15 Bijbelverzen over het onderwijzen van kinderen

Deuteronomium 6:7

“Prent ze uw kinderen in. Spreek erover als u thuis zit en als u onderweg bent, als u neerligt en als u opstaat.”

Reflectie: Mozes spreekt tot Israël voordat het het land binnengaat, en het vers volgt direct op “Hoor, Israël: De Heer onze God, de Heer is één. Heb de Heer uw God lief met heel uw hart” (6:4-5). De geboden moeten eerst “in uw hart” zijn (6:6) en vervolgens in de loop van de dag aan de kinderen worden ingeprent. De volgende verzen laten ze op de handen binden en “op de deurposten van uw huizen en op uw poorten” schrijven (6:9). Deuteronomium 11:19 herhaalt het gebod bijna woord voor woord.

Deuteronomy 6:20-21

“Wanneer uw zoon u in de toekomst vraagt: ‘Wat is de betekenis van de bepalingen, verordeningen en wetten die de Heer onze God u heeft geboden?’, zeg hem dan: ‘Wij waren slaven van de farao in Egypte, maar de Heer heeft ons met sterke hand uit Egypte geleid.’”

Reflectie: Het onderwijs begint hier met de vraag van een kind. Het antwoord dat de ouder moet geven, begint met de slavernij in Egypte, de redding door de Heer en het land dat Hij beloofde (6:21-23), en keert dan terug naar de geboden, “opdat het ons altijd goed zou gaan en wij in leven zouden blijven” (6:24).

Deuteronomium 4:9

"Wees alleen voorzichtig en let goed op jezelf, zodat je de dingen die je ogen hebben gezien niet vergeet of ze uit je hart laat vervagen zolang je leeft. Leer ze aan je kinderen en aan hun kinderen na hen."

Reflectie: De dingen die onderwezen moeten worden zijn “de dingen die uw ogen hebben gezien”, en het volgende vers noemt de dag dat Israël voor de Heer stond bij Horeb. Voordat het vers ouders vertelt te onderwijzen, vertelt het hen op zichzelf te letten zodat ze niet vergeten. Het onderwijs reikt verder dan de kinderen tot “hun kinderen na hen”.

Psalm 78:5-6

“Hij stelde verordeningen vast voor Jakob en vestigde de wet in Israël, die Hij onze voorouders gebood aan hun kinderen te onderwijzen, zodat de volgende generatie ze zou kennen, zelfs de nog ongeboren kinderen, en zij op hun beurt het aan hun kinderen zouden vertellen.”

Reflectie: Asaf opent de psalm met de belofte de daden van de Heer niet te verbergen voor de volgende generatie (78:4). De verzen 5 en 6 dragen de wet over van de voorouders aan hun kinderen, aan “de nog ongeboren kinderen”, en verder aan de kinderen die zij zullen krijgen. Vers 7 geeft het doel: “Dan zouden zij hun vertrouwen op God stellen en zijn daden niet vergeten, maar zijn geboden onderhouden.” De rest van de psalm vertelt de geschiedenis van Israël als een waarschuwing tegen het doen zoals hun voorouders deden.

Joël 1:3

“Vertel het aan uw kinderen, en laat uw kinderen het aan hun kinderen vertellen, en hun kinderen aan de volgende generatie.”

Reflectie: Joël spreekt de oudsten toe over een sprinkhanenplaag die zo ernstig is dat hij vraagt of er ooit zoiets is gebeurd “in uw dagen of in de dagen van uw voorouders” (1:2). Wat kinderen hier verteld moet worden is een ramp, die de volgende hoofdstukken behandelen als een oproep om terug te keren naar de Heer. De instructie geeft het verslag door over drie generaties.

2 Timoteüs 3:14-15

“Blijf u echter in de dingen die u geleerd hebt en waarvan u verzekerd bent, want u weet van wie u ze geleerd hebt, en omdat u van jongs af de heilige Schriften kent, die u wijs kunnen maken tot zaligheid door het geloof in Christus Jezus.”

Reflectie: Paulus herinnert Timoteüs aan wat hij heeft geleerd en van wie. Eerder in het hoofdstuk wijst Paulus op zijn eigen onderwijs (3:10), en aan het begin van de brief spreekt hij over het geloof “dat eerst woonde in uw grootmoeder Loïs en in uw moeder Eunice” (2 Timoteüs 1:5). De Schriften die Timoteüs van kindsbeen af kent, zijn de Schriften die “in staat zijn u wijs te maken tot zaligheid door het geloof in Christus Jezus”.

Jesaja 54:13

“Al uw kinderen zullen door de HEERE onderwezen zijn, en de vrede van uw kinderen zal groot zijn.”

Reflectie: De belofte wordt uitgesproken tot Jeruzalem als een “ellendige stad, door stormen geteisterd en niet getroost” (54:11), die God zegt te zullen herbouwen met edelstenen. Haar kinderen worden door de Heer zelf onderwezen, en vrede volgt. Jezus citeert de regel in Johannes 6:45: “Zij zullen allen door God onderwezen worden,” en voegt eraan toe: “Ieder die van de Vader gehoord heeft en van Hem geleerd heeft, komt tot Mij.”

Spreuken 1:8-9

“Luister, mijn zoon, naar de vermaning van je vader en verwerp het onderricht van je moeder niet. Ze zijn een sieraad voor je hoofd en een ketting om je hals.”

Reflectie: De openingstoespraak van Spreuken noemt beide ouders als leraren, de instructie van de vader en het onderwijs van de moeder zij aan zij. De instructie wordt afgebeeld als iets dat men draagt, een krans op het hoofd en een ketting om de nek. Het volgende vers wendt zich direct tot een waarschuwing tegen het aansluiten bij zondaars die de zoon verleiden.

Spreuken 22:6

“Oefen een jongen in overeenstemming met zijn weg, ook als hij oud geworden is, zal hij daar niet van afwijken.”

Reflectie: Het Hebreeuwse werkwoord achter “beginnen” is chanak, wat Strong vertaalt als trainen, toewijden of inwijden; Deuteronomium 20:5 gebruikt het voor een nieuw huis waar nog niemand in is gaan wonen. De oudere vertaling, “Train een kind op de weg die het moet gaan,” is waar de uitdrukking het opvoeden van een kind vandaan komt.

Efeziërs 6:4

“Vaders, maak uw kinderen niet verbitterd, maar voed hen op in de onderwijzing en de vermaning van de Heere.”

Reflectie: Paulus heeft kinderen net verteld hun ouders te gehoorzamen en het gebod geciteerd om vader en moeder te eren (6:1-3). De instructie aan vaders heeft dan twee delen: iets wat ze niet moeten doen, hun kinderen tergen, en iets wat ze wel moeten doen, hen opvoeden in de tucht en vermaning van de Heer. De parallel in Kolossenzen 3:21 geeft de reden voor het eerste deel: “Vaders, verbitter uw kinderen niet, anders zullen zij ontmoedigd raken.”

Spreuken 13:24

"Wie de roede spaart, haat zijn kinderen, maar wie van zijn kinderen houdt, is zorgvuldig in het tuchtigen van hen."

Reflectie: Het spreekwoord plaatst twee ouders naast elkaar en draait de verwachte labels om: degene die de roede spaart, haat het kind, en degene die tuchtigt, is degene die liefheeft. Spreuken 3:12 legt hetzelfde verband tussen liefde en tucht over de Heer, die tuchtigt “zoals een vader de zoon in wie hij behagen schept.”

Spreuken 29:17

“Tuchtig je zoon, dan zal hij je rust geven en je vreugde schenken.”

Reflectie: Twee verzen eerder beschrijft Spreuken 29:15 het tegenovergestelde geval: “een kind dat aan zichzelf wordt overgelaten, brengt zijn moeder te schande.” Dit vers kijkt naar het resultaat voor de ouder, vrede en vreugde.

Hebreeën 12:11

“Elke tuchtiging lijkt op het moment zelf niet vreugdevol, maar pijnlijk. Later echter brengt het een vrucht van gerechtigheid en vrede voort voor hen die erdoor getraind zijn.”

Reflectie: De schrijver heeft Spreuken 3:11-12 geciteerd, “de Heer tuchtigt wie Hij liefheeft,” en God vergeleken met menselijke vaders die “ons voor een korte tijd tuchtigden zoals zij het beste achtten” (12:10). Het onderwerp is Gods tuchtiging van gelovigen, maar het argument berust op hoe een vader een kind traint. Het vers geeft toe dat de tuchtiging op dat moment pijn doet en plaatst de oogst later, voor “hen die erdoor geoefend zijn”.

Matteüs 19:14

“Jezus zei: ‘Laat de kinderen tot mij komen en verhinder hen niet, want voor zulken is het koninkrijk van de hemel.’”

Reflectie: Mensen brachten kinderen zodat Jezus zijn handen op hen zou leggen en voor hen zou bidden, en de discipelen berispten hen (19:13). Jezus overrulet de discipelen en legt vervolgens zijn handen op de kinderen voordat hij vertrekt (19:15). Lucas' verslag zegt dat de mensen baby's brachten (Lucas 18:15) en voegt eraan toe dat iedereen die het koninkrijk niet ontvangt “als een klein kind, er nooit in zal binnengaan” (18:17).

Marcus 9:37

“Wie een van deze kinderen ontvangt in Mijn Naam, die ontvangt Mij; en wie Mij ontvangt, die ontvangt niet Mij, maar Hem Die Mij gezonden heeft.”

Reflectie: De discipelen hadden onderweg gediscussieerd over wie van hen de grootste was (9:34). Jezus antwoordt door een kind in hun midden te plaatsen en het kind in zijn armen te nemen. Een kind in zijn naam verwelkomen is Jezus verwelkomen, en hem verwelkomen is de Vader verwelkomen die hem gezonden heeft. Matteüs 18:5 legt de eerste helft van de uitspraak vast.