22 Bijbelverzen over woede

Psalm 4:4

“Wees toornig, maar zondig niet; overweeg in uw eigen hart op uw bed, en wees stil. Sela”

Reflectie: David spreekt tot de “mannen” die, in vers 2, zijn eer in schande veranderen en “ijdelheid liefhebben en leugens zoeken.” De regel staat de woede toe en verbindt er voorwaarden aan: geen zonde, een nacht van bezinning op het bed, stilte, en dan, in vers 5, “offer rechtvaardige offers en vertrouw op de Heere.” Efeziërs 4:26 herhaalt de openingswoorden.

Efeziërs 4:26-27

“Wees boos, maar zondig niet; laat de zon niet ondergaan over uw toorn, en geef de duivel geen kans.”

Reflectie: Paulus herhaalt Psalm 4:5 in een lijst met gewoonten voor mensen die “de leugen hebben afgelegd” en de waarheid spreken met hun naasten (vers 25). Hij voegt er een tijdslimiet aan toe, zonsondergang, en een tweede gebod daarnaast: “geef de duivel geen plaats.” Vijf verzen later vertelt hetzelfde hoofdstuk de lezers om “bitterheid, woede en toorn” af te leggen en elkaar te vergeven “zoals God in Christus u vergeven heeft” (4:31-32).

Mark 3:5

“En Hij keek hen met toorn aan, bedroefd over hun verharde hart, en zei tegen de man: ‘Steek uw hand uit.’ Hij stak hem uit, en zijn hand werd hersteld.”

Reflectie: Op een sabbat in een synagoge keken de Farizeeën (genoemd in vers 6) toe of Jezus een man met een verschrompelde hand zou genezen, “opdat zij Hem zouden kunnen beschuldigen.” Toen Hij vroeg of het op de sabbat geoorloofd was om goed of kwaad te doen, zwegen zij. Marcus noteert de woede samen met verdriet “over hun verharde hart,” en wat Jezus daarna deed, was de man genezen.

Mattheüs 5:22

“Maar Ik zeg u dat ieder die toornig is op zijn broeder, schuldig zal zijn aan het oordeel; wie zijn broeder uitscheldt, zal schuldig zijn aan de raad; en wie zegt: ‘Dwaas!’, zal schuldig zijn aan het helse vuur.”

Reflectie: In de Bergrede plaatst Jezus dit naast het oude gebod “U zult niet moorden” (vers 21) en geeft Hij woede tegenover een broeder het gevolg dat het gezegde aan moord verbond: strafbaarheid voor het gerecht. Beledigingen zijn verbonden aan de raad en aan “het helse vuur.” De volgende twee verzen vertellen een aanbidder die zich een grief van een broeder herinnert om de gave bij het altaar achter te laten en “zich eerst te verzoenen.” De King James Version leest “zonder reden toornig op zijn broeder”; de HSV heeft die woorden niet.

Galaten 5:19-21

“De werken van het vlees zijn openbaar, namelijk: overspel, hoererij, onreinheid, losbandigheid, afgoderij, toverij, vijandschappen, ruzie, afgunst, woede-uitbarstingen, egoïsme, onenigheid, afscheidingen, jaloersheid, moord, dronkenschap, zwelgpartijen, en dergelijke. Ik waarschuw u, zoals ik u al eerder gewaarschuwd heb, dat wie zulke dingen doen, het Koninkrijk van God niet zullen beërven.”

Reflectie: “Woede-uitbarstingen” staat in Paulus’ lijst van de werken van het vlees naast vijandschap, twist, jaloezie, rivaliteit, onenigheid en verdeeldheid, zonden begaan tegen andere mensen. De lijst eindigt met de waarschuwing dat “wie zulke dingen doen, het koninkrijk van God niet zullen beërven.” De vrucht van de Geest die daarna wordt genoemd, omvat geduld, zachtmoedigheid en zelfbeheersing (verzen 22-23).

Kolossenzen 3:8

“Maar nu moet u ze allemaal afleggen: woede, toorn, kwaadaardigheid, laster en obscene taal uit uw mond.”

Reflectie: Vers 6 zegt dat “de toorn van God komt” vanwege seksuele immoraliteit, hebzucht en de rest; vers 8 vertelt gelovigen vervolgens om hun eigen woede en toorn af te leggen. De lijst eindigt met zonden van de mond, laster en “schandelijke taal uit uw mond,” en vers 9 voegt eraan toe: “Lieg niet tegen elkaar.” Paulus beschrijft de verandering als het afleggen van de oude mens en het aandoen van de nieuwe (3:9-10).

Titus 1:7

“Want een opziener moet, als beheerder van Gods huis, onberispelijk zijn. Hij mag niet eigenzinnig zijn, niet driftig, geen drinker, geen vechtersbaas en niet uit op oneerlijke winst.”

Reflectie: Paulus liet Titus achter op Kreta om in elke stad oudsten aan te stellen (1:5), en dit vers maakt deel uit van de norm voor hen. “Opvliegend” staat tussen “arrogant” en “een dronkaard,” en de lijst die volgt vraagt om een man die “beheerst” en “gedisciplineerd” is (1:8). Een opvliegend karakter sluit een man uit van het ambt.

Jakobus 1:19-20

“Weet dit, mijn geliefde broeders: laat ieder mens snel zijn om te horen, traag om te spreken, traag om toornig te worden; want de toorn van een mens brengt de gerechtigheid van God niet voort.”

Reflectie: Jakobus zet drie instructies op een rij: snel om te horen, traag om te spreken, traag tot toorn. De reden die hij geeft is dat menselijke toorn “de gerechtigheid van God niet teweegbrengt.” Vers 21 vertelt dezelfde lezers om “met zachtmoedigheid het ingeplante woord te ontvangen.”

Spreuken 14:29

“Wie traag is tot toorn, heeft groot inzicht, maar wie ongeduldig is, verheft dwaasheid.”

Reflectie: Spreuken plaatst temperament onder de kenmerken van wijsheid en dwaasheid. Een traag temperament is het bewijs van “groot inzicht”; een overhaast temperament “verhoogt de dwaasheid.” Spreuken 15:18, 16:32 en 19:11 prijzen ook het traag zijn tot toorn.

Spreuken 16:32

“Wie langzaam is tot toorn is beter dan een machtige, en wie zijn geest beheerst dan wie een stad inneemt.”

Reflectie: De vergelijking is met soldaten: iemand die traag is tot toorn is beter dan “de machtige,” en wie zijn eigen geest beheerst is beter dan een veroveraar die “een stad inneemt.” Spreuken 25:28 gebruikt het omgekeerde beeld voor een man zonder Zelfbeheersing: “een stad die opengebroken is en zonder muren is achtergelaten.”

Spreuken 19:11

“Wie verstandig is, is traag tot toorn, en het is zijn eer een overtreding te vergeven.”

Reflectie: Twee dingen worden hier toegeschreven aan goed verstand: traagheid tot toorn en de bereidheid om een overtreding te vergeven. De tweede helft noemt het vergeven van een overtreding iemands “eer.”

Spreuken 29:11

“Een dwaas geeft zijn geest de vrije loop, maar een wijze houdt hem in bedwang.”

Reflectie: Het vers gebruikt het woord woede niet. Het stelt een dwaas die “al zijn geest de vrije loop laat” tegenover een wijze die “hem stil inhoudt,” en Spreuken 16:32 gebruikt hetzelfde woord, geest, voor wat de persoon die traag is tot toorn beheerst.

Prediker 7:9

“Wees niet snel in uw geest om toornig te worden, want toorn rust in het hart van dwazen.”

Reflectie: De waarschuwing van de Prediker volgt op een vergelijking in vers 8: “de geduldige van geest is beter dan de hoogmoedige van geest.” Zijn zorg is snelheid, “snel in uw geest om toornig te worden.” Het werkwoord “rusten” beschrijft woede die zich nestelt in het hart van een dwaas en daar blijft.

Spreuken 15:1

“Een zacht antwoord keert de grimmigheid af, maar een krenkend woord wekt de toorn op.”

Reflectie: Het spreekwoord gaat over het antwoord dat aan iemand wordt gegeven. Een zacht antwoord “keert de toorn af,” en een hard woord “wekt toorn op”: hetzelfde moment in een gesprek kan een ruzie beëindigen of er een beginnen.

Spreuken 15:18

“Een driftig man verwekt twist, maar wie traag is tot toorn, stilt de strijd.”

Reflectie: Verderop in hetzelfde hoofdstuk verschuift het contrast van woorden naar mensen. De opvliegende man stookt ruzie, en degene die traag is tot toorn “stilt twist”, waarmee hij een reeds gaande zijnde ruzie beslecht.

Spreuken 30:33

“Want het persen van melk brengt boter voort, het persen van de neus brengt bloed voort, en het persen van toorn brengt twist voort.”

Reflectie: Het laatste vers van Spreuken 30 gebruikt drie beelden van persen: melk tot wrongel, een neus tot bloed, toorn tot twist. Vers 32 geeft het advies dat daarbij hoort: iedereen die dwaas is geweest, zichzelf heeft verheven of “kwaad heeft bedacht”, moet “de hand op de mond leggen”.

Spreuken 22:24-25

“Ga niet om met een driftig man en ga niet met een toornig man, opdat u zijn wegen niet leert en uzelf in een strik verstrikt.”

Reflectie: De waarschuwing gaat over gezelschap. Toorn wordt gepresenteerd als iets dat men leert: tijd doorbrengen met “een toornig man” leert je zijn wegen, en het resultaat is een valstrik voor degene die ze leert.

Leviticus 19:17-18

“U zult uw broeder in uw hart niet haten, maar u zult uw naaste openlijk terechtwijzen, opdat u om hem geen zonde op u laadt. U zult geen wraak nemen en geen wrok koesteren tegen de kinderen van uw volk, maar u zult uw naaste liefhebben als uzelf: Ik ben de HEERE.”

Reflectie: De wet zet twee manieren uiteen om te reageren op het onrecht van een naaste. Hem in het hart haten, wraak nemen en wrok koesteren is verboden; hem openlijk terechtwijzen is geboden. Het gedeelte eindigt met “u zult uw naaste liefhebben als uzelf”, het gebod dat Jezus noemt als het tweede na het liefhebben van God (Mattheüs 22:39).

Psalm 37:8

“Laat af van toorn en verlaat de grimmigheid! Wees niet verhit; het leidt alleen tot kwaad.”

Reflectie: Davids psalm opent met “Wees niet verbolgen over de kwaaddoeners” (37:1), en de toorn in vers 8 is toorn over kwaaddoeners die voorspoedig zijn. Hij geeft twee redenen om het los te laten: verbolgenheid “leidt slechts tot kwaad”, en in vers 9: “de kwaaddoeners zullen worden uitgeroeid, maar wie de HEERE verwachten, die zullen de aarde bezitten.”

Romeinen 12:19

“Geliefden, wreek uzelf niet, maar laat ruimte voor de toorn van God, want er staat geschreven: ‘Mij komt de wraak toe, Ik zal het vergelden, zegt de Heere.’”

Reflectie: Paulus vertelt degenen die onrecht is aangedaan om de zaak “aan de toorn van God” over te laten, en onderbouwt dit met Deuteronomium 32:35: “Mij komt de wraak toe.” Het volgende vers citeert Spreuken 25:21-22 over het voeden van een hongerige vijand, en het hoofdstuk sluit af met “overwin het kwade door het goede” (12:21).

1 Petrus 2:23

“Toen Hij uitgescholden werd, schold Hij niet terug; toen Hij leed, dreigde Hij niet, maar bleef Hij Zich toevertrouwen aan Hem Die rechtvaardig oordeelt.”

Reflectie: Petrus schrijft aan dienaren die lijden onder onrechtvaardige meesters (2:18-20), en hij houdt Christus voor als hun voorbeeld (2:21). Toen Christus uitgescholden werd, schold Hij niet terug en dreigde Hij niet; Hij bleef “Zichzelf overgeven aan Hem Die rechtvaardig oordeelt”.

Jonah 4:4

“En de HEERE zei: ‘Doe je er goed aan toornig te zijn?’”

Reflectie: Jona is boos omdat God Ninevé spaarde toen de mensen zich van hun slechte weg bekeerden (3:10). Hij bidt met Gods eigen beschrijving van Zichzelf, “genadig” en “barmhartig, geduldig” (traag tot toorn), en vraagt om te sterven (4:2-3). God antwoordt met deze vraag, stelt deze opnieuw over de plant (4:9), en het boek eindigt met een verdere vraag van God over Zijn medelijden met Ninevé (4:11).