Gingen Adam en Eva naar de hemel?

Heb je je ooit afgevraagd hoe het zit met Adam en Eva? De allereerste twee mensen die God schiep. Zijn ze in de hemel gekomen? Het is een vraag die al eeuwenlang in de harten van mensen leeft, en het raakt echt de kern van wat we geloven over Gods geweldige liefde, Zijn ongelooflijke genade en Zijn plan voor ieder van ons. De Bijbel geeft ons niet zomaar een snel “ja” of “nee” 1 hun verhaal is als het eerste hoofdstuk in Gods ongelooflijke boek over Zijn plan voor de hele mensheid. Het is een plan dat helemaal aan het begin van alles begint en ons helemaal naar de prachtige hoop leidt om vernieuwd te worden.² Dus, laten we samen op reis gaan, kijken naar wat de geschriften zeggen, wat wijze mensen erover hebben gedacht en wat verschillende christelijke tradities leren, om wat licht te werpen op deze tijdloze vraag.

Je ziet, het feit dat de Bijbel hun eindbestemming niet in grote, dikke letters uitspelt, heeft ons eigenlijk uitgenodigd om nog dieper na te denken over Gods goedheid. Het dwingt ons om te overwegen hoe groot Zijn rechtvaardigheid en genade werkelijk zijn, hoe Jezus' offer iedereen dekt, en wat er gebeurde met die goede mensen die leefden en geloofden voordat Jezus op aarde liep. Dus, dit gaat niet alleen over terugkijken naar de geschiedenis; het gaat over reflecteren op een aantal echt rijke, geloofsvolle ideeën. Het feit dat deze vraag steeds weer opduikt, laat zien dat we allemaal dit diepe verlangen hebben om te weten wat er met deze sleutelfiguren in ons geloof is gebeurd. Adam en Eva, zij zijn niet zomaar mensen van heel, heel lang geleden; ze vertegenwoordigen waar we allemaal vandaan komen, hoe dingen een beetje misgingen door de zonde, en onze verbinding met onze Schepper. Wanneer we ons afvragen of ze gered zijn, is het alsof we hopen dat Gods plan zo groot en zo goed is dat het zelfs terug in de tijd kan reiken en degenen die die eerste fout maakten, thuis kan brengen. En dat geeft ons een troostrijk gevoel over hoe grenzeloos Gods genade werkelijk is.

Goed, om te begrijpen of Adam en Eva Gods reddende genade konden ervaren, moeten we helemaal terug naar het begin, naar het boek Genesis. Hier lezen we over hun geweldige schepping, hun prachtige leven in de Hof van Eden, die ene keer dat ze de plank missloegen, en wat er daarna gebeurde.

De zonde en de onmiddellijke nasleep ervan

God, in Zijn ongelooflijke wijsheid, vormde Adam uit het stof van de aarde en schiep daarna, uit Adams eigen zijde, Eva. Hij plaatste hen op die perfecte plek, de Hof van Eden.² Ze hadden de leiding over de hele schepping en hadden deze geweldige, directe vriendschap met God. Maar er was slechts één regel: eet niet van de Boom van de Kennis van Goed en Kwaad. God waarschuwde hen liefdevol dat als ze dat zouden doen, het tot de dood zou leiden.² Nou, die sluwe slang kwam langs en praatte Eva om de vrucht te proberen, en toen deelde ze die met Adam, en hij at er ook van.⁴

En meteen veranderden de dingen ingrijpend:

• Plotseling zagen ze de dingen anders. Ze realiseerden zich dat ze naakt waren en een gevoel van schaamte overspoelde hen. Ze probeerden zelfs snel wat bedekkingen te maken van vijgenbladeren.⁴
• Toen ze God in de tuin hoorden wandelen, kun je het je voorstellen? Ze verstopten zich! Dat laat zien hoe angst was binnengeslopen en die zoete gemeenschap die ze hadden, had verbroken.⁴
• Toen God, op Zijn liefdevolle manier, met hen kwam praten, wees Adam met zijn vinger naar Eva (“het was de vrouw die U hier bij mij hebt geplaatst!”), en Eva wees met haar vinger naar de slang (“De slang heeft me bedrogen!”).⁴ In plaats van gewoon te zeggen: “We hebben het verpest,” begonnen ze het vingerspel, en dat is een heel belangrijk onderdeel van hoe ze voor het eerst reageerden.

Gods oordelen

Nadat ze ervoor kozen om ongehoorzaam te zijn, legde God enkele consequenties uit, die sommige mensen vervloekingen noemen:

• De slang: Het werd meer vervloekt dan enig ander dier, en er werd gezegd dat het op zijn buik zou kruipen en stof zou eten. Maar luister hiernaar, dit is zo belangrijk: God zei: “Ik zal vijandschap zetten tussen u en de vrouw, en tussen uw nageslacht en haar nageslacht; hij zal uw kop vermorzelen, en u zult zijn hiel vermorzelen” (Genesis 3:15).⁴ Vele, vele gelovigen zien dit als de allereerste hint van het Goede Nieuws! Het is als de vroegste belofte dat een Redder, Jezus Christus, op een dag zou komen en de ultieme overwinning zou behalen op de vijand, op Satan (die als de slang wordt gezien).²
• De vrouw (Eva): God zei dat ze meer pijn zou hebben bij de bevalling, en dat haar verlangen naar haar man zou uitgaan, en hij haar zou leiden.⁴
• De man (Adam): Vanwege Adams keuze werd de grond zelf vervloekt. Dat betekende dat landbouw hard werken zou zijn, vol zwoegen. Doornen en distels zouden opkomen, en uiteindelijk zou Adam terugkeren naar het stof waar hij vandaan kwam. Dit was het begin van de fysieke dood: “want stof bent u en tot stof zult u terugkeren”.¹

Gods voorziening en verdrijving

Maar zelfs toen God deze consequenties uiteenzette, deed Hij iets heel liefdevols: “De Heer God maakte kleding van huiden voor Adam en zijn vrouw en kleedde hen”.² Dit wordt vaak gezien als een prachtige daad van Zijn genade. Hij zag hun schaamte en gaf hen iets veel beters en duurzamers dan die vijgenbladeren die ze hadden gemaakt. Sommige wijze denkers suggereren zelfs dat dit misschien de allereerste keer was dat een dier werd geofferd, wat vooruitwijst naar het ultieme offer dat Jezus voor al onze zonden zou brengen, omdat een dier zijn leven had moeten geven voor die huiden.²

Uiteindelijk moest God Adam en Eva uit de Hof van Eden sturen. Dit was eigenlijk een daad van bescherming, om te voorkomen dat ze van de Boom des Levens zouden eten en voor eeuwig in die gevallen, zondige staat zouden leven.² Hij plaatste zelfs engelen, cherubijnen genaamd, en een vlammend zwaard om de weg naar die Boom des Levens te bewaken.⁴

Dus, buiten die prachtige tuin begonnen Adam en Eva hun nieuwe leven, een leven in een wereld die nu de zonde en al haar effecten kende. Ze kregen kinderen, zoals Kaïn en Abel, en later Seth.² De Bijbel vertelt ons dat Adam een lang, lang leven leidde—930 jaar—en toen, precies zoals God had gezegd, stierf hij.²

Dus, dit verhaal van de zondeval in de Bijbel laat ons zien dat God serieus is over zonde, en de consequenties zijn reëel en onmiddellijk. Maar wacht even, verweven in dat oordeel zit een zonnestraal, een sprankje hoop! Dat krachtige woord tegen de slang in Genesis 3:15, uitgesproken precies toen de mensheid op haar dieptepunt was, vertelt ons dat Gods laatste woord nooit veroordeling zou zijn. Het is alsof Gods reddingsplan precies op het moment dat de zonde in beeld kwam, in werking trad. Dat is een krachtige hoop vanaf het allereerste begin! En denk aan God die hen kleedde. Dat was meer dan alleen hen iets geven om te dragen. Hun vijgenbladeren? Dat waren zij die probeerden hun schaamte zelf op te lossen.⁴ Maar God greep in met die kleding van huiden—een geschenk van Hem, waarschijnlijk gepaard gaand met een offer. Dat kan worden gezien als God Zelf die de eerste stap zet om hun spirituele probleem aan te pakken, wat suggereert dat Hij hen niet opgaf en dat Hij Degene zou zijn die de ultieme oplossing voor de zonde zou bieden.²

Dit is een grote vraag als we nadenken over hun eeuwige toekomst: Hebben Adam en Eva gezegd dat het hun speet? Zijn ze teruggekeerd naar God? De Bijbel zegt niet direct: “En Adam en Eva toonden berouw” in die exacte woorden.¹ Daarom hebben mensen heel nauwkeurig naar de geschriften gekeken voor kleine aanwijzingen, als spirituele broodkruimels.

Indirecte schriftuurlijke hints die wijzen op mogelijk berouw:

Sommige van hun acties en woorden worden door wijze leraren gezien als tekenen dat hun harten misschien waren veranderd, of dat ze begonnen te vertrouwen op Gods beloften:

• Adam noemt Eva (Genesis 3:20): Denk hier eens over na: zelfs nadat God hen over de dood had verteld, noemde Adam zijn vrouw “Eva”, wat “moeder van alle levenden” betekent. Dat zou kunnen betekenen dat hij geloof toonde in Gods belofte dat er toekomstige generaties zouden zijn, een belofte die verborgen zat in die eerste boodschap van Goed Nieuws (Genesis 3:15).² Het is alsof hij vasthield aan de hoop dat Gods plan groter was dan hun fout.
• God kleedt hen (Genesis 3:21): Ja, dit was God die ongelooflijk genadig was. Maar het feit dat ze deze kleding van God accepteerden, in plaats van vast te houden aan hun eigen creaties van vijgenbladeren, zou kunnen laten zien dat ze afstappen van het proberen het allemaal zelf te doen en toegaan naar het accepteren van Gods hulp en Zijn weg.²
• Eva's uitspraak bij de geboorte van Kaïn (Genesis 4:1): Toen hun eerste zoon, Kaïn, werd geboren, zei Eva: “Ik heb een man gekregen met de hulp van de HEER.” Zelfs nadat ze uit Eden waren gestuurd, erkende ze Gods hand daarin. Dat zou kunnen betekenen dat ze zich nog steeds bewust was van God, misschien zelfs op Hem vertrouwde.²
• Eva's uitspraak bij de geboorte van Seth (Genesis 4:25): Deze voelt vaak nog sterker. Na het verdriet van Kaïn die Abel doodde, kreeg Eva nog een zoon, Seth. En ze zei: “God heeft mij een ander nageslacht aangesteld in plaats van Abel, want Kaïn heeft hem gedood.” Hier zegt ze duidelijk dat God ingreep en een ander kind gaf. Velen geloven dat ze Seth verbond met dat beloofde “zaad” uit Genesis 3:15, degene die de lijn van hoop zou voortzetten.²

Argumenten tegen of redenen voor twijfel met betrekking tot hun berouw:

Maar, zelfs met deze hoopvolle tekenen, zijn er redenen waarom sommige mensen niet zo zeker zijn:

• De onmiddellijke reactie was de schuld geven: Onthoud, direct nadat ze zondigden, toen God naar hen toe kwam, was hun eerste instinct om iemand anders de schuld te geven. Ze zeiden niet onmiddellijk: “Het spijt ons, God, vergeef ons.”4 God gaf hen een kans om het toe te geven, de Bijbel zegt niet dat ze dat deden, niet op dat moment.⁵
• Stilte over expliciet berouw: Het is een groot ding dat er geen duidelijke, rechttoe rechtaan zin staat die zegt dat ze berouw toonden. De Bijbel vertelt ons vaak wanneer andere belangrijke mensen berouw toonden.¹
• Uitsluiting van Hebreeën 11: Noch Adam, noch Eva staan op die beroemde “Faith Hall of Fame”-lijst in Hebreeën hoofdstuk 11, ook al staat hun zoon Abel daar vanwege zijn geloof.⁷ Sommigen zouden zeggen dat die lijst niet bedoeld is om elk gelovig persoon uit het Oude Testament op te nemen, en dat is een eerlijk punt.⁷

Theologische overwegingen:

Sommige denkers suggereren dat Adam en Eva heel lang leefden (Adam 930 jaar!), en dat zou hen genoeg tijd hebben gegeven om over dingen na te denken en spijt te voelen, vooral na het zien van de vreselijke dingen die gebeurden door hun zonde, zoals Kaïn die Abel vermoordde.⁶ Het is ook mogelijk dat het hoofdpunt van die vroege Genesis-verhalen was om ons te laten zien waar zonde vandaan kwam, wat het doet, en hoe God Zijn reddingsplan begon, in plaats van ons alle details te geven van het persoonlijke spirituele leven van Adam en Eva nadat ze de tuin hadden verlaten.⁵

Omdat de Bijbel niet glashelder is over hun berouw, neigen veel theologische discussies ernaar om zich te concentreren op Gods geweldige, nimmer eindigende genade en hoe krachtig Jezus' werk voor iedereen zou zijn, zelfs terugkijkend in de tijd. Als Adam en Eva werden gered, wordt dat gezien als veel meer over God die uitreikt in Zijn genade—getoond in die belofte van Genesis 3:15 en Zijn geschenk van kleding voordat ze toonden duidelijke tekenen van spijt—in plaats van dat ze het verdienden door perfect berouwvol te zijn.² En dat is een belangrijk christelijk idee: we worden gered door genade! Bovendien, als Eva's woorden in Genesis 4 echt haar uiting van oprecht geloof waren, wauw, wat een krachtig voorbeeld van hoop! Het zou laten zien dat zelfs in een gebroken wereld, zelfs na een enorme persoonlijke mislukking en het zien van de tragische resultaten van zonde, het nog steeds mogelijk is om een relatie met God te hebben en op Zijn beloften te vertrouwen. Dat is een essentiële boodschap voor ons allemaal wanneer we struikelen: we kunnen nog steeds verbinding maken met God en op Hem leunen, zelfs nadat we het flink hebben verpest.

“Erfzonde” is een heel groot begrip in het christelijk geloof en het is direct verbonden met wat Adam en Eva deden in de Hof van Eden. Het helpt ons begrijpen waarom wij mensen allemaal deze neiging tot zonde lijken te hebben en waarom we ons in deze staat bevinden die we “gevallen” noemen.

Definitie van de Erfzonde:

Over het algemeen bedoelen christenen met de Erfzonde dat wij door die allereerste zonde van Adam en Eva allemaal in een staat van zondigheid en een soort spirituele gebrokenheid worden geboren.⁸ Het gaat niet alleen om de eerste fout die zij maakten; het is een toestand die elk mens beïnvloedt dat na hen wordt geboren.

• Het betekent dat we een ingebouwde trek of drang hebben om te doen wat verkeerd is en om tegen Gods wegen in te gaan.⁹
• Het is als een overgeërfde spirituele zwakte of “ziekte” die onze menselijke natuur raakt.⁹ Zelfs een kleine baby, die persoonlijk niets verkeerds heeft gedaan, wordt nog steeds beschouwd als beïnvloed door deze staat.⁹
• Het woord “erf” betekent simpelweg dat deze toestand al bestaat sinds de “oorsprong” of het allereerste begin van de menselijke familie met Adam en Eva.⁸

Bijbelse basis:

Dit hele idee komt voornamelijk voort uit dat verhaal in Genesis over Adam en Eva die ongehoorzaam waren aan God.⁸ En daarnaast helpen enkele belangrijke verzen in het Nieuwe Testament ons om het nog beter te begrijpen:

• Romeinen 5:12: “Daarom, zoals door één mens de zonde de wereld is binnengekomen dat is Adam, en door de zonde de dood, en zo de dood tot alle mensen is doorgegaan, omdat allen gezondigd hebben”.²
• Romeinen 5:19: “Want zoals door de ongehoorzaamheid van de ene mens de velen tot zondaars zijn gemaakt, zo zullen ook door de gehoorzaamheid van de ene mens de velen tot rechtvaardigen worden gemaakt”.⁶
• 1 Korintiërs 15:22: “Want zoals allen in Adam sterven, zo zullen ook in Christus allen levend gemaakt worden”.²

Overdracht van de Erfzonde (Augustijnse visie):

Een zeer invloedrijke vroege christelijke denker genaamd Augustinus van Hippo heeft echt vormgegeven aan hoe velen in de westerse wereld de Erfzonde begrijpen. Hij leerde dat wij allemaal, in zekere zin, “aanwezig waren in Adam”. Dus toen Adam zondigde, raakte onze hele menselijke natuur, die als het ware in hem besloten lag, verstrikt en gecorrumpeerd door de zonde.⁹ Deze corruptie, die ook omvat wat Augustinus concupiscentie noemde (dat is wanneer onze verlangens uit balans raken en onze lichamelijke driften, vooral zaken als seksueel verlangen, ons gezonde verstand proberen te overheersen), wordt doorgegeven aan ieder mens vanaf het moment dat we geboren worden.¹⁰

Gevolgen van de Erfzonde voor de mensheid:

De effecten van de Erfzonde zijn enorm:

• Scheiding van God: Het heeft een deuk geslagen in onze relatie met God, waardoor een soort spirituele afstand is ontstaan.⁸
• Neiging tot het kwaad: Het geeft ons deze ingebouwde neiging om naar de zonde te neigen.⁹
• Lijden en dood: Het bracht hard werken, pijn, fysieke dood en een algemeen gevoel dat dingen niet helemaal in orde zijn in onze wereld.¹
• Universele zondigheid: Het helpt verklaren waarom zonde overal is, in elke cultuur, door de hele geschiedenis heen.⁹
• Behoefte aan verlossing: Vanwege de Erfzonde worden wij mensen gezien als niet in staat om deze toestand zelf te herstellen. De enige uitweg is door Gods geweldige genade, waarvan we meestal begrijpen dat deze tot ons komt wanneer we ons geloof stellen in Jezus Christus en wat Hij voor ons heeft gedaan.²

Verschillende interpretaties:

Hoewel de meeste christenen het erover eens zijn dat onze menselijke natuur “gevallen” is door Adam en Eva, zijn er verschillende manieren om naar de details te kijken. Sommigen geloven dat Adam en Eva door hun keuze letterlijk het kwaad in een perfecte wereld hebben toegelaten. Anderen denken dat het kwaad, misschien in de vorm van de slang (vaak gezien als Satan), al aanwezig was en dat de zonde van Adam en Eva was dat ze toegaven aan de verleiding ervan.⁸ Het is ook goed om te weten dat de Oosters-orthodoxe Kerk een iets ander idee heeft genaamd “voorouderlijke zonde”, wat niet precies hetzelfde is als het westerse idee van “erfzonde”, vooral als het gaat om het erven van schuld. Daar komen we later nog op terug.¹¹

Het idee van de Erfzonde maakt het verhaal van Adam en Eva veel meer dan alleen een oud verhaal over een persoonlijke fout. Wat zij deden, wordt begrepen als iets met enorme, wereldwijde gevolgen voor ieder van ons. Daarom is hun verhaal zo belangrijk voor iedereen, omdat het spreekt over waar deze spirituele toestand die ons allemaal beïnvloedt vandaan komt. En daarom wordt het werk van Jezus Christus, die de Bijbel de “tweede Adam” of de “nieuwe Adam” noemt (je kunt daarover lezen in Romeinen 5 en 1 Korintiërs 15), gezien als het direct herstellen van wat de eerste Adam heeft verpest.² Deze manier van denken helpt ons ook begrijpen waarom er zoveel slechts en lijden is in een wereld die door een goede en liefdevolle God is geschapen, zonder te zeggen dat God Zelf het heeft veroorzaakt. De Erfzonde zegt dat deze gebrokenheid in de wereld is gekomen door menselijke ongehoorzaamheid. Dat houdt Gods goedheid intact terwijl het toch verklaart waarom de wereld is zoals hij is en waarom we allemaal worstelen met zonde. En dat laat ons zien hoeveel we God nodig hebben om in te grijpen en ons te redden.

De leringen van de vroege Kerkvaders – die zeer wijze en invloedrijke spirituele leiders en schrijvers uit de eerste eeuwen van het christendom – zijn zo belangrijk voor het begrijpen van hoe christelijke overtuigingen zich ontwikkelden, inclusief wat zij dachten over de redding van Adam en Eva. Hoewel ze misschien verschillende accenten legden, was er onder velen van hen een sterk gevoel dat ja, Adam en Eva door Jezus werden gered.

Veel van deze vroege Vaders hadden veel mededogen met Adam en Eva. Soms zagen ze hun fout als voortkomend uit een soort onschuld of als gemakkelijk misleid worden, wat hen goede kandidaten maakte voor Gods barmhartige redding.²⁰

Laten we kijken naar wat sommige van deze belangrijke Kerkvaders geloofden:

Kerkvader	Belangrijkste argument voor redding	Bijbelse basis/redenering	Impliciet of expliciet?
Irenaeus van Lyon (ca. 130 – ca. 202 n.Chr.)	Hij betoogde dat het gewoon zo moest zijn dat Jezus, de “tweede Adam”, de “eerst gevormde mens”, Adam, zou redden. Adam was gemaakt naar Gods beeld en was de eerste die door Satan werd gevangengenomen.21	Jezus’ werk was als een samenvatting en vernieuwing van de mensheid. Het zou niet logisch zijn als Adam, die het meest gekwetst was, niet gered zou worden terwijl zijn kinderen dat wel werden.21 Het ging om Gods rechtvaardigheid en macht om de mensheid te herstellen.21	Expliciet
Augustinus van Hippo (354 – 430 n.Chr.)	Jezus, de tweede Adam, gaf Zichzelf voor de Kerk (de nieuwe Eva). Augustinus suggereerde dat dit “waarschijnlijk ook de oude Eva” omvat.22 Redding komt door Gods genade en Jezus’ offer.	Hij vergeleek het feit dat Adam zich niet opofferde voor Eva met Jezus die Zichzelf opofferde voor de Kerk (de nieuwe Eva). Adams zonde was opzettelijk, maar Gods barmhartigheid door Jezus bereikt hen.22	Sterk impliciet
Johannes Chrysostomus (ca. 347 – 407 n.Chr.)	Hij zei het ronduit: “De duivel dreef de mens uit het Paradijs; God leidde hem naar de hemel. De winst is groter dan het verlies”.20	Hij benadrukte dat Adam en Eva verantwoordelijk waren, maar ook dat Gods barmhartigheid en Zijn reddingsplan overweldigend groter waren. Jezus’ werk keert de effecten van de Val om.20 Hij sprak er ook over in de context van de Nederdaling ter Helle.25	Expliciet
Gregorius van Nyssa (ca. 335 – ca. 395 n.Chr.)	Hij geloofde dat iedereen uiteindelijk gered zou worden door Jezus. De manier waarop Jezus’ menselijke natuur werd getransformeerd voor redding zou zich verspreiden naar alle mensen, en dat zou natuurlijk ook Adam en Eva omvatten.26	Hij sprak over de eenheid van de menselijke natuur; “samen met de eerstelingen van de mensheid... is de hele massa van de mensheid ook geheiligd”.26 Jezus is als het nieuwe startpunt van opstanding voor iedereen.26	Impliciet (door systeem)

Verdere patristische inzichten:

• Irenaeus wees er echt op dat God Adam zelf niet vervloekte, Hij vervloekte de grond. Dit liet zien dat het eeuwige vuur bedoeld was voor de duivel, niet oorspronkelijk voor mensen.²¹ Hij vermeldde ook dat Adam, nadat hij gezondigd had, angst voor God toonde en enige zelfbeheersing leek te oefenen, wat suggereert dat zijn hart was veranderd.²¹ Die belofte in Genesis 3:15 was de sleutel tot hoe hij Jezus’ toekomstige overwinning en de bevrijding van Adam begreep.²¹
• Augustinus’ leringen over de Erfzonde zijn erg diepgaand en laten zien hoe de zonde via Adam werd doorgegeven.¹⁰ Maar zijn begrip van Jezus als de “tweede Adam” die herstelt wat de eerste Adam kapotmaakte, biedt een duidelijk pad voor hun redding door Gods genade.²² Het idee dat Jezus’ barmhartigheid de “oude Eva” (en dus ook Adam) bereikt als onderdeel van de nieuwe Eva (de Kerk) is een sterk teken dat hij geloofde dat zij uiteindelijk gered waren.²²
• Johannes Chrysostomus, hoewel hij zei dat Adam en Eva een vrije wil hadden en verantwoordelijk waren voor hun keuzes 20, bevestigde hij uiteindelijk Gods grotere plan om de mensheid (en dus haar eerste leden) naar de hemel te leiden.²⁴ Hij zag God de dood zelf gebruiken als een manier om ons eeuwig leven te geven door Jezus.²⁴ Zijn discussie over vrouwen die gered worden door het baren van kinderen (als ze geloof hebben en een heilig leven leiden) past ook in een groter plaatje waarin redding na de Val zeker mogelijk is.²⁸
• Gregorius van Nyssa’s idee van apokatastasis (wat een universeel herstel van alle dingen betekent), hoewel niet iedereen het accepteerde, zou logischerwijs Adam en Eva opnemen in de uiteindelijke redding van alles door Jezus’ transformerende werk.²⁶
• Het idee van de “Gelukkige Val” (Felix Culpa), waar vaders zoals Gregorius de Grote (die leefde rond 540 – 604 na Chr.) over sprak, ondersteunt ook een verhaal van verlossing voor Adam en Eva. Deze visie suggereert dat de zonde van Adam, hoewel het een tragedie was, eigenlijk de deur opende voor iets nog groters: de komst van Jezus in het vlees en de redding die Hij bracht.²⁹ Gregorius de Grote zei: “tenzij Adam had gezondigd, zou het onze Verlosser niet hebben gepast om ons vlees aan te nemen”.²⁹ Dit idee plaatst het verhaal van Adam op natuurlijke wijze binnen Gods grotere, uiteindelijk goede plan.

De Kerkvaders, zelfs met hun eigen unieke manieren om dingen uit te leggen, waren het er grotendeels over eens dat de redding van Adam en Eva niet slechts een mogelijkheid was, maar dat het daadwerkelijk gebeurde door het reddende werk van Jezus Christus, vooral toen Hij afdaalde naar het dodenrijk (de Nederdaling ter Helle). Deze sterke overeenstemming onder de Vaders creëerde een blijvend traditioneel geloof dat bevestigt dat zij in de hemel zijn. Hun focus op Genesis 3:15 (dat eerste vleugje van het Evangelie) en het Nieuwtestamentische idee van Jezus als de “Tweede Adam” werden de belangrijkste redenen voor dit geloof. Deze manier van denken stelde hen in staat om het verhaal van Adam en Eva niet als een definitieve, verschrikkelijke tragedie te zien, maar als de noodzakelijke eerste stap naar een nog grotere overwinning voor God. Dit plaatste onze eerste ouders effectief midden in Jezus’ allesomvattende missie om ons te redden.

De Rooms-Katholieke Kerk heeft een heel duidelijk en positief antwoord op deze vraag: Ja, zij onderwijzen dat Adam en Eva in de hemel zijn! Deze leer komt voort uit oude tradities, de geschriften van die wijze vroege Kerkvaders en hoe de Kerk Jezus’ geweldige verlossingswerk begrijpt.

Officiële leer en heiligverklaring:

De Katholieke Kerk leert dat Adam en Eva in de hemel zijn en erkent hen zelfs als heiligen.¹⁹ Hun redding wordt beschouwd als een “verklaarde waarheid” van de Kerk.¹⁹

• Historische verering: En dit is niet iets nieuws! Adam en Eva staan al op lijsten van heiligen sinds mensen die lijsten begonnen te maken.¹⁹ In de middeleeuwen wist iedereen dat ze heiligen waren. Mensen baden vaak tot hen en je zag standbeelden van hen in kerken.¹⁹
• Feestdag: Traditioneel is de speciale dag om de heiligen Adam en Eva te herdenken op kerstavond, 24 december.¹⁹ Die timing is erg betekenisvol, omdat het het verhaal van de Zondeval en onze eerste ouders direct naast de viering van de geboorte van Jezus Christus, onze Verlosser, plaatst.

Redenering voor hun redding:

Waarom gelooft de Kerk dat zij gered zijn? Hier zijn enkele belangrijke geloofspunten:

• Berouw en wachten: De Kerk gelooft dat Adam en Eva een leven vol verdriet en berouw leidden nadat ze het Paradijs moesten verlaten.¹⁹ Toen ze stierven, wachtten ze op de komst van de Verlosser op een plek die vaak de “Limbus van de Rechtvaardigen” of de “Schoot van Abraham” wordt genoemd.¹² Dit was als een vredige wachtruimte voor de goede zielen uit het Oude Testament.
• Christus’ afdaling in de hel (Hades): Een heel centraal geloof is dat Jezus Christus, nadat Hij aan het kruis stierf, afdaalde naar dit rijk van de doden (Sjeool/Hades). Daar deelde Hij het Goede Nieuws met de heilige zielen die op Hem wachtten en maakte hen vrij, waarbij Hij de poorten van de hemel opende die door de zonde gesloten waren.¹²
• De eersten onder de heiligen: Het wordt begrepen dat Adam en Eva helemaal vooraan in de rij stonden, onder de allereersten van deze Oudtestamentische heiligen die door Jezus werden bevrijd en Hem volgden in de heerlijkheid van de hemel.¹⁹

Ondersteuning vanuit de Catechismus van de Katholieke Kerk (KKK):

De Catechismus van de Katholieke Kerk, die als een handboek van katholieke leringen fungeert, ondersteunt dit:

• KKK 635 deelt een deel van een oude preek voor Stille Zaterdag die levendig beschrijft hoe Jezus afdaalt om hen te vinden: “Hij is gegaan om Adam, onze eerste vader, te zoeken, als een verloren schaap… Hij is gegaan om Adam in zijn boeien en Eva, die met hem gevangen zat, te bevrijden van verdriet – Hij die zowel hun God als de zoon van Eva is…”.¹⁹
• De leer over de Nederdaling ter Helle, zoals de Kerk die uitlegt, bevestigt dat Jezus “de poorten van de hemel opende voor de rechtvaardigen die hem waren voorgegaan”.¹⁷

Theologische betekenis:

De redding van Adam en Eva betekent veel in het katholieke geloof:

• Het benadrukt echt Gods ongelooflijke, grenzeloze barmhartigheid en hoe Jezus’ verlossing iedereen en alles omvat.¹⁹
• Adam en Eva worden traditioneel gezien als speciale heiligen voor tuiniers en kleermakers (denk aan hun leven na de Zondeval!) en mensen kunnen ook om hun gebeden vragen voor de zielen in het Vagevuur.¹⁹
• Vanuit katholiek oogpunt begint het hele verhaal van de redding met God die Adam en Eva schiep. En direct nadat ze zondigden, gaf God hen de belofte van een Verlosser, waarmee Hij het toneel zette voor Zijn hele goddelijke plan om ons te redden.³

Dat de Katholieke Kerk duidelijk zegt dat Adam en Eva in de hemel zijn en hen zelfs een speciale feestdag geeft, is een formele manier waarop de Kerk dat oude en wijdverspreide christelijke geloof in hun redding bevestigt. Dit tilt hun status op van iets waar theologen over praten naar een definitieve leer van de Kerk. Het verstevigt hun plaats onder alle heiligen en presenteert hen aan ons niet alleen als degenen die als eersten zondigden, maar ook als geweldige voorbeelden van berouw en, uiteindelijk, als mensen die Gods overweldigende barmhartigheid ontvingen. En hun feestdag op kerstavond plaatsen? Dat is zo krachtig. Het verweeft het verhaal van de Zondeval en de belofte van redding direct met de geboorte van Jezus. Deze timing werpt echt een licht op dat idee van de “Gelukkige Schuld” (Felix Culpa), wat suggereert dat de gebeurtenis zelf—de zonde van Adam en Eva—die een Verlosser noodzakelijk maakte, wordt herdacht op de avond voordat die Verlosser in de wereld kwam. Dit onderstreept het geloof dat Gods reddingsplan onmiddellijk en doelgericht was, in staat om de tragedie van de Zondeval om te buigen naar de mogelijkheid voor het nog grotere geschenk van Jezus die naar de aarde kwam en de hele mensheid verloste.

De Oosters-orthodoxe kerk gelooft, net als de katholieke, sterk in de redding van Adam en Eva. Zij zien hen als heiligen en als absoluut sleutelfiguren in het grote verhaal van Gods reddingsplan. Maar de orthodoxe manier om dit te begrijpen heeft een aantal unieke en mooie punten.

Adam en Eva als heiligen:

De Oosters-orthodoxe Kerk eert Adam en Eva duidelijk en noemt hen vaak de “Heilige Voorvaders.”30

• Je ziet, het orthodoxe idee van een heilige is vrij breed: het is iedereen die in de hemel is, of ze nu officieel hier op aarde erkend worden of niet. Dus, natuurlijk, dit omvat goede Oudtestamentische mensen zoals Adam en Eva, Mozes, de profeten en zelfs aartsengelen.³¹ Een heilige zijn in de orthodoxie gaat vooral over in gemeenschap zijn met God, niet noodzakelijkerwijs over een perfect leven hebben geleid voordat men zich tot Hem bekeerde.³¹

Voorouderlijke zonde vs. erfzonde:

Hier is een heel belangrijk verschil in het orthodoxe denken: zij spreken over “voorouderlijke zonde” in plaats van “erfzonde” zoals die vaak wordt begrepen in veel westerse christelijke tradities, vooral die beïnvloed door de heilige Augustinus.¹¹

• De orthodoxie leert dat wat wij erven van Adam en Eva de gevolgen van hun zonde zijn—dingen zoals fysieke dood, een neiging tot verval en zondigen (corruptie), en een neiging tot zonde—maar niet niet hun persoonlijke schuld.¹¹ Adam en Eva alleen zijn volledig verantwoordelijk voor die specifieke keuze die ze maakten in de Tuin.¹¹ Ze gebruiken een Grieks woord, amartema, voor die individuele daad, en een ander woord, amartia (wat “het doel missen” betekent), om de algemene menselijke conditie te beschrijven.¹¹

Gods mededogen, geen vergeldende woede:

Vanwege dit begrip van voorouderlijke zonde benadrukt de orthodoxe Kerk echt dat Gods reactie op de Zondeval er een was van diep, liefdevol mededogen, niet als een rechter die boos wordt of iemand nodig heeft om voor een overtreding te betalen.¹¹

• Wanneer Adam en Eva uit het Paradijs werden gestuurd, wordt dit niet primair gezien als een straf, maar als een daad van Gods liefde en barmhartigheid. Het was om te voorkomen dat de mensheid “onsterfelijk zou worden in de zonde” door van de Boom des Levens te eten, hoewel ze in die gevallen staat waren.¹¹

Redding door Christus’ werk en de Nederdaling in de Hades:

Redding voor Adam en Eva, en voor ons allemaal, komt door het leven, de dood en de opstanding van Jezus Christus, de “Tweede Adam” of “Nieuwe Adam”. Jezus’ werk overwon de dood, zonde, corruptie en de macht van de duivel.¹¹

• De Nederdaling in de Hades is een enorme en levendig afgebeelde leer in de orthodoxie. Zij geloven dat Jezus, tussen Zijn dood en opstanding, afdaalde in de Hades, de poorten verbrijzelde en de rechtvaardige zielen bevrijdde die daar werden vastgehouden, waarbij Adam en Eva helemaal vooraan stonden.¹⁵ Dat geweldige Anastasis (Opstanding) icoon, dat het belangrijkste icoon is voor Pascha (Pasen), toont bijna altijd Jezus die Adam en Eva uit hun graven trekt.¹⁵

Redding als vergoddelijking (Theosis):

Het uiteindelijke doel van ons leven, en waar Adam en Eva oorspronkelijk voor bedoeld waren in het Paradijs, is wat de orthodoxie theosis of vergoddelijking noemt. Dit is het proces van meer op God gaan lijken, delen in Zijn goddelijk leven en energieën door Zijn genade.¹¹ De Zondeval onderbrak dit proces.

• Jezus’ komst in het vlees, Zijn leven, dood en opstanding maakten dit weer mogelijk. Dus, redding wordt gezien als een dynamische reis van genezing, transformatie en herstel naar die nauwe relatie met God. Het omvat synergie, wat een samenwerking betekent tussen Gods genade en onze vrije wil, getoond door gebed, proberen een gedisciplineerd leven te leiden, deelnemen aan de sacramenten en een leven van liefde leiden.¹¹

Berouw:

Hoewel de orthodoxie echt benadrukt dat God de eerste stap zet, erkennen ze ook dat onze reactie ertoe doet. Bijvoorbeeld, een wijze leraar genaamd de heilige Symeon de Nieuwe Theoloog (uit de 10e-11e eeuw) leerde dat als Adam of Eva ervoor hadden gekozen om berouw te tonen direct nadat ze zondigden (in plaats van anderen de schuld te geven), God hen zou hebben hersteld. Omdat ze dat niet deden, raakte hun wezen dieper gecorrumpeerd, wat Jezus’ volledige genezingswerk zo noodzakelijk maakte.³²

De Oosters-orthodoxe manier om naar voorouderlijke zonde te kijken—focus op de geërfde gevolgen zoals dood en een neiging tot zonde, in plaats van geërfde schuld—vormt echt hoe zij de verantwoordelijkheid van Adam en Eva en Gods acties daarna zien. Het schildert Gods reactie niet als een juridische betaling voor een misdaad, maar als een daad van onwankelbaar mededogen. Dus, redding wordt minder begrepen als een rechter die gratie verleent en meer als een arts die onze menselijke natuur geneest en ons herstelt van corruptie. Deze manier van denken maakt de redding van Adam en Eva een heel natuurlijk en logisch resultaat van Gods liefdevolle en genezende interventie in een wereld die lijdt onder dood en verval. Die krachtige en constante nadruk op de Nederdaling ter Helle in het orthodoxe geloof en hun kerkkunst, vooral dat Anastasis-icoon 15, speelt een enorme rol. Het zegt niet alleen dat Adam en Eva persoonlijk gered waren; het is een levendige verklaring van Jezus’ kosmische overwinning op de dood zelf—de belangrijkste vijand en het gevolg dat voortkwam uit de Zondeval. Hun bevrijding wordt een symbool van de hele mensheid die wordt bevrijd van de tirannie van de dood, allemaal bereikt door Jezus’ opstanding.

Wanneer we over het protestantisme praten, hebben we het over een hele familie van verschillende kerken en manieren van denken, dus er is niet slechts één enkel protestants antwoord over of Adam en Eva de hemel hebben gehaald. Maar veel protestantse tradities, kijkend naar belangrijke bijbelinterpretaties en kernovertuigingen, neigen naar het idee dat Adam en Eva gered werden door Gods geweldige genade.

Nadruk op Gods genade en geloof:

Een heel centraal geloof in de protestantse theologie is dat we gered worden door genade door geloof (je hoort misschien de Latijnse zinsneden Sola Gratia, Sola Fide). En dit principe wordt vaak toegepast op Adam en Eva:

• Hun redding wordt begrepen als gekomen door Gods genade, omdat ze geloofden in Zijn belofte van een Verlosser—dat “zaad van de vrouw” waar Hij al in Genesis 3:15 over sprak.³³
• Algemeen wordt aangenomen dat Adam en Eva niet gered werden vanwege iets goeds dat ze deden of enige inspanning die ze leverden. Denk er eens over na: direct nadat ze zondigden, verstopten ze zich en verzonnen ze excuses. Dat toont hun gevallen staat aan en dat ze zichzelf niet konden redden.³³ Dus, als ze gered werden, was het volledig God die het initiatief nam in Zijn genade.³³

Belangrijke schriftuurlijke interpretaties:

Protestantse interpretaties benadrukken vaak specifieke delen van Genesis als aanwijzingen voor het geloof van Adam en Eva en Gods plan om hen te redden:

• Genesis 3:15 (Het Proto-evangelie): Dit wordt algemeen gezien als de allereerste verkondiging van het Evangelie! Toen God zei dat Hij vijandschap (een soort diepe tegenstand) zou zetten tussen de slang en de vrouw (Eva), en tussen hun nageslacht, en dat het nageslacht van de vrouw de kop van de slang zou vermorzelen – wordt dit gezien als God die een verbondsrelatie met Eva herstelt en een toekomstige Messias (Jezus!) belooft die Satan zou verslaan.³³ Geloven in deze goddelijke belofte wordt als superbelangrijk beschouwd voor hun redding.
• Genesis 3:21 (De kleding van vellen): Wanneer God “kleding van vellen” maakt voor Adam en Eva, wordt dit vaak gezien als een beeld van de “kleding van redding.”33 Deze daad wordt vaak geacht te impliceren dat een offer nodig was (een dier moest sterven), wat vooruitwijst naar Jezus’ verzoenende offer dat onze zonde bedekt.
• Eva’s geloofsbelijdenissen (Genesis 4:1, 4:25): Eva’s uitspraken toen Kaïn werd geboren (“Ik heb met de hulp van de HEERE een man verkregen”) en toen Seth werd geboren (“God heeft mij een ander nageslacht aangesteld”) worden vaak opgevat als haar uiting van geloof en vertrouwen in God, zelfs na alles wat er was gebeurd.³³ Dat Adam betrokken was bij het benoemen van zijn zonen wordt soms ook gezien als een teken van zijn gedeelde geloof.³³

Perspectieven uit het tijdperk van de Reformatie:

In de tijd van de Protestantse Reformatie benadrukten leiders als Maarten Luther echt dat mensen passief zijn als het gaat om redding; Jezus is de enige die ons kan verlossen.³⁵ Dit was een beetje anders dan sommige middeleeuwse katholieke opvattingen die Adam en Eva soms afschilderden als actiever betrokken bij hun eigen redding. In sommige lutherse gedachten werd Eva zelfs gezien als een rolmodel voor alle gelovigen omdat ze deze passiviteit voor Christus accepteerde en alleen vertrouwde op Zijn werk.³⁵

Specifieke confessionele standpunten (bijv. presbyteriaans):

Hoewel niet elke individuele protestantse denominatie een officiële verklaring heeft over deze exacte vraag, kunnen we enkele gemeenschappelijke theologische richtingen zien.

• Binnen het presbyterianisme wordt het bijvoorbeeld over het algemeen als waarschijnlijk beschouwd dat Adam en Eva gered werden.³⁶ Sommige oudere presbyteriaanse geschriften, zoals een artikel in The Presbyterian Review dat door één bron wordt genoemd, suggereren dat de Westminster Confessie (een belangrijk presbyteriaans document) de redding van Adam toestaat.³⁶
• Een zeer interessante interpretatie in sommige protestantse kringen is dat toen God Adam en Eva uit de Hof van Eden stuurde, dit in zekere zin een daad van liefde en genade was.³⁶ Door hen te beletten van de Boom des Levens te eten terwijl ze in hun gevallen, zondige staat verkeerden, hield God in feite de mogelijkheid van hun toekomstige verlossing door Jezus in stand. Als ze onsterfelijk waren geworden terwijl ze nog in zonde leefden, was redding misschien onmogelijk geweest!36

Over het algemeen, hoewel de Bijbel niet direct verklaart dat Adam en Eva gered werden, leidt de richting van Gods beloften en daden in Genesis 3 en 4, wanneer bekeken door de lens van redding door genade door geloof, veel protestanten ertoe te geloven dat ze waren opgenomen in Gods reddingsplan. De focus blijft stevig liggen op God die de eerste stap zet in Zijn soevereine macht en op de volledige toereikendheid van Jezus’ offer voor iedereen die gelooft, inclusief de allereerste mensen die de allereerste belofte van dat offer hoorden. Dit perspectief maakt hun verhaal een fundamenteel voorbeeld van Gods onverdiende gunst die aan de gevallen mensheid wordt gegeven, volledig afhankelijk van geloof in Zijn goddelijke belofte. En het idee dat hun verdrijving uit Eden een harde maar uiteindelijk liefdevolle daad was om hen te beschermen voor toekomstige redding, voegt een extra laag toe aan het begrijpen van Gods complexe en wonderbaarlijke wegen, waarbij een daad van oordeel wordt geherformuleerd als ook elementen van verlossende vooruitziendheid bevattend.

die grote vraag – gingen Adam en Eva naar de hemel? – vindt, hoewel niet beantwoord in één simpele zin in de Bijbel, een krachtig, klinkend “ja!” dat weerklinkt door het hart van de christelijke traditie en diep spiritueel denken. Hoewel de Bijbel ons zorgvuldig vertelt over hun schepping, hun droevige zondeval en de onmiddellijke, wijdverbreide gevolgen, plant het ook vanaf het allereerste begin kleine zaadjes van hoop.²

Dus, de hoop op de redding van Adam en Eva is eigenlijk dezelfde hoop die het geloof van alle christenen ondersteunt: een hoop die geworteld is in de grenzeloze genade van God en het allesomvattende, verlossende werk van Jezus Christus. Hun verhaal, dat begint met het verliezen van het Paradijs, wijst uiteindelijk op het teruggebracht worden in gemeenschap met God, allemaal mogelijk gemaakt door de “Tweede Adam”. Het is een krachtige herinnering aan de oneindige aard van Gods liefde, een liefde die uitreikte naar de eerste mensen toen ze gevallen waren en nog steeds uitreikt naar gelovigen vandaag, waarbij de uiteindelijke overwinning van genade over zonde en leven over dood wordt beloofd. Nadenken over de bestemming van Adam en Eva wordt dan minder een kwestie van absoluut zeker zijn van een historisch feit en meer een bevestiging van dat kernchristelijke geloof in een God wiens liefde werkelijk sterk genoeg is om volledig en voor eeuwig te redden.

“