In de Bijbel hebben de serafijnen en de cherubijnen vleugels, zes voor de serafijnen en vier of twee voor de cherubijnen. De engelen die mensen in menselijke gedaante bezoeken, van de tent van Abraham tot het lege graf, worden nooit met vleugels beschreven, en de gevleugelde engel van schilderijen en kerstkaarten kwam later, uit de christelijke kunst.
Waar de Schrift wel vleugels noemt, laat ze ons zien waarvoor ze dienen. Jesaja zag de serafijnen boven de troon van de Heer, en “ieder had zes vleugels; met twee bedekte hij zijn gezicht, met twee bedekte hij zijn voeten, en met twee vloog hij” (Jesaja 6:2). Vier van de zes vleugels bedekken hen voor een heiligheid die te fel is om naar te kijken, en de serafijnen roepen: “Heilig, heilig, heilig is de HEERE van de legermachten: de hele aarde is vol van Zijn heerlijkheid” (Jesaja 6:3). Daarna worden de twee vleugels om te vliegen gebruikt. Wanneer Jesaja roept: “Wee mij, want ik verga! Want ik ben een man onrein van lippen,” lezen we: “Toen vloog een van de serafijnen naar mij toe, en hij had een gloeiende kool in zijn hand, die hij met een tang van het altaar genomen had.” De serafijn raakt zijn mond aan en zegt: “uw ongerechtigheid is weggenomen en uw zonde is verzoend” (Jesaja 6:6–7). De vleugels die zich verbergen voor Gods heerlijkheid zijn dezelfde vleugels die Zijn barmhartigheid naar een zondaar brengen.

Zijn serafs en cherubs engelen?
De Schrift geeft hen eigen namen en noemt hen nooit engelen, en in Ezechiël en Openbaring noemt ze hen levende wezens of “beesten.” De christelijke traditie rekent hen niettemin tot de engelen, als de hoogste van de hemelse rangen. Dionysius de Areopagiet, die rond het jaar 500 schreef, stelde negen orden in drie groepen van drie vast en plaatste de serafijnen, cherubijnen en tronen in de eerste, het dichtst bij God. Hij schreef dat “de theologen ook de allerheiligste rangen van de hoogste Wezens ‘Engelen’ noemen,” dus het woord kan hen allemaal omvatten. Dus als we vragen of engelen vleugels hebben, komt het antwoord in twee delen: de hoogste orden hebben ze in elk tekstgedeelte dat hen toont, en van de boodschappers die naar ons toe komen wordt dat nooit gezegd.

Hoeveel vleugels hebben engelen?
Elk tekstgedeelte geeft zijn eigen aantal vleugels, en één geeft helemaal geen aantal.
| wie | Wings | Passage | Wat de vleugels doen |
|---|---|---|---|
| serafim | Zes | Jesaja 6:2, 6 | Gezicht bedekken, voeten bedekken, vliegen |
| Cherubs in het visioen van Ezechiël | Vier | Ezechiël 1:6, 11; 10:21 | Twee omhoog gestrekt en verbonden, twee bedekken het lichaam |
| De "vier dieren" van Openbaring | Zes | Openbaring 4:8 | Niet vermeld |
| Cherubs van de tempel van Salomo | Twee elk | 1 Koningen 6:24, 27 | Strekken zich uit van muur tot muur en raken elkaar in het midden |
| Cherubim op de ark | Niet genummerd | Exodus 25:20 | Uitgespreid over het verzoendeksel |
| Engelen die als mensen komen | Geen vermeld | Genesis 18:2; Luke 24:4 | Zij verschijnen als mensen |
De cherubijnen in de tempel stonden tien el hoog, en “vijf el was de ene vleugel van de cherub, en vijf el de andere vleugel” (1 Koningen 6:24), zodat de twee figuren de hele binnenruimte overspanden en hun vleugels “elkaar raakten in het midden van het huis” (1 Koningen 6:27).
Michaël wordt “de aartsengel” genoemd (Judas 1:9), Daniël spreekt over “de man Gabriël” (Daniël 9:21), en Lucas vertelt ons dat Gabriël “van God gezonden” was naar Maria (Lucas 1:26), maar geen van de engelen die de Schrift bij naam noemt, krijgt ooit vleugels. In het boek Tobit, dat in katholieke en orthodoxe Bijbels wordt gelezen, reist Rafaël met de jonge Tobias als “een mooie jongeman, omgord, en als het ware klaar om te lopen,” en Tobias weet niet “dat hij een engel van God was” totdat Rafaël hem vertelt: “Ik ben de engel Rafaël, een van de zeven, die voor de Heer staan” (Tobit 5:5–6; 12:15).

Wat betekenen de vleugels van de cherubs?
In het visioen van Ezechiël zijn de vleugels vol beweging en geluid. De vier wezens hadden vleugels “die aan elkaar verbonden waren; zij keerden zich niet om als zij gingen; zij gingen ieder recht vooruit” (Ezechiël 1:9), en Ezechiël zegt: “Toen zij gingen, hoorde ik het gedruis van hun vleugels, als het gedruis van grote wateren, als de stem van de Almachtige” (Ezechiël 1:24). Pas later leerde hij wat ze waren: “Ik wist dat het de cherubijnen waren” (Ezechiël 10:20). De “vier beesten” van Openbaring zijn nauw aan hen verwant, met “ieder van hen zes vleugels om zich heen,” en “zij rusten niet dag en nacht, zeggende: Heilig, heilig, heilig, Heere God Almachtige, Die was en Die is en Die komt” (Openbaring 4:8).
Op de ark deden de vleugels hun werk zonder te bewegen. Twee cherubijnen van goud zaten aan de uiteinden van het deksel, en “de cherubijnen zullen hun vleugels omhoog uitstrekken, en met hun vleugels het verzoendeksel bedekken” (Exodus 25:20). God vertelde Mozes wat daar zou gebeuren: “En daar zal Ik met u samenkomen, en Ik zal met u spreken van boven het verzoendeksel, van tussen de twee cherubijnen” (Exodus 25:22). Onder die vleugels was de plaats waar een heilige God dicht bij Zijn volk kwam en met hen sprak.
Christelijke schrijvers hebben deze vleugels als tekens gelezen. Dionysius legde uit dat “de vleugel de verheffende snelheid en de hemelse vooruitgang naar hogere dingen toont,” en dat “de lichtheid van de vleugels aangeeft dat ze in geen enkel opzicht aards zijn.” Dus de vleugels vertellen ons dat degenen die ze dragen bij de hemel horen en zich op Gods woord bewegen, snel en onbelast.

Hebben engelen vleugels wanneer ze mensen bezoeken?
De Schrift zegt nooit dat ze dat doen. De engelen die naar de tent van Abraham, naar de moeder van Simson en naar de vrouwen bij het graf kwamen, worden beschreven als mannen, en daarom kan Hebreeën ons vertellen: “Vergeet de gastvrijheid niet, want daardoor hebben sommigen zonder het te weten engelen geherbergd” (Hebreeën 13:2). Zelfs de engel die Johannes “in het midden van de hemel zag vliegen” krijgt geen vleugels (Openbaring 14:6). De vele vormen die engelen aannemen zijn verzameld in hoe engelen eruitzien.

Hebben engelen lichamen?
Hebreeën noemt engelen “dienende geesten, die uitgezonden worden ten dienste van hen die de zaligheid zullen beërven” (Hebreeën 1:14), en dus heeft een engel geen lichaam en geen anatomie, met of zonder vleugels. Wanneer er een wordt gezien, neemt hij de vorm aan die zijn opdracht vereist, en de vleugels van Jesaja en Ezechiël zijn wat de profeten in een visioen zagen.

Waarom worden engelen met vleugels afgebeeld?
De oudste christelijke schilderingen van engelen, in de catacomben van Rome, tonen hen als mannen in tunieken, zonder vleugels. Gevleugelde engelen verschijnen in de christelijke kunst vanaf de vierde eeuw, ontleend aan de gevleugelde Victoria’s uit de Romeinse kunst, en tegen de vijfde eeuw toont het mozaïek van de Annunciatie in de Santa Maria Maggiore in Rome Gabriël “door de lucht zwevend naar Maria.” De vleugels lieten iedereen die keek in één oogopslag zien dat deze jongeman uit de hemel kwam. De cherubijnen uit de Bijbel lijken in niets op de mollige gevleugelde kinderen van latere schilderijen, en cherubijnen en engelen vergeleken plaatst de twee naast elkaar.

Wiens vleugels zijn voor de Bijbel het belangrijkst?
De vleugels waar de Schrift het meest om geeft, zijn die van God zelf, en keer op keer spreekt ze erover als een toevluchtsoord. David bad: “Bewaar mij als de appel van het oog, verberg mij onder de schaduw van Uw vleugels” (Psalm 17:8). Boaz zegende Ruth door “de HEERE, de God van Israël, onder Wiens vleugels u gekomen bent om te schuilen” (Ruth 2:12). En Jezus, treurend over Jeruzalem, greep naar hetzelfde beeld van het boerenerf: “hoe vaak heb Ik uw kinderen willen vergaderen, zoals een hen haar kuikens vergadert onder haar vleugels, en u hebt niet gewild!” (Mattheüs 23:37).
De serafijnen bedekken hun gezicht voor Hem, en toch worden wij uitgenodigd om dichterbij te komen dan dat, onder Zijn vleugels zelf: “Hij zal u bedekken met Zijn vlerken, onder Zijn vleugels zult u schuilen; Zijn trouw is een schild en een pantser” (Psalm 91:4).


Een reactie plaatsen