17 Bijbelverzen over het Avondmaal

Matthew 26:26-28

“En terwijl zij aten, nam Jezus brood, en nadat Hij het gezegend had, brak Hij het en gaf het aan de discipelen, en zei: ‘Neem, eet; dit is mijn lichaam.’ En Hij nam een beker, en nadat Hij gedankt had, gaf Hij die aan hen en zei: ‘Drink allen daaruit, want dit is mijn bloed van het nieuwe verbond, dat voor velen vergoten wordt tot vergeving van zonden.’”

Reflectie: Mattheüs plaatst de maaltijd bij het Pascha: de discipelen vragen waar ze het moeten voorbereiden, en dat doen ze (26:17-19). Van de vier verslagen is het zijne het enige dat “tot vergeving van zonden” toevoegt aan de woorden over de beker. “Bloed van het verbond” herinnert aan Mozes bij de Sinaï, die bloed op het volk wierp en zei: “Zie het bloed van het verbond dat de HEERE met u gesloten heeft” (Exodus 24:8).

Mark 14:22-24

“En terwijl zij aten, nam Hij brood, en nadat Hij het gezegend had, brak Hij het en gaf het aan hen, en zei: ‘Neem; dit is mijn lichaam.’ En Hij nam een beker, en nadat Hij gedankt had, gaf Hij die aan hen, en zij dronken allen daaruit. En Hij zei tegen hen: ‘Dit is mijn bloed van het verbond, dat voor velen vergoten wordt.’”

Reflectie: In Marcus zijn de woorden over het brood “Neem; dit is mijn lichaam,” en Marcus merkt op dat “zij allen daaruit dronken” voordat Jezus zegt wat de beker is. De Lutherse Formula Concordiae citeert “zij allen daaruit dronken” (14:23) wanneer het leert dat het lichaam en bloed van Christus “niet alleen geestelijk door het geloof, maar ook mondeling” worden ontvangen. In het volgende vers zegt Jezus dat Hij niet meer van de vrucht van de wijnstok zal drinken “tot op die dag dat Ik die nieuw zal drinken in het Koninkrijk van God” (14:25).

Luke 22:19-20

“En Hij nam brood, en nadat Hij gedankt had, brak Hij het en gaf het aan hen, en zei: ‘Dit is mijn lichaam, dat voor u gegeven wordt. Doe dit tot mijn gedachtenis.’ Evenzo nam Hij ook de beker na de maaltijd, en zei: ‘Deze beker is het nieuwe verbond in mijn bloed, dat voor u vergoten wordt.’”

Reflectie: Lucas begint met Jezus die zegt: “Ik heb vurig verlangd dit Pascha met u te eten voordat Ik lijd” (22:15), en hij vermeldt twee bekers, één gedeeld vóór het brood (22:17) en deze “na de maaltijd”. Lucas en Paulus voegen “Doe dit tot mijn gedachtenis” toe; Mattheüs en Marcus niet. “Nieuw verbond” is de uitdrukking van Jeremia, uit een belofte die eindigt met: “Ik zal aan hun zonde niet meer denken” (Jeremia 31:31-34).

1 Corinthians 11:23-25

“Want ik heb van de Heere ontvangen wat ik ook aan u overgeleverd heb, dat de Heere Jezus in de nacht waarin Hij verraden werd, brood nam, en nadat Hij gedankt had, brak Hij het en zei: ‘Dit is mijn lichaam, dat voor u is. Doe dit tot mijn gedachtenis.’ Evenzo nam Hij ook de beker na de maaltijd, en zei: ‘Deze beker is het nieuwe verbond in mijn bloed. Doe dit, zo dikwijls als u die drinkt, tot mijn gedachtenis.’”

Reflectie: Paulus herinnert de Korintiërs aan wat hij “van de Heere ontvangen” had en al aan hen had doorgegeven. Hij herhaalt het omdat hun samenkomsten mis waren gegaan: verdeeldheid, ieder die doorging met zijn eigen maaltijd, “de één heeft honger, de ander is dronken”, zodat “het niet de maaltijd van de Heere is die u eet” (11:18-22). Zijn versie bevat “Doe dit tot mijn gedachtenis” twee keer, over het brood en over de beker.

Exodus 12:14

“Deze dag zal voor u een gedenkdag zijn, en u zult hem vieren als een feest voor de HEERE; in al uw generaties zult u hem als een eeuwige verordening vieren als een feest.”

Reflectie: Het Laatste Avondmaal was een Paschamaaltijd (Lucas 22:15), en dit is het gebod dat het Pascha een feest maakte om “door uw generaties heen” te vieren. Het volgt de instructies voor het eerste, gegeten in haast met de gordels om en sandalen aan, de nacht dat het bloed op de huizen degenen markeerde die de Heere voorbij zou gaan (12:11-13). Paulus trekt de lijn naar Christus: “Want ook ons Pascha is geslacht: Christus” (1 Korintiërs 5:7).

Exodus 12:26-27

“En wanneer uw kinderen tegen u zeggen: ‘Wat betekent deze dienst voor u?’, dan moet u zeggen: ‘Dit is het slachtoffer van het Pascha voor de HEERE, Die de huizen van de Israëlieten in Egypte voorbijging, toen Hij de Egyptenaren trof, maar onze huizen spaarde.’”

Reflectie: Naar het Pascha moest gevraagd worden. Wanneer kinderen vragen: “Wat betekent deze dienst voor u?”, antwoorden ouders met wat er in Egypte gebeurde en vertellen het in de eerste persoon: de Heere “spaarde onze huizen”. Het hoofdstuk vermeldt dat het volk toen “zich boog en aanbad”.

1 Corinthians 10:16

“De beker van de zegen die wij zegenen, is dat niet de gemeenschap met het bloed van Christus? Het brood dat wij breken, is dat niet de gemeenschap met het lichaam van Christus?”

Reflectie: Paulus' woord voor “gemeenschap” is koinonia, het woord in Handelingen 2:42 vertaalt naar “de gemeenschap,” en de King James Version geeft het hier weer als communie: “is het niet de gemeenschap van het bloed van Christus?” Paulus stelt de vraag om de Korinthiërs te waarschuwen tegen afgoderij (10:14): “U kunt niet de beker van de Heer drinken en de beker van demonen” (10:21).

1 Corinthians 10:17

“Omdat er één brood is, zijn wij, hoewel velen, één lichaam, want wij allen delen in het ene brood.”

Reflectie: Het volgende vers gaat over van het lichaam van Christus naar de kerk. Eén brood, gedeeld door velen, maakt hen tot één lichaam. Paulus benadrukt hetzelfde punt in hoofdstuk 11, waar de maaltijd van de Korinthiërs degenen met overvloed scheidde van “degenen die niets hebben” (11:22).

John 6:51

“Ik ben het levende brood dat uit de hemel is neergedaald. Als iemand van dit brood eet, zal hij eeuwig leven. En het brood dat ik zal geven voor het leven van de wereld is mijn vlees.”

Reflectie: Jezus zegt dit in de synagoge in Kapernaüm (6:59), de dag nadat hij ongeveer vijfduizend mensen had gevoed, en het is een antwoord op het gepraat van de menigte over het manna dat hun vaders in de woestijn aten (6:31, 49). Hij noemt zichzelf het levende brood uit de hemel en zegt dat het brood dat hij zal geven “voor het leven van de wereld mijn vlees is.” Zijn toehoorders discussiëren er direct over: “Hoe kan deze man ons zijn vlees te eten geven?” (6:52).

John 6:56

“Wie mijn vlees eet en mijn bloed drinkt, blijft in mij en ik in hem.”

Reflectie: Jezus spreekt deze woorden in een synagoge in plaats van aan een tafel, en christenen verschillen van mening over de vraag of het hoofdstuk over de communie gaat. De Catechismus van de Katholieke Kerk citeert 6:53 als de uitnodiging van Christus om hem te ontvangen in de eucharistie, terwijl Johannes Calvijn schreef dat “dit betoog geen betrekking heeft op het Avondmaal van de Heer,” maar op een voeding met Christus die daar los van staat. De belofte in het vers werkt twee kanten op: wie zich voedt met Christus “blijft in mij, en ik in hem.”

1 Corinthians 11:27

“Wie dan op onwaardige wijze van het brood eet of uit de beker van de Heere drinkt, zal schuldig zijn aan het lichaam en bloed van de Heere.”

Reflectie: De “onwaardige wijze” is degene die Paulus zojuist heeft beschreven: een kerkmaaltijd waarbij sommigen honger lijden en anderen dronken worden, en de armen vernederd worden (11:20-22). Op die manier eten maakt een persoon “schuldig aan het lichaam en bloed van de Heer.” Paulus koppelt dit aan ziekte onder hen: “Daarom zijn velen van u zwak en ziek, en zijn er enkelen gestorven” (11:30).

1 Corinthians 11:28

“Laat ieder zichzelf beproeven en zo van het brood eten en uit de beker drinken.”

Reflectie: Paulus zegt dat ieder mens zichzelf moet onderzoeken en dan moet eten en drinken. Hij voegt eraan toe: “als wij onszelf echt zouden beoordelen, zouden wij niet geoordeeld worden” (11:31). De Catechismus van de Katholieke Kerk citeert deze verzen wanneer het de gelovigen vraagt hun geweten te onderzoeken voor de communie, en het vraagt iedereen die zich bewust is van een zware zonde om eerst het sacrament van de biecht te ontvangen.

1 Corinthians 11:29

“Want wie op onwaardige wijze eet en drinkt, eet en drinkt zichzelf een oordeel, omdat hij het lichaam van de Heere niet onderscheidt.”

Reflectie: Het vers kan op twee manieren worden gelezen: “het lichaam” kan betekenen “het lichaam en bloed van de Heer” dat twee verzen eerder werd genoemd, of het “ene lichaam” van gelovigen in 10:17. De praktische instructies waarmee het hoofdstuk eindigt, gaan over de gedeelde maaltijd: “wanneer u samenkomt om te eten, wacht op elkaar” (11:33).

Luke 24:30-31

“En het gebeurde, toen Hij met hen aan tafel aanlag, dat Hij het brood nam, het zegende, het brak en aan hen gaf. Toen werden hun ogen geopend en zij herkenden Hem. En Hij verdween uit hun gezicht.”

Reflectie: Twee discipelen die naar Emmaüs lopen, hebben de weg doorgebracht met de opgestane Jezus zonder hem te herkennen (24:13-16). Aan tafel neemt hij het brood, zegent het, breekt het en deelt het uit, dezelfde vier handelingen als bij het Laatste Avondmaal, en ze herkennen hem. Wanneer ze in Jeruzalem verslag uitbrengen, zeggen ze dat hij “door hen herkend werd bij het breken van het brood” (24:35).

Handelingen 2:42

“En zij bleven volharden in de leer van de apostelen en in de gemeenschap, in het breken van het brood en in de gebeden.”

Reflectie: Nadat ongeveer drieduizend mensen op één dag waren gedoopt (2:41), wijdden de gelovigen in Jeruzalem zich aan vier dingen, en “het breken van het brood” is er daar één van. Lucas zegt niet of hij het Avondmaal van de Heer bedoelt, gedeelde maaltijden, of beide; een paar verzen later “braken ze het brood in hun huizen” en ontvingen ze “hun voedsel met blijde en oprechte harten” (2:46). Het woord voor “de gemeenschap” in dit vers is koinonia, het woord dat Paulus gebruikt voor deelname aan de beker en het brood.

1 Corinthians 11:26

“Want zo dikwijls als u dit brood eet en de drinkbeker drinkt, verkondigt u de dood van de Heere, totdat Hij komt.”

Reflectie: Paulus voegt zijn eigen commentaar toe aan de woorden van Jezus: eten en drinken “verkondigen de dood van de Heer totdat hij komt.” De maaltijd kijkt terug naar het kruis en vooruit naar de wederkomst, en “totdat hij komt” bepaalt het einde ervan. Jezus had aan tafel iets soortgelijks gezegd, dat hij niet meer van de vrucht van de wijnstok zou drinken totdat hij die nieuw zou drinken in het koninkrijk (Marcus 14:25).

Revelation 19:9

“En de engel zei tegen mij: ‘Schrijf dit op: Gezegend zijn zij die uitgenodigd zijn voor het bruiloftsmaal van het Lam.’ En hij zei tegen mij: ‘Dit zijn de ware woorden van God.’”

Reflectie: Een engel vertelt Johannes om een zegen op te schrijven voor degenen die uitgenodigd zijn voor “het bruiloftsmaal van het Lam,” net nadat een grote menigte heeft aangekondigd dat de Bruid “zichzelf gereed heeft gemaakt” (19:6-7). Bij het Laatste Avondmaal had Jezus gesproken over het opnieuw drinken van de beker “nieuw met jullie in het koninkrijk van mijn Vader” (Matteüs 26:29), en Openbaring schildert dat koninkrijk af als een bruiloftsfeest.