20 Bijbelverzen over huichelarij

Mattheüs 23:5

“Ze doen al hun daden om door anderen gezien te worden. Want ze maken hun gebedsriemen breed en hun kwastjes lang…”

Reflectie: Jezus spreekt tot de menigte en zijn discipelen over de schriftgeleerden en Farizeeën, en twee verzen eerder zegt hij hen te doen wat die leraren zeggen, maar niet wat zij doen: “Want zij zeggen het wel, maar doen het niet” (Mattheüs 23:3). Vers 5 noemt het motief achter de kloof: hun daden worden gedaan om gezien te worden, en hij geeft brede gebedsriemen en lange kwasten als voorbeelden. Verzen 6-7 voegen de ereplaatsen bij maaltijden, de beste plaatsen in de synagoge en de titel rabbi toe.

Mattheüs 23:25-26

“Wee jullie, schriftgeleerden en Farizeeën, huichelaars! Want jullie reinigen de buitenkant van de beker en de schotel, maar vanbinnen zijn ze vol van hebzucht en zelfzucht. Blinde Farizeeër! Reinig eerst de binnenkant van de beker en de schotel, zodat ook de buitenkant schoon kan zijn.”

Reflectie: Dit wee volgt op een wee over het tienden geven van munt, dille en komijn terwijl zij “het recht, de barmhartigheid en de trouw” verwaarlozen (Mattheüs 23:23). De beker en de schotel zijn vanbuiten schoon en vanbinnen vol roofzucht en onmatigheid. Jezus geeft een bevel en een opdracht: reinig eerst de binnenkant, “opdat ook de buitenkant ervan schoon wordt.”

Mattheüs 23:27-28

“Wee jullie, schriftgeleerden en Farizeeën, huichelaars! Want jullie lijken op witgekalkte graven, die er vanbuiten prachtig uitzien, maar vanbinnen vol zijn met de beenderen van doden en alle onreinheid. Zo lijken jullie ook vanbuiten rechtvaardig voor anderen, maar vanbinnen zijn jullie vol huichelarij en wetteloosheid.”

Reflectie: Het volgende wee vergelijkt de schriftgeleerden en Farizeeën met graven die er vanbuiten prachtig uitzien en vanbinnen vol dode beenderen en “alle onreinheid” zitten. Vers 28 laat het beeld vallen en stelt het punt direct: zij lijken rechtvaardig voor anderen, maar zijn vanbinnen “vol huichelarij en wetteloosheid.”

Lucas 12:1

“…Hoed je voor het zuurdeeg van de Farizeeën, wat huichelarij is.”

Reflectie: Duizenden zijn samengekomen, zo velen dat zij elkaar vertrappen, en Jezus spreekt “eerst tot zijn discipelen.” De waarschuwing is gericht aan zijn eigen volgelingen, en het noemt het zuurdeeg ronduit hypocrisie. Verzen 2-3 volgen direct: “Er is niets bedekt dat niet geopenbaard zal worden,” en wat in de binnenkamer gefluisterd wordt, “zal vanaf de daken gepredikt worden” (Lukas 12:2-3).

Mattheüs 6:1

“Pas op dat u uw gerechtigheid niet doet voor het oog van de mensen om door hen gezien te worden; anders hebt u geen loon bij uw Vader, Die in de hemelen is.”

Reflectie: In de Bergrede stelt dit vers een regel die de volgende verzen toepassen op geven, bidden en vasten. Telkens contrasteert Jezus zijn toehoorders met “de huichelaars”, die op een trompet blazen “opdat zij door de mensen geprezen worden”, op straathoeken bidden “opdat zij door de mensen gezien worden”, en hun gezicht verminken “opdat hun vasten door de mensen gezien wordt”, en telkens zegt hij “zij hebben hun loon al” (Mattheüs 6:2, 5, 16). Het alternatief is geven, bidden en vasten in het verborgene, voor de Vader “die in het verborgene ziet.”

Jesaja 29:13

“En de Heer zei: ‘Omdat dit volk met hun mond nadert en mij eert met hun lippen, terwijl hun hart ver van mij is, en hun vrees voor mij een gebod is dat door mensen is onderwezen…’”

Reflectie: De Heer spreekt door Jesaja tegen een volk wiens mond en lippen dichtbij komen terwijl hun hart ver weg blijft, en wiens vrees voor God “een gebod is dat door mensen onderwezen is.” Vers 14 geeft de reactie: God zal “wonderlijk handelen” onder hen, en de wijsheid van hun wijzen zal vergaan. Jezus citeert het vers in Mattheüs 15:7-9 nadat de Farizeeën en schriftgeleerden klagen over ongewassen handen, en noemt hen “Huichelaars!” omdat hun overlevering het gebod om vader en moeder te eren opzijzette.

Spreuken 26:23

“Als het glazuur dat een aarden vat bedekt, zijn vurige lippen met een kwaad hart.”

Reflectie: Een glazuurlaag laat een goedkope aarden pot er mooier uitzien dan hij is, en het spreekwoord vergelijkt dat met warme woorden over een slecht hart. De volgende verzen leggen het uit: “Wie haat, veinst met zijn lippen, maar in zijn binnenste koestert hij bedrog,” dus “wanneer hij met zijn stem vriendelijk spreekt, geloof hem niet” (Spreuken 26:24-25). Vers 26 voegt eraan toe dat zijn slechtheid zal worden blootgelegd.

Job 27:8

“Want wat is de hoop van de goddeloze als God hem afsnijdt, als God zijn leven wegneemt?”

Reflectie: Job spreekt over het lot van de goddelozen. De “goddeloze” in de HSV vertaalt het Hebreeuwse chaneph, wat de King James Version in dit vers vertaalt als “huichelaar”. Verzen 9-10 vragen of God de roep van zo iemand zal horen wanneer er benauwdheid komt, en of hij “te allen tijde tot God zal roepen.”

Titus 1:16

“Ze belijden God te kennen, maar ze verloochenen hem door hun daden. Ze zijn verfoeilijk, ongehoorzaam en ongeschikt voor enig goed werk.”

Reflectie: Paulus schrijft aan Titus op Kreta over “onhandelbare mensen, ijdele praters en misleiders” die onderwijzen “om schandelijk gewin” en hele gezinnen ondersteboven keren (Titus 1:10-11). Wat zij zeggen en wat zij doen wijzen in tegengestelde richtingen: zij belijden God te kennen, maar met hun werken verloochenen zij Hem. Vers 15 zegt dat zowel hun verstand als hun geweten bevlekt zijn.

1 Timoteüs 4:2

“…door de huichelarij van leugenaars, wier geweten is toegeschroeid…”

Reflectie: Paulus zegt dat de Geest heeft gewaarschuwd dat sommigen in latere tijden van het geloof zullen afvallen door te luisteren naar dwaalgeesten en leringen van demonen. Het woord dat vertaald is als “geveinsdheid” is het Griekse huichelarij, hypocrisie, en het hoort bij leugenaars wier geweten “toegeschroeid” is. Vers 3 geeft een voorbeeld van hun leer: zij verbieden het huwelijk en eisen onthouding van voedsel dat God geschapen heeft om met dankzegging te worden ontvangen.

1 Johannes 1:6

“Als we zeggen dat we gemeenschap met hem hebben terwijl we in de duisternis wandelen, liegen we en beoefenen we de waarheid niet.”

Reflectie: De boodschap van Johannes is dat “God licht is en dat er in Hem in het geheel geen duisternis is” (1 Johannes 1:5). Een bewering gemeenschap met God te hebben terwijl men in de duisternis wandelt, is daarom een leugen, en de persoon die dat doet, beoefent de waarheid niet. Vers 7 geeft de andere kant: wandelen in het licht brengt gemeenschap met elkaar en reiniging door het bloed van Jezus.

Mattheüs 7:3-5

“Waarom zie je de splinter in het oog van je broeder, maar merk je de balk in je eigen oog niet op? Of hoe kun je tegen je broeder zeggen: ‘Laat mij de splinter uit je oog halen,’ terwijl er een balk in je eigen oog zit? Huichelaar, haal eerst de balk uit je eigen oog, en dan zul je duidelijk zien om de splinter uit het oog van je broeder te halen.”

Reflectie: Deze verzen volgen op “Oordeel niet, opdat u niet geoordeeld wordt” (Mattheüs 7:1). Jezus noemt de persoon die naar een splinter in het oog van een broeder kijkt terwijl hij een balk in zijn eigen oog negeert, “Huichelaar.” Vers 5 laat de splinter niet waar hij is: zodra de balk eruit is, “zult u helder kunnen zien om de splinter uit het oog van uw broeder te werpen.”

Romeinen 2:1

“Daarom bent u niet te verontschuldigen, o mens, wie u ook bent die oordeelt. Want waarin u de ander oordeelt, veroordeelt u uzelf, want u die oordeelt, doet dezelfde dingen.”

Reflectie: Paulus spreekt iedereen aan die anderen veroordeelt terwijl hij “precies dezelfde dingen” doet. Vers 3 vraagt of zo iemand verwacht aan het oordeel van God te ontsnappen, en vers 4 zegt dat Gods goedheid “ertoe leidt dat u tot inkeer komt.”

Romeinen 2:21-23

“…jij dan die anderen onderwijst, onderwijs je jezelf niet? Terwijl je preekt tegen stelen, steel je? Jij die zegt dat men geen overspel mag plegen, pleeg je overspel? Jij die afgoden verafschuwt, beroof je tempels? Jij die roemt in de wet, onteert God door de wet te overtreden.”

Reflectie: Paulus spreekt tot iemand die op de wet vertrouwt en ervan overtuigd is dat hij “een gids voor blinden, een licht voor hen die in duisternis zijn” is (Romeinen 2:19). De vragen plaatsen elk onderwezen punt naast een gedraging: stelen, overspel en afgoden. Vers 24 benoemt het resultaat en citeert de Schrift: “De naam van God wordt omwille van u gelasterd onder de heidenen.”

Galatians 2:13

“En de andere Joden veinsden met hem mee, zodat zelfs Barnabas door hun huichelarij werd meegesleept.”

Reflectie: In Antiochië at Cefas (Petrus) met gelovige heidenen totdat “er enigen van Jakobus kwamen”; toen trok hij zich terug, “omdat hij vreesde voor de besnedenen” (Galaten 2:12). De andere Joodse gelovigen volgden hem, en zelfs Barnabas werd meegesleept. Paulus zegt dat hij Cefas in zijn gezicht weerstond “omdat hij veroordeeld stond” (Galaten 2:11), en dat toen hij zag dat hun gedrag “niet in overeenstemming was met de waarheid van het evangelie,” hij Cefas “ten overstaan van allen” aansprak (Galaten 2:14).

Jakobus 1:22

“Maar wees daders van het woord, en niet alleen hoorders, waarbij je jezelf bedriegt.”

Reflectie: Jakobus vergelijkt een hoorder die niets doet met een man die naar zijn gezicht in een spiegel kijkt en direct vergeet wat hij zag (Jakobus 1:23-24). De zelfbedrieger is de hoorder zelf. De verzen 26-27 trekken de lijn door naar religie: iemand die denkt dat hij godsdienstig is maar zijn tong niet in toom houdt, “bedriegt zijn hart,” en zuivere godsdienst is omzien naar wezen en weduwen en jezelf onbesmet houden van de wereld.

1 Petrus 2:1

“Leg daarom alle slechtheid, alle bedrog, huichelarij, afgunst en alle kwaadsprekerij af.”

Reflectie: Huichelarij verschijnt in een lijst met kwaadaardigheid, bedrog, afgunst en laster, allemaal zaken die afgelegd moeten worden. Het “Dus” kijkt terug naar 1 Petrus 1:22, waar Petrus’ lezers hun zielen hebben gereinigd “tot ongeveinsde broederliefde” en wordt opgedragen elkaar “vurig lief te hebben vanuit een rein hart.” Vers 2 geeft aan wat hen vervangt: verlangen naar “de zuivere melk van het Woord” als pasgeboren baby’s.

Romeinen 12:9

“Laat de liefde ongeveinsd zijn. Verafschuw het kwade, houd vast aan het goede.”

Reflectie: “Oprecht” vertaalt anupokritos, zonder huichelarij, dus Paulus’ eerste instructie over liefde is dat het geen toneelstukje mag zijn. Hij vervolgt met “Verschrik het kwade; houd vast aan het goede” en, in vers 10, broederlijke genegenheid en elkaar overtreffen in het tonen van eer.

Jakobus 3:17

“Maar de wijsheid die van boven is, is ten eerste zuiver, daarna vredelievend, vriendelijk, voor rede vatbaar, vol barmhartigheid en goede vruchten, onpartijdig en oprecht.”

Reflectie: Jakobus zet deze wijsheid af tegen de soort die gekenmerkt wordt door “bittere afgunst en zelfzuchtige ambitie”, wat hij “aards, ongeestelijk, demonisch” noemt (Jakobus 3:14-15). De laatste kwaliteit in zijn lijst, “oprecht”, is anupokritos opnieuw. Vers 13 zegt dat de wijze persoon dit toont door goed gedrag.

1 Johannes 3:18

“Lieve kinderen, laten wij niet liefhebben met het woord of met de tong, maar met de daad en in waarheid.”

Reflectie: Het vers daarvoor geeft de casus die Johannes in gedachten heeft: iemand die de goederen van de wereld heeft, een broeder in nood ziet en zijn hart sluit, en hij vraagt “hoe blijft de liefde van God in hem?” (1 Johannes 3:17). Liefde die in woord of taal blijft, wordt afgezet tegen liefde “met de daad en in waarheid,” gemeten aan vers 16: Christus “heeft Zijn leven voor ons gegeven.”