Na de machtswisseling eind 2024 is er een mix van voorzichtige hoop bij sommigen en wijdverspreide angst voor nieuwe religieuze beperkingen, zoals de verplichting voor vrouwen om een hijab te dragen.⁴ Incidenten zoals het verbranden van een kerstboom eind 2024 verergeren deze angsten, ook al heeft de nieuwe HTS-leiding garanties gegeven over het beschermen van de rechten van minderheden.⁴
Het gemeenschapsleven wordt gekenmerkt door zowel saamhorigheid als enorme druk. Er is een sterk verlangen onder veel Syriërs, inclusief christenen, naar eenheid en een einde aan verdeeldheid op basis van religie, samengevat in leuzen als “Eén, één, één, het Syrische volk is één” die tijdens sommige demonstraties werden gehoord.⁴ Maar christelijke gemeenschappen, vooral degenen die zich van de islam hebben bekeerd en niet-traditionele kerkgroepen, worden vaak geconfronteerd met controle en achterdocht.⁶ De angst om ontvoerd te worden, met name mannelijke kerkleiders en jonge christenen in bepaalde gebieden, blijft een ernstige zorg.⁶ De sociale druk is intens voor degenen die zich van de islam bekeren, en trouwen met iemand van een ander geloof draagt een zwaar stigma met zich mee.⁶ Ondanks alle verwoesting zijn er kleine tekenen van veerkracht, zoals berichten over sommige christenen die terugkeren om hun leven weer op te bouwen in zwaar beschadigde steden zoals Homs.²¹
De dagelijkse emotionele reis is er een van constante angst vermengd met sprankjes hoop. Christenen leven met de aanhoudende angst voor geweld, potentieel letsel, de uitholling van hun rechten en diepe zorgen over de toekomst van hun kinderen.¹² Toch is er te midden hiervan ook een krachtig verlangen naar vrede, stabiliteit en gelijke rechten. In gemeenschappen zoals Maaloula zijn er actieve inspanningen om oude tradities zoals de Aramese taal te behouden, die zij zien als essentieel voor hun identiteit en “bewijs van ons bestaan”.¹²
Deze dagelijkse realiteit toont een schril contrast: de wanhoop die voortkomt uit jaren van lijden en verlies, afgezet tegen een veerkrachtig geloof en een vastberadenheid om door te gaan. Voor velen zijn de extreme ontberingen en de constante onveiligheid een grimmig “nieuw normaal” geworden, een slijtage van het gewone leven die een enorme psychologische druk legt op individuen en de hele gemeenschap. De huidige onzekerheid onder een veranderende machtsdynamiek draagt alleen maar bij aan deze zware last, terwijl mensen angstig afwachten wat de toekomst brengt, in het vertrouwen dat God nog steeds de controle heeft.

Wat delen de internationale gemeenschap en ngo's over Syrische christenen?
De moeilijke reis van Syrische christenen is breed gedeeld door vele internationale groepen en niet-gouvernementele organisaties (ngo's). Hun rapporten tonen consequent een gemeenschap in een diepe crisis, geconfronteerd met vervolging, ontheemding en zware ontberingen. Ze helpen ons ook de vele lagen van deze complexe situatie te begrijpen.
De Het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken, in haar jaarlijkse International Religious Freedom (IRF) rapporten, beschrijft regelmatig de moeilijke omstandigheden voor religieuze minderheden in Syrië, waaronder christenen.⁷ Deze rapporten documenteren sektarisch geweld, discriminatie en misbruik door het voormalige Assad-regime en door verschillende niet-statelijke groepen, waaronder extremistische groepen zoals HTS en door Turkije gesteunde oppositiegroepen (TSO's).⁷ De IRF-rapporten wijzen ook op onderdelen van de Syrische wet, zoals de regel dat de president moslim moet zijn en het verbod op bekering vanuit de islam, wat niet-moslims uiteraard in een nadelige positie plaatst.⁷ Het ministerie van Buitenlandse Zaken gebruikt vaak cijfers van organisaties zoals Open Doors voor actuele schattingen van de christelijke bevolking (bijvoorbeeld 579.000 of 2,8% in het rapport van 2023) en erkent het aantal van ongeveer 2,2 miljoen christenen van vóór de oorlog.⁷
Open Doors, een internationale ngo die zich richt op vervolgde christenen, plaatst Syrië consequent hoog op zijn jaarlijkse World Watch List. In de lijst van 2025 stond Syrië op de 18e plaats onder landen waar christenen de zwaarste vervolging ondergaan, waarbij “dictatoriale paranoia” en “islamitische onderdrukking” als hoofdredenen worden genoemd.⁶ Open Doors geeft gedetailleerde uitleg over waar vervolging vandaan komt – variërend van islamistische groepen en overheidsacties tot clanoppressie en georganiseerde misdaad – en hoe dit verschillende delen van het christelijke leven beïnvloedt, inclusief het privé-, gemeenschaps-, nationale en kerkelijke leven.⁶ De organisatie speelt ook een rol bij het waarschuwen tegen misleidende of overdreven dramatische rapporten over vervolging die gelovigen ter plaatse per ongeluk in meer gevaar zouden kunnen brengen, terwijl ze nog steeds de realiteit bevestigen van de ernstige bedreigingen waarmee christenen worden geconfronteerd, vooral degenen die zich van de islam bekeren.²⁸
Kerk in Nood (ACN), een katholieke pauselijke stichting, is zeer open geweest over de catastrofale daling van de christelijke bevolking in Syrië, met cijfers zoals een daling van 1,5 miljoen vóór de oorlog naar ongeveer 300.000 in 2022.³ ACN documenteert uitgebreid de ernstige sociaaleconomische ontberingen waarmee de overgebleven christenen worden geconfronteerd en is een belangrijke verstrekker van hulp, waaronder voedsel, onderdak, medische hulp en educatieve ondersteuning.²² Begin 2025 uitte ACN haar grote bezorgdheid over het toenemende geweld en de onzekerheid voor christenen, vooral na de overname door HTS en in de kustregio's van Syrië.³¹
De UN Refugee Agency (UNHCR) heeft gegevens verstrekt over geregistreerde Syrische vluchtelingen in buurlanden. Interessant is dat deze cijfers een verrassend laag percentage christenen laten zien onder de officieel geregistreerden.³² Zo was bijvoorbeeld slechts ongeveer 1,5% van de Syrische vluchtelingen die in Libanon geregistreerd stonden en 0,2% in Jordanië christen.³² Hoewel de redenen voor deze lage vertegenwoordiging niet helemaal duidelijk zijn, zijn theorieën onder meer een terughoudendheid om zich te registreren uit angst, toegang hebben tot andere steunnetwerken, plannen om terug te keren naar Syrië, of een voorkeur om direct naar westerse landen te emigreren in plaats van in regionale vluchtelingenkampen te blijven.²¹ Dit suggereert dat officiële vluchtelingenstatistieken mogelijk niet volledig laten zien hoeveel christenen ontheemd zijn geraakt.
Organisaties zoals Minority Rights Group International (MRG) en Syrians for Truth and Justice (STJ) rapporteren ook over de situatie. Zij identificeren christenen als een van de zwaarst getroffen religieuze minderheden in Syrië en documenteren discriminatie, inbeslagname van eigendommen, ontvoeringen, moorden en ontheemding, met name in gebieden zoals Idlib onder controle van groepen zoals ISIS en HTS.¹⁸ Nadat het Assad-regime was afgezet, merkte MRG de garanties op die door HTS aan minderheidsleiders werden gegeven, naast de wijdverspreide angsten binnen deze gemeenschappen.¹⁸
UNESCO speelt een vitale rol bij het monitoren en rapporteren over de schade aan het onschatbare culturele erfgoed van Syrië, waaronder vele oude christelijke locaties zoals de “Oude dorpen van Noord-Syrië”.¹⁵
Samen creëren deze internationale rapporten en bevindingen van ngo's een sterke consensus over de krachtige crisis waarmee Syrische christenen worden geconfronteerd. Hoewel specifieke statistieken of aandachtspunten tussen organisaties kunnen verschillen, wat de uitdagingen van het verzamelen van gegevens in een conflictgebied en verschillende organisatorische doelen weerspiegelt, wordt het hoofdverhaal van een gemeenschap onder ernstige dreiging consequent bevestigd. Het werk van vervolgingsmonitors zoals Open Doors biedt een manier om de gevaren te vergelijken, terwijl hulporganisaties zoals ACN de wanhopige humanitaire behoeften en de strijd om te overleven benadrukken. Het is een oproep aan ons allemaal om hen in onze gebeden te houden en hen op elke mogelijke manier te steunen.

Wat houdt de toekomst in voor het christendom in Syrië? Is er hoop aan de horizon?
De toekomst voor het christendom in Syrië is gevuld met diepe onzekerheid en ernstige bezorgdheid. Veel waarnemers, en zelfs leden van de gemeenschap zelf, maken zich zorgen over een existentiële dreiging – de reële mogelijkheid dat een van 's werelds oudste christelijke gemeenschappen grotendeels zou kunnen verdwijnen uit het land van zijn voorouders.² Jamil Diyarbakirli, directeur van de Assyrian Monitor for Human Rights, zei begin 2025 dat “Syrië bijna leeg is van de christelijke component”, wat echt laat zien hoe nijpend de situatie is.²
Een belangrijke bron van angst is de nieuwe politieke situatie na de val van het Assad-regime eind 2024 en de opkomst van door islamisten gedomineerde krachten, met name Hay’at Tahrir al-Sham (HTS).⁹ Hoewel HTS-leider Ahmed al-Sharaa publiekelijk heeft beloofd dat de rechten van religieuze minderheden zullen worden beschermd, is er veel scepsis binnen christelijke gemeenschappen, gezien de extremistische ideologie van HTS en acties uit het verleden in gebieden die het controleerde.⁴ Het idee van een islamitische religieuze regering creëert angst en een gebrek aan vrede onder veel christenen, die zich afvragen: “Zijn wij de volgende?”.²⁴
De mogelijkheid van aanhoudende emigratie is een grote zorg. Veel christenen, vooral jongeren, zien weinig hoop op een stabiele of welvarende toekomst in Syrië en willen nog steeds vertrekken.¹² Het aanhoudende gebrek aan veiligheid, de economische ineenstorting en de angst voor vervolging zijn sterke redenen die hen ertoe aanzetten te vertrekken.²² Dit verlies van mensen roept zorgen op over het bereiken van een “point of no return”, waar de gemeenschap te klein wordt om haar instellingen, tradities en levendige gemeenschapsleven in stand te houden. Kerk in Nood heeft de dringende noodzaak voor steun uitgesproken “zodat de christelijke kerk in Syrië niet leegbloedt”.²²
Toch zijn er, zelfs in dit uitdagende vooruitzicht, ook uitingen van veerkracht en geloofsgedreven hoop. Sommige christelijke leiders hebben, hoewel voorzichtig, een voorzichtig optimisme uitgesproken dat de nieuwe leiding haar beloften van hervorming en inclusiviteit zou kunnen nakomen.⁴ Patriarch Johannes X van Antiochië bevestigde: “Als een kerk die diep geworteld is in dit grote Oosten, zetten we onze missie voort om de mensheid te dienen en vrede en harmonie te bevorderen”.² Deze vastberadenheid om te blijven en getuige te zijn, ondanks de enorme uitdagingen, is een bewijs van de diepe wortels van het geloof in de Syrische christelijke gemeenschap. God kan een weg maken waar er geen weg lijkt te zijn!
Er zijn ook oproepen vanuit Syrië voor een burgerlijke staat die gelijke rechten en plichten garandeert voor alle burgers, ongeacht hun religie.² Deze hoop weerspiegelt een verlangen naar een toekomst waarin christenen volledige en veilige leden van de Syrische samenleving kunnen zijn. Inspanningen om unieke culturele en religieuze tradities te behouden, zoals de Aramese taal in Maaloula, worden gezien als vitale daden van overleving van de gemeenschap en een manier om hun identiteit en historisch “bewijs van ons bestaan” te bevestigen.¹²
De internationale christelijke gemeenschap en verschillende ngo's blijven oproepen tot gebed en bieden materiële steun, wat een levenslijn biedt aan veel worstelende gezinnen en gemeenschappen.²⁸ Er zijn zelfs kleinschalige berichten van christenen die terugkeren naar verwoeste steden zoals Homs, een broos teken van een verlangen om weer op te bouwen.²¹ Dat is een zaadje van hoop!
De toekomst van het christendom in Syrië hangt werkelijk aan een zijden draadje. Het zal in grote mate afhangen van de vraag of de veiligheidssituatie stabiliseert, of er oprechte godsdienstvrijheid en gelijkwaardig burgerschap worden gevestigd, en of de overgebleven christenen zich veilig genoeg voelen en een levensvatbare toekomst zien die hen in staat stelt te blijven en hun leven en gemeenschappen op te bouwen in het land van hun voorouders. We moeten in hen blijven geloven en bidden dat Gods wijsheid en gunst hen mogen leiden.

Conclusie: Een oud geloof op een kruispunt, vertrouwend op Gods onfeilbare liefde
De christelijke gemeenschap in Syrië, een van de oudste en meest kostbare ter wereld, staat op een uitdagend kruispunt. Het afgelopen decennium heeft een hartverscheurende afname van het aantal christenen teweeggebracht, een gevolg van de verschrikkelijke stormen van oorlog, gerichte vervolging, economische ineenstorting en het massale vertrek van de bevolking. Oude erfgoedlocaties, prachtige herinneringen aan tweeduizend jaar christelijke aanwezigheid, hebben grote schade en vernietiging opgelopen, wat een onvervangbaar verlies van culturele en religieuze identiteit betekent. De christenen die zijn gebleven, bewandelen een pad van dagelijkse strijd om te overleven, geconfronteerd met diepe onzekerheid, economische ontberingen en voortdurende bedreigingen voor hun godsdienstvrijheid, vooral onder nieuw en veranderend leiderschap.
Toch is het verhaal van Syrische christenen niet alleen een verhaal van ontbering. Het is ook een krachtig verhaal van buitengewone veerkracht, diepgeworteld geloof en een onverbrekelijke band met een land dat zo'n fundamentele rol speelde in de geschiedenis van het christendom. Van de discipelen die in Antiochië voor het eerst “christenen” werden genoemd tot de bloei van de Syrische theologie en het monastieke leven, het christelijk erfgoed van Syrië is een essentieel onderdeel van het wereldwijde christelijke verhaal. Het is een erfenis van geloof!
De oproepen tot gebed, bewustwording en steun van internationale christelijke organisaties en leiders herinneren ons eraan dat de reis van Syrische christenen een zorg is voor ons allemaal, ongeacht waar we wonen. Het voortbestaan en de mogelijke vernieuwing van deze eeuwenoude gemeenschap hangen af van een toekomst waarin vrede, veiligheid en echte godsdienstvrijheid haar leden in staat stellen niet alleen te bestaan, maar opnieuw te bloeien in hun voorouderlijk thuisland. De wereld kijkt toe, en voor velen hopen en bidden we dat dit eeuwenoude geloof een weg vooruit kan vinden uit dit moeilijke seizoen, wetende dat bij God alle dingen mogelijk zijn. Laten we hen in gebed opdragen, in het geloof voor herstel, vrede en een mooie toekomst voor onze broeders en zusters in Syrië.
Bibliografie:
- Het religieuze landschap in Syrië - Deel 1 | Humanitarian Aid Relief …, geraadpleegd op 26 mei 2025, https://www.hart-uk.org/blog/the-religious-landscape-in-syria-part-1/
- De christenen van Syrië: een oude gemeenschap in crisis – Archons of …, geraadpleegd op 26 mei 2025, https://archons.org/persecution/the-christians-of-syria-an-ancient-community-in-crisis/
- Christendom in Syrië – Wikipedia, geraadpleegd op 26 mei 2025, https://en.wikipedia.org/wiki/Christianity_in_Syria
- Wat houdt de toekomst in voor christenen in Syrië na Assad …, geraadpleegd op 26 mei 2025, https://www.americamagazine.org/politics-society/2025/01/30/christians-syria-aleppo-damascus-hts-aziziyeh-bab-touma-al-shara-assad
- Syrië's belegerde christenen – BBC News, geraadpleegd op 26 mei 2025, https://www.bbc.com/news/world-middle-east-22270455
- http://www.opendoors.org, geraadpleegd op 26 mei 2025, https://www.opendoors.org/persecution/reports/Syria-Media-Advocacy-Dossier-ODI-March-2025-update.pdf
- 2023 Rapport over Internationale Religieuze Vrijheid: Syrië, geraadpleegd op 26 mei 2025, https://www.state.gov/reports/2023-report-on-international-religious-freedom/syria/
- Syrië – Under Caesar’s Sword – University of Notre Dame, geraadpleegd op 26 mei 2025, https://ucs.nd.edu/learn/syria/
- Syrië's christelijke crisis onder het bewind van HTS – Tehran Times, geraadpleegd op 26 mei 2025, https://www.tehrantimes.com/news/508376/Syria-s-Christian-crisis-under-the-rule-of-HTS
- Syrisch christendom – Wikipedia, geraadpleegd op 26 mei 2025, https://en.wikipedia.org/wiki/Syriac_Christianity
- Syrisch – Faculteit Aziatische en Midden-Oosterse studies, geraadpleegd op 26 mei 2025, https://www.ames.ox.ac.uk/syriac
- Christenen in historische stad in Syrië reflecteren op nieuw moment in de …, geraadpleegd op 26 mei 2025, https://theworld.org/stories/2025/05/15/christians-in-historic-town-in-syria-reflect-on-new-moment-in-the-country
- tornveil.org, geraadpleegd op 26 mei 2025, https://tornveil.org/Gloria/ChurchHistory/lessons/19-Beyond-Roman-Empire-and-Imperial-Christian-Life.pdf
- Christenen in Syrië — Embrace the Middle East, geraadpleegd op 26 mei 2025, https://embraceme.org/christians-in-syria
- Oude dorpen van Noord-Syrië – UNESCO Werelderfgoedcentrum, geraadpleegd op 26 mei 2025, https://whc.unesco.org/en/list/1348/
- Syrië – Ministerie van Buitenlandse Zaken van de VS, geraadpleegd op 26 mei 2025, https://2009-2017.state.gov/j/drl/rls/irf/2005/51610.htm
- Wereldgids van minderheden en inheemse volkeren – Syrië …, geraadpleegd op 26 mei 2025, https://www.refworld.org/docid/49749ca133.html
- Syrië – Minority Rights Group, geraadpleegd op 26 mei 2025, https://minorityrights.org/country/syria/
- Syrië – Christendom – Landenstudies, geraadpleegd op 26 mei 2025, https://countrystudies.us/syria/34.htm
- 2020 Rapport over Internationale Religieuze Vrijheid: Syrië, geraadpleegd op 26 mei 2025, https://www.state.gov/reports/2020-report-on-international-religious-freedom/syria/
- Waarom registreren zo weinig christelijke Syrische vluchtelingen zich bij de Hoge Commissaris voor de Vluchtelingen van de Verenigde Naties? – Rozenberg Quarterly, geraadpleegd op 26 mei 2025, https://rozenbergquarterly.com/why-do-so-few-christian-syrian-refugees-register-with-the-united-nations-high-commissioner-for-refugees/
- http://www.churchinneed.org, geraadpleegd op 26 mei 2025, https://www.churchinneed.org/wp-content/uploads/2022/10/Syria.pdf
- http://www.usccb.org, geraadpleegd op 26 mei 2025, https://www.usccb.org/resources/2014-Syria-religious-freedom-story.pdf
- SYRIË: In onzekerheid “gaan christenen samen uitdagingen aan in hoop …, geraadpleegd op 26 mei 2025, https://www.csi-int.org/news/syria-in-uncertainty-we-face-challenges-together-in-hope/
- Bijdrage van STJ aan de oproep voor input: Wat zijn minderheidsvraagstukken? – Syrians for Truth and Justice, geraadpleegd op 26 mei 2025, https://stj-sy.org/en/stjs-contribution-to-the-call-for-inputs-what-are-minority-issues/
- Syrië in transitie: hoe ziet de toekomst eruit voor christenen in …, geraadpleegd op 26 mei 2025, https://juicyecumenism.com/2025/04/25/syria-in-transition/
- Rapport over internationale godsdienstvrijheid 2022: Syrië – Ministerie van Buitenlandse Zaken van de VS, geraadpleegd op 26 mei 2025, https://www.state.gov/reports/2022-report-on-international-religious-freedom/syria/
- Misleidende berichten over ‘slachting van christenen’ kunnen in gevaar brengen …, geraadpleegd op 26 mei 2025, https://www.opendoorsuk.org/news/latest-news/syria-misleading-reports/
- http://www.uscirf.gov, geraadpleegd op 26 mei 2025, https://www.uscirf.gov/sites/default/files/2023-05/Syria.pdf
- World Watch List 2025 · Serving Persecuted Christians Worldwide, geraadpleegd op 26 mei 2025, https://www.opendoorsus.org/en-US/persecution/countries/
- Kerk in Nood roept op tot intens gebed voor Syrië te midden van …, geraadpleegd op 26 mei 2025, https://acninternational.org/aid-to-the-church-in-need-calls-for-intense-prayer-for-syria-amid-violence-and-uncertainty/
- Christelijke vluchtelingen ‘oneerlijk’ buiten de deur gehouden? – FactCheck.org, geraadpleegd op 26 mei 2025, https://www.factcheck.org/2017/01/christian-refugees-unfairly-kept-out-of-u-s/

Een reactie plaatsen