21 Bijbelverzen over hopeloosheid

Job 3:11

“Waarom ben ik niet bij mijn geboorte gestorven, en bij het uitkomen uit de moederschoot bezweken?”

Reflectie: Het hoofdstuk opent: “Job opende zijn mond en vervloekte de dag van zijn geboorte” (Job 3:1). Hij wenst dat hij gestorven was toen hij uit de moederschoot kwam, want dan “zou ik in vrede neerliggen” (3:13). De toespraak eindigt: “Ik heb geen vrede, geen rust; ik heb geen kalmte, maar slechts onrust” (3:26).

Jeremiah 20:14

“Vervloekt zij de dag waarop ik geboren ben! Moge de dag waarop mijn moeder mij baarde niet gezegend zijn!”

Reflectie: De vervloeking volgt direct na een lofprijzing: “Zingt voor de Heer! Prijs de Heer! Hij redt het leven van de behoeftige” (Jeremia 20:13). Jeremia is “de hele dag” bespot om de boodschap die hem was gegeven, maar hij kan niet zwijgen, want het woord is “als een vuur, een vuur opgesloten in mijn beenderen” (20:8-9). Het hoofdstuk sluit met zijn vraag: “Waarom ben ik ooit uit de moederschoot gekomen om moeite en verdriet te zien en mijn dagen in schande te eindigen?” (20:18).

1 Kings 19:4

“…terwijl hij zelf een dagreis ver de woestijn in trok. Hij kwam bij een jeneverbesstruik, ging daaronder zitten en bad dat hij mocht sterven. ‘Het is genoeg, HEERE,’ zei hij. ‘Neem mijn leven; ik ben niet beter dan mijn vaderen.’”

Reflectie: Elia heeft net de profeten van Baäl laten doden, en koningin Izebel zweert hem tegen de volgende dag te doden (1 Koningen 19:1-2). Hij vlucht naar Berseba, trekt nog een dag alleen de woestijn in en vraagt God om zijn leven te nemen. Het antwoord in de volgende verzen is brood, water en slaap: een engel zegt hem twee keer op te staan en te eten, en voegt de tweede keer toe: “want de reis is te zwaar voor u” (19:7), en het voedsel draagt hem veertig dagen naar Horeb.

2 Corinthians 1:8

“Want wij willen niet, broeders en zusters, dat u onwetend bent over de verdrukking die ons in de provincie Asia is overkomen. Wij werden bovenmate zwaar belast, ver boven onze kracht, zodat wij zelfs aan ons leven wanhoopten.”

Reflectie: Paulus vertelt de Korintiërs over beproevingen in de provincie Asia die zo ernstig waren dat “wij het doodvonnis in onszelf hadden ontvangen” (2 Korintiërs 1:9). Hij geeft het doel aan dat hij daarin ziet: “opdat wij niet op onszelf zouden vertrouwen, maar op God, die de doden opwekt.” Vers 10 beweegt van verleden naar toekomst: “Hij heeft ons uit zo'n dodelijk gevaar verlost, en Hij zal ons opnieuw verlossen. Op Hem hebben wij onze hoop gevestigd dat Hij zal blijven verlossen.”

Psalm 13:1-2

“Hoe lang, HEERE? Zult U mij voor eeuwig vergeten? Hoe lang zult U Uw aangezicht voor mij verbergen? Hoe lang moet ik met mijn gedachten worstelen en dag na dag verdriet in mijn hart hebben? Hoe lang zal mijn vijand boven mij triomferen?”

Reflectie: David vraagt vier keer “Hoe lang?” in twee verzen, over Gods vergeten, Gods verborgen aangezicht, zijn eigen gedachten en zijn vijand. De psalm vraagt God vervolgens om “mijn ogen te verlichten, anders zal ik in de dood slapen” (13:3). De laatste twee verzen wenden zich tot vertrouwen: “Maar ik vertrouw op uw goedertierenheid; mijn hart verheugt zich in uw verlossing” (13:5).

Psalm 22:2

“Mijn God, mijn God, waarom hebt U mij verlaten? Waarom bent U ver van mijn verlossing, ver van de woorden van mijn jammerklacht?”

Reflectie: De psalm opent met een vraag aan God, en vers 2 voegt eraan toe dat David overdag roept en niet wordt beantwoord, en 's nachts geen rust vindt. Matteüs 27:46 vermeldt dat Jezus vanaf het kruis roept: “Eli, Eli, lema sabachthani?”, en vertaalt dit met deze regel. Later in de psalm looft de spreker God in de gemeente omdat “Hij zijn aangezicht niet voor hem verborgen heeft, maar naar zijn hulpgeroep heeft geluisterd” (22:24).

Psalm 88:18

“U hebt vriend en naaste van mij weggenomen—duisternis is mijn enige vriend.”

Reflectie: Dit is de laatste regel van Psalm 88, een psalm van Heman de Ezrachiet. Heman bidt “dag en nacht” (88:1) en zegt: “Ik heb uw verschrikkingen gedragen en ben in wanhoop” (88:15). In tegenstelling tot Psalm 13 en Psalm 22 bevat het geen wending naar lofprijzing; het is vanaf het eerste woord, “Heer, u bent de God die mij redt,” tot het laatste gericht aan God.

Lamentations 3:17-18

“Ik ben van vrede beroofd; ik ben vergeten wat voorspoed is. Dus zeg ik: ‘Mijn pracht is verdwenen en al wat ik van de Heer had gehoopt.’”

Reflectie: De spreker van Klaagliederen 3 beschrijft Gods hand tegen hem: ingemetseld, bezwaard met ketenen, zijn gebeden buitengesloten (Klaagliederen 3:7-8). In vers 18 zegt hij hardop dat zijn hoop van de Heer verdwenen is. Hij voegt in vers 20 toe dat hij zijn ellende gedenkt en “mijn ziel is in mij neergebogen.”

Klaagliederen 3:21-23

“Toch roep ik dit in herinnering en daarom heb ik hoop: Door de grote liefde van de HEER zijn wij niet omgekomen, want zijn barmhartigheid houdt nooit op. Ze zijn elke morgen nieuw; groot is uw trouw.”

Reflectie: In vers 21 komt de hoop van de spreker voort uit wat hij in herinnering roept: de liefde en het mededogen van de Heer, die “elke morgen nieuw zijn.” Hij vervolgt: “De Heer is mijn deel; daarom zal ik op Hem wachten” (3:24), en “niemand wordt door de Heer voor eeuwig verstoten” (3:31).

Psalm 42:11

“Waarom ben je zo bedroefd, mijn ziel, en ben je zo onrustig in mij? Vestig je hoop op God, want ik zal Hem nog loven, mijn Heiland en mijn God.”

Reflectie: De psalmist spreekt hier tot zijn eigen ziel, en hetzelfde refrein verschijnt in vers 5. Vóór het eerste refrein zijn zijn tranen zijn voedsel geweest terwijl mensen vroegen: “Waar is uw God?” (42:3). Vóór het tweede vraagt hij God: “Waarom hebt u mij vergeten?” en de spot komt opnieuw (42:9-10).

Psalm 77:11-12

“Ik zal de daden van de Heer gedenken; ja, ik zal uw wonderen van lang geleden gedenken. Ik zal al uw werken overdenken en al uw machtige daden overpeinzen.”

Reflectie: Asaf begint de psalm niet in staat om te slapen of te spreken, en vraagt: “Zal de Heer voor eeuwig verwerpen? … Heeft zijn belofte voor altijd gefaald?” (Psalm 77:7-8). In vers 10 besluit hij een beroep te doen op “de jaren waarin de Allerhoogste zijn rechterhand uitstak,” en de verzen 11-12 volgen uit dat besluit. De daad die hij in vers 15 noemt, is de verlossing van “de nakomelingen van Jakob en Jozef.”

Habakkuk 3:17-18

“Al zal de vijgenboom niet bloeien, al zal de wijnstok geen vrucht dragen, al zal de opbrengst van de olijfboom tegenvallen en zullen de akkers geen voedsel voortbrengen, al zal het kleinvee uit de kooien verdwijnen en er geen rund in de stallen zijn, toch zal ik juichen voor de HEER, zal ik jubelen voor de God van mijn redding.”

Reflectie: Habakuks gebed opent: “Heer, ik heb gehoord van uw roem; ik sta in ontzag voor uw daden” (Habakuk 3:2). Tegen vers 16 bonst zijn hart en beven zijn benen bij wat hij heeft gehoord, toch zal hij “geduldig wachten op de dag van de ramp die over de natie komt die ons binnenvalt.” Hij somt vervolgens een mislukte oogst op: vijgen, druiven, olijven, velden, kudden en vee, en zegt nog steeds dat hij zich in God zal verheugen. Het volgende vers noemt “de Soevereine Heer” zijn kracht, en het hoofdstuk eindigt met een aanwijzing voor de koorleider en snaarinstrumenten.

Job 19:25

“Ik weet: mijn Verlosser leeft, en Hij zal als laatste over het stof opstaan.”

Reflectie: Job zegt dit midden in zijn verliezen, twee hoofdstukken nadat hij vroeg: “Waar is dan mijn hoop?” (Job 17:15). Vlak daarvoor wenst hij dat zijn woorden “voor eeuwig in rots gegrift” konden worden (19:24). Hij vervolgt: “nadat mijn huid is vernietigd, zal ik toch in mijn vlees God zien” (19:26).

Ezechiël 37:11

“Toen zei Hij tegen mij: ‘Mensenkind, deze beenderen zijn het volk van Israël. Zij zeggen: ‘Onze beenderen zijn verdord en onze hoop is verloren; wij zijn afgesneden.’’”

Reflectie: Ezechiël heeft een dal van zeer droge beenderen bij elkaar zien komen en adem zien halen (Ezechiël 37:1-10). God legt vervolgens het visioen uit: de beenderen zijn het volk van Israël, en dit is wat zij zeggen. Het antwoord is een belofte om hun graven te openen, Gods Geest in hen te leggen en hen in hun eigen land te vestigen (37:12-14).

Jeremia 29:11

“‘Want Ik weet welke gedachten Ik over u koester,’ spreekt de Heere, ‘gedachten van vrede en niet van onheil, namelijk om u toekomst en hoop te geven.’”

Reflectie: Dit vers maakt deel uit van een brief die Jeremia vanuit Jeruzalem stuurde naar de mensen die in ballingschap naar Babylon waren weggevoerd (Jeremia 29:1). In dezelfde brief wordt hen opgedragen huizen te bouwen, tuinen aan te planten en de vrede te zoeken van de stad waarheen ze zijn weggevoerd, en er wordt de terugkeer geplaatst “wanneer voor Babel zeventig jaren voorbij zijn” (29:10). De hoop en de toekomst worden aan het volk beloofd, na een lang wachten: “Ik zal u bijeenbrengen uit alle volken … en u terugbrengen naar de plaats waaruit Ik u in ballingschap heb weggevoerd” (29:14).

Ephesians 2:12

“bedenk dat u in die tijd zonder Christus was, vervreemd van het burgerrecht van Israël en vreemdelingen wat betreft de verbonden van de belofte; u had geen hoop en was zonder God in de wereld.”

Reflectie: Paulus beschrijft de vroegere staat van gelovigen uit de heidenen als “zonder hoop en zonder God in de wereld,” waarbij hij deze twee zaken verbindt. Vers 13 geeft de verandering aan: “Maar nu, in Christus Jezus, bent u die voorheen veraf was, door het bloed van Christus dichtbij gekomen.”

2 Korintiërs 4:8-9

“Wij worden van alle kanten verdrukt, maar wij worden niet in het nauw gebracht; wij zijn in twijfel, maar wij raken niet in wanhoopgegeven; wij worden vervolgd, maar wij worden niet verlaten; wij worden neergeworpen, maar wij komen niet om.”

Reflectie: De vier paren beschrijven Paulus en zijn medearbeiders, die “deze schat in aarden vaten” dragen “opdat de uitnemendheid van de kracht van God zou zijn en niet uit onszelf” (2 Korintiërs 4:7). Een paar verzen later schrijft hij: “Daarom verliezen wij de moed niet. Hoewel onze uiterlijke mens vervalt, wordt de innerlijke mens van dag tot dag vernieuwd” (4:16).

Romeinen 5:3-5

“En niet alleen dat, maar wij roemen ook in de verdrukkingen, omdat wij weten dat de verdrukking volharding teweegbrengt, en de volharding beproefdheid, en de beproefdheid hoop. En de hoop beschaamt niet, omdat de liefde van God in onze harten uitgestort is door de Heilige Geest, Die ons gegeven is.”

Reflectie: Paulus plaatst lijden aan het begin van een keten die eindigt in hoop, en de keten volgt uit vrede met God door geloof (Romeinen 5:1-2). Hij geeft de reden waarom hoop “niet beschaamt”: Gods liefde is door de Heilige Geest in de harten van gelovigen uitgestort.

Romeinen 8:24-25

“Want in deze hoop zijn wij gered. Maar hoop die gezien wordt, is geen hoop. Wie hoopt er immers op wat hij al ziet? Maar als wij hopen op wat wij nog niet zien, dan wachten wij daarop met volharding.”

Reflectie: Paulus heeft zojuist gezegd dat de hele schepping zucht “als in barensnood” en dat gelovigen “innerlijk zuchten” terwijl ze wachten op “de verlossing van ons lichaam” (Romeinen 8:22-23). Hoop in dit gedeelte is gericht op wat nog niet is aangekomen, en de houding die het vraagt is geduldig wachten.

Hebreeën 6:19

“Deze hoop hebben wij als een anker voor de ziel, vast en onwankelbaar. Het reikt tot in het heiligdom achter het voorhangsel.”

Reflectie: De hoop rust hier op Gods belofte aan Abraham, die God met een eed bevestigde, “twee onveranderlijke dingen, waarin het onmogelijk is dat God zou liegen” (Hebreeën 6:17-18). De hoop “gaat het binnenste heiligdom achter het voorhangsel binnen, waar de voorloper Jezus voor ons is binnengegaan” (6:19-20).

Romeinen 15:13

“Moge de God van de hoop u vervullen met alle vreugde en vrede door het geloof, zodat u overvloeit van hoop door de kracht van de Heilige Geest.”

Reflectie: Paulus’ wens voor de Romeinse kerk komt direct na een reeks citaten uit het Oude Testament, de laatste uit Jesaja: “op Hem zullen de heidenen hopen” (Romeinen 15:12). Eerder in het hoofdstuk zegt hij dat de Schriften geschreven zijn “opdat wij door volharding en door de vertroosting van de Schriften de hoop zouden behouden” (15:4). In vers 13 vervult God hen “met alle blijdschap en vrede” terwijl zij vertrouwen, en hoop is wat overvloeit “door de kracht van de Heilige Geest.”