Hoe kinderen over Jezus te onderwijzen: verhalen en gebed, per leeftijd

Onderwijs kinderen over Jezus op de manier van de evangeliën: door zijn verhalen, zijn woorden en zijn gebed, verteld door iemand die van hem houdt. Begin met één waarheid: dat Jezus hen bij naam kent en van hen houdt, en voeg zijn verhalen en leringen toe naarmate ze groeien. Bid elke dag samen tot hem en laat hen zien dat hij belangrijk voor je is.

Het helpt om te onthouden dat Jezus ooit een kind was en dat hij ook beetje bij beetje leerde. Lucas vertelt ons dat “het kind groeide en werd gesterkt in de geest, vervuld van wijsheid” (Lucas 2:40). Op twaalfjarige leeftijd raakten zijn ouders hem kwijt op de weg terug uit Jeruzalem en vonden hem drie dagen later in de tempel, “zittend te midden van de leraren, terwijl hij naar hen luisterde en hen vragen stelde” (Lucas 2:46). Zijn ouders begrepen niet wat hij tegen hen zei, maar “zijn moeder bewaarde al deze woorden in haar hart” (Lucas 2:51). Daarna ging hij terug naar Nazareth en “Jezus nam toe in wijsheid en in grootte en in genade bij God en de mensen” (Lucas 2:52). Groeien, luisteren, vragen, koesteren: zo wortelt het geloof ook in onze kinderen, jaar na jaar.

In een paar eenvoudige zinnen, elke keer dezelfde. Je zou tegen je kind kunnen zeggen:

Jezus is Gods Zoon. Hij werd als baby geboren in Bethlehem en groeide op in een gezin, net als jij. Hij maakte zieke mensen gezond, hij was vriendelijk voor mensen die niemand anders wilde, en hij leerde iedereen over God zijn Vader. Hij stierf aan een kruis en op de derde dag wekte God hem weer tot leven. Hij leeft nu, hij houdt van jou en je kunt met hem praten wanneer je maar wilt.

Kinderen stellen vaak dezelfde vraag en ze worden getroost als het antwoord hetzelfde blijft. Door de jaren heen kan elke zin zich verder openen. Wanneer ze klaar zijn om te vragen waarom Jezus stierf, Hoe leg je redding uit aan een kind loopt door de woorden, de verhalen en de verzen heen.

De kerken doen dit al eeuwenlang met catechismussen, korte vragen en antwoorden die uit het hoofd geleerd moeten worden. Maarten Luther schreef in de Kleine Catechismus in 1529 boven de delen: “Zoals het gezinshoofd het op een eenvoudige manier aan zijn huisgenoten moet onderwijzen”, en zijn antwoord over Jezus begint met: “Ik geloof dat Jezus Christus, waarachtig God, van de Vader geboren uit de eeuwigheid, en ook waarachtig mens, geboren uit de maagd Maria, mijn Heer is.” De Westminster Shorter Catechism uit 1647, die vandaag de dag nog steeds door presbyteriaanse kerken wordt gedrukt, opent met een vraag die een kind voor het leven kan beantwoorden: “Wat is het voornaamste doel van de mens?” “Het voornaamste doel van de mens is God verheerlijken en voor eeuwig van hem genieten.”

Geef een kleintje één plaatje en kom er vaak op terug. Jezus gaf er zelf een: “Ik ben de goede herder, en Ik ken de mijnen en word door de mijnen gekend” (Johannes 10:14). De herder “roept zijn eigen schapen bij hun naam en leidt ze naar buiten” (Johannes 10:3). Een driejarige weet wat het is om bij naam geroepen en gedragen te worden. Vertel hen dat Jezus de herder is en zij zijn lammetje, en noem hun naam wanneer je dat zegt.

Dit is de gelijkenis die de Catechese van de Goede Herder zijn naam geeft. Het is een manier om kleine kinderen te onderwijzen die Sofia Cavalletti en Gianna Gobbi in 1954 in Rome begonnen. De catechisten zeggen dat de punten die “de kinderen het meest betoveren” zijn: “de persoonlijke liefde en aanwezigheid van de Goede Herder: Hij roept elk van zijn schapen bij naam”. Alleen al in de Verenigde Staten is het te vinden in meer dan 1.250 katholieke, anglicaanse en orthodoxe instellingen en in diverse andere kerken.

Op deze leeftijd is geloof vooral iets wat een kind met ons ziet en doet. Bid een kort gebed voor het slapengaan en voor de maaltijden, waarbij je de naam van Jezus gebruikt. Houd een kinderbijbel met plaatjes binnen handbereik van kleine handjes. Laat ze samen met jou een kaarsje aansteken, hun handen vouwen, een eenvoudig liedje over hem zingen. Ze zullen er nog niet veel van begrijpen, en dat hoeft ook nog niet. Ze leren dat Jezus thuishoort in ons huis.

Begin met de verhalen die laten zien wie hij is, en houd de woorden dicht bij de evangeliën. Deze acht werken goed om hardop voor te lezen, één per avond, vanaf ongeveer vier jaar:

verhaal	Waar dit te lezen	Wat een kind ervan kan opsteken
Jezus wordt geboren	Luke 2:1–20	God kwam naar ons toe als baby
Jezus zegent de kinderen	Mark 10:13–16	Jezus wil kinderen dicht bij zich hebben
Jezus stilt de storm	Mark 4:35–41	Jezus is bij ons als we bang zijn
De vijf broden van een jongen	John 6:1–14	Jezus kan het weinige dat we Hem geven gebruiken
Zacheüs klimt in een boom	Luke 19:1–10	Jezus zoekt mensen op die anderen vermijden
De barmhartige Samaritaan	Luke 10:25–37	Een naaste is iedereen die hulp nodig heeft
Het verloren schaap	Luke 15:3–7	Jezus komt ons zoeken
Het eerste Pasen	Matthew 28:1–10	Jezus leeft

Lees het verhaal, stel daarna één vraag en laat het kind antwoorden. In de storm maakten de discipelen Jezus wakker en riepen: “Meester, trekt het U niet aan dat wij vergaan?” (Marcus 4:38). Vraag aan je kind wanneer zij zich zo hebben gevoeld. Bij de voeding van de vijfduizend begint het wonder met een kind: “Er is hier een jongen, die vijf gerstebroden en twee visjes heeft; maar wat zijn die onder zovelen?” (Johannes 6:9). Kinderen horen graag dat de vijf broden en twee vissen van een jongen de menigte voedden. Voor Pasen is het verslag van Mattheüs goed om met de kleintjes te lezen, omdat de vrouwen van het lege graf wegrennen “met vrees en grote blijdschap” (Mattheüs 28:8). Voor Kerstmis is er meer in Hoe vertel je het kerstverhaal aan kinderen, per leeftijd.

Meer dan we misschien denken. Vijf van zijn leringen zijn kort genoeg voor een zesjarige om uit het hoofd te leren:

1. Heb God lief en heb mensen lief. “Gij zult de Heere, uw God, liefhebben met heel uw hart”, en “Gij zult uw naaste liefhebben als uzelf” (Marcus 12:30–31).
2. Behandel anderen zoals je zelf behandeld wilt worden. “En zoals gij wilt dat de mensen u doen, doet gij hun ook evenzo” (Lucas 6:31).
3. Vergeef, en blijf vergeven. Toen Petrus vroeg of zeven keer genoeg was, zei Jezus: “Tot zeventig maal zeven” (Mattheüs 18:22).
4. Maak je geen zorgen; God zorgt voor je. “Kijk naar de vogels in de lucht: zij zaaien niet en maaien niet, en verzamelen niet in schuren; toch voedt uw hemelse Vader ze. Gaat gij ze niet ver te boven?” (Mattheüs 6:26).
5. Spreek tot God als je Vader. Toen zijn discipelen vroegen: “Heere, leer ons bidden” (Lucas 11:1), antwoordde Hij: “Wanneer gij bidt, zegt: Onze Vader, Die in de hemelen zijt, Uw Naam worde geheiligd” (Lucas 11:2). De langere vorm die de meeste kerken gebruiken, komt uit de Bergrede (Mattheüs 6:9–13).

Het Onze Vader is het beste begin om samen te bidden, omdat het zijn eigen gebed is en christenen van elke kerk het bidden. Bid het één keer per dag bij een maaltijd, en een kind van vijf zal het snel kennen. Wijs naar de vogels in de tuin als je over zorgen praat. Oefen met vergeven thuis, waar broers en zussen ons genoeg kansen geven.

Lees samen een heel Evangelie. Marcus is het kortst, zestien hoofdstukken, en een hoofdstuk per avond duurt iets langer dan twee weken. Oudere kinderen zijn klaar om Jezus te ontmoeten zoals zijn eerste volgelingen dat deden, dag voor dag, in zijn eigen woorden, en om te zien waarom Johannes zijn Evangelie überhaupt schreef: “deze zijn geschreven, opdat u gelooft dat Jezus de Christus is, de Zoon van God, en opdat u, gelovende, het leven zult hebben in Zijn Naam” (Johannes 20:31).

Verwelkom hun vragen, zelfs de moeilijke. Jezus zat op twaalfjarige leeftijd tussen de leraren en “stelde hen vragen”, en die vragen waren onderdeel van zijn groei. Als je het antwoord niet weet, zeg dat dan, en zoek het samen op met je Bijbel, je predikant of priester, of de catechismus van je kerk. Een kind dat een ouder eerlijk ziet zoeken, leert dat het geloof het gewicht van een echte vraag kan dragen.

Veel van de beste gesprekken zullen onderweg plaatsvinden, in de auto, tijdens een wandeling, aan het einde van een lange dag. Twee discipelen die naar Emmaüs liepen, ontmoetten de opgestane Jezus zonder Hem te herkennen, en achteraf zeiden ze: “Was ons hart niet brandende in ons, terwijl Hij onderweg tot ons sprak en de Schriften voor ons opende?” (Lucas 24:32). Een tiener wil misschien geen les. Ze willen misschien nog wel praten terwijl jij rijdt.

Kerken vragen ouders om het voortouw te nemen en bieden aan om naast hen te lopen. De Catechismus van de Katholieke Kerk zegt: “De opvoeding in het geloof door de ouders moet beginnen in de vroegste jaren van het kind,” en: “De gezinscatechese gaat vooraf aan, begeleidt en verrijkt andere vormen van geloofsonderricht.” Het noemt de parochie “een bevoorrechte plaats voor de catechese van kinderen en ouders” (paragraaf 2226). Katholieke parochies bereiden kinderen voor op de eerste biecht en de eerste Heilige Communie, meestal rond hun zevende.

Veel orthodoxe gezinnen bidden samen bij een icoonhoek, een plek in huis, idealiter gericht op het oosten, met de iconen van het gezin, een lampje of kaars, een Bijbel en een gebedenboek. Pater Philip Tolbert van het Bulgaars-Orthodoxe Bisdom van de VS, Canada en Australië schrijft dat “ouders de eerste en machtigste leraren van hun kinderen zijn, of ze nu bewust proberen iets te onderwijzen of niet.”

Lutherse en Anglicaanse kerken bereiden jongeren voor op de bevestiging (confirmatie), vaak met een catechismus. De Lutheran Church–Missouri Synod onderwijst nog steeds vanuit de Kleine Catechismus van Luther, en het Amerikaanse Book of Common Prayer uit 1928 noemt zijn catechismus “een onderricht, te leren door ieder persoon voordat hij door de bisschop wordt bevestigd.” Baptisten, pinkstergemeenten en niet-confessionele kerken houden meestal geen bevestiging, en velen van hen, net als veel andere kerken, verzamelen kinderen in de zondagsschool of kinderkerk. Wat je kerk ook aanbiedt, gebruik het en breng mee naar huis wat je kind daar heeft geleerd. Vraag tijdens de rit naar huis wat het verhaal was. Lees het opnieuw voor het slapengaan.

De mensen in het Evangelie van Marcus deden het eenvoudigste van alles. Ze brachten jonge kinderen bij Jezus, en toen de discipelen hen probeerden weg te sturen, was Jezus ontstemd. “En Hij nam hen in Zijn armen, legde de handen op hen en zegende hen” (Marcus 10:16).

---

• Hoe leg je redding uit aan een kind
• Jezus' onderricht over kinderen
• Hoe vertel je het kerstverhaal aan kinderen, per leeftijd
• 15 Bijbelverzen over het onderwijzen van kinderen
• 12 gebeden voor kinderen
• Openingsgebeden voor de zondagsschool