16 Psalmen voor angst en vrees

Psalm 94:19

“Toen mijn angst in mij groot was, brachten uw vertroostingen mij vreugde.”

Reflectie: Psalm 94 opent met een beroep op “een God die wreekt” en de vraag “hoe lang zullen de goddelozen juichen?” De angst hoort bij iemand die leeft onder “een verderfelijke troon” die “onheil sticht door zijn wetten” en de onschuldigen ter dood veroordeelt (verzen 20-21). Het volgende vers geeft het antwoord: “Maar de Heer is voor mij een burcht geworden, mijn God de rots waar ik mijn toevlucht zoek.”

Psalm 139:23-24

“Doorgrond mij, o God, en ken mijn hart; beproef mij en ken mijn onrustige gedachten. Zie of er bij mij een schadelijke weg is, en leid mij op de eeuwige weg.”

Reflectie: Psalm 139 opent met “Heer, U doorgrondt en kent mij,” en eindigt met de vraag om diezelfde doorgronding: “Doorgrond mij, God, en ken mijn hart.” Davids onrustige gedachten maken deel uit van wat hij God vraagt te toetsen, samen met “elke weg die mij kwelt.” Het verzoek eindigt met het geleid worden “op de eeuwige weg.”

Psalm 55:22

“Werp uw zorg op de HEERE, en Híj zal u onderhouden; Hij zal voor eeuwig niet toelaten dat de rechtvaardige wankelt.”

Reflectie: David beschrijft een stad waar “geweld en onenigheid” dag en nacht over de muren sluipen en “dreiging en bedrog nooit van haar pleinen wijken” (verzen 9-11). Zijn eigen reactie wordt gegeven in vers 17: “’s Avonds, ’s morgens en ’s middags klaag ik en zucht ik, en Hij hoort mijn stem.” Vers 23 stapt over van zijn eigen gebed naar de luisteraar en vertelt hen hetzelfde te doen met hun zorgen.

Psalm 42:11

“Waarom ben je zo bedroefd, mijn ziel, en ben je zo onrustig in mij? Vestig je hoop op God, want ik zal Hem nog loven, mijn Heiland en mijn God.”

Reflectie: De psalm is van de zonen van Korach en beschrijft iemand die ver van het huis van God is, wiens “tranen mij tot voedsel waren, dag en nacht,” terwijl anderen vragen: “Waar is je God?” De spreker richt zich tot zijn eigen ziel in plaats van tot God. Hetzelfde refrein verschijnt in Psalm 42:6 en opnieuw in Psalm 43:5.

Psalm 56:4

“Als ik bevreesd ben, vertrouw ik op U.”

Reflectie: De vijanden in Psalm 56 “verdraaien mijn woorden” en “loeren op mijn leven” (verzen 5-6). Tussen de erkenning van angst en het einde van de psalm vraagt David God om het bij te houden: “Tel mijn omzwervingen, vang mijn tranen op in uw kruik; staan ze niet in uw boek?” (vers 9). De psalm sluit af met geloften en dankoffers voor bevrijding “van de dood en mijn voeten van struikelen” (verzen 13-14).

Psalm 34:5

“Ik zocht de HEERE en Hij antwoordde mij; Hij redde mij uit al mijn verschrikkingen.”

Reflectie: Psalm 34 gebruikt vrees in twee betekenissen. Vers 5 spreekt over bevrijd worden van “al mijn angsten,” terwijl vers 10 Gods volk oproept om “de Heer te vrezen,” omdat “wie Hem vrezen, niets tekortkomen.” De psalm belooft geen leven zonder problemen: “Talrijk is het onheil voor de rechtvaardige, maar uit dat alles redt de Heer hem” (vers 20).

Psalm 27:1

“De HEER is mijn licht en mijn heil—voor wie zou ik vrezen? De HEER is de vesting van mijn leven—voor wie zou ik beven?”

Reflectie: De twee vragen worden beantwoord in de verzen die volgen: “Al legerkampen tegen mij op, mijn hart zal niet vrezen; al breekt er oorlog tegen mij uit, toch blijf ik vertrouwen” (vers 4). Tegen het einde zegt David: “Ik vertrouw erop de goedheid van de Heer te zien in het land van de levenden” (vers 14), en de psalm sluit af met “Wacht op de Heer; wees sterk en houd moed en wacht op de Heer” (vers 15).

Psalm 23:4

“Al gaat mijn weg door een dal vol schaduw van de dood, ik vrees geen kwaad, want U bent bij mij; Uw stok en Uw staf, die vertroosten mij.”

Reflectie: De psalm opent met “De Heer is mijn herder, mij ontbreekt niets,” en het dal in vers 4 is er een waar de spreker doorheen loopt. De stok en de staf zijn de instrumenten van de herder, en hier bieden ze troost. De psalm eindigt met goedheid en liefde die hem volgen “alle dagen van mijn leven” en met wonen “in het huis van de Heer tot in lengte van dagen.”

Psalm 91:1-2

“Wie in de schuilplaats van de Allerhoogste woont, zal overnachten in de schaduw van de Almachtige. Ik zeg tegen de Heer: ‘U bent mijn toevlucht en mijn vesting, mijn God, op wie ik vertrouw.’”

Reflectie: De bescherming wordt afgebeeld als die van een vogel: “Hij zal je dekken met zijn vleugels, onder zijn wieken zul je schuilen” (vers 4). Verzen 11-12, “Hij zal zijn engelen voor je bevelen,” zijn de woorden die de duivel aan Jezus citeert op de top van de tempel in Matteüs 4:6, en Jezus antwoordt: “Stel de Heer, uw God, niet op de proef.”

Psalm 31:25

“Wees sterk en houd moed, jullie allen die op de HEER hopen.”

Reflectie: De psalm beschrijft dat hij “een voorwerp van spot voor mijn buren” is en velen hoort fluisteren: “Schrik aan alle kanten!” (verzen 12-14). Daartegenover zegt David: “Mijn tijden zijn in uw hand” (vers 16). Vers 6, “In uw hand beveel ik mijn geest,” is de regel die Jezus uitspreekt, met “Vader” toegevoegd, voordat hij de geest geeft in Lucas 23:46. Vers 25 sluit de psalm af door “allen die op de Heer hopen” te vertellen sterk te zijn.

Psalm 46:2

“God is voor ons een toevlucht en kracht, een hulp in benauwdheden, in ruime mate bewezen.”

Reflectie: Vers 3 trekt de conclusie: “Daarom vrezen wij niet, ook al wankelt de aarde en storten de bergen in het hart van de zee.” De regel “Wees stil en weet dat Ik God ben” (vers 11) komt na de beschrijving van God die “oorlogen doet ophouden tot aan het einde der aarde” en de boog en speer breekt, en het gaat verder met “Ik zal verheven worden onder de volken.” Het refrein “De Heer van de legermachten is met ons; de God van Jakob is voor ons een burcht” verschijnt in de verzen 8 en 12.

Psalm 121:1-2

“Ik hef mijn ogen op naar de bergen. Vanwaar zal mijn hulp komen? Mijn hulp is van de HEERE, Die hemel en aarde gemaakt heeft.”

Reflectie: De psalm heeft het opschrift “Een pelgrimslied.” Na de vraag en het antwoord van de verzen 1 en 2, verandert de stem naar “je”: “Hij die over je waakt, zal niet sluimeren; voorwaar, Hij die over Israël waakt, zal niet sluimeren of slapen” (verzen 3-4). De psalm sluit af met de Heer die waakt over “je uitgaan en je ingaan, van nu aan tot in eeuwigheid.”

Psalm 62:1

“Immers, mijn ziel is stil tot God; van Hem is mijn heil.”

Reflectie: David beschrijft mensen die proberen hem omver te werpen, “deze hellende muur, deze wankelende omheining,” die “zegenen” met hun mond en vervloeken in hun hart (verzen 4-5). Vers 6 verandert de openingsverklaring in een bevel aan zichzelf: “Mijn ziel, kom tot rust bij God.” Vers 9 spreekt dan tot iedereen die luistert: “Vertrouw op Hem in alle tijden, volk; stort je hart uit voor Hem, want God is onze toevlucht.”

Psalm 4:8

“In vrede zal ik gaan liggen en ook slapen, want U alleen, HEERE, doet mij veilig wonen.”

Reflectie: De psalm opent met een verzoek: “Geef mij ruimte in mijn benauwdheid,” en spreekt dan tot de mensen die “mijn eer in schande veranderen” (vers 3). Na het gebed “Laat het licht van uw aangezicht over ons schijnen” (vers 7), sluit vers 9 de psalm af met de spreker die in vrede gaat liggen, omdat de Heer alleen hem veilig laat wonen.

Psalm 37:5

“Vertrouw je weg aan de Heer toe, vertrouw op hem, en hij zal het doen.”

Reflectie: Psalm 37 opent met “Erger je niet aan de kwaaddoeners,” en herhaalt het bevel in de verzen 7 en 8, waar ergernis “slechts tot kwaad leidt.” Het tobben hier gaat over kwaaddoeners die voorspoedig lijken te zijn. Het “dit” dat God zal doen wordt gegeven in vers 6: “Hij zal je gerechtigheid laten voortkomen als het licht, en je recht als de middagzon.”

Psalm 130:5

“Ik wacht op de Heer, mijn hele wezen wacht, en ik hoop op Zijn woord.”

Reflectie: Psalm 130 begint met “Uit de diepten roep ik tot U, Heer,” en de diepten omvatten schuld: “Als U, Heer, de ongerechtigheden in rekening zou brengen, Heer, wie zou dan standhouden?” (vers 3). Het wachten in vers 5 rust op Gods woord, en vers 6 vergelijkt het met wachters die wachten op de morgen. De laatste twee verzen richten zich tot het hele volk: “Israël, hoop op de Heer,” die “Israël zal verlossen van al zijn ongerechtigheden.”