Denominaties vergeleken150 artikelen

Avondmaalswijn of druivensap, ongezuurd of gezuurd brood



  • Wijn is de oudere praktijk bij het Avondmaal: de Koptisch-Orthodoxe Kerk, de Church of England en de Lutheran Church–Missouri Synod vragen om wijn en niets anders, de Katholieke Kerk vraagt om wijn of, met toestemming van een bisschop, ongegist druivensap, en de Presbyterian Church in America voorziet de tafel van brood en wijn.
  • Druivensap kwam binnen via de methodisten, nadat Thomas Welch, een methodistische tandarts in Vineland, New Jersey, in 1869 een manier vond om het niet te laten gisten.
  • De United Methodist Church mag druivensap gebruiken, de Church of the Nazarene en de zevendedagsadventisten vereisen het, de PC(USA) biedt altijd een alcoholvrije beker naast eventuele wijn aan, en de Evangelical Lutheran Church in America staat een gemeente toe om sap op het altaar naast de wijn te plaatsen.
  • Jehovah's getuigen gebruiken gewone rode wijn en ongezuurd brood, en de heiligen der laatste dagen gebruiken brood en water.
  • Katholieken van de Latijnse Kerk gebruiken ongezuurd brood en de oosters-orthodoxen en kopten bakken het hunne met gist, en in 1439 accepteerde het Concilie van Florence beide.
  • De Church of England, de ELCA en de United Methodist Church staan beide soorten brood toe, en de evangeliën zelf laten in het midden welk soort Jezus brak.
  • De Katholieke Kerk, de Missouri Synod en de United Methodist Church maken allemaal ruimte voor mensen die geen wijn kunnen drinken of geen gewoon tarwebrood kunnen eten, dus het is de moeite waard om voor de dienst met de pastoor of priester te overleggen.
Denominaties vergelekenBekijk alle 150 artikelen in deze reeks

Wijn is de oudere praktijk aan de tafel van de Heer. De Koptisch-Orthodoxe Kerk, de Church of England en de Lutheran Church–Missouri Synod vragen om wijn en niets anders, de Katholieke Kerk vraagt om wijn of, met toestemming van een bisschop, ongegist druivensap, en de Presbyterian Church in America dekt een tafel die "voorzien is van brood en wijn". Druivensap kwam binnen via de methodisten, nadat Thomas Welch, een methodistische tandarts in Vineland, New Jersey, in 1869 een manier vond om het niet te laten gisten. De United Methodist Church mag het nog steeds gebruiken, de Church of the Nazarene en de zevendedagsadventisten vereisen het, de PC(USA) zet altijd een alcoholvrije beker naast eventuele wijn, en de Evangelical Lutheran Church in America gebruikt wijn maar staat een gemeente toe om ook druivensap op het altaar te plaatsen. Jehovah's getuigen gebruiken gewone rode wijn, en de heiligen der laatste dagen gebruiken water. Bij het brood liggen de grenzen elders: katholieken van de Latijnse Kerk ontvangen ongezuurd tarwebrood, oosters-orthodoxe en koptische christenen bakken het hunne met gist, adventisten en Jehovah's getuigen gebruiken brood zonder zuurdesem, en de Church of England, de ELCA en de United Methodist Church staan beide soorten toe.

Wij grijpen allemaal terug naar dezelfde tafel. Het was "de eerste dag van het feest van het ongezuurde brood" (Matteüs 26:17) toen Jezus brood nam en het brak, en toen hij de beker had doorgegeven, zei hij: "Ik zal vanaf nu niet meer drinken van deze vrucht van de wijnstok, tot op die dag dat ik die met jullie nieuw zal drinken in het koninkrijk van mijn Vader" (Matteüs 26:29). Hij sprak over de beker en over de vrucht van de wijnstok, en bijna elk argument over wat we aan zijn tafel drinken, komt terug op die woorden.

Kerk Brood en beker In eigen woorden
Katholiek (Latijnse Kerk) Ongezuurd tarwebrood; druivenwijn met een beetje water; mustum met toestemming van een bisschop Wijn "natuurlijk uit de vrucht van de wijnstok"
Oosters-Orthodox Gezuurd brood "Gezuurd brood is altijd gebruikt in de Oosterse Kerk"
Koptisch-Orthodox Gezuurd brood; gegiste wijn gemengd met water “Gebruikt gist om het brood te laten rijzen”
Luthers (Missouri-synode) Alleen brood en wijn; wijn met een laag alcoholpercentage toegestaan “Alleen brood en wijn dienen te worden gebruikt”
Lutheran (ELCA) Gerezen of ongedesemd brood; wijn, met sap toegestaan op het altaar “Het brood mag gerezen of ongedesemd zijn”
Anglicaans (Church of England) Gerezen of ongedesemd tarwebrood; gefermenteerde wijn “Het gefermenteerde sap van de druif”
Presbyterian (PCA) Bread and Wine “Voorzien van brood en wijn”
Presbyteriaans (PC(USA)) Alledaags brood; wijn als de kerkenraad daarvoor kiest, sap altijd aangeboden “Er moet een alcoholvrije optie worden geboden”
Verenigde Kerk van Christus Eén brood en één beker; sommige kerken bieden sap aan “Alcoholvrije en glutenvrije elementen”
Verenigde Methodist Beide soorten brood; druivensap toegestaan “Mag druivensap blijven gebruiken”
Kerk van de Nazarener Alleen druivensap “Alleen ongefermenteerde wijn”
Zevendedagsadventist Ongedesemd brood; druivensap “Alleen ongefermenteerd druivensap en ongedesemd brood”
Kerken van Christus Brood; druivensap Apologetics Press: “de beker met druivensap”
Discipelen van Christus Een brood; sap of wijn “Kleine bekertjes sap of wijn”
Baptistisch, Pinkstergemeente, Oneness Pentecostal Brood en de beker; de soort wordt niet benoemd Baptist Faith and Message: “de vrucht van de wijnstok”
Mennonieten en Amish Brood en beker; Dordrecht vermeldt wat Christus gebruikte en stelt geen regel Dordtse Belijdenis: “met brood en wijn”
Niet-confessioneel Geen gedeelde verklaring; elke kerk beslist zelf Geen gedeelde verklaring
Jehovah’s getuigen Ongedesemd brood; gewone rode wijn “Geen druivensap”
Heiligen der laatste dagen Brood en water “Brood en water”
Quakers, Leger des Heils Geen uiterlijk brood en beker Leger des Heils: “geen specifieke sacramenten in acht nemen”

Onze gratis tool, Vergelijk christelijke denominaties, plaatst willekeurig twee van de 23 kerken naast elkaar wat betreft het brood en de beker en 54 andere vragen.

We konden de eigen regel van de Wisconsin Synod of de Episcopal Church niet vinden, dus de lutherse en anglicaanse rijen hierboven spreken alleen voor de lichamen die ze noemen.

Gebruikte Jezus wijn of druivensap bij het Laatste Avondmaal?

Het avondmaal was een Pascha, gehouden op “de dag van de ongezuurde broden, waarop het pascha geslacht moest worden” (Lucas 22:7), dus de vraag is wat een Paschabeker bevatte, en de kerken beantwoorden dit vanuit dezelfde paar regels. Justinus de Martelaar, die de christelijke eredienst uitlegt aan keizer Antoninus Pius, zegt dat bij de eucharistie “er dan brood en een beker wijn vermengd met water naar de voorzitter van de broeders wordt gebracht,” en Paulus moest de Korinthiërs berispen omdat bij hun avondmaal “de een hongerig is en de ander dronken” (1 Korintiërs 11:21). Dus de Lutheran Church–Missouri Synod kan in één regel zeggen: “De elementen waarnaar in de Schrift wordt verwezen zijn zonder twijfel brood en wijn,” en Jehovah’s Getuigen zeggen dat Jezus “ongezuurd brood en rode wijn die overgebleven waren van de Paschamaaltijd” gebruikte.

Zevendedagsadventisten lezen dezelfde nacht door de Paschawet, die tegen Israël zei: “Zeven dagen zult gij ongezuurd brood eten; zelfs op de eerste dag zult gij het zuurdeeg uit uw huizen verwijderen” (Exodus 12:15). Hun kerkhandboek citeert Ellen White: “De Paschawijn, onaangetast door gisting, staat op tafel,” en redeneert dat “noch de wijn, noch het brood elementen van gisting bevatten.” De Assemblies of God merkt op dat Jezus niet het gebruikelijke Griekse woord voor wijn gebruikte, en in een standpuntbepaling uit 2016 staat dat “de uitdrukking ‘vrucht van de wijnstok’ consistent is met het verbod op gist of gisting tijdens de Paschaweek.”

Hoe is druivensap in het Avondmaal terechtgekomen?

Het kwam voort uit het Amerikaanse methodisme in de 19e eeuw, toen de geheelonthoudersbeweging mensen vroeg om drank volledig op te geven. In 1864 adviseerde de Algemene Conferentie van de Methodist Episcopal Church dat “het pure sap van de druif gebruikt zou worden bij de viering van het Heilig Avondmaal.” Rauw sap, zoals UMC.org het verwoordt, “gist op natuurlijke wijze tot wijn,” en dezelfde geschiedenis zegt: “De meeste kerken bleven echter simpelweg wijn gebruiken.” Vier jaar later werd Thomas Welch, een voormalige methodistische predikant wiens keel hem naar de tandheelkunde had gedreven, avondmaalsdiaken van de Methodist Episcopal-kerk in Vineland, New Jersey. “In 1869 perfectioneerde hij in zijn keuken een proces voor het pasteuriseren van sap en begon hij ‘Dr. Welch’s Unfermented Wine’ te verkopen aan kerken die de voorkeur gaven aan een alcoholvrij substituut voor het avondmaal.”

Welch gaf het bedrijf na vier jaar op, en zijn zoon Charles pakte het weer op en deelde gratis monsters uit. In 1880 bepaalde de Methodist Episcopal Church: “Laat niets anders dan het pure, ongegiste sap van de druif worden gebruikt bij het bedienen van het Heilig Avondmaal, waar dit uitvoerbaar is.” In 1916, zo meldt het tijdschrift Christian History, stelden methodisten druivensap verplicht, “en kort daarna deden vele andere protestanten dat ook.” Charles schreef in zijn testament waarom het was begonnen: “Ongegist druivensap werd in 1869 geboren uit een passie om God te dienen door Zijn kerk te helpen haar avondmaal ‘de vrucht van de wijnstok’ te geven.”

De United Methodist Church vertelt het verhaal nog steeds en zegt: “Vandaag de dag bevelen methodisten onthouding nog steeds aan, maar eisen dit niet, en kunnen ze druivensap blijven gebruiken bij het avondmaal uit pastorale zorg voor mensen die problemen met alcohol kunnen hebben.” De Church of the Nazarene maakt van sap de regel, en haar handboek uit 2023 zegt: “Alleen ongegiste wijn mag worden gebruikt in het sacrament van het Heilig Avondmaal.” Of een christen überhaupt mag drinken is een bredere vraag, die we behandelen in is alcohol drinken een zonde?

Welke kerken gebruiken alleen wijn?

Het Wetboek van Canoniek Recht van de Katholieke Kerk zegt dat “de wijn natuurlijk moet zijn van de vrucht van de wijnstok en niet bedorven,” met “een beetje water” erdoorheen gemengd (canon 924), dus de wet van de Kerk houdt vast aan de eigen woorden van de Heer, en een Vaticaanse brief uit 2017 voegt eraan toe: “Ook mogen om geen enkele reden andere dranken van welke aard dan ook worden toegelaten.” Het enige druivensap dat het toestaat is mustum, dat niet mag gisten, en dan alleen met toestemming van een bisschop. Katholieken geloven dat deze wijn het bloed van Christus wordt, zoals we uitleggen in wat transsubstantiatie betekent. De Koptisch-Orthodoxe Kerk gebruikt wijn “bestaande uit gegiste druiven” en mengt er ook water doorheen, omdat, zo zegt haar bisdom van de zuidelijke Verenigde Staten, “het mengen van wijn en water symbolisch is voor de zijde van Christus die bloed en water uitspoot toen hij aan het kruis werd doorstoken” (Johannes 19:34). Cyprianus van Carthago onderwees in de derde eeuw hetzelfde mengen: “water alleen kan niet worden geofferd, net zoals wijn alleen niet kan worden geofferd.”

De Lutheran Church–Missouri Synod vroeg haar gemeenten in 2001 en opnieuw in 2023 om alleen wijn te gebruiken, en het rapport van haar theologiecommissie van december 2025 prijst “de langdurige leer van de synode dat alleen brood en wijn in het Heilig Avondmaal moeten worden gebruikt,” omdat “het gebruik van een ander element dan wijn een vreemde praktijk is in de kerken van de Augsburgse Confessie en twijfel oproept of het sacrament wel of niet wordt aangeboden.” Het is mild voor de gemeenten die sap serveren, zeggende dat ze dit doen “om leden te helpen die lijden aan alcoholisme of anderen die medicijnen gebruiken die niet samen met alcohol mogen worden ingenomen,” en het prijst “de compassie en pastorale zorg die deze praktijken vertegenwoordigen.”

Nog drie kerken schrijven wijn in hun eigen regels, elk op hun eigen manier. Canon B 17 van de Church of England vraagt om “de wijn, het gegiste sap van de druif, goed en gezond.” Het Book of Church Order van de Presbyterian Church in America beeldt de predikant af aan een tafel “fatsoenlijk bedekt en voorzien van brood en wijn” (58-5). Jehovah’s Getuigen benoemen de wijn nauwkeuriger dan wie dan ook: “Wij gebruiken brood zonder gist of toegevoegde ingrediënten en pure rode wijn, geen druivensap of wijn die gezoet, versterkt of gekruid is,” zegt jw.org.

Welke kerken gebruiken druivensap?

Naast de United Methodists en de Nazareners staan de Zevendedagsadventisten, wiens kerkhandboek zegt dat “alleen ongegist druivensap en ongezuurd brood geschikt zijn voor gebruik in de avondmaalsdienst.” De Churches of Christ hebben geen centraal orgaan om een regel vast te stellen, maar Apologetics Press, een onderwijsbediening onder hen, beschrijft het avondmaal zoals zij het houden: “Wanneer christenen dat kleine stukje brood eten en de beker druivensap drinken, moeten we onthouden dat we dat om een zeer belangrijke reden doen.”

Welke kerken bieden zowel wijn als sap aan?

Verschillende kerken houden wijn aan tafel en maken ruimte voor sap ernaast, of laten de keuze aan elke gemeente, zodat niemand zonder de beker hoeft te zitten. De Presbyterian Church (U.S.A.) legt de keuze bij de kerkenraad en zegt dit in haar Book of Order: “De kerkenraad bepaalt of er wijn wordt gebruikt; een alcoholvrije optie moet worden verstrekt en duidelijk worden geïdentificeerd.” De Evangelical Lutheran Church in America zegt in Principe 44 van haar verklaring uit 1997, The Use of the Means of Grace, dat “deze kerk brood en wijn gebruikt bij de viering van het Heilig Avondmaal,” en voegt eraan toe dat “in bepaalde omstandigheden gemeenten kunnen besluiten om kleine hoeveelheden niet-tarwebrood of alcoholvrije wijn of druivensap op het altaar te plaatsen.” De United Church of Christ zegt dat “sommige kerken alcoholvrije en glutenvrije elementen aanbieden.” De Disciples of Christ spreken in een rapport aan hun Algemene Vergadering in 1991 over “kleine bekertjes sap of wijn” zonder tussen beide te kiezen.

Welke kerken stellen geen regels voor de beker?

Veel confessies houden vast aan Jezus’ eigen woorden, “de vrucht van de wijnstok” of simpelweg “de beker,” en gaan niet verder, dus laten ze de keuze voor wijn of sap aan de gemeente. De Baptist Faith and Message, de confessie van de Southern Baptist Convention, noemt het avondmaal “een symbolische daad van gehoorzaamheid waarbij leden van de kerk, door deelname aan het brood en de vrucht van de wijnstok, de dood van de Verlosser gedenken en Zijn wederkomst verwachten.” De Statement of Fundamental Truths van de Assemblies of God spreekt van “de elementen—brood en de vrucht van de wijnstok,” hoewel het genootschap “een eeuwenoude traditie van onthouding van alcohol” heeft. De United Pentecostal Church International, een pinksterlichaam, leert in haar geloofsartikelen dat Christus “het gebruik van letterlijk brood en de vrucht van de wijnstok” heeft ingesteld.

De confessies van de Amish en van de Mennonite Church USA spreken op dezelfde manier. De Dordrechtse Confessie van 1632, waar de Amish aan vasthouden, vertelt wat Christus deed, dat hij “het instelde met brood en wijn,” en stelt vandaag de dag geen regel voor de beker. De geloofsbelijdenis van de Mennonite Church USA zegt dat “de beker een teken is van het nieuwe verbond in zijn bloed,” zonder te zeggen wat erin zit. Niet-confessionele en evangelische kerken hebben geen gedeelde verklaring over de beker, dus beslist elke gemeente voor zichzelf.

Waarom gebruiken katholieken ongezuurd brood en de orthodoxen gezuurd brood?

Wat betreft het brood gaat de vraag terug naar een puzzel in de evangeliën. Matteüs, Marcus en Lucas plaatsen het avondmaal op “de eerste dag van de ongezuurde broden, wanneer zij het pascha slachtten” (Marcus 14:12). Johannes plaatst het “vóór het feest van het pascha” (Johannes 13:1), en de volgende ochtend bleven degenen die Jezus naar Pilatus hadden gebracht nog buiten het gerechtsgebouw “opdat zij het pascha zouden eten” (Johannes 18:28). Dus de oude Catholic Encyclopedia zegt duidelijk dat “het een betwiste vraag is of Christus gezuurd of ongezuurd brood gebruikte,” en het rapport van de Missouri Synod zegt dat “het vroegste bewijs aangeeft dat gewoon tafelbrood werd gebruikt.”

De Orthodox Church in America zegt dat “gezuurd brood altijd in de oosterse kerk is gebruikt,” terwijl “in het christelijke westen ongezuurd brood de norm was,” en het verschil werd een van de twisten in de jaren dat Rome en Constantinopel uit elkaar gingen. In 1053 schreef Leo, metropoliet van Ochrid in Bulgarije, een brief waarin hij klaagde over Latijnse gebruiken, “vooral vasten op zaterdag en het gebruik van azym (ongezuurd) brood voor de heilige eucharistie,” en op 16 juli 1054 legden de gezanten van de paus hun excommunicatiebul op het altaar van de Hagia Sophia, een verhaal dat we vertellen in hoe de orthodoxe en katholieke kerken verschillen en waarom ze splitsten. Toen bisschoppen van Oost en West elkaar ontmoetten in Florence, zei hun decreet van 6 juli 1439 dat “het lichaam van Christus waarlijk wordt bereid in zowel ongezuurd als gezuurd tarwebrood,” waarbij elke priester “het gebruik van zijn westerse of oosterse kerk” volgt.

Het Wetboek van Canoniek Recht geeft de katholieke reden als traditie: “Volgens de oude traditie van de Latijnse Kerk moet de priester ongezuurd brood gebruiken bij de eucharistische viering wanneer hij deze opdraagt” (canon 926). De Orthodox Church in America legt uit dat “er in het christelijke oosten geen zorg is voor het gebruik van het exacte type brood dat bij het Laatste Avondmaal werd gebruikt,” omdat “Christus ons leven als het ware ‘zuurt’.” De Kopten vinden het evangelie in het deeg zelf, en hun bisdom zegt dat “gist symbolisch is voor zonde (d.w.z. hypocrisie—het zuurdeeg van de Farizeeën),” en dat “bakken in een hete oven de gist doodt, symbolisch voor Christus die zonden in Zijn heilig lichaam wegneemt.” Alleen diakens en geestelijken mogen die ronde broden maken, en alle 150 psalmen worden gebeden terwijl ze worden gemaakt, in een bakkerij die de Kopten “Bethlehem” noemen, het Huis van Brood.

Moet Avondmaalsbrood ongezuurd zijn?

Zevendedagsadventisten en Jehovah’s Getuigen gebruiken beide brood zonder gist, omdat voor beiden gist spreekt van zonde, en het kerkhandboek van de adventisten citeert Ellen Whites woorden voor gisting: “het symbool van zonde en dood.” Jehovah’s Getuigen wijzen op Paulus’ woorden: “Zuivert dan de oude zuurdeeg, opdat gij een nieuw deeg moogt zijn, gelijk gij ongezuurd zijt. Want ook ons pascha is voor ons geslacht, namelijk Christus” (1 Korintiërs 5:7), en jw.org concludeert: “Dus kan alleen brood zonder gist en andere toevoegingen een passend symbool zijn voor Christus’ zondeloze lichaam.”

Andere christenen antwoorden dat gist in de Schrift niet altijd een beeld van zonde is, want Jezus zei ook: “Het koninkrijk der hemelen is gelijk aan een zuurdeeg, dat een vrouw nam en verborg in drie maten meel, totdat het geheel gezuurd was” (Matteüs 13:33). De Baptist Bulletin, het tijdschrift van de General Association of Regular Baptist Churches, merkt op dat “wij nergens in het Nieuwe Testament specifiek worden geboden om ongezuurd brood te gebruiken,” en het citeert Charles Spurgeon: “Waar geen verordening is, is geen verplichting; en wij zijn daarom vrij om het brood te gebruiken dat wij gewoonlijk eten.”

Sommige kerken staan simpelweg beide soorten toe. De Church of England vraagt om brood “ongeacht of het gezuurd of ongezuurd is,” en de ELCA zegt: “Het brood mag gezuurd of ongezuurd zijn.” De United Methodist Church geeft elke soort zijn eigen betekenis: “Ofwel gezuurd (als getuigenis van de opstanding) of ongezuurd (als getuigenis van de reinigende kracht van de Heilige Geest) kan worden gebruikt.” De PC(USA) vraagt alleen om brood “dat gebruikelijk is in de cultuur van de gemeente,” net zoals de Tweede Helvetische Confessie van 1566, een van de confessies in haar Book of Confessions, had gesproken van “brood en wijn, genomen uit dingen die gewoonlijk voor eten en drinken worden gebruikt.” Het Book of Order voegt eraan toe dat “het gebruik van één brood en één beker de eenheid van het lichaam van Christus uitdrukt,” en Paulus had lang daarvoor geschreven: “Want wij, velen, zijn één brood en één lichaam: want wij allen hebben deel aan dat ene brood” (1 Korintiërs 10:17).

Waarom gebruiken de heiligen der laatste dagen water?

De Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen gebruikt brood en water, en zij herleidt het water tot augustus 1830, toen, zoals de kop in haar Leer en Verbonden vertelt, Joseph Smith “op weg ging om wijn te verkrijgen” voor een dienst en “werd ontmoet door een hemelse boodschapper.” De openbaring zegt: “het maakt niet uit wat gij zult eten of wat gij zult drinken wanneer gij deelneemt aan het sacrament, als gij het maar doet met een oog dat enkel op mijn glorie is gericht” (Leer en Verbonden 27:2), en de kop voegt eraan toe: “Water wordt nu gebruikt in plaats van wijn in de sacramentdiensten van de Kerk.” Voor de Heiligen der Laatste Dagen is “het water een herinnering dat de Heiland Zijn bloed heeft vergoten” in Zijn lijden, van Gethsemane tot aan het kruis.

Wat als ik geen wijn kan drinken of geen tarwe kan eten?

Als u herstellende bent van alcoholisme of als u coeliakie heeft, bent u zeker niet de eerste die hiermee aan de tafel van de Heer komt. Veel kerken hebben ruimte voor u gemaakt, dus het is de moeite waard om voor de dienst even rustig met uw voorganger of priester te overleggen. Katholieken mogen de communie ontvangen “onder de gedaante van alleen brood” (canon 925), en een bisschop kan “glutenvrije hosties” of “Mustum, wat druivensap is” toestaan, hoewel “hosties die volledig glutenvrij zijn, ongeldige materie zijn.” De Missouri Synode staat “alcoholarme of alcoholvrije wijn” en “glutenvrije tarwehosties” toe. Gemeenten van de Verenigde Methodistische Kerk “worden geacht alternatieven te bieden voor personen met coeliakie en andere allergieën,” en zij herinneren iedereen die alleen het brood of alleen de beker kan nuttigen eraan dat dit “de voordelen van het sacrament niet verandert.”

Welke kerken hebben helemaal geen brood en beker?

Quakers en het Leger des Heils vieren geen uiterlijk Avondmaal. Het Handbook of Doctrine van het Leger des Heils stelt dat “het Leger des Heils vroeg in zijn geschiedenis door God werd geleid om geen specifieke sacramenten, dat wil zeggen de doop en het Avondmaal of de Heilige Communie, als voorgeschreven rituelen te vieren.” Britse Quakers houden in Quaker faith & practice vast dat aanbidding “niet noodzakelijkerwijs de woorden en handelingen hoeft te bevatten die gewoonlijk als eucharistisch worden erkend, en evenzeer kan dienen als een kanaal voor deze kracht en genade.” Hoe de kerken ertoe kwamen om twee sacramenten te tellen, of zeven, of geen, wordt verteld in hoeveel sacramenten er zijn.

Wijn of sap of water, een ouwel of een brood gerezen met gist, Paulus vertelt ieder van ons wat we doen als we komen: “Want zo dikwijls als gij dit brood eet, en deze drinkbeker drinkt, zo verkondigt gij de dood des Heeren, totdat Hij komt” (1 Korintiërs 11:26).


Meer uit deze reeksDenominaties vergelekenBekijk alle 150 artikelen



Reacties

Een reactie plaatsen

Share to...