Het nieuwe verbond is Gods belofte om zijn wet in de harten van zijn volk te schrijven en hun zonden voorgoed te vergeven. Hij sprak dit uit via de profeet Jeremia (Jeremia 31:31–34), en Jezus nam het op tijdens het Laatste Avondmaal met de beker: “Deze beker is het nieuwe testament in mijn bloed, dat voor u vergoten wordt” (Lukas 22:20).
Het eerste verbond, gesloten bij de berg Sinaï, was geschreven op “stenen tafelen, geschreven met de vinger van God” (Exodus 31:18). Het volk hoorde het voorlezen en antwoordde met één stem: “Alles wat de HEERE gesproken heeft, zullen wij doen en gehoorzamen” (Exodus 24:7). Ze meenden het, maar ze konden het niet houden. Jeremia zegt hen niet dat ze harder hun best moeten doen. Hij hoort God beloven de wet van de steen naar de persoon te verplaatsen: “Ik zal Mijn wet in hun binnenste geven en in hun hart schrijven.” Wat God ooit in steen grifte, schrijft Hij nu in ons. Die ene regel bevat het hele nieuwe verbond.

Wat belooft het nieuwe verbond?
Jeremia predikte vanaf het dertiende jaar van koning Josia tot “de wegvoering van Jeruzalem in gevangenschap” (Jeremia 1:2–3). Hij zag het verbond tijdens zijn eigen leven verbreken. In die ruïne kwamen deze woorden:
Zie, de dagen komen, spreekt de HEERE, dat Ik met het huis van Israël en met het huis van Juda een nieuw verbond zal sluiten: niet zoals het verbond dat Ik met hun vaderen gesloten heb op de dag dat Ik hen bij de hand greep om hen uit het land Egypte te leiden; Mijn verbond, dat zij verbroken hebben, hoewel Ik hen getrouwd had, spreekt de HEERE. Maar dit is het verbond dat Ik met het huis van Israël sluiten zal na die dagen, spreekt de HEERE: Ik zal Mijn wet in hun binnenste geven en in hun hart schrijven; en Ik zal hun tot een God zijn, en zij zullen Mij tot een volk zijn. Zij zullen niet meer een ieder zijn naaste en een ieder zijn broeder onderwijzen door te zeggen: Ken de HEERE, want zij zullen Mij allen kennen, vanaf de kleinste tot de grootste onder hen, spreekt de HEERE. Want Ik zal hun ongerechtigheid vergeven en aan hun zonde niet meer denken.
Jeremiah 31:31–34
Vier beloften staan in die verzen. God zal zijn wet vanbinnen schrijven. Hij zal hun God zijn en zij zijn volk. Iedereen zal Hem kennen, de kleinste net zo zeker als de grootste, zodat niemand meer van horen zeggen over God hoeft te worden verteld. En Hij zal vergeven en “hun zonde niet meer gedenken.” Let op de volgorde. Vergeving komt als laatste, en het wordt gegeven als de reden voor alles wat eraan voorafgaat: zij zullen Mij allen kennen, omdat Ik zal vergeven. Wij leren God kennen omdat Hij eerst onze zonden heeft weggenomen.
Ezechiël, een priester onder de gevangenen in Babel in diezelfde jaren (Ezechiël 1:1–3), hoorde dezelfde belofte in andere woorden: “Ik zal u een nieuw hart geven en een nieuwe geest in uw binnenste geven; Ik zal het hart van steen uit uw vlees wegnemen en u een hart van vlees geven” (Ezechiël 36:26). Het volgende vers zegt hoe: “Ik zal Mijn Geest in uw binnenste geven.” Weer steen, en weer is Gods antwoord een levend hart.

Hoe verschilt het nieuwe verbond van het oude verbond?
God sloot verschillende verbonden in de Schrift: met Noach, met Abraham, met Israël bij de Sinaï en met David. Wanneer de Bijbel spreekt over het “nieuwe verbond”, is het oude verbond dat Hij in gedachten heeft dat van de Sinaï, “het verbond dat Ik met hun vaderen gesloten heb op de dag dat Ik hen bij de hand greep om hen uit het land Egypte te leiden.” Hier staan de twee naast elkaar:
| Verbond bij de Sinaï | Nieuwe Verbond | |
|---|---|---|
| Gegeven via | Mozes (Exodus 24:3–8) | Jezus, “de middelaar van het nieuwe verbond” (Hebreeën 12:24) |
| Geschreven op | Stenen tafelen (Exodus 31:18) | Het hart (Jeremia 31:33) |
| Verzegeld met | Het bloed van offers (Exodus 24:5–8) | Christus' eigen bloed (Lukas 22:20) |
| Offer | “Veelvuldig” geofferd (Hebreeën 10:11) | “Eén offer voor de zonden voor eeuwig” (Hebreeën 10:12) |
Het verschil zit in het hart en in het offer. De wet van Mozes vertelde Israël wat heilig was; het kon een hart niet dwingen ervan te houden. De priesters stonden “dagelijks te dienen en dikwijls dezelfde slachtoffers te offeren, die de zonden nooit kunnen wegnemen” (Hebreeën 10:11). Christus “heeft één offer voor de zonden gebracht, voor eeuwig” en is gaan zitten (Hebreeën 10:12). Een priester die gaat zitten, heeft zijn werk voltooid.
Dezelfde God gaf beide. Jeremia noemt de Heer “een echtgenoot” voor Israël, zelfs terwijl hij treurt om het verbroken verbond, en het nieuwe verbond behoudt het hart van het oude: God “zal hun God zijn, en zij zullen mijn volk zijn.” Wat verandert, is waar de wet leeft en hoe de zonde wordt weggenomen.

Sprak Jezus over het nieuwe verbond?
Ja, één keer, tijdens het avondmaal op de nacht dat hij werd verraden, en vier boeken van het Nieuwe Testament vermelden het. “Dit is mijn bloed van het nieuwe testament, dat voor velen vergoten wordt tot vergeving van zonden,” zegt hij in Mattheüs 26:28. Marcus zegt: “Dit is mijn bloed van het nieuwe testament, dat voor velen vergoten wordt” (Marcus 14:24). Lucas en Paulus geven de woorden over de beker weer als: “Deze beker is het nieuwe testament in mijn bloed” (Lucas 22:20; 1 Korintiërs 11:25), en Paulus voegt het bevel toe: “doe dit, zo dikwijls als gij die drinkt, tot mijn gedachtenis.” Als uw Bijbel in Mattheüs en Marcus “mijn bloed van het verbond” leest, is dat geen andere uitspraak: veel edities van de Griekse tekst missen het woord “nieuwe” in die twee evangeliën, en moderne vertalingen zoals de NIV en ESV volgen die, terwijl de vertalers van de King James Version teksten volgden die het wel bevatten.
De discipelen zouden bij die woorden aan de Sinaï hebben gedacht. Toen Mozes het eerste verbond verzegelde, “nam hij het bloed en besprenkelde het volk en zei: Zie het bloed van het verbond” (Exodus 24:8). Jezus heft een beker op en zegt in feite: dit is nu het bloed van het verbond, en het is het mijne. En wanneer Mattheüs noteert “tot vergeving van zonden,” horen we Jeremia’s laatste belofte uitkomen: “Ik zal hun ongerechtigheid vergeven.” De vergeving die Jeremia van verre zag, wordt uitgeschonken in een beker die de discipelen kunnen vasthouden.
Katholieken horen die beker tijdens de Mis. Over de kelk herhaalt de priester Jezus’ woorden zoals het Romeins Missaal ze geeft: “het Bloed van het nieuwe en eeuwige verbond, dat voor u en voor velen vergoten zal worden tot vergeving van zonden.” Het Missaal verbindt het “nieuwe” van het Laatste Avondmaal met het “eeuwige verbond” van Hebreeën 13:20.
Waarom zegt de King James Bijbel “nieuw testament”?
Omdat het Griekse woord, diatheke, zowel een verbond als een laatste wil betekent. Strong’s concordantie geeft de vertalingen in de King James als “verbond, testament”. De King James Version gebruikt “testament” 14 keer, allemaal in het Nieuwe Testament, en “verbond” 292 keer in de hele Bijbel. Hebreeën speelt met de dubbele betekenis: “Want waar een testament is, daar moet noodzakelijkerwijs de dood van de testateur zijn” (Hebreeën 9:16). Een testament wordt van kracht wanneer degene die het heeft gemaakt sterft. Zo ook dit verbond.
De Latijnse Bijbel vertaalde diatheke consequent als testamentum, en Easton’s Bible Dictionary herleidt de namen “Oude” en “Nieuwe Testament” voor de twee helften van onze Bijbel tot dat woord. Paulus spreekt al over “het voorlezen van het oude testament” (2 Korintiërs 3:14). Dus de naam van elk Nieuw Testament dat we oppakken, komt van hetzelfde Griekse woord dat de evangeliën gebruiken voor Jezus’ woorden over de beker.

Hoe legt Hebreeën 8 het nieuwe verbond uit?
Hebreeën 8 plaatst Jezus naast de priesters van het oude verbond en zegt dat hij “de middelaar is van een beter verbond, dat op betere beloften is gegrondvest” (Hebreeën 8:6). Daarna citeert de schrijver Jeremia 31:31–34 bijna woord voor woord, en trekt één conclusie uit het enkele woord “nieuw”: “Doordat hij zegt: Een nieuw verbond, heeft hij het eerste oud gemaakt. Nu is datgene wat veroudert en oud wordt, gereed om te verdwijnen” (Hebreeën 8:13).
Hebreeën komt twee hoofdstukken later terug op de belofte en behoudt alleen de kern ervan: “Ik zal mijn wetten in hun harten leggen, en in hun verstand zal ik ze schrijven; En aan hun zonden en ongerechtigheden zal ik niet meer denken.” Daarna voegt het eraan toe: “Nu, waar vergeving van deze is, is er geen offer meer voor de zonde” (Hebreeën 10:16–18). Jezus is “de middelaar van het nieuwe testament” (Hebreeën 9:15), en de afsluitende zegen van de brief noemt zijn bloed “het bloed van het eeuwige verbond” (Hebreeën 13:20).

Is het nieuwe verbond voor Israël of voor de Kerk?
Jeremia’s belofte is gericht aan “het huis van Israël, en … het huis van Juda”, en Hebreeën herhaalt die woorden. Toch gaf Jezus de beker aan zijn discipelen, en de Kerk heeft er altijd uit gedronken, Jood en heiden samen. Paulus houdt beide tegelijk vast. Hij schrijft dat “heel Israël zal worden gered,” citeert God: “Want dit is mijn verbond voor hen, wanneer ik hun zonden zal wegnemen,” en houdt vol dat “de gaven en de roeping van God onberouwelijk zijn” (Romeinen 11:26–29). Kerken brengen deze verzen op verschillende manieren samen, en elk zegt het in eigen woorden.
De Katholieke Kerk leert dat de boeken van het Oude Testament “een blijvende waarde behouden, want het Oude Verbond is nooit herroepen” (Catechismus, 121). Het noemt de Kerk “het Volk van God in het Nieuwe Verbond”, verzameld als “een ras bestaande uit Joden en heidenen dat één zou zijn, niet naar het vlees, maar in de Geest” (781, 839). Over het Joodse volk zegt het dat hun geloof “al een antwoord is op Gods openbaring in het Oude Verbond”, en het herhaalt Paulus: “de gaven en de roeping van God zijn onherroepelijk” (839). Het leest Jeremia’s belofte als vervuld in de Nieuwe Wet, “het werk van de Heilige Geest” dat “de innerlijke wet van naastenliefde wordt” (1965).
Gereformeerde kerken belijden één verbond van genade onder twee bedelingen. De Westminster Confessie (1646) noemt de tijd van de wet “het oude testament” en de tijd van het evangelie “het nieuwe testament”, en concludeert: “Er zijn daarom niet twee verbonden van genade, die in wezen verschillen, maar één en hetzelfde, onder verschillende bedelingen” (7.5–6).
Dispensationalisten houden Israël en de Kerk gescheiden. De doctrinale verklaring van het Dallas Theological Seminary zegt dat de Kerk “begon op Pinksteren, en onderscheiden is van Israël,” en dat Christus bij zijn terugkeer “Israël zal herstellen in haar eigen land en haar de realisatie van Gods verbondsbeloften zal geven.” Dispensationalisten verschillen onderling van mening over hoe de Kerk vandaag de dag deelt in het nieuwe verbond. Lewis Sperry Chafer, die het Dallas Seminary oprichtte, hield vol dat er twee nieuwe verbonden waren, één voor de Kerk en één voor Israël; anderen houden vol dat de Kerk nu deelt in de zegeningen van één nieuw verbond. Bij beide lezingen moeten Gods verbondsbeloften aan de natie Israël nog komen. Er is meer over die hoop in De rol van Israël in de eindtijd.
Hoe een kerk deze verzen ook leest, ze drinkt uit de beker die Jezus die avond rond de tafel doorgaf, en hoort daarin Jeremia’s belofte van vergeving.

Hoe leven we in het nieuwe verbond?
Paulus antwoordt door naar mensen te wijzen. Aan de christenen in Korinthe schrijft hij dat zij “de brief van Christus” zijn “… geschreven niet met inkt, maar met de Geest van de levende God; niet op stenen tafelen, maar op vlezige tafelen van het hart” (2 Korintiërs 3:3). Hij noemt zichzelf een dienaar “van het nieuwe testament; niet van de letter, maar van de geest: want de letter doodt, maar de geest maakt levend” (3:6).
Dus het nieuwe verbond is iets dat we bij ons dragen. Het zit in het geweten dat Gods wil kent zonder dat het verteld hoeft te worden, in het gebed van een kind dat hem net zo goed kent als elke geleerde, in de verlichting van een zondaar die vergeven is en niet met een ander offer terug hoeft te komen. En het is aan de tafel van de Heer. Elke keer dat we het brood en de beker nemen, zegt Paulus, “verkondigt gij de dood van de Heer totdat hij komt” (1 Korintiërs 11:26). Elke keer herinneren we hem. En hij houdt de belofte die hij via Jeremia deed, waarbij hij het ene ding noemt dat hij niet zal onthouden: “aan hun zonden en ongerechtigheden zal ik niet meer denken” (Hebreeën 10:17).


Een reactie plaatsen