Feiten over de apostel Paulus: 13 brieven, vijf geselingen, drie schipbreuken

Dertien boeken van ons Nieuwe Testament dragen de naam van Paulus, de brieven van Romeinen tot Filemon, en elk daarvan vermeldt deze in het eerste vers. Samen vormen ze ongeveer een kwart van het Nieuwe Testament. Veel christenen hebben een veertiende geteld, Hebreeën, en de King James Version noemt het “De brief van Paulus de apostel aan de Hebreeën”, maar dat opschrift kwam later dan de brief, en de brief zelf zegt nooit wie hem heeft geschreven.

De cijfers waar Paulus het meest om herinnerd wordt, zijn echter de cijfers die hij zelf gaf, in een relaas dat hij de praat van een dwaas noemt. Andere leraren in Korinthe pochten op zichzelf, en hij antwoordde hen als volgt: “Zijn zij dienaren van Christus? (ik spreek als een dwaas) ik ben het meer; in arbeid overvloediger, in slagen bovenmate, in gevangenissen vaker, in doodsgevaren dikwijls. Van de Joden heb ik vijfmaal veertig slagen min één ontvangen. Driemaal ben ik met roeden geslagen, eenmaal ben ik gestenigd, driemaal heb ik schipbreuk geleden, een nacht en een dag heb ik in de diepte doorgebracht” (2 Korintiërs 11:23–25). En nadat hij de lijst had gemaakt, concludeert hij: “Indien ik moet roemen, zal ik roemen van de dingen die mijn zwakheden betreffen” (11:30). Hier is een man die vijf keer gegeseld was, drie keer schipbreuk had geleden en één keer gestenigd was, en het enige waar hij in wil roemen is zijn zwakheid. Hoe we het leven van Paulus ook tellen, en er is veel te tellen, we vinden hem daar voor ons, terwijl hij het totaal overdraagt aan de genade van God.

Van de dertien zijn er negen geschreven aan kerken en vier aan vrienden, en in onze Bijbels loopt elke groep grofweg van de langste brief naar de kortste. Hier zijn ze, met Hebreeën erachter, waar onze Bijbels het plaatsen:

Brief	Geschreven aan	Verses (KJV)	Geleerden vandaag
Romeinen	De kerk in Rome	433	Paulus'
1 Korintiërs	De kerk in Korinthe	437	Paulus'
2 Korintiërs	De kerk in Korinthe	257	Paulus'
Galaten	De kerken van Galatië	149	Paulus'
Efeziërs	De kerk in Efeze	155	Betwist
Filippenzen	De kerk in Filippi	104	Paulus'
Kolossenzen	De kerk in Kolosse	95	Betwist
1 Tessalonicenzen	De kerk in Thessalonica	89	Paulus'
2 Tessalonicenzen	De kerk in Thessalonica	47	Betwist
1 Timoteüs	Timoteüs	113	De meesten twijfelen
2 Timoteüs	Timoteüs	83	De meesten twijfelen
Titus	Titus	46	De meesten twijfelen
Filemon	Filemon	25	Paulus'
Hebreeën	Hebreeuwse gelovigen	303	Schrijver onbekend

Eusebius, de historicus van de vroege kerk, laat ons zien dat de kerk al vroeg dertien brieven telde. Hij had een debat gelezen dat in Rome werd gehouden toen Zephyrinus daar bisschop was, en daarin “noemt een christen genaamd Gaius slechts dertien brieven van de heilige apostel, waarbij hij die aan de Hebreeën niet bij de anderen rekent.” De brief aan de Hebreeën was geliefd en er werd over gedebatteerd. Origenes van Alexandrië, die hem simpelweg kende als de brief “getiteld ‘Aan de Hebreeën’”, vond het Grieks te gepolijst voor een man die zichzelf “onbedreven in het spreken” noemde (2 Korintiërs 11:6), en hij oordeelde dat “de gedachten die van de apostel zijn, maar de dictie en frasering die van iemand zijn die de apostolische leringen onthield.” Daarna zei hij wat wij nog steeds zeggen: “Maar wie de brief heeft geschreven, weet in waarheid alleen God.”

Christenen zijn hem op beide manieren blijven tellen, en onze kerken doen dat nog steeds. Het Concilie van Trente somde in 1546 “veertien brieven van de apostel Paulus” op, eindigend met Hebreeën, terwijl de Westminster Confessie, de standaard van de presbyteriaanse kerken, er dertien onder “Paulus’ brieven” plaatst en Hebreeën een eigen regel geeft, zonder een schrijver te noemen. Beide houden het in de Bijbel. Trente plaatst het onder de naam van Paulus, en Westminster laat de vraag waar Origenes hem liet. Zijn antwoord staat nog steeds, en er is rust in te vinden: God weet het.

Geleerden van vandaag verdelen de dertien nauwkeuriger, en de laatste kolom van de tabel laat zien waar de meesten van hen staan. Dale Martin van Yale vertelde zijn studenten in 2009 dat er zeven “onbetwiste brieven” zijn: Romeinen, 1 en 2 Korintiërs, Galaten, Filippenzen, 1 Tessalonicenzen en Filemon. Over 2 Tessalonicenzen, Kolossenzen en Efeziërs wordt gedebatteerd, en de meeste kritische geleerden twijfelen eraan of Paulus 1 en 2 Timoteüs en Titus heeft geschreven. Paus Benedictus XVI zei in 2009 hetzelfde over die drie brieven: “De meeste exegeten zijn tegenwoordig van mening dat deze brieven niet door Paulus zelf zouden zijn geschreven, maar afkomstig zouden zijn van de ‘Paulinische School’.” In hetzelfde gesprek voegde hij eraan toe dat delen van 2 Timoteüs “zo authentiek lijken dat ze alleen uit het hart en de mond van de apostel hadden kunnen komen.” Als u geleerd hebt dat alle dertien van Paulus zelf zijn, staat u aan de kant van Trente en Westminster, die ze alle dertien onder zijn naam plaatsen, en aan de kant van de brieven zelf, die dat in hun eerste regel zeggen. Veel christenen lezen ze nog steeds op die manier.

Aan het einde van Romeinen breekt een andere stem in: “Ik, Tertius, die deze brief geschreven heb, groet u in de Heer” (16:22). Paulus kreeg hulp bij het schrijven, en hij nam de pen terug om te ondertekenen: “De groet van Paulus met mijn eigen hand, wat het teken is in elke brief: zo schrijf ik” (2 Tessalonicenzen 3:17). Tegen de Galaten zegt hij: “Zie hoe groot ik u geschreven heb met mijn eigen hand” (6:11). Hij wilde dat de kerken wisten dat de brief die zij in handen hadden, door hem was gegaan. Sommige van die brieven hebben we niet meer. Hij herinnerde de Korintiërs eraan: “Ik heb u in een brief geschreven dat u niet moet omgaan met hoereerders” (1 Korintiërs 5:9), en die brief is niet tot ons gekomen, evenmin als degene die hij bedoelde toen hij de Kolossenzen opdroeg: “lees de brief uit Laodicea” (Kolossenzen 4:16).

Geteld in de King James Version komen de dertien brieven uit op 87 hoofdstukken, 2.033 verzen en ongeveer 43.400 woorden: een kwart van de 7.957 verzen van het Nieuwe Testament en 24 procent van de woorden. Met Hebreeën erbij stijgt het aandeel naar 2.336 verzen, 29 procent. Als u in een andere vertaling telt, zullen uw totalen dicht bij de onze liggen, maar niet hetzelfde zijn, omdat elke vertaling de verzen net iets anders verdeelt en verwoordt.

Een kwart van het Nieuwe Testament komt dus van de man die over zijn jongere zelf schreef: “ik heb de gemeente van God bovenmate vervolgd en verwoest” (Galaten 1:13). De kerk die hij verwoestte, is de kerk die zijn brieven heeft bewaard. Geen wonder dat Benedictus XVI kon zeggen dat “hij na Jezus een van de originelen is over wie we de meeste informatie hebben.”

Twee dingen in die telling kunnen u verrassen. De brieven werden op lengte gerangschikt, en Dale Martin vertelt zijn studenten dat Romeinen als eerste komt “omdat het de langste is”. Tel echter de verzen en woorden van de King James Version, en 1 Korintiërs komt er iets langer uit, 437 verzen tegenover 433 voor Romeinen, en Martin zelf zegt dat de volgorde slechts “min of meer met enkele uitzonderingen” standhoudt. De tweede verrassing is dat Paulus de meeste boeken schreef zonder de meeste woorden te schrijven: Lucas en Handelingen samen beslaan ongeveer 50.300 woorden in de King James Version, meer dan alle dertien brieven. Hun schrijver, die door de vroege kerk als Lucas werd aangewezen, is degene die Paulus’ verhaal in Handelingen vertelde, dus een groot deel van wat we over Paulus weten, danken we aan hem.

“Paulus” komt 162 keer voor in de King James Version, in 158 verzen, en Handelingen bevat er 132. Elk van zijn brieven noemt hem minstens één keer, en één andere schrijver doet dat ook. Petrus noemt hem “onze geliefde broeder Paulus” en zegt over zijn brieven dat er “sommige dingen in staan die moeilijk te begrijpen zijn, die de onwetenden en onstandvastigen verdraaien, zoals zij ook de andere Schriften doen, tot hun eigen verderf” (2 Petrus 3:15–16). Als u een pagina uit Romeinen moeilijk te volgen vond, dan zei een apostel dat al voor u. Het gevaar waarvoor hij waarschuwt, is de lezer die die moeilijke plaatsen verdraait, en in dezelfde adem plaatst hij Paulus’ brieven tussen de Schriften. Dus nemen we de tijd voor ze, zoals voor de woorden van een geliefde broeder.

Handelingen noemt hem 25 keer Saulus, in 22 verzen, en tussen zijn twee namen door spreekt het over hem in 21 van de 28 hoofdstukken, elk vanaf 13 tot het einde, zodat de tweede helft van het boek zijn verhaal is. Saulus hoort bij zijn eerste jaren: de jongeman bij de dood van Stefanus (Handelingen 7:58), de vervolger, de nieuwe gelovige die Barnabas ging zoeken. Dan, op zijn eerste zendingsreis vanuit Antiochië, komt een enkel vers: “Toen zei Saulus (die ook Paulus genoemd wordt), vervuld met de Heilige Geest, zijn ogen op hem gericht” (Handelingen 13:9). Daarna noemt Handelingen hem nooit meer Saulus met zijn eigen stem, en de oude naam komt alleen terug wanneer Paulus zijn eigen verhaal vertelt en het nog eens hoort uitspreken: “Saulus, Saulus” van de stem op de weg en “Broeder Saulus” van Ananias (Handelingen 22:7, 13; 26:14). Waarom hij twee namen droeg, wordt verteld in wanneer en waarom Saulus ook Paulus werd genoemd, maar let op wanneer de nieuwe naam voor het eerst klinkt. Het gebeurt precies wanneer hij op pad gaat om te doen wat de Heer aan Ananias in Damascus had verteld, dat deze man “een uitverkoren instrument voor mij is, om mijn naam te dragen voor de heidenen, en koningen, en de kinderen van Israël” (Handelingen 9:15).

De Korintiërs probeerden van die naam een banier te maken. Toen ze in partijen uiteenvielen, “Ik ben van Paulus; en ik van Apollos,” keerde hij het tegen hen: “Is Paulus voor u gekruisigd? Of bent u in de naam van Paulus gedoopt?” (1 Korintiërs 1:12–13). De man die 162 keer in onze Bijbels wordt genoemd, wilde dat niemand bij hem hoorde.

Hij was “geboren in Tarsus, een stad in Cilicië,” en opgevoed in Jeruzalem “aan de voeten van Gamaliël” (Handelingen 22:3). Benedictus XVI, die in 2007 een Jaar van Paulus aankondigde, zei dat historici zijn geboorte “tussen de jaren 7 en 10 na Christus” plaatsen. Hij was van geboorte een Romeins burger, en toen een Romeinse officier hem vertelde dat hij zijn eigen staatsburgerschap “voor een grote som” had gekocht, antwoordde Paulus: “Maar ik was vrijgeboren” (Handelingen 22:28). En ondanks dat alles werkte hij met zijn handen. Hij maakte tenten, hetzelfde beroep als zijn vrienden Aquila en Priscilla (Handelingen 18:3), en hij herinnerde de Tessalonicenzen eraan hoe hij “nacht en dag gewerkt had, omdat wij niemand van u tot last wilden zijn” (1 Tessalonicenzen 2:9). De leerling van Gamaliël, de vrijgeboren Romein, de man wiens brieven een kwart van ons Nieuwe Testament vormen, verdiende zijn brood met zijn eigen handen, zodat niet één van de nieuwe gelovigen in Tessalonica hem hoefde te onderhouden.

Toen hij aan de Filippenzen schreef, zette hij in één adem zijn oude staat van dienst uiteen, en het is er een om trots op te zijn: “Besneden op de achtste dag, uit het geslacht van Israël, van de stam van Benjamin, een Hebreeër uit de Hebreeën; wat de wet betreft, een Farizeeër” (Filippenzen 3:5). Hier is hij weer aan het tellen, en twee verzen later zet hij de hele lijst weg als verlies: “Maar wat voor mij winst was, dat heb ik om Christus’ wil als verlies beschouwd” (Filippenzen 3:7).

De eerste keer dat de Schrift hem noemt, leggen de mannen die Stefanus stenigden hun kleren “aan de voeten van een jongeman, wiens naam Saulus was” (Handelingen 7:58), en al snel “verwoestte hij de gemeente, door in elk huis binnen te dringen en mannen en vrouwen weg te slepen en in de gevangenis te werpen” (Handelingen 8:3). Op de weg naar Damascus, begin jaren 30 volgens de berekening van Benedictus XVI, scheen een licht uit de hemel om hem heen, hij viel op de aarde en een stem vroeg: “Saulus, Saulus, waarom vervolgt u mij?” (Handelingen 9:4). Hij was “drie dagen blind en at en dronk niet” (9:9). Toen legde de eerste christen die naar hem toe kwam, Ananias, een van de discipelen die Saulus was gekomen om te binden en weg te voeren, hem de handen op en begon met één woord: “Broeder Saulus” (9:17). De felste vijand van de kerk werd begroet als een broeder voordat hij één preek had gehouden. Wanneer iemand die de kerk heeft gekwetst tot de Heer komt, weten we nu hoe we hem moeten noemen.

Enkele jaren daarna is hij grotendeels uit het zicht, en wat we hebben zijn een paar kleine, exacte getallen in zijn eigen woorden. Hij ging “naar Arabië en keerde weer terug naar Damascus” (Galaten 1:17), en hij verliet Damascus uiteindelijk bij nacht, neergelaten langs de stadsmuur in een mand (Handelingen 9:25); dat verhaal vertelt hij zelf direct nadat hij heeft gezegd dat hij alleen zal roemen in zijn zwakheid (2 Korintiërs 11:30–33). Daarna ging hij “na drie jaar” naar Jeruzalem om Petrus te zien, en bleef “vijftien dagen” (Galaten 1:18). De broeders daar stuurden hem naar Tarsus (Handelingen 9:30), en Handelingen laat hem in Tarsus totdat een vriend hem komt zoeken: “Toen vertrok Barnabas naar Tarsus om Saulus te zoeken: En toen hij hem gevonden had, bracht hij hem naar Antiochië” (Handelingen 11:25–26). Voordat Paulus ooit aan zijn reizen begon, moest iemand hem gaan zoeken.

Zijn lijst in 2 Korintiërs 11 gaat verder voorbij de geselingen en de schipbreuken: “Vaak op reis, in gevaar door rivieren, in gevaar door rovers, in gevaar door mijn eigen volksgenoten, in gevaar door de heidenen, in gevaar in de stad, in gevaar in de woestijn, in gevaar op zee, in gevaar onder valse broeders; In vermoeidheid en zwoegen, in vaak waken, in honger en dorst, in vaak vasten, in kou en naaktheid. Naast deze dingen die van buitenaf komen, is er wat mij dagelijks overkomt, de zorg voor alle gemeenten” (11:26–28). Sta even stil bij één regel daarvan. Vijf geselingen van veertig min één zweepslag komen neer op 195 zweepslagen, allemaal op de rug van één man, en hij wijdt er één kort vers aan voordat hij verdergaat naar de roeden en de zee. De steniging was in Lystra, waar de menigte hem de stad uit sleepte, “in de veronderstelling dat hij dood was” (Handelingen 14:19). En de drie schipbreuken bevatten niet eens de beroemde bij Malta (Handelingen 27:41–28:1), omdat 2 Korintiërs vóór die reis werd geschreven; Ferdinand Prat dateert in de Catholic Encyclopedia van 1911 de brief op 56 en de reis op 59.

Kijk waar die lijst eindigt: na de roeden en de rovers en de zee, is het laatste wat hij noemt datgene wat hem dagelijks overkwam, de zorg voor alle gemeenten. Die gemeenten waren mensen die net zo gewoon waren als de ruziënde Korintiërs, en net zo gewoon als wij, en hij droeg ze elke dag. Clemens van Rome, die binnen de herinnering van de apostelen aan Korinthe schreef, hield zijn eigen telling bij: Paulus “verkreeg de beloning van geduldig volharden, nadat hij zeven keer in gevangenschap was geworpen, gedwongen was te vluchten en gestenigd.” Zeven keer een gevangene, en het woord dat Clemens daarvoor kiest is volharding.

Er was nog één probleem, een dat hij nooit voor ons beschrijft. Hij noemt het alleen “een doorn in het vlees, een engel van de satan om mij te slaan,” en hij bad drie keer of het weg mocht gaan (2 Korintiërs 12:7–8). De Heer zei nee, en gaf hem in plaats daarvan een zin: “Mijn genade is u genoeg: want mijn kracht wordt in zwakheid volbracht.” Paulus antwoordde opnieuw met de roem uit hoofdstuk 11, dit keer met vreugde: “Daarom zal ik liever roemen in mijn zwakheden, opdat de kracht van Christus in mij mag wonen,” en een vers later: “wanneer ik zwak ben, dan ben ik machtig” (12:9–10). Wat we vandaag ook dragen dat niet weggaat, die zin werd ook voor ons uitgesproken.

In zijn lijst van problemen krijgen de reizen drie woorden, “Vaak op reis” (2 Korintiërs 11:26), voordat hij zich haast naar de wateren en de rovers. Lezers van Handelingen tellen al lang drie van die reizen vanuit Antiochië, en dan een vierde reis, naar Rome in ketenen; Prat dateerde de drie op 45–49, 50–53 en 53–57, een berekening van één geleerde onder vele. Wat Paulus in drie woorden samenvatte, vertelt Handelingen stad voor stad en haven voor haven.

We hebben Paulus’ drie reizen en zijn reis naar Rome op het echte land en de zee getekend, met elke plaats die Handelingen noemt en het vers dat hem daar plaatst. Gemeten langs de Romeinse wegen en de kortste weg over zee, komen ze op ongeveer 9.400 mijl: ongeveer 4.500 over de weg en 4.900 over zee. Schepen en reizigers namen zelden de kortste weg, dus het werkelijke totaal was hoger.

Toen hij vrij was om te kiezen, bleef Paulus in Handelingen zelden lang ergens, wat de uitzonderingen doet opvallen. In Korinthe “bleef hij daar een jaar en zes maanden” (Handelingen 18:11). In Efeze onderwees hij “gedurende twee jaar; zodat allen die in Azië woonden het woord van de Heer Jezus hoorden, zowel Joden als Grieken” (Handelingen 19:10), en toen hij afscheid nam van de oudsten, telde hij het als drie jaar waarin “ik niet ophield om ieder van u nacht en dag met tranen te waarschuwen” (Handelingen 20:31). Drie jaar, en wat hij zich herinnerde waren de tranen.

Hij schreef aan de Romeinen voordat hij ooit in Rome was geweest: “ik heb mij dikwijls voorgenomen naar u toe te komen” (Romeinen 1:13), en aan de Kolossenzen onder degenen die “mijn gezicht in het vlees niet gezien hebben” (Kolossenzen 2:1). Hij hoopte nog verder te gaan: “Wanneer ik mijn reis naar Spanje onderneem, zal ik naar u toe komen” (Romeinen 15:24). De Schrift zegt niet dat hij Spanje bereikte, en Clemens zegt alleen dat Paulus “tot de uiterste grens van het westen” kwam. Hij was nog steeds nieuwe reizen aan het plannen in de brief die als eerste in onze Bijbels staat.

De Schrift vertelt ons nooit hoe Paulus stierf, omdat Handelingen hem in leven laat, een gevangene in Rome die nog steeds predikt: “En Paulus bleef twee volle jaren in zijn eigen gehuurde huis, en ontving allen die bij hem kwamen, predikend het koninkrijk van God, en onderwijzend de dingen die de Heer Jezus Christus betreffen, met alle vrijmoedigheid, zonder dat iemand hem verhinderde” (Handelingen 28:30–31). Het boek eindigt daar, bij een open deur. In 2 Timoteüs schrijft hij als een man die het einde nabij is: “Want ik word nu reeds als een offer uitgegoten, en de tijd van mijn heengaan is nabij. Ik heb de goede strijd gestreden, ik heb de loop geëindigd, ik heb het geloof behouden” (4:6–7). Tegen Filemon had hij zichzelf al “Paulus de oude, en nu ook een gevangene van Jezus Christus” genoemd (1:9).

Voor de rest wenden we ons tot de vroege kerk, en die herinnerde zich hem in Rome. Clemens zegt dat Paulus “het martelaarschap onderging onder de prefecten,” en Eusebius noteert wat aan hem was overgeleverd: “Er is daarom opgetekend dat Paulus in Rome zelf werd onthoofd, en dat Petrus eveneens onder Nero werd gekruisigd.” Prat plaatste het martelaarschap in 67, op de plek die nu Tre Fontane wordt genoemd, nabij de Via Ostiensis. Denk eens aan wat Rome voor hem was geweest. Hij schreef aan de christenen daar voordat hij ze ooit had gezien: “ik heb mij dikwijls voorgenomen naar u toe te komen,” en hij was van plan door te reizen op weg naar Spanje. Hij kwam uiteindelijk in ketenen, hij predikte daar “met alle vrijmoedigheid, zonder dat iemand hem verhinderde,” en in diezelfde stad gaf hij zijn leven voor de Heer wiens naam hij was uitgekozen om te dragen.

Dan brengt Eusebius Gaius terug, de christen uit dat debat in Rome, en laat hem spreken: “Maar ik kan de trofeeën van de apostelen tonen. Want als u naar het Vaticaan of naar de Via Ostiensis gaat, zult u de trofeeën vinden van degenen die de fundamenten van deze kerk hebben gelegd.” Ik kan tonen, zegt hij, zo duidelijk als een buurman die de weg wijst. Met trofeeën bedoelt hij gedenktekens van de twee apostelen; Eusebius nam aan dat het hun graven waren, terwijl sommige moderne geleerden, zoals de Catholic Encyclopedia in 1911 opmerkte, denken dat hij de plaatsen bedoelde waar ze ter dood werden gebracht. Benedictus XVI, sprekend in 2007 in de basiliek van Sint-Paulus buiten de Muren, die de begraafplaats van Paulus markeert, zei dat de sarcofaag onder het altaar de stoffelijke resten van de apostel bevat “volgens de unanieme mening van experts en een onbetwiste traditie,” en daar “al 20 eeuwen” wordt bewaard. Wie daar vandaag naartoe gaat, staat, dicht genoeg, waar Gaius wees. Dionysius van Korinthe, vertelt Eusebius ons, hield vol dat Petrus en Paulus “tegelijkertijd het martelaarschap ondergingen,” en katholieken en orthodoxen vieren hun feest nog steeds samen op 29 juni. Hoe de andere apostelen stierven, en wat de bronnen voor elk zeggen, wordt uiteengezet in hoe de twaalf apostelen stierven.

Paulus vatte zelf ooit zijn levenswerk samen in een paar regels aan de Korinthiërs, en dat is de juiste plek om al deze cijfers achter te laten. Hij had de opgestane Heer "als laatste van allen" gezien, zei hij, "als een misgeboorte", en hij noemde zichzelf "de minste van de apostelen, die niet waardig ben een apostel genoemd te worden, omdat ik de gemeente van God vervolgd heb." Daarna telde hij en gaf de hele som weg: "Maar door de genade van God ben ik wat ik ben: en zijn genade die aan mij bewezen is, is niet tevergeefs geweest; maar ik heb overvloediger gearbeid dan zij allen: doch niet ik, maar de genade van God die met mij was" (1 Korinthiërs 15:8–10).

---

• Wanneer en waarom werd Saulus' naam veranderd in Paulus?
• Wat de naam van Paulus betekent
• Hoe stierven de twaalf apostelen?
• Timotheüs in de Bijbel: Paulus' zoon in het geloof
• Wie was Titus? Paulus' Griekse partner, achtergelaten op Kreta
• De Romeinse weg: vijf verzen uit de brief van Paulus