Pinksterbeweging versus Katholiek: Gezag, Sacramenten en Tongentaal

Denominaties vergelekenBekijk alle 113 artikelen in deze reeks

Pinkstergelovigen en katholieken belijden beiden Jezus als de verrezen Heer, maar ze verschillen in de eerste plaats over gezag. Katholieken aanvaarden de Schrift en de Traditie zoals de paus en de bisschoppen die interpreteren; pinkstergelovigen houden vast aan de Bijbel alleen. Daaruit komen de meeste andere verschillen voort: de sacramenten, de communie, Maria en de heiligen, en een doop in de Geest die zich uit in het spreken in tongen.

Beiden kunnen naar hetzelfde hoofdstuk in Handelingen wijzen. Op de dag van Pinksteren werden de discipelen "allen vervuld met de Heilige Geest en begonnen zij met andere talen te spreken, zoals de Geest hun gaf uit te spreken" (Handelingen 2:4), en pinkstergelovigen, die hun naam aan die dag ontlenen, verwachten nu dezelfde gave. Aan het einde van het hoofdstuk bleven de drieduizend die die ochtend gedoopt waren "volharden in de leer van de apostelen en in de gemeenschap, in het breken van het brood en in de gebeden" (Handelingen 2:42). De Catechismus van de Katholieke Kerk ontleent diezelfde woorden aan een Kerk die het geloof bewaart dat door de apostelen is overgeleverd.

Onderwerp	Katholiek	Pinkstergemeente (Assemblies of God)
Hoogste gezag	Schrift en Traditie, geïnterpreteerd door de paus en bisschoppen	De Bijbel alleen
Wie leidt	De paus en de bisschoppen, als opvolgers van Petrus en de apostelen	Door God geroepen en gewijde voorgangers; geen paus
Redding	Door genade, ontvangen in geloof en doop	Door genade door geloof, met bekering
Waterdoop	Zuigelingen en volwassenen; het geeft een nieuwe geboorte	Gelovigen, door onderdompeling, als een openbaar getuigenis
Sacramenten	zeven	Twee verordeningen: de doop en het Heilig Avondmaal
Communie	Lichaam en bloed van Christus werkelijk aanwezig	Een symbool en een herinnering aan zijn dood
De Heilige Geest	Gegeven bij de doop, uitgestort bij het vormsel	Een verdere doop in de Geest na de bekering
spreken in tongen	Een gave die sommigen ontvangen, getoetst door de Kerk	Het eerste teken van de doop in de Geest
healing	Het sacrament van de Ziekenzalving	Voorzien in de verzoening
Maria en de heiligen	Geëerd, en gevraagd om voor ons te bidden	Maria geëerd; geen heilige wordt aangeroepen
Wijding	Alleen mannen	Vrouwen en mannen, op elk niveau

Er zijn veel pinksterkerken, en waar zij onderling verschillen, geeft de Assemblies of God, opgericht in 1914, hier het pinksterantwoord. Voor 2026 telt het Center for the Study of Global Christianity ongeveer 1,28 miljard katholieken en ongeveer 676 miljoen pinkstergelovigen en charismatische christenen, een cijfer dat charismatische christenen in elke kerk omvat, inclusief katholieken, waardoor de twee getallen elkaar overlappen.

Dit is het verschil dat aan alle andere ten grondslag ligt. De Assemblies of God opent haar geloofsbelijdenis met één zin: “De Bijbel is onze toereikende regel voor geloof en praktijk.” De Schrift, zo vervolgt het, “is verbaal door God geïnspireerd en is de openbaring van God aan de mens, de onfeilbare, gezaghebbende regel voor geloof en gedrag.” Geen concilie en geen bisschop staat naast hen.

De Katholieke Kerk houdt van dezelfde Schrift en leest deze met de Traditie die de apostelen hebben overgeleverd. De Catechismus zegt dat de Kerk “haar zekerheid over alle geopenbaarde waarheden niet alleen uit de heilige Schrift put. Zowel de Schrift als de Traditie moeten met gelijke gevoelens van toewijding en eerbied worden aanvaard en geëerd” (paragraaf 82). De taak om beide te interpreteren behoort “aan de bisschoppen in gemeenschap met de opvolger van Petrus, de bisschop van Rome” (85), en katholieken herleiden dat ambt tot Jezus' woorden aan Petrus: “op deze rots zal ik mijn kerk bouwen; en de poorten van de hel zullen haar niet overweldigen” (Matteüs 16:18). De volgende paragraaf voegt eraan toe dat dit leerambt “niet boven het Woord van God staat, maar de dienaar ervan is” (86).

Katholieken en pinkstergelovigen voeren sinds 1972 een officiële dialoog. In de ronde van 1977 tot 1982 werden de katholieke leden benoemd door het Vaticaan, terwijl sommige pinksterleden werden benoemd door hun kerken en anderen simpelweg kwamen als leden die goed bekend stonden, dus de pinkstervisies in dat rapport zijn die van de mensen die deelnamen. Zij verwoordden hun zorg duidelijk: zij konden niet inzien hoe de Katholieke Kerk als geloofspunten “dogma's zoals de tenhemelopneming van Maria kan onderwijzen die verder gaan dan de letter van de Schrift, en die pinkstergelovigen als onaanvaardbare traditie beschouwen.” De meeste verschillen hieronder groeien vanuit deze wortel.

Beiden antwoorden met genade. De Assemblies of God leert dat “Redding wordt ontvangen door bekering tot God en geloof in de Heer Jezus Christus,” en dat een persoon “gerechtvaardigd wordt door genade door geloof.” De doop volgt op het geloof: “Allen die zich bekeren en in Christus geloven als Redder en Heer moeten gedoopt worden,” door onderdompeling, en daarin “verklaren zij aan de wereld dat zij met Christus gestorven zijn en dat zij ook met Hem opgewekt zijn om in nieuwheid van leven te wandelen.” Het innerlijke bewijs van redding, zo stelt de verklaring, “is het directe getuigenis van de Geest.”

Voor katholieken doet de doop meer dan alleen verklaren. “De rechtvaardiging wordt verleend in de Doop, het sacrament van het geloof,” zegt de Catechismus (1992), en daarom doopt de Kerk zuigelingen: zij “zou een kind de onschatbare genade ontzeggen om een kind van God te worden als zij de Doop niet kort na de geboorte zou toedienen” (1250). Zij houdt ook vast dat “God de redding heeft gebonden aan het sacrament van de Doop, maar Hijzelf is niet gebonden door Zijn sacramenten” (1257).

Beide kerken lezen Petrus' eerste preek als de hunne. “Bekeert u en laat ieder van u gedoopt worden in de naam van Jezus Christus tot vergeving van de zonden, en u zult de gave van de Heilige Geest ontvangen” (Handelingen 2:38). Pinkstergelovigen horen de oproep om zich te bekeren en te geloven; katholieken horen een sacrament dat vergeeft en de Geest geeft. Hoe pinkstergelovigen zich verhouden tot een andere kerk die alleen gelovigen doopt, is het onderwerp van Pinkster vs Baptist.

De Katholieke Kerk telt er zeven: “Doop, Vormsel (of Chrismatie), Eucharistie, Boete, Ziekenzalving, Wijding en Huwelijk” (1210). De Assemblies of God houdt twee verordeningen aan, de doop in water en de Heilige Communie, omdat de Schrift deze voorschrijft.

De diepste kloof ligt bij de tafel van de Heer. Beide kerken herhalen Jezus' woorden: “Neem, eet: dit is mijn lichaam, dat voor u gebroken wordt: doe dit tot mijn gedachtenis” (1 Korintiërs 11:24). Voor katholieken worden het brood en de wijn Christus zelf: “het lichaam en bloed, samen met de ziel en goddelijkheid, van onze Heer Jezus Christus en daarom is de gehele Christus waarlijk, werkelijk en wezenlijk aanwezig” (1374). Voor de Assemblies of God zijn het brood en de vrucht van de wijnstok “het symbool dat onze deelname aan de goddelijke natuur van onze Heer Jezus Christus uitdrukt,” “een gedachtenis aan Zijn lijden en dood,” en een profetie van Zijn terugkeer, onderhouden door alle gelovigen “totdat Hij komt!”

Genezing vertoont hetzelfde patroon. Jakobus zei tegen de zieken dat ze de oudsten moesten roepen om gezalfd te worden met olie, en beloofde dat “het gebed van het geloof de zieke zal redden, en de Heer hem zal oprichten” (Jakobus 5:15). Katholieken houden zich aan dat gebod in een sacrament, de Ziekenzalving, waardoor “de hele Kerk degenen die ziek zijn toevertrouwt aan de lijdende en verheerlijkte Heer” (1499). De Assemblies of God leert dat “Goddelijke genezing een integraal onderdeel is van het evangelie. Bevrijding van ziekte is voorzien in de Verzoening, en is het voorrecht van alle gelovigen.”

Zij bedoelen een gave die komt nadat een persoon gered is. De Assemblies of God leert dat alle gelovigen “vurig moeten verwachten en ernstig moeten zoeken naar de belofte van de Vader, de doop in de Heilige Geest en vuur,” dat het “bekrachtiging met kracht voor leven en dienst” brengt, en dat het “onderscheiden is van en volgt op de ervaring van de wedergeboorte.” Het teken ervan is hetgeen gehoord werd op Pinksteren: “De doop van gelovigen in de Heilige Geest wordt getuigd door het initiële fysieke teken van spreken in andere talen zoals de Geest van God hen de uitspraak geeft.”

Katholieken plaatsen de uitstorting van Pinksteren in een sacrament. “Het effect van het sacrament van het Vormsel is de volledige uitstorting van de Heilige Geest zoals die eens aan de apostelen werd verleend op de dag van Pinksteren,” zegt de Catechismus (1302). Tongentaal, profetie en genezing zijn charismata, die “met dankbaarheid moeten worden aanvaard” (800), en zij worden getoetst: “Geen charisma is vrijgesteld van verwijzing naar en onderwerping aan de herders van de Kerk” (801).

Paulus' vraag aan de Korintiërs staat tussen de twee in: “spreken zij allen in talen? vertolken zij allen?” (1 Korintiërs 12:30). Voor katholieken hoort tongentaal bij de charismata, “bijzondere genaden” die, wat hun karakter ook is, “bedoeld zijn voor het algemeen welzijn van de Kerk” (2003). De Assemblies of God antwoordt dat de tongentaal die de Geestesdoop markeert “in essentie hetzelfde is als de gave van tongen” die Paulus beschrijft, “maar verschillend in doel en gebruik.” Dus in de Katholieke Kerk kan een gelovige in tongen spreken; in een pinksterkerk wordt een gelovige geleerd dit te verwachten.

Elke christen kan met Maria zeggen: “van nu af aan zullen alle geslachten mij zalig prijzen” (Lucas 1:48), en de dialoog stelde vast dat “rooms-katholieken en klassieke pinkstergelovigen het eens zijn over het bijzondere respect dat Maria toekomt als de moeder van Jezus.” Beiden zien haar als “het uitstekende voorbeeld of model van geloof, nederigheid en deugd.”

Katholieken gaan verder. Zij vragen Maria en de heiligen om voor hen te bidden, zoals wij een vriend vragen om voor ons te bidden. De heiligen in de hemel, zegt de Catechismus, “houden niet op voor ons bij de Vader te pleiten” (956), en Maria “blijft door haar veelvuldige voorspraak ons de gaven van het eeuwige heil brengen” (969). Het voegt eraan toe dat haar rol “op geen enkele wijze deze unieke bemiddeling van Christus vertroebelt of vermindert” (970), de enige die Paulus noemt: “er is één God, en één middelaar tussen God en mensen, de mens Christus Jezus” (1 Timoteüs 2:5).

Pinkstergelovigen houden vast aan dat vers en stoppen daar. In de woorden van de dialoog: “Pinkstergelovigen zouden de voorspraak van Maria of andere heiligen in de hemel niet aanroepen omdat zij het niet als een geldige bijbelse praktijk beschouwen.” Zij verwerpen ook de katholieke leer dat Maria maagd bleef, zonder zonde werd ontvangen en met lichaam en ziel in de hemel werd opgenomen. Toch vermeldt het rapport iets dat beide kanten bevestigden: “Beiden bidden tot God de Vader, door de Zoon, in de Heilige Geest.”

Voor katholieken is de paus “de eeuwige en zichtbare bron en het fundament van de eenheid van zowel de bisschoppen als de hele gemeenschap van gelovigen” (882), en “Alleen een gedoopte man (vir) ontvangt geldig de heilige wijding” (1577). Priesters, bisschoppen en de paus zijn mannen.

De Assemblies of God heeft geen paus. Zij leert dat “Een goddelijk geroepen en schriftuurlijk gewijd ambt door onze Heer is voorzien,” en zij wijdt zowel vrouwen als mannen. Haar beleidsnota uit 2025 stelt dat “sinds de geboorte van de Assemblies of God, vrouwen die door de Heilige Geest begaafd zijn, hebben gediend als voorgangers, zendelingen, leraren en evangelisten,” en dat het genootschap “de spirituele begaafdheid van vrouwen in alle aspecten en niveaus van kerkelijke bediening erkent.” Zij baseert dit op de profetie van Joël die Petrus op Pinksteren citeerde: “uw zonen en uw dochters zullen profeteren” (Handelingen 2:17).

Het is de pinksterervaring geleefd binnen de Katholieke Kerk, en het is waar de twee tradities elkaar het dichtst ontmoeten. In 2017 verzamelde paus Franciscus haar leden in Rome om vijftig jaar na het begin ervan te markeren. Hij vroeg hen “De doop in de Heilige Geest met iedereen in de Kerk te delen.” In 2018 richtte het Dicasterie voor Leken, Gezin en Leven van het Vaticaan CHARIS op, een enkele internationale dienst voor de vernieuwing, waarvan de statuten drie taken noemen: “de verspreiding van de Doop in de Heilige Geest, de eenheid van christenen en dienst aan de armen.”

Katholieke charismatische christenen gebruiken de pinksterterm en geven er een katholieke betekenis aan. Voor hen is de doop in de Geest een genade van de verrezen Heer, nooit een nieuw sacrament. De doctrinale commissie van de vernieuwing noemt het “een daad van de verrezen Heer die niet gepland, georganiseerd of voorspeld kan worden,” en waarschuwt dat zeggen dat iedereen voor wie gebeden is het heeft ontvangen “zou zijn alsof men het gebed voor anderen in een sacrament verandert.” Degenen die met anderen hiervoor bidden, wordt gevraagd “de relatie ervan tot de sacramentele doop” uit te leggen. Hoe charismatische christenen verschillen van pinkstergelovigen wordt verteld in Pinkstergelovig vs Charismatisch vs Evangelisch.

Nee. Pinksterkerken zijn gescheiden van de Katholieke Kerk en hebben geen band met de paus; of zij als protestants tellen, wordt beantwoord in Protestants versus Pinksterbeweging. De beweging groeide uit opwekkingen op een bijbelschool in Topeka, Kansas, op 1 januari 1901, en bij een missie op Azusa Street in Los Angeles in 1906, en de Assemblies of God werd georganiseerd in Hot Springs, Arkansas, in april 1914.

Niet elke pinksterkerk houdt vast aan de Drie-eenheid. De Assemblies of God bevestigden dit in 1916, terwijl de United Pentecostal Church International, die zichzelf omschrijft als een “Oneness Pentecostal-organisatie”, één God belijdt die “Zichzelf heeft geopenbaard als Vader; door Zijn Zoon, in verlossing; en als de Heilige Geest, door emanatie.” Zij rekent ook de doop in de Geest, met tongentaal, tot het heil zelf: wij gehoorzamen het evangelie, zo leert de UPCI, “door bekering (dood aan de zonde), waterdoop in de naam van Jezus Christus (begrafenis), en de doop met de Heilige Geest met het eerste teken van spreken in tongen zoals de Geest de uitspraak geeft (opstanding).”

Een katholiek mag bidden met pinkstervrienden, en de Catechismus rekent “gezamenlijk gebed” tot de dingen die christenen nodig hebben op weg naar eenheid (821). Maar een bezoek vervangt niet de zondagse Mis. De Catechismus zegt: “Op zondagen en andere verplichte feestdagen zijn de gelovigen gehouden deel te nemen aan de Mis,” en dat dit “wordt voldaan door bijwoning van een Mis die ergens in een katholieke ritus wordt gevierd” (2180). Een pinksterdienst, hoe hartelijk ook, is geen Mis. De communie is de moeilijkere vraag. Het kerkelijk recht zegt dat katholieken de sacramenten “uitsluitend van katholieke bedienaren” ontvangen, afgezien van nauwe uitzonderingen (canon 844), dus een katholiek neemt niet deel aan het Avondmaal in een pinksterkerk, en aan een pinkstergelovige bij de Mis wordt gevraagd niet te communiceren. De Catechismus noemt nog steeds elke gedoopte gelovige een broeder of zuster, en zegt dat allen die “door het geloof in de doop gerechtvaardigd zijn, in Christus zijn ingelijfd; zij hebben daarom het recht christenen te worden genoemd” (818).

Ja. De Internationale Katholiek-Pinksterdialoog, gesponsord door het Vaticaan en, sinds 2022, door de Pentecostal World Fellowship, heeft zes rapporten gepubliceerd en kwam in juni 2026 in Rome bijeen om het zevende rapport, over gebed en geloof, af te ronden. Bij het begroeten van de leden tijdens het Angelus op 21 juni 2026 zei paus Leo XIV dat “samen reflecteren op het principe lex orandi, lex credendi tegenwoordig bijzonder relevant is.” De Latijnse uitdrukking betekent dat de manier waarop we bidden laat zien wat we geloven.

De katholiek aan de communiebank en de pinkstergelovige met opgeheven handen vragen beiden dezelfde Heer om dezelfde Geest. Op de avond voor zijn dood vroeg Jezus het voor ons allen: “Opdat zij allen één zijn, zoals Gij, Vader, in Mij en Ik in U, dat ook zij in Ons één zijn: opdat de wereld gelove dat Gij Mij gezonden hebt” (Johannes 17:21).

---

• Pinkstergelovigen vs Charismatisch vs Evangelisch: Wat zijn de verschillen?
• Pinkstergelovigen versus Baptisten: Hoe zij verschillen over de Heilige Geest en tongentaal
• Protestants versus pinkstergelovig: Pinkstergelovigen zijn protestanten die vandaag de dag de gaven van de Geest verwachten
• Assemblies of God versus Pinkstergemeente: De Assemblies of God is een pinksterkerk
• Evangelisch versus Katholiek: Wedergeboorte, doop en de Bijbel vergeleken
• Pinkstergelovigen en de Drie-eenheid: Wat geloven zij?

Meer uit deze reeksDenominaties vergelekenBekijk alle 113 artikelen