23 Bijbelverzen over oorlog

Exodus 15:3

“De HEER is een krijgsman; de HEER is zijn naam.”

Reflectie: Mozes en de Israëlieten zingen dit na het oversteken van de zee, en het volgende vers noemt de strijd: “De wagens van Farao en zijn leger heeft Hij in de zee geworpen.” Israël voerde er geen strijd in. Aan de oever had Mozes tegen het volk gezegd: “De Heer zal voor u strijden; u hoeft alleen maar stil te zijn” (Exodus 14:14).

Deuteronomy 20:1

“Wanneer u ten strijde trekt tegen uw vijanden en paarden, wagens en een leger ziet dat groter is dan het uwe, wees dan niet bang voor hen, want de HEER, uw God, die u uit Egypte heeft geleid, zal met u zijn.”

Reflectie: Deuteronomium 20 is een wet voor de oorlogen van Israël. Vóór een veldslag moet een priester het leger toespreken met dezelfde verzekering: “Want de Heer, uw God, is degene die met u meegaat om voor u te strijden tegen uw vijanden” (20:4). Vers 10 vereist een vredesaanbod voordat een stad wordt aangevallen, maar vers 15 beperkt dat tot “steden die ver weg liggen”; voor de steden van de volken in het land bevelen de verzen 16-17: “laat niets wat ademt in leven.”

Psalm 144:1

“Geloofd zij de HEER, mijn rots, die mijn handen traint voor de strijd, mijn vingers voor de oorlog.”

Reflectie: De psalm heeft als opschrift “Van David”, een koning die legers aanvoerde. Hij schrijft de training van zijn handen toe aan God, en in het volgende vers noemt hij God “mijn burcht, mijn vesting en mijn bevrijder” en degene “die volken aan mij onderwerpt.”

Spreuken 21:31

“Het paard wordt klaargemaakt voor de dag van de strijd, maar de overwinning rust bij de HEER.”

Reflectie: Het vers ervoor stelt de voorwaarden: “Er is geen wijsheid, geen inzicht, geen plan dat kan slagen tegen de Heer.” Het paard wordt wel klaargemaakt, maar het spreekwoord legt de uitkomst van de strijd bij God.

Ecclesiastes 3:8

“een tijd om lief te hebben en een tijd om te haten, een tijd voor oorlog en een tijd voor vrede.”

Reflectie: De laatste regel van het gedicht dat opent met “Er is een tijd voor alles, en een seizoen voor elke activiteit onder de hemel” (3:1). Oorlog en vrede staan in dezelfde lijst als geboorte en dood, planten en ontwortelen, doden en genezen (3:2-3).

2 Koningen 8:12

“‘Waarom huilt mijn heer?’ vroeg Hazaël. ‘Omdat ik weet welk kwaad u de Israëlieten zult aandoen,’ antwoordde hij. ‘U zult hun versterkte plaatsen in brand steken, hun jonge mannen met het zwaard doden, hun kleine kinderen tegen de grond verpletteren en hun zwangere vrouwen opensnijden.’”

Reflectie: Elisa spreekt tot Hazaël, die van Ben-Hadad, de koning van Aram, is gekomen, en het vers ervoor zegt dat “de man Gods begon te huilen.” De volgende dag verstikt Hazaël Ben-Hadad en bestijgt de troon (8:15), en 2 Koningen 10:32 vermeldt dat “Hazaël de Israëlieten in hun hele gebied overweldigde.” De profeet huilt om de wreedheden die hij zijn eigen volk ziet overkomen.

Psalm 79:2-3

“Zij hebben de dode lichamen van uw dienaren achtergelaten als voedsel voor de vogels van de hemel, het vlees van uw eigen volk voor de dieren van het veld. Zij hebben bloed vergoten als water rondom Jeruzalem, en er is niemand om de doden te begraven.”

Reflectie: Een psalm van Asaf, geschreven nadat de volken “uw heilige tempel hebben ontwijd” en “Jeruzalem tot puin hebben gemaakt” (79:1). De doden liggen onbegraven rondom Jeruzalem. De psalm verandert het tafereel in een vraag aan God: “Hoe lang nog, Heer? Zult U voor eeuwig toornig zijn?” (79:5).

Jeremia 4:19

“O, mijn angst, mijn angst! Ik kronkel van pijn. O, de kwelling van mijn hart! Mijn hart bonst in mij, ik kan niet zwijgen. Want ik heb het geluid van de bazuin gehoord; ik heb de strijdkreet gehoord.”

Reflectie: Eerder in het hoofdstuk kondigt God “onheil uit het noorden” aan en een “vernietiger van naties” die tegen Juda komt (4:6-7). Jeremia antwoordt met deze kreet, en de volgende verzen beschrijven wat hij hoort: “Onheil volgt op onheil; het hele land ligt in puin.” Hij vraagt in vers 21: “Hoe lang moet ik de strijdstandaard zien en het geluid van de bazuin horen?”

Nahum 3:19

“Niets kan u genezen; uw wond is dodelijk. Allen die het nieuws over u horen, klappen in hun handen bij uw val, want wie heeft uw eindeloze wreedheid niet gevoeld?”

Reflectie: Nahum is “een profetie over Ninevé” (1:1), en het laatste hoofdstuk richt zich tot de “Koning van Assyrië” (3:18). Dit laatste vers geeft de reden waarom de volken applaudisseren bij de val van Assyrië: “wie heeft uw eindeloze wreedheid niet gevoeld?”

Psalm 68:30

“Bestraf het beest tussen het riet, de kudde stieren onder de kalveren van de volken. Vernederd, moge het beest staven zilver brengen. Verstrooi de volken die zich verheugen in oorlog.”

Reflectie: Een gebed gericht aan God, waarin Hem gevraagd wordt het “beest tussen het riet” te bestraffen en “de volken die zich verheugen in oorlog” te verstrooien. Het volgende vers kijkt voorbij de verstrooiing: “Gezanten zullen uit Egypte komen; Cus zal zich onderwerpen aan God.”

Matthew 24:6

“Jullie zullen horen over oorlogen en geruchten van oorlogen, maar zorg dat je niet verschrikt raakt. Zulke dingen moeten gebeuren, maar het einde is er nog niet.”

Reflectie: Jezus vertelt zijn discipelen dat oorlogen zullen voortduren vóór het einde en dat ze er niet door verschrikt moeten raken. Het volgende vers voegt eraan toe: “Het ene volk zal tegen het andere opstaan, en het ene koninkrijk tegen het andere,” met hongersnoden en aardbevingen. Oorlogen in dit gedeelte komen vóór het einde, maar markeren het niet: “het einde is er nog niet.”

Joël 3:9-10

“Roep dit uit onder de volken: Bereid je voor op oorlog! Wek de strijders op! Laat alle strijdbare mannen naderen en aanvallen. Smeed je ploegijzers om tot zwaarden en je snoeimessen tot speren. Laat de zwakke zeggen: ‘Ik ben sterk!’”

Reflectie: God roept de volken op om zich te bewapenen en te verzamelen in het dal van Josafat, “want daar zal ik zitten om alle volken aan alle kanten te oordelen” (3:12). De oproep verandert landbouwgereedschap in wapens, het omgekeerde van het beeld in Jesaja 2:4 en Micha 4:3. Later in het hoofdstuk zal de Heer “een toevlucht zijn voor zijn volk” (3:16), en Egypte en Edom worden geoordeeld “vanwege het geweld aangedaan aan de mensen van Juda” (3:19).

Jesaja 2:4

“Hij zal rechtspreken tussen de volken en geschillen beslechten voor vele volkeren. Zij zullen hun zwaarden omsmeden tot ploegijzers en hun speren tot snoeimessen. Geen volk zal meer het zwaard opheffen tegen een ander volk, en zij zullen niet meer leren voor de oorlog.”

Reflectie: Jesaja, de zoon van Amoz, ziet dit “met betrekking tot Juda en Jeruzalem” (2:1). In “de laatste dagen” komen de volken naar de tempel van de Heer om zijn wegen onderwezen te krijgen (2:2-3), en ontwapening volgt op zijn oordeel tussen hen. Micha 4:1-3 geeft bijna woord voor woord dezelfde profetie en voegt eraan toe: “Ieder zal onder zijn eigen wijnstok en onder zijn eigen vijgenboom zitten, en niemand zal hen angst aanjagen” (Micha 4:4).

Psalm 46:8-9

“Kom en zie wat de HEER heeft gedaan, de verwoestingen die Hij op aarde heeft aangericht. Hij doet oorlogen ophouden tot aan de einden van de aarde. Hij breekt de boog en verbrijzelt de speer; Hij verbrandt de schilden met vuur.”

Reflectie: Een lied van de zonen van Korach dat opent met: “God is onze toevlucht en kracht” (46:1). Hier beëindigt God oorlogen door de wapens te vernietigen: boog, speer en schilden. Het volgende vers geeft zijn woorden: “Wees stil en weet dat ik God ben; ik zal verheven worden onder de volken.”

Zacharia 9:10

“Ik zal de strijdwagens uit Efraïm wegnemen en de oorlogspaarden uit Jeruzalem, en de strijdboog zal gebroken worden. Hij zal vrede verkondigen aan de naties. Zijn heerschappij zal zich uitstrekken van zee tot zee en van de Rivier tot aan de einden van de aarde.”

Reflectie: De koning uit vers 9 komt “nederig en rijdend op een ezel”, en God verwijdert de strijdwagens en oorlogspaarden uit Efraïm en Jeruzalem, dat wil zeggen uit het eigen leger van Israël. Vrede wordt vervolgens aan de volken verkondigd. Matteüs 21:4-5 citeert vers 9 bij Jezus’ intocht in Jeruzalem.

Matteüs 5:9

“Zalig zijn de vredestichters, want zij zullen kinderen van God worden genoemd.”

Reflectie: Een van de zaligsprekingen die de Bergrede openen. Later in hetzelfde hoofdstuk zet Jezus de uitspraak “Heb je naaste lief en haat je vijand” opzij en zegt in plaats daarvan: “heb je vijanden lief en bid voor degenen die je vervolgen” (5:43-44).

Mattheüs 26:52

“‘Steek je zwaard terug op zijn plaats,’ zei Jezus tegen hem, ‘want allen die naar het zwaard grijpen, zullen door het zwaard omkomen.’”

Reflectie: Bij de arrestatie van Jezus trekt een van zijn metgezellen een zwaard en hakt het oor van de slaaf van de hogepriester af (26:51). Jezus beveelt het zwaard weg te steken en vraagt of hij zijn Vader niet kan aanroepen, die “onmiddellijk meer dan twaalf legioenen engelen tot mijn beschikking zou stellen” (26:53); de Schriften, zegt hij, moeten vervuld worden (26:54).

Luke 3:14

“Toen vroegen enkele soldaten hem: ‘En wat moeten wij doen?’ Hij antwoordde: ‘Pers niemand geld af en beschuldig niemand vals—wees tevreden met je soldij.’”

Reflectie: Soldaten bevinden zich onder de menigten die naar Johannes de Doper komen om te vragen wat ze moeten doen. Hij vertelt hen geen geld af te persen of mensen vals te beschuldigen, en tevreden te zijn met hun soldij. De menigte voor hen wordt verteld kleding en voedsel te delen (3:11).

Romeinen 12:18

“Als het mogelijk is, voor zover het van u afhangt, leef in vrede met iedereen.”

Reflectie: Het vers beperkt het gebod tweemaal: “indien mogelijk” en “voor zover het van jou afhangt.” Paulus gaat verder: “Neem geen wraak, mijn geliefde vrienden, maar laat ruimte voor Gods toorn” (12:19), en eindigt het hoofdstuk met: “overwin het kwade door het goede” (12:21).

Romeinen 13:4

“Want degene met gezag is Gods dienaar voor jouw bestwil. Maar als je kwaad doet, wees dan bang, want heersers dragen het zwaard niet zonder reden. Zij zijn Gods dienaren, agenten van toorn om straf te brengen over de kwaaddoener.”

Reflectie: Dit komt enkele verzen nadat Romeinen 12:19 gelovigen opdraagt om “ruimte te laten voor Gods toorn”, en hier wordt de heerser een van Gods “dienaars van toorn om straf te brengen over de kwaaddoener” genoemd. Het hoofdstuk opent met de stelling dat de overheden “door God zijn ingesteld” (13:1).

Jakobus 4:1

“Waar komen de gevechten en ruzies onder jullie vandaan? Komen ze niet voort uit jullie verlangens die in jullie strijden?”

Reflectie: Jakobus herleidt vechten tot verlangen, en het volgende vers volgt de lijn tot het einde: “Je verlangt maar hebt niet, dus dood je. Je begeert maar kunt niet krijgen wat je wilt, dus ruziet en vecht je.” Hij schrijft over ruzies onder gelovigen, waarbij hij de taal van oorlog gebruikt.

Efeziërs 6:11-12

“Trek de volledige wapenrusting van God aan, zodat u stand kunt houden tegen de listen van de duivel. Want onze strijd is niet tegen vlees en bloed, maar tegen de overheden, tegen de machten, tegen de wereldbeheersers van de duisternis van dit tijdperk en tegen de geestelijke machten van het kwaad in de hemelse gewesten.”

Reflectie: Paulus somt de wapenrusting op in de verzen die volgen: de gordel van de waarheid, het borstharnas van gerechtigheid, voeten geschoeid met “het evangelie van vrede”, het schild van het geloof, de helm van redding en “het zwaard van de Geest, dat is het woord van God” (6:14-17). De vijand die hij noemt is geestelijk: “de geestelijke machten van het kwaad in de hemelse gewesten.”

2 Korintiërs 10:3-4

“Want hoewel wij in de wereld leven, voeren wij geen oorlog zoals de wereld dat doet. De wapens waarmee wij strijden zijn niet de wapens van de wereld. Integendeel, zij hebben goddelijke kracht om bolwerken te vernietigen.”

Reflectie: Paulus zegt in het volgende vers wat de bolwerken zijn: “redeneringen en elke hoogmoed die zich verheft tegen de kennis van God.” De wapens vernietigen ideeën, en het doel is om “elke gedachte gevangen te nemen om die gehoorzaam te maken aan Christus” (10:5).