24 Bijbelverzen over sterven

Genesis 3:19

“Door het zweet van uw voorhoofd zult u brood eten, totdat u terugkeert naar de aardbodem, want daaruit bent u genomen; want stof bent u en tot stof zult u terugkeren.”

Reflectie: God spreekt tot Adam nadat Adam en Eva van de boom hebben gegeten die God had verboden. De waarschuwing in Genesis 2:17 was “want op de dag dat u daarvan eet, zult u zeker sterven”; hier wordt het vonnis uitgesproken als werken door het zweet van het voorhoofd tot een terugkeer naar de grond waaruit Adam was genomen. Psalm 90:3 herhaalt de woorden: “Keer terug, mensenkinderen.” Paulus herleidt de dood ook tot Adam: “in Adam sterven allen” (1 Korintiërs 15:22).

Job 14:1-2

“De mens, uit een vrouw geboren, is kort van dagen en verzadigd van onrust. Hij komt op als een bloem en wordt afgesneden; hij vlucht weg als een schaduw en houdt geen stand.”

Reflectie: Job spreekt deze regels uit in een van zijn antwoorden aan zijn vrienden. Een paar verzen later vergelijkt hij een mens met een boom, die “weer uitloopt” wanneer hij wordt omgehakt, terwijl “een man sterft en ligt daar; hij blaast de adem uit en waar is hij?” (14:7-10). In vers 14 vraagt hij: “Als een man sterft, zal hij weer leven?” en zegt hij dat hij zal wachten tot zijn verandering komt.

Psalm 39:4-5

“Toon mij, HEER, het einde van mijn leven, hoe kort de maat van mijn dagen is; laat mij weten hoe vergankelijk ik ben. U hebt mijn dagen een handbreedte gegeven; mijn levensduur is als niets voor U. Ieder mens is slechts een ademtocht, zelfs wie zich veilig waant.”

Reflectie: De psalmist zweeg eerst in aanwezigheid van de goddelozen totdat “mijn smart werd aangewakkerd” (verzen 1-3). Wanneer hij spreekt, vraagt hij God om hem het einde van zijn leven te tonen en hoe vluchtig het is. Vers 6 gaat verder met mensen die “rondrennen, rijkdom verzamelen zonder te weten voor wie het uiteindelijk zal zijn.”

Psalm 90:12

“Leer ons zo onze dagen tellen dat wij een wijs hart verkrijgen.”

Reflectie: De psalm plaatst God, die “van eeuwigheid tot eeuwigheid” is, naast mensen die Hij “terugkeert tot stof” (verzen 2-3). Vers 10 stelt een leven op zeventig jaar, “of tachtig jaar, als men zeer sterk is,” en voegt eraan toe dat de jaren “snel voorbijgaan en wij vliegen heen.” Het verzoek in vers 12 is gericht aan God: om die dagen zo te tellen dat wij een wijs hart verkrijgen.

Jakobus 4:14

“Waarom, u weet niet eens wat er morgen zal gebeuren. Wat is uw leven? U bent een damp die voor een korte tijd verschijnt en dan verdwijnt.”

Reflectie: Jakobus spreekt handelaren aan die zeggen dat ze naar een stad zullen gaan, “daar een jaar doorbrengen, handel drijven en winst maken” (vers 13). Hij noemt hun leven een damp, en vers 15 geeft aan wat ze in plaats daarvan zouden moeten zeggen: “Als de Heere wil, zullen wij leven en dit of dat doen.” De waarschuwing is gericht op plannen die worden gemaakt alsof morgen zeker is.

Prediker 3:1-2

"Voor alles is er een vastgestelde tijd, en een tijd voor elk voornemen onder de hemel: een tijd om geboren te worden en een tijd om te sterven, een tijd om te planten en een tijd om het geplante uit te trekken."

Reflectie: De lijst met tijden van de Prediker opent met geboorte en dood voordat deze overgaat naar planten en ontwortelen. Vers 11 komt terug op dezelfde gedachte: God “heeft alles op zijn tijd mooi gemaakt” en “de eeuwigheid in hun hart gelegd,” maar “zonder dat de mens het werk dat God gedaan heeft, van het begin tot het einde kan doorgronden.”

Hebreeën 9:27

“En zoals het de mensen beschikt is dat zij eenmaal moeten sterven en dat daarna het oordeel volgt…”

Reflectie: De zin loopt door in vers 28: “zo is ook Christus, eenmaal geofferd om de zonden van velen weg te dragen, voor de tweede maal zonder zonde verschenen aan hen die Hem verwachten tot zaligheid.” De vergelijking maakt het punt duidelijk. Ieder mens sterft eenmaal en staat daarna voor het oordeel; Christus werd eenmaal geofferd en zal opnieuw verschijnen.

Psalm 23:4

“Al gaat mijn weg door een dal vol schaduw van de dood, ik vrees geen kwaad, want U bent bij mij; Uw stok en Uw staf, die vertroosten mij.”

Reflectie: De Statenvertaling leest hier “het dal van de schaduw van de dood.” De psalmist zegt niet dat hij het dal vermijdt; hij wandelt erdoorheen en vreest geen kwaad “want U bent met mij.” Bij dit vers verandert de psalm van spreken over de Heere (“Hij leidt mij”) naar spreken tot Hem.

Psalm 116:15

“Kostbaar is in de ogen van de HEERE de dood van Zijn gunstelingen.”

Reflectie: De psalm dankt voor een redding: “De banden van de dood hadden mij omvangen” (vers 3), en “U, Heere, hebt mijn ziel gered van de dood” (vers 8). Na het beloven zijn geloften na te komen “in de tegenwoordigheid van al Zijn volk” (vers 14), zegt dezelfde spreker dat de dood van de trouwe dienaren van de Heere kostbaar is in Zijn ogen.

Filippenzen 1:21-23

“Want voor mij is het leven Christus en het sterven winst. Maar als ik in het vlees moet blijven leven, betekent dit voor mij vruchtbaar werk. Wat zal ik kiezen? Ik weet het niet! Ik word van twee kanten getrokken: ik verlang ernaar heen te gaan en met Christus te zijn, wat verreweg het beste is.”

Reflectie: Paulus schrijft “in ketenen voor Christus” (vers 13) en hoopt dat Christus in zijn lichaam grootgemaakt zal worden “hetzij door het leven, hetzij door de dood” (vers 20). Hij weegt beide af: leven betekent vruchtbare arbeid, en heengaan om bij Christus te zijn is “verreweg het beste.” Vers 24 beslist het voor het heden: “het is noodzakelijker voor u dat ik in het vlees blijf.”

2 Korintiërs 5:8

“Wij zijn vol goede moed en zouden liever ons lichaam verlaten om bij de Heer te gaan wonen.”

Reflectie: Vers 6 zegt dat “wij, zolang wij in het lichaam inwonen, uitwonend zijn van de Heere,” en vers 7 voegt eraan toe: “Want wij wandelen door geloof, niet door aanschouwen.” In vers 8 weegt Paulus het inwonen in het lichaam af tegen het uitwonend zijn van het lichaam en bij de Heere zijn, en verkiest het tweede. Vers 9 maakt het behagen van de Heere het doel in beide gevallen, “hetzij wij inwoner, hetzij wij uitwoner zijn,” en vers 10 voegt eraan toe dat “wij allen openbaar moeten worden voor de rechterstoel van Christus.”

2 Timoteüs 4:7-8

“Ik heb de goede strijd gestreden, ik heb de loop beëindigd, ik heb het geloof behouden. Voorts is voor mij weggelegd de kroon van de rechtvaardigheid, die de Heere, de rechtvaardige Rechter, mij op die dag geven zal—en niet alleen mij, maar ook allen die Zijn verschijning hebben liefgehad.”

Reflectie: Vers 6 geeft de setting: “Want ik word al als een plengoffer uitgegoten en de tijd van mijn heengaan is nabij.” Paulus beschrijft zijn leven aan Timoteüs als een gestreden strijd en een volbrachte loop. De kroon die hij verwacht is niet alleen voor hem; het is ook voor “allen die Zijn verschijning hebben liefgehad.”

Lucas 23:43

“Jezus antwoordde hem: ‘Voorwaar, ik zeg u, heden zult u met mij in het paradijs zijn.’”

Reflectie: Een van de twee misdadigers die naast Jezus hangen, bestraft de ander, geeft toe “wij ontvangen wat wij met onze daden verdiend hebben,” en vraagt: “Jezus, gedenk mij, wanneer U in Uw koninkrijk gekomen bent.” Hij vraagt om herinnerd te worden bij een toekomstige komst. Jezus antwoordt met “heden.”

Romans 14:8

“Want als wij leven, wij leven voor de Heer; en als wij sterven, wij sterven voor de Heer. Dus, of wij nu leven of sterven, wij behoren de Heer toe.”

Reflectie: Vers 7 stelt dezelfde gedachte andersom: “Want niemand van ons leeft voor zichzelf en niemand sterft voor zichzelf.” Vers 9 geeft de reden waarom zowel leven als sterven aan de Heere toebehoren: “Want hiertoe is Christus ook gestorven en opgestaan en weer levend geworden, opdat Hij zowel over doden als levenden zou heersen.”

Job 19:25-27

“Ik weet dat mijn Verlosser leeft, en dat hij ten slotte op de aarde zal staan. En nadat mijn huid is vernietigd, zal ik in mijn vlees God zien; ikzelf zal hem zien met mijn eigen ogen—ik, en niet een ander. Hoe verlangt mijn hart in mij!”

Reflectie: Job zegt dit tegen vrienden aan wie hij vraagt: “Waarom vervolgen jullie mij zoals God dat doet?” (vers 22). Hij wenst eerst dat zijn woorden “voor eeuwig in een rots gebeiteld” waren (vers 24), en zegt dan dat zijn Verlosser leeft en “als laatste” op de aarde zal staan. Nadat zijn huid is vernietigd, zegt Job, zal hij God zien “in mijn vlees” en “met mijn eigen ogen—ik, en niet een ander.” De tekst zegt niet of het vernietigen van zijn huid zijn dood betekent. Het Book of Common Prayer’s Order for the Burial of the Dead plaatst deze verzen tussen de openingszinnen, direct na Johannes 11:25-26.

Jesaja 25:8

“Hij zal de dood voor eeuwig verslinden. De Heere HEERE zal de tranen van alle gezichten afwissen, en Hij zal de smaad van Zijn volk van heel de aarde wegnemen. De HEERE heeft gesproken.”

Reflectie: Het vers hoort bij een feestmaal dat de Heere van de legermachten op Zijn berg zal bereiden “voor alle volken” (vers 6), waar Hij ook “de sluier die alle volken omsluiert” zal vernietigen (vers 7). Paulus citeert de eerste regel in 1 Korintiërs 15:54 als “De dood is verslonden tot overwinning,” en Openbaring 21:4 herhaalt de belofte over tranen. Vers 9 geeft aan wat de mensen op die dag zullen zeggen: “Zie, dit is onze God; wij hebben op Hem gewacht, en Hij heeft ons verlost.”

Isaiah 57:1-2

“De rechtvaardige komt om, en niemand neemt het ter harte; vromen worden weggerukt, en niemand begrijpt dat de rechtvaardige wordt weggerukt voor het onheil. Wie op de rechte weg gaat, komt in vrede; zij vinden rust op hun slaapplaats.”

Reflectie: De profeet stelt twee zaken tegenover elkaar: de rechtvaardigen sterven en niemand trekt het zich aan, en niemand begrijpt dat zij worden weggenomen “om voor het kwaad gespaard te blijven.” Vers 2 zegt dat degenen die oprecht wandelen “ingaan in vrede” en “rust vinden in hun dood.” Vers 3 richt zich vervolgens tot degenen die de profeet “kinderen van een tovenares” en “nageslacht van overspeligen en hoeren” noemt.

Johannes 11:25-26

“Jezus zei tegen haar: ‘Ik ben de opstanding en het leven. Wie in mij gelooft, zal leven, ook al sterft hij; en ieder die leeft en in mij gelooft, zal nooit sterven. Geloof je dit?’”

Reflectie: Martha ontmoet Jezus nadat haar broer Lazarus al vier dagen in het graf ligt (vers 39). Zij gelooft al dat hij “zal opstaan bij de opstanding op de laatste dag” (vers 24), en Jezus beantwoordt dat geloof met een uitspraak over zichzelf. Kort daarna roept hij: “Lazarus, kom naar buiten!” en de dode man loopt naar buiten, nog steeds gewikkeld in grafdoeken (verzen 43-44).

Johannes 14:1-3

“Laat uw hart niet in beroering raken. U gelooft in God, geloof ook in Mij. In het huis van Mijn Vader zijn veel woningen; als dat niet zo was, zou Ik het u gezegd hebben. Ik ga heen om een plaats voor u gereed te maken. En als Ik heengegaan ben en plaats voor u gereedgemaakt heb, kom Ik terug en zal u tot Mij nemen, opdat ook u zult zijn waar Ik ben.”

Reflectie: Jezus spreekt tot zijn discipelen over zijn eigen heengaan. Hij belooft een plaats te bereiden en voor hen terug te komen, “opdat ook jullie mogen zijn waar ik ben.” Wanneer Thomas zegt dat zij de weg niet kennen, antwoordt Jezus: “Ik ben de weg en de waarheid en het leven” (vers 6).

Romeinen 8:38-39

“Want ik ben ervan overtuigd dat noch dood, noch leven, noch engelen, noch machten, noch krachten, noch tegenwoordige, noch toekomstige dingen, noch hoogte, noch diepte, noch enig ander schepsel ons zal kunnen scheiden van de liefde van God in Christus Jezus, onze Heere.”

Reflectie: De dood staat bovenaan in Paulus' lijst. Vlak daarvoor vraagt hij: “Wie zal ons scheiden van de liefde van Christus?” en noemt gevaren waaronder het zwaard (vers 35), waarna hij de Schrift citeert: “Om uwentwil worden wij de hele dag gedood” (vers 36). Noch de dood, noch iets anders in de schepping, zegt hij, kan gelovigen scheiden van de liefde van God in Christus.

1 Tessalonicenzen 4:13-14

“Broeders, ik wil niet dat u onwetend bent over hen die ontslapen zijn, opdat u niet bedroefd bent zoals de anderen, die geen hoop hebben. Want als wij geloven dat Jezus gestorven en opgestaan is, zal ook God hen die in Jezus ontslapen zijn, met Hem terugbrengen.”

Reflectie: Paulus schrijft over gelovigen die gestorven zijn, “degenen die ontslapen zijn in de dood.” Hij zegt de kerk niet dat ze niet mag rouwen; hij zegt dat ze niet moet rouwen “zoals de rest van de mensheid, die geen hoop heeft.” De verzen die volgen beschrijven hoe “de doden in Christus” eerst opstaan wanneer de Heer komt (vers 16), en eindigen met: “Troost elkaar daarom met deze woorden” (vers 18).

1 Corinthians 15:54-57

“Wanneer het vergankelijke met het onvergankelijke bekleed is en het sterfelijke met onsterfelijkheid, dan zal het woord dat geschreven staat in vervulling gaan: ‘De dood is verslonden en overwonnen.’ ‘Dood, waar is je overwinning? Dood, waar is je prikkel?’ De prikkel van de dood is de zonde, en de kracht van de zonde is de wet. Maar God zij dank, die ons de overwinning geeft door onze Heer Jezus Christus.”

Reflectie: Deze verzen sluiten Paulus' hoofdstuk over de opstanding van de doden af. Vlak daarvoor zegt hij: “Wij zullen niet allen ontslapen, maar wij zullen allen veranderd worden” (vers 51). De spot “Dood, waar is je prikkel?” wordt gevolgd door een uitleg: “De prikkel van de dood is de zonde, en de kracht van de zonde is de wet,” en het hoofdstuk eindigt door de Korinthiërs te vertellen dat hun “inspanning in de Heer niet tevergeefs is” (vers 58).

2 Korintiërs 5:1

“Want wij weten dat, als onze aardse tent waarin wij wonen wordt afgebroken, wij een gebouw van God hebben, een eeuwig huis in de hemel, niet met mensenhanden gebouwd.”

Reflectie: Paulus stelt het lichaam, “de aardse tent waarin wij wonen,” tegenover een huis van God dat eeuwig is en “niet met mensenhanden gebouwd.” Hij wenst niet “ontkleed” te worden, maar bekleed met die hemelse woning, “opdat het sterfelijke verslonden wordt door het leven” (vers 4), en hij noemt de Geest Gods “onderpand, als garantie voor wat komen gaat” (vers 5).

Openbaring 21:4

“‘Hij zal elke traan uit hun ogen wissen. Er zal geen dood meer zijn, geen rouw, geen geklaag en geen pijn, want de oude orde der dingen is voorbijgegaan.’”

Reflectie: Johannes hoort deze woorden vanaf de troon nadat hij “een nieuwe hemel en een nieuwe aarde” ziet (vers 1). De belofte volgt op de aankondiging dat “God zelf bij hen zal zijn en hun God zal zijn” (vers 3). De dood wordt samen met rouw, geween en pijn genoemd als onderdeel van “de oude orde der dingen,” en Openbaring 20:14 heeft al gezegd dat de dood en het dodenrijk in de poel van vuur werden geworpen.