Hebben mormonen meerdere vrouwen? Nee, en er zijn sinds 1904 geen nieuwe meervoudige huwelijken meer gesloten

De mormonen / Heiligen der Laatste DagenBekijk alle 27 artikelen in deze reeks

Nee, mormonen hebben tegenwoordig niet meer dan één vrouw. Een lid van De Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen mag één echtgenoot hebben, en wie een meervoudig huwelijk aangaat, wordt geëxcommuniceerd. De kerk heeft meer dan een halve eeuw polygamie gepraktiseerd. Het Manifest van 1890 droeg de leden op ermee te stoppen, en in 1904 verbood de kerk nieuwe meervoudige huwelijken volledig.

Het antwoord bestaat dus uit twee delen: nee tegenwoordig, ja in de negentiende eeuw. Beide delen leiden terug naar dezelfde woorden. Toen Jezus over het huwelijk werd gevraagd, begon hij niet bij de aartsvaders en hun huishoudens. Hij begon bij het begin: "Hij die hen van het begin af gemaakt heeft, heeft hen als man en vrouw gemaakt" en "die twee zullen tot één vlees zijn" (Mattheüs 19:4–5). Heiligen der laatste dagen houden ook vast aan één man en één vrouw als de regel. De kerk leert dat God uitzonderingen kan gebieden, zoals zij gelooft dat Hij deed voor de aartsvaders, en dat "de Heer de invoering—en later de beëindiging—van het meervoudig huwelijk in de laatste dagen gebood."

Eén. De kerk leert dat het huwelijk van één man en één vrouw "de vaste huwelijkswet van de Heer" is, en zij past die regel overal toe, zelfs in landen waar de wetten meer toestaan. Gordon B. Hinckley, destijds president van de kerk, verwoordde het tijdens de algemene conferentie van de kerk in oktober 1998 zo duidelijk als maar kon: "Ik wil categorisch verklaren dat deze kerk niets te maken heeft met degenen die polygamie beoefenen. Zij zijn geen lid van deze kerk." Hij vervolgde: "Als wordt ontdekt dat een van onze leden een meervoudig huwelijk beoefent, wordt diegene geëxcommuniceerd, de zwaarste straf die de kerk kan opleggen."

De regel geldt ook voor mensen die lid willen worden. Volgens het Algemeen Handboek van de kerk: "Een volwassene die een meervoudig huwelijk heeft aangemoedigd, onderwezen of erbij betrokken is geweest, moet toestemming krijgen van het Eerste Presidium voordat hij of zij gedoopt mag worden." Het Eerste Presidium is het hoogste bestuursorgaan van de kerk.

"Mormonen" is een bijnaam. Leden worden liever heiligen der laatste dagen genoemd, en de stijlgids van de kerk zegt: "Wij vragen om de termen 'mormonen' en 'LDS' niet te gebruiken." De oude naam is nog steeds de naam die de meeste mensen kennen. Het verschil tussen de twee namen wordt uitgelegd in Heiligen der laatste dagen versus mormoon.

Ja. Joseph Smith, de stichter van de kerk, leerde dat God het meervoudig huwelijk had geboden. De kerk zegt dat "fragmentarisch bewijs suggereert" dat hij halverwege de jaren 1830 in Kirtland, Ohio, met zijn eerste meervoudige vrouw, Fanny Alger, trouwde; het eerste meervoudige huwelijk in Nauvoo, Illinois, volgde in 1841, en hij onderwees de praktijk in besloten kring aan een kleine groep. De eigen geschiedenis van de kerk stelt het aantal van zijn vrouwen, volgens zorgvuldige schattingen, op "tussen de 30 en 40". Degenen die deze huwelijken aangingen, beloofden ze vertrouwelijk te houden, en toen er geruchten de ronde deden, gaven kerkleiders wat de kerk nu "zorgvuldig geformuleerde ontkenningen noemt die geestelijk echtgenoot-zijn en polygamie veroordeelden, maar zwegen over" het meervoudig huwelijk waarvan zij geloofden dat God het had geboden. "Geestelijk echtgenoot-zijn" was de naam voor een ongeoorloofde praktijk die enkele mannen gebruikten om vrouwen te verleiden. Tegen juni 1844, toen Joseph Smith stierf, waren ongeveer 29 andere mannen en 50 vrouwen een meervoudig huwelijk aangegaan; tegen de tijd dat de heiligen in 1847 de Salt Lake Valley bereikten, waren dat er ten minste 196 mannen en 521 vrouwen.

Kerkleiders kondigden de praktijk in 1852 publiekelijk aan, in Utah. Zelfs toen leefde de meerderheid van de leden er nooit naar. De geschiedenis van de kerk zegt dat "tweederde van de polygame mannen slechts twee vrouwen tegelijk had", en dat op het hoogtepunt van de praktijk in 1857 "misschien de helft van alle heiligen der laatste dagen in Utah het meervoudig huwelijk ervoer als echtgenoot, echtgenote of kind." Daarna nam het aandeel decennium na decennium af.

Voor Emma Smith, de eerste vrouw van Joseph, was het, in de eigen woorden van de kerk, "een pijnlijke beproeving". Ze accepteerde een tijdlang enkele van zijn meervoudige huwelijken en veroordeelde de praktijk op andere momenten, en na zijn dood bleef ze in Illinois in plaats van naar het westen te gaan. Brigham Young, die de heiligen naar Utah leidde, zei dat toen hij voor het eerst over het meervoudig huwelijk hoorde, "het de eerste keer in mijn leven was dat ik naar het graf verlangde."

Zij geloofden dat God het gebood. De openbaring over het huwelijk, opgeschreven in 1843 en gedrukt als afdeling 132 van de Leer en Verbonden van de kerk, kwam deels voort uit de studie van het Oude Testament door Joseph Smith in 1831. Volgens de kerk "bad hij om te weten waarom God Abraham, Izaäk, Jakob, Mozes, David en Salomo rechtvaardigde in het hebben van vele vrouwen", en kreeg hij te horen dat God hen dat had geboden. De heiligen zagen zichzelf als levend in de laatste dagen, waarin oude dingen hersteld zouden worden, en zij rekenden de huwelijken van de aartsvaders tot die dingen.

De eigen geschriften van de kerk geven één reden. Het Boek van Mormon verbiedt meervoudige vrouwen in duidelijke bewoordingen: "er zal onder u geen man zijn dan één vrouw; en bijvrouwen zal hij er geen hebben" (Jakob 2:27), en maakt dan een uitzondering: "Want indien Ik wil, zegt de Heer der heerscharen, nageslacht voor Mij verwekken, zal Ik mijn volk gebieden" (Jakob 2:30). De kerk zegt vandaag dat zij niet alle doeleinden van God begrijpt bij het gebieden van het meervoudig huwelijk, maar dat het "resulteerde in de geboorte van grote aantallen kinderen in getrouwe gezinnen van heiligen der laatste dagen", het huwelijk beschikbaar maakte voor "vrijwel iedereen die het verlangde", en een verspreid immigrantenvolk samenbracht.

Degenen die erin leefden, vonden het niet gemakkelijk. De geschiedenis van de kerk spreekt van vrouwen en mannen die "getuigden van uitdagingen en moeilijkheden, maar ook van de liefde en vreugde die zij binnen hun gezinnen vonden", en merkt op dat echtscheiding openstond voor vrouwen die ongelukkig waren in een meervoudig huwelijk.

De regering van de Verenigde Staten maakte het onmogelijk om door te gaan. Het Congres nam in 1862 zijn eerste wet tegen het meervoudig huwelijk aan. In 1879 oordeelde het Hooggerechtshof in Reynolds t. Verenigde Staten, dat religieuze overtuiging beschermd was, maar religieuze praktijk niet. De Edmunds Act van 1882 maakte "onwettig samenwonen" strafbaar met zes maanden gevangenisstraf en een boete van $300, en de Edmunds-Tucker Act van 1887 ontbond de kerk als rechtspersoon en beval dat haar eigendommen ter waarde van meer dan $50.000 verbeurdverklaard moesten worden aan de overheid. Tussen 1885 en 1889 zaten de meeste apostelen en ringpresidenten van de kerk ondergedoken of in de gevangenis.

In mei 1890 bekrachtigde het Hooggerechtshof de Edmunds-Tucker Act, en de tempels van de kerk liepen gevaar in beslag te worden genomen. Haar president, Wilford Woodruff, bad over de kwestie en zei later: "De Heer toonde mij door visioen en openbaring precies wat er zou gebeuren als wij deze praktijk niet zouden stoppen." In september 1890 vaardigde hij de verklaring uit die bekend staat als het Manifest: "Ik verklaar nu publiekelijk dat mijn advies aan de heiligen der laatste dagen is om af te zien van het aangaan van enig huwelijk dat door de wet van het land verboden is."

Het einde kwam langzaam. Meer dan tien jaar lang werden er nog steeds een klein aantal nieuwe meervoudige huwelijken gesloten, meestal in Mexico en Canada en enkele in de Verenigde Staten, totdat de hoorzittingen in de Senaat over de apostel Reed Smoot de kwestie forceerden. In april 1904 vaardigde president Joseph F. Smith uit wat het Tweede Manifest wordt genoemd: iedereen die een meervoudig huwelijk sloot of aanging, zou "onderworpen zijn aan de regels en voorschriften daarvan en daaruit geëxcommuniceerd worden." Dat is de regel waar de kerk zich sindsdien aan houdt.

Reeds gesloten huwelijken eindigden niet zomaar. Joseph F. Smith vertelde de senaatscommissie in maart 1904 dat hij sinds 1890 met zijn vrouwen had samengeleefd en kinderen bij hen had verwekt, en de geschiedenis van de kerk vermeldt dat veel echtparen die tussen 1890 en 1904 waren getrouwd, “in stilte bleven samenwonen tot in de jaren dertig en daarna.”

Ze behoren tot afzonderlijke groepen. Sommige leden die weigerden het Tweede Manifest te aanvaarden, werden geëxcommuniceerd, vormden onafhankelijke bewegingen en worden, in de woorden van de kerk, “soms fundamentalisten genoemd.” De kerk verwerpt dit bredere label; Gordon B. Hinckley zei: “Er bestaat niet zoiets als een ‘mormoonse fundamentalist’.” De kerk stelt dat deze groepen “niet verbonden zijn met of ondersteund worden door De Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen.” De bekendste is de Fundamentalist Church of Jesus Christ of Latter-Day Saints, waarvan de geschiedenis en afsplitsing worden verteld in FLDS vs LDS.

Ja, na het overlijden van een echtgenote. De kerk gelooft dat een huwelijk dat in een tempel is “verzegeld”, na de dood kan voortduren. Volgens het Algemeen Handboek mag een echtgenoot, als een verzegelde echtgenote overlijdt, “aan een andere vrouw worden verzegeld als zij niet al aan een andere man is verzegeld.” Een weduwe mag echter “niet aan een andere man worden verzegeld, tenzij zij een annulering van de eerste verzegeling ontvangt.” Na de dood wordt de regel voor vrouwen verruimd: “Een overleden vrouw mag worden verzegeld aan alle mannen met wie zij tijdens haar leven wettig getrouwd was”, hoewel, als zij tijdens haar leven aan één echtgenoot was verzegeld, zij eerst allemaal moeten zijn overleden. Een levende man mag dus aan meer dan één vrouw worden verzegeld, en een levende vrouw aan slechts één echtgenoot tegelijk.

Sectie 132 blijft onderdeel van de Schriften van de kerk. Het is de openbaring over het meervoudig huwelijk, en de kerk zegt dat deze “verweven is met een openbaring over het eeuwig huwelijk — de leer dat een huwelijk na de dood kan voortduren.” De historische christelijke leer kijkt anders naar het toekomstige leven. Toen Jezus werd gevraagd wiens vrouw een vrouw die zeven keer getrouwd was in de opstanding zou zijn, antwoordde Hij: “want in de opstanding trouwen zij niet, en worden zij niet uitgehuwelijkt, maar zij zijn als engelen van God in de hemel” (Mattheüs 22:30). Waar we op hopen is de Heer zelf te zien: “wij zullen Hem zien zoals Hij is” (1 Johannes 3:2).

De Bijbel vermeldt polygamie zonder het aan te bevelen. Abraham, Jakob, David en Salomo hadden allemaal meer dan één vrouw, en de verhalen verhullen niet wat daarop volgde: rivaliteit tussen Lea en Rachel, en Salomo’s “zevenhonderd vrouwen, prinsessen, en driehonderd bijvrouwen; en zijn vrouwen wendden zijn hart af” (1 Koningen 11:3). De Wet had de koningen van Israël al gewaarschuwd: “Hij mag ook niet veel vrouwen voor zich nemen, opdat zijn hart niet afwijkt” (Deuteronomium 17:17).

Jezus stelde het patroon al bij de schepping vast, en Paulus vroeg dat een opziener “de man van één vrouw” zou zijn (1 Timoteüs 3:2). Katholieke, orthodoxe en protestantse kerken leren allemaal dat het christelijk huwelijk bestaat uit één man en één vrouw. De Catechismus van de Katholieke Kerk zegt simpelweg dat “polygamie niet in overeenstemming is met de morele wet.” De volledige argumentatie staat in Is polygamie een zonde?

Hier staan het Boek van Mormon en de historische kerken dichter bij elkaar dan veel mensen verwachten. In hetzelfde hoofdstuk van Jakob staat: “David en Salomo hadden werkelijk vele vrouwen en bijvrouwen, wat een gruwel voor mij was, zegt de Heer” (Jakob 2:24). Waar we nog steeds verschillen, is of God in de laatste dagen ooit het meervoudig huwelijk heeft geboden. De historische kerken houden vol dat Hij dat niet heeft gedaan en dat het patroon dat Jezus aangaf nooit terzijde is geschoven.

Dat patroon is ouder dan elke wet en elk manifest. Paulus zag er meer in dan een huishoudelijke regel: “die twee zullen tot één vlees zijn. Dit geheimenis is groot, maar ik spreek met het oog op Christus en de gemeente” (Efeziërs 5:31–32). Eén echtgenoot, één echtgenote, één Heer en één bruid. “Wat God dan samengevoegd heeft, laat de mens dat niet scheiden” (Mattheüs 19:6).

---

• Is polygamie een zonde? Wat de Bijbel en de kerken zeggen
• FLDS vs LDS: Wat de FLDS is en hoe het zich afsplitste van de Latter-day Saints
• Zijn mormonen christelijk? Heiligen der Laatste Dagen zeggen van wel, de meeste andere kerken zeggen van niet
• Heiligen der laatste dagen versus mormoon: de termen begrijpen
• Zal er een huwelijk zijn in de hemel?
• Wat geloven mormonen? De leer van de heiligen der laatste dagen in hun eigen woorden

Meer uit deze reeksDe mormonen / Heiligen der Laatste DagenBekijk alle 27 artikelen