Opdracht vs. Doop: Wat is het verschil en waarom kiezen kerken voor de een of de ander?

Een babyopdracht is een dienst waarbij ouders God danken voor hun kind en beloven het kind in het geloof op te voeden, en de kerk zegent het kind. De kinderdoop is een sacrament waarin, zo geloven de betreffende kerken, God zijn genade schenkt en het kind in de Kerk wordt opgenomen. Kerken die alleen gelovigen dopen, dragen in plaats daarvan baby's op.

Katholieke, orthodoxe, anglicaanse, lutherse, methodistische en presbyteriaanse kerken dopen baby's. Baptistenkerken en pinksterkerken zoals de Assemblies of God dragen hen op en dopen hen later, wanneer zij zelf geloven. Sommigen noemen de dienst een presentatie. De Baptist Union of Great Britain noemt het "Presentatie van zuigelingen", of "de zegening van kinderen en de opdracht van ouders."

Welke dienst een gezin ook kiest, zij vragen om wat Marcus Jezus zag geven. Toen ouders hun kinderen bij hem brachten, "nam hij ze in zijn armen, legde zijn handen op hen en zegende hen" (Marcus 10:16). Beide soorten kerken willen dat voor een kind. Waar zij uiteenlopen is over het water: wat de doop is en wanneer deze moet worden toegediend. Elke kant legt haar praktijk uit vanuit het Nieuwe Testament, en elke kant wordt hier in eigen woorden weergegeven.

Vraag	Opdracht (presentatie)	kinderdoop
Welke kerken?	Baptisten, pinkstergemeenten en andere kerken die alleen gelovigen dopen	Katholiek, orthodox, anglicaans, luthers, methodistisch, presbyteriaans
Wanneer?	Als baby of jong kind, tijdens de reguliere eredienst	In de zuigelingentijd: katholieken kort na de geboorte, orthodoxen rond de veertigste dag
Wordt er water gebruikt?	Nee: gebed en een zegening	Ja, in de naam van de Vader, de Zoon en de Heilige Geest
Wie doet de beloften?	Ouders en de gemeente staan hen bij	Ouders, met peetouders of getuigen in de meeste van deze kerken
Wat gebeurt er?	Het kind wordt verwelkomd en gezegend; het maakt het kind niet tot een christen	God geeft zijn genade; het kind wordt in de Kerk opgenomen
Wat komt er later?	Doop, na het eigen geloof van het kind	Groei in geloof, vaak bevestiging; de doop wordt nooit herhaald

Elke kolom is ontleend aan de eigen woorden van de kerken: voor de opdracht, de gids van de Baptist Union of Great Britain over kinderen in de kerk; voor de doop, de Catechismus van de Katholieke Kerk, de Orthodoxe Kerk in Amerika, de Lutherse Augsburgse Confessie, de Westminster Confessie van de presbyteriaanse kerken en de verklaring over de doop van de United Methodist Church.

Een opdrachtceremonie vindt meestal plaats tijdens een reguliere eredienst, en de Baptist Union of Great Britain beschrijft het gebruikelijke patroon. Het kind wordt verwelkomd en bij naam aan de gemeente voorgesteld, en de voorganger legt uit dat dit een dienst van dankzegging, opdracht en zegening is. Er worden passages gelezen, vaak eindigend met degene waar Jezus de kinderen zegent. Iemand dankt in gebed voor het kind. Daarna wordt de ouders gevraagd zich toe te wijden aan het opvoeden van het kind op een liefdevolle manier en het onderwijzen van het christelijk geloof, en de gemeente staat op om te laten zien dat zij hen zal helpen, door gebed en zorg.

De voorganger zegent het kind bij naam, vaak met de priesterlijke zegen uit Numeri: "De Heer zegene u en behoede u: De Heer doe zijn aangezicht over u lichten en zij u genadig: De Heer verheffe zijn aangezicht over u en geve u vrede" (Numeri 6:24-26). De gebeden die volgen vragen dat het kind na verloop van tijd "Jezus Christus als Heer zal aanvaarden en Hem als zodanig zal belijden in de wateren van de doop." Een kleine baby wordt vaak rondgedragen in de gemeente en het gezin kan een Bijbel krijgen.

Het woord opdracht kan misleidend zijn. Het kind wordt gepresenteerd en gezegend, maar de mensen die zich toewijden zijn de ouders, en daarom noemt de Baptist Union het een zegening van kinderen en een opdracht van ouders. Het is duidelijk over wat de dienst niet kan doen: "Presentatie van zuigelingen claimt niet het kind tot christen te maken." Dat, zo zegt het, "kan alleen gebeuren als de Geest van God het geloof wekt en het antwoord van bekering en geloof wordt gegeven." Een opdracht is een begin. Het wacht op een antwoord.

Omdat zij geloven dat de doop volgt op geloof, en een baby nog niet kan geloven. De Southern Baptist Convention zegt het in één regel in haar Baptist Faith and Message: "De christelijke doop is de onderdompeling van een gelovige in water in de naam van de Vader, de Zoon en de Heilige Geest." De Second London Baptist Confession van 1689 zegt dat degenen die "daadwerkelijk bekering tot God, geloof in en gehoorzaamheid aan onze Heer Jezus Christus belijden, de enige juiste onderwerpen van deze verordening zijn." De Assemblies of God, een pinkstergemeenschap, leert hetzelfde: "Allen die zich bekeren en in Christus geloven als Redder en Heer, moeten worden gedoopt."

Deze kerken willen nog steeds een baby verwelkomen, danken en het kind zegenen, en zij grijpen terug op die scène in Marcus 10. Jezus nam de kinderen in zijn armen en zegende hen, en de Baptist Union trekt haar les uit wat hij niet deed: "toen de kinderen bij deze gelegenheid werden gebracht, doopte Jezus hen niet, maar zegende hen, en dit was genoeg." In het nieuwe verbond, voegt zij eraan toe, "worden wij geen lid van Gods volk door geboorte, maar door wedergeboorte."

Baptisten zijn open over waarom zij zuigelingen niet dopen. Zij "zijn er niet van overtuigd dat de kinderdoop werkelijk gebaseerd is op de leer van het Nieuwe Testament," zegt de Baptist Union, en de kinderdoop "maakt van de doop iets dat ons wordt aangedaan in plaats van iets waar wij zelf voor kiezen."

Omdat zij geloven dat de doop Gods geschenk is, en een kind dit kan ontvangen voordat het erom kan vragen. De Katholieke Catechismus leert dat “wij door het doopsel van de zonde bevrijd en als kinderen van God herboren worden; wij worden lidmaten van Christus, in de Kerk ingelijfd en deelgenoot aan haar zending.” Daarom wil de Kerk niet dat gezinnen wachten: “de Kerk en de ouders zouden een kind de onschatbare genade ontzeggen om een kind van God te worden als zij de doop niet kort na de geboorte zouden toedienen.”

In de Orthodoxe Kerk wordt een baby drie keer ondergedompeld en ontvangt hij, net als elke volwassene, direct het heilig vormsel en de Heilige Communie. Vóór de doop spreekt de peetouder de Geloofsbelijdenis uit, omdat, zoals de Orthodoxe Kerk in Amerika het verwoordt, “de peetouder spreekt namens het kind.”

De kerken van de Reformatie die de kinderdoop hebben behouden, geven hun eigen redenen. De Lutherse Augsburgse Confessie leert dat “kinderen gedoopt moeten worden die, door de doop aan God aangeboden, in Gods genade worden ontvangen.” De Westminster Confessie zegt: “Niet alleen zij die daadwerkelijk geloof in en gehoorzaamheid aan Christus belijden, maar ook de kinderen van één of beide gelovige ouders, moeten worden gedoopt.” Presbyterianen wijzen op de woorden van Petrus met Pinksteren: “Want voor u is de belofte en voor uw kinderen” (Handelingen 2:39).

Methodisten lieten de twee diensten ooit samenvallen, en de Verenigde Methodistische Kerk bevestigt dit. Vóór de doopdienst van 1964 waren veel methodisten de doop gaan beschouwen “als een toewijding in plaats van als een sacrament.” De commissie voor erediensten trok de grens in één zin: “bij een toewijding geven wij een leven aan God om door God te laten aanvaarden, terwijl God bij een sacrament het geschenk van Zijn onfeilbare genade aanbiedt om door ons te laten aanvaarden.” Ouders leggen nog steeds beloften af bij een kinderdoop, zegt de kerk, maar “Noch de ouders noch de zuigelingen zijn de hoofdrolspelers; de doop is een daad van God in en door de kerk.”

Niet als een dienst in een kerk. Maar de kerken die er wel een houden, putten uit drie verhalen van ouders die een kind naar God brengen, en de eerste is die van Hanna. Zij had gebeden om een zoon, en toen Samuel gespeend was, bracht zij hem naar het huis van de Heer in Silo en zei: “Om dit kind heb ik gebeden; en de Heer heeft mij mijn verzoek ingewilligd dat ik van Hem vroeg: Daarom heb ik hem ook aan de Heer afgestaan; zolang hij leeft, zal hij aan de Heer afgestaan zijn” (1 Samuël 1:27-28). Hannah’s verhaal gaat verder met te vertellen hoe Samuel daar opgroeide in dienst van de Heer.

Het tweede verhaal begint in de Wet van Mozes, die elke eerstgeboren zoon voor God apart zette: “Heilig voor Mij al de eerstgeborenen, wat de moederschoot opent onder de kinderen van Israël, zowel van mens als van dier: het is van Mij” (Exodus 13:2). Elke eerstgeboren zoon moest worden vrijgekocht, teruggekocht van God (Exodus 13:13). Dus veertig dagen na de geboorte van Jezus brachten Maria en Jozef “Hem naar Jeruzalem om Hem aan de Heer voor te stellen” (Lucas 2:22). Het derde is Marcus 10, waar Jezus tegen zijn discipelen zei: “Laat de kinderen tot Mij komen en verhinder ze niet: want voor zulken is het koninkrijk van God” (Marcus 10:14). Laat ze komen, dat wil zeggen, sta ze toe te komen.

Kerken die zuigelingen dopen, claimen ook de voorstelling in de Tempel. Een orthodoxe pasgeborene wordt naast de doop “in de kerk opgenomen”, en de Orthodoxe Kerk in Amerika legt uit dat “De rite van de kerkopname de offerande van mannelijke kinderen aan de tempel volgens de wet van het Oude Testament nabootst, in het bijzonder de offerande van Christus op de veertigste dag na Zijn geboorte.” Beide soorten kerken lezen Lucas 2 als een patroon voor het brengen van een baby naar God.

Ja. In kerken die baby's opdragen, is dat het pad dat zij beogen. De gebeden bij een doopdienst van de Baptisten kijken uit naar de dag dat het kind Christus zal belijden “in de wateren van de doop”, en die dag kan in de kindertijd of in het volwassen leven komen, wanneer de persoon het geloof belijdt. De toewijding is de belofte van de ouders. De doop is het eigen antwoord van het kind.

Kerken die zuigelingen dopen, houden geen afzonderlijke toewijding, en zij dopen slechts één keer. “Het sacrament van de doop mag slechts éénmaal aan een persoon worden toegediend,” zegt de Westminster Confessie. Hier schuren de twee praktijken tegen elkaar aan. Een persoon die als baby is gedoopt en zich later aansluit bij een Southern Baptist-kerk, zal meestal worden gevraagd zich door onderdompeling te laten dopen, wat de vorige kerk als een tweede doop zou beschouwen en de Baptisten als de eerste. Veel kerken in de Baptist Union of Great Britain accepteren in plaats daarvan de kinderdoop gevolgd door bevestiging, “mits er elk teken is van persoonlijk geloof in Christus en discipelschap.”

Sommige kerken die zuigelingen dopen, bieden wel een dankdienst aan voor gezinnen die nog niet klaar zijn voor de doop. De Church of England heeft een Dankzegging voor het Geschenk van een Kind, en zegt tegen ouders: “Het is mogelijk om deze dienst te houden in plaats van een doop als u besluit dat dit niet het juiste moment is om uw kind te laten dopen. Of u zou de dankdienst zelfs kunnen houden naast een doop.” De Verenigde Methodistische Kerk heeft een soortgelijke dankzegging, maar benadrukt dat dit “op geen enkele wijze gelijkwaardig is aan of een vervanging voor de doop. Het is ook geen daad van toewijding van een zuigeling.”

Nee. Een christening (doop) is de doop van een kind onder een oudere Engelse naam, dus bij een christening wordt water gebruikt en bij een toewijding niet. De Church of England, die beide woorden gebruikt, zegt het simpel: “Er is geen verschil tussen een christening-dienst en een doopdienst.” Doop vs christening legt uit waar het woord vandaan komt en welke kerken het gebruiken.

De kinderdoop is rond het jaar 200 aangetoond. “Er is expliciet getuigenis van deze praktijk vanaf de tweede eeuw,” zegt de Katholieke Catechismus. Begin derde eeuw pleitte Tertullianus van Carthago voor uitstel: “het uitstel van de doop heeft de voorkeur; vooral echter in het geval van kleine kinderen,” schreef hij, en “laat hen christenen worden wanneer zij in staat zijn Christus te kennen.” Hij zou er niet voor hebben hoeven pleiten als geen enkele kerk kleine kinderen doopte. Rond 253 antwoordden Cyprianus van Carthago en zijn mede-bisschoppen in concilie, in totaal zesenzestig, aan een bisschop die wilde wachten tot de achtste dag na de geboorte, zoals bij de besnijdenis. Zij stonden geen enkel uitstel toe: “wij oordelen allen veeleer dat de barmhartigheid en genade van God niet geweigerd mag worden aan iemand die uit een mens geboren is.” In 412 leerde Augustinus van Hippo, argumenterend tegen de Pelagianen, dat zuigelingen worden gedoopt voor de vergeving van de erfzonde.

In dezelfde eeuwen wachtten sommige christelijke ouders. Gregorius van Nazianze, geboren rond 329, werd rond zijn dertigste gedoopt. Zijn moeder had hem, net als Hanna, vroeg aan God gegeven, en hij schreef dat het een grote onderneming van haar kant was “om mij vóór mijn geboorte aan God te beloven, zonder angst voor de toekomst, en mij onmiddellijk na mijn geboorte toe te wijden.” De geleerde Andrew Messmer, schrijvend in het Journal of European Baptist Studies in 2022, betoogt op basis van teksten als deze dat de vroege Kerk een vorm van toewijding van zuigelingen kende, gevolgd door onderricht en latere doop, hoewel hij lezers waarschuwt dit niet te verwarren met de moderne praktijk. De toewijdingsdiensten die baptistenkerken vandaag houden, zijn jonger: een studie uit 1969 herleidt toewijdingsdiensten voor kinderen onder Britse baptisten tot de zeventiende eeuw.

Soms is een grootouder katholiek of anglicaans en hoopt op een doop, terwijl de ouders behoren tot een baptisten- of pinksterkerk die de baby zal opdragen. De twee diensten hebben meer gemeen dan het lijkt. In beide dankt het gezin God voor een kind, vraagt de kerk om hulp en belooft het kind op te voeden in de kennis van Christus. Ze verschillen van mening over wat de doop is en wanneer deze moet worden toegediend, en elke kerk houdt vast aan haar visie vanuit de Schrift en naar eer en geweten. Ouders die een kind opdragen, houden niets achter waarvan zij geloven dat het kind het nodig heeft. Ouders die een kind dopen, overhaasten geen beslissing waarvan zij geloven dat deze aan God toebehoort.

De keuze is aan de ouders, en hun voorganger kan hen helpen deze te maken. De Methodistische Kerk in Groot-Brittannië zegt tegen ouders die twijfelen: “bespreek het met uw voorganger.” Baptistenkerken stemmen een presentatie af op de situatie van een gezin en zorgen ervoor dat “niemand wordt gevraagd beloften te doen die zij niet kunnen of willen nakomen.” Als u wilt uitwerken wat de doop betekent voordat u beslist, Doop en eerste stappen is een gratis cursus van zes korte lessen over de doop en het christelijk leven dat daarop volgt.

Familieleden van de andere kerk kunnen naar beide diensten komen, bij de familie staan en voor het kind bidden. Wat het ook is, ze zullen doen wat die ouders onderweg in Marcus 10 deden: een kleintje naar Jezus brengen en Hem vragen het te zegenen.

---

• Doop vs. Opdracht: Een opdracht is de doop van een kind
• 19 Bijbelverzen over de doop, en waar christenen er verschillend over denken
• Baptistische versus katholieke overtuigingen
• Protestants vs Baptist: Zijn Baptisten Protestants?
• Gebeden voor een doop: Voor het kind, de ouders, de peetouders en de dienst