20 Bijbelverzen over grenzen

Deuteronomy 19:14

“Verplaats de grenssteen van uw naaste niet, die door uw voorvaderen is geplaatst in het erfdeel dat u zult ontvangen in het land dat de HEERE, uw God, u geeft om het in bezit te nemen.”

Reflectie: Dit gebod staat tussen de wetten voor het leven in het land, na de vrijsteden (Deuteronomium 19:1-3). De steen markeerde waar het erfdeel van de ene familie eindigde en dat van de naaste begon, en het vers verbindt dat deel aan het land “dat de HEERE, uw God, u geeft om het in bezit te nemen.” Deuteronomium 27:17 herhaalt de wet als een vervloeking waarop heel het volk “Amen!” antwoordt. Het Hebreeuwse woord voor grens in beide verzen is gebul, wat ook grens of gebied betekent.

Proverbs 23:10-11

“Verplaats geen oude grenssteen en dring niet binnen op de velden van de vaderlozen, want hun Verdediger is sterk; Hij zal hun zaak tegen u bepleiten.”

Reflectie: Het gezegde koppelt het verplaatsen van een oude grenssteen aan het binnendringen in de velden van wezen, en het noemt wie er bezwaar zal maken: “hun Verdediger is sterk; Hij zal hun rechtszaak tegen u voeren.” Het afpakken van het land van een wees wordt behandeld als een zaak die God zelf bepleit. Job 24:2 noemt het verplaatsen van grensstenen onder de wandaden van de goddelozen, naast het weiden van gestolen kuddes.

Psalm 16:6

“De meetsnoeren zijn voor mij in aangename plaatsen gevallen; ja, mijn erfdeel is voor mij heerlijk.”

Reflectie: David gebruikt de taal van landtoewijzing. De stammen van Israël ontvingen hun gebied door het lot, zoals toen Jozua “voor hen het lot wierp in Silo” (Jozua 18:10), en grenslijnen markeerden elk aandeel. In het vers daarvoor noemt David de HEERE zijn “deel” en zijn “beker”, degene die zijn “lot veiligstelt”.

Jeremiah 5:22

“Zouden jullie Mij niet vrezen? spreekt de HEERE. Zouden jullie niet beven voor Mijn aangezicht? Ik heb het zand tot een grens voor de zee gesteld, een eeuwige inperking die zij niet kan overschrijden. De golven mogen rollen, maar zij kunnen niet overwinnen; zij mogen bruisen, maar zij kunnen er niet overheen gaan.”

Reflectie: God spreekt via Jeremia tot Juda, die Hij “een dwaas en verstandeloos volk, dat ogen heeft maar niet ziet” noemt (Jeremia 5:21). De zee blijft achter het zand dat God voor haar heeft gesteld, en het volgende vers plaatst het volk ernaast: “Maar dit volk heeft een weerbarstig en opstandig hart; zij zijn afgeweken en weggegaan” (5:23). Job 38:8-11 gebruikt hetzelfde beeld, waarbij God tegen de zee zegt: “Tot hier mag je komen en niet verder.”

Handelingen 17:26

“Uit één mens heeft Hij alle volken gemaakt, opdat zij de hele aarde zouden bewonen; en Hij heeft hun de vastgestelde tijden in de geschiedenis en de grenzen van hun land bepaald.”

Reflectie: Paulus spreekt tot de raad van de Areopagus in Athene (Handelingen 17:22). Hij zegt dat God uit één mens elk volk heeft gemaakt en zowel hun tijden als hun landen heeft afgebakend, en het volgende vers geeft het doel: “God deed dit opdat zij Hem zouden zoeken, of zij Hem misschien al tastend zouden vinden.” Deuteronomium 32:8 laat de Allerhoogste ook “grenzen voor de volken” vaststellen.

Spreuken 4:23

“Bescherm je hart boven alles wat te behoeden is, want daaruit zijn de uitingen van het leven.”

Reflectie: Een vader spreekt tot zijn zoon (Spreuken 4:20). Na “bewaak je hart” noemt hij waar men nog meer op moet letten: de mond, vrijgehouden van verkeerdheden; de ogen, recht vooruit gericht; en de voeten, weggehouden van het kwaad (4:24-27).

Spreuken 25:28

“Als een stad met opengebroken muren is wie geen zelfbeheersing heeft.”

Reflectie: De vergelijking is met een stad waarvan de muren zijn doorgebroken, open voor iedereen die komt. In dit spreekwoord is de muur zelfbeheersing, een grens die een persoon voor zichzelf stelt.

Mattheüs 5:37

“Laat jullie ja ja zijn en jullie nee nee; wat daarvan afwijkt, komt uit het kwaad voort.”

Reflectie: In de Bergrede zegt Jezus tegen zijn toehoorders dat ze helemaal niet moeten zweren, of het nu bij de hemel, de aarde, Jeruzalem of hun eigen hoofd is (Mattheüs 5:34-36). Een simpel “Ja” of “Nee” moet genoeg zijn, en Hij voegt eraan toe dat “wat hierboven uitgaat, uit de boze is.”

Proverbs 25:17

“Kom zelden in het huis van je naaste; als je er te vaak bent, zal hij je haten.”

Reflectie: Het spreekwoord vlak daarvoor stelt dezelfde grens aan honing: “eet er niet te veel van, anders moet je overgeven” (Spreuken 25:16). Beide uitspraken stellen een maat aan iets goeds, en deze is van toepassing op op bezoek gaan: een buurman die te vaak bij een gast over de vloer komt, wordt gehaat.

Lucas 5:16

“Maar Jezus trok zich vaak terug op eenzame plaatsen en bad.”

Reflectie: Lucas plaatst het vers nadat Jezus een man met lepra heeft genezen en hem opdraagt het aan niemand te vertellen. Het nieuws verspreidde zich toch, en “grote menigten kwamen samen om naar hem te luisteren en zich te laten genezen” (Lucas 5:15). Lucas zegt dat Jezus zich “vaak” terugtrok om te bidden. Marcus 1:35-38 beschrijft een soortgelijke ochtend: Jezus bidt alleen voor dag en dauw, en wanneer Simon hem vertelt “Iedereen zoekt u!”, vertrekt hij naar de nabijgelegen dorpen om daar te prediken.

Galaten 6:2

“Draag elkaars lasten, en vervul zo de wet van Christus.”

Reflectie: Paulus heeft de Galaten net opgedragen om iemand die op een zonde betrapt is, zachtmoedig te herstellen en om op zichzelf te letten terwijl ze dat doen (Galaten 6:1). Het Griekse woord voor lasten is hier baros, een gewicht.

Galaten 6:5

“want ieder zal zijn eigen last dragen.”

Reflectie: Drie verzen na “draag elkaars lasten” zegt Paulus dat ieder zijn eigen vracht moet dragen, en het Griekse woord verandert in phortion, een vracht. De zin maakt vers 4 compleet, waarin ieder zijn eigen daden toetst “zonder zich met een ander te vergelijken.”

2 Tessalonicenzen 3:10

“Want zelfs toen we bij jullie waren, gaven we jullie deze regel: ‘Wie niet wil werken, zal ook niet eten.’”

Reflectie: Paulus herinnert de Tessalonicenzen eraan dat hij en zijn metgezellen “dag en nacht” werkten om niemand tot last te zijn (2 Tessalonicenzen 3:8), en hij herhaalt de regel die ze toen gaven. Deze is gericht op de onwilligen: gelovigen die “niets uitvoeren en onruststokers zijn”, “bemoeials” (3:11). Toch moet de gemeente zo iemand waarschuwen “zoals je een medegelovige zou waarschuwen” (3:15).

Spreuken 13:20

“Wie met wijzen omgaat, wordt wijs, maar wie met dwazen verkeert, zal het slecht vergaan.”

Reflectie: In het Hebreeuws koppelt de tweede helft ro’eh, metgezel, aan yeroa’, schade lijden, twee woorden die hetzelfde klinken. Het spreekwoord ervoor beschrijft de dwazen in kwestie: zij “verafschuwen het om zich van het kwaad af te keren” (Spreuken 13:19).

Spreuken 22:24-25

“Ga niet om met een opvliegend mens, en met een toornig mens moet je niet omgaan, anders raak je gewend aan zijn wegen en haal je jezelf in de val.”

Reflectie: Het genoemde gevaar is imitatie: de wegen van een opvliegende vriend kunnen worden aangeleerd en ze worden een valstrik. Het gezegde dat volgt (22:26-27) waarschuwt tegen het borg staan voor de schulden van een ander, waarbij de prijs van de band “je eigen bed” is.

2 Korintiërs 6:14

“Vorm geen ongelijk span met ongelovigen. Want wat hebben gerechtigheid en wetteloosheid met elkaar gemeen? Of wat is er voor gemeenschap tussen licht en duisternis?”

Reflectie: Het juk komt uit de landbouw; de wet verbood het ploegen “met een os en een ezel samen” (Deuteronomium 22:10). Paulus’ vragen gaan van rechtvaardigheid en goddeloosheid naar “de tempel van God en afgoden” (6:16), en hij citeert de oproep van de Heer om “Ga weg bij hen en zonder je af” (6:17), gevolgd door de belofte “Ik zal een Vader voor jullie zijn” (6:18).

Matteüs 18:15

“Als uw broeder of zuster zondigt, ga dan naar hen toe en wijs hen op hun fout, alleen tussen jullie tweeën. Als ze naar u luisteren, hebt u hen gewonnen.”

Reflectie: Jezus zet stappen uiteen. De eerste houdt de zaak “tussen jou en hem alleen”; als dat niet lukt, komen er één of twee getuigen bij, en daarna de gemeente (Matteüs 18:16-17). Als de persoon weigert zelfs naar de gemeente te luisteren, “behandel hem dan als een heiden of een tollenaar.”

1 Corinthians 5:11

“Maar nu schrijf ik u dat u niet moet omgaan met iemand die zich een broeder of zuster noemt, maar die seksueel immoreel of hebzuchtig is, een afgodendienaar of lasteraar, een dronkaard of oplichter. Eet zelfs niet met zulke mensen.”

Reflectie: Paulus corrigeert een verkeerde lezing van een eerdere brief: hij bedoelde niet de immorele “mensen van deze wereld”, want “dan zou u de wereld moeten verlaten” (1 Korintiërs 5:9-10). De beperking geldt voor iemand “die zich een broeder of zuster noemt”, en Paulus voegt eraan toe dat “God degenen die buiten zijn zal oordelen” (5:13).

Titus 3:10-11

“Wijs iemand die verdeeldheid zaait één keer terecht, en daarna nog een keer. Daarna moet je niets meer met hem te maken hebben. Je kunt er zeker van zijn dat zulke mensen verdorven en zondig zijn; ze veroordelen zichzelf.”

Reflectie: Paulus schrijft aan Titus, die hij op Kreta had achtergelaten om oudsten aan te stellen (Titus 1:5). Het vers ervoor draagt hem op om “dwaze discussies, stambomen, ruzies en strijd over de wet” te vermijden (3:9). De verdeeldheid zaaiende persoon krijgt twee waarschuwingen, en daarna moet Titus niets meer met hem te maken hebben.

Matthew 10:14

“Als iemand je niet verwelkomt of niet naar je woorden luistert, verlaat dan dat huis of die stad en schud het stof van je voeten.”

Reflectie: Jezus geeft deze instructie aan de Twaalf wanneer hij hen uitzendt naar “de verloren schapen van Israël” (Matteüs 10:5-6). Ze moeten bij een waardig persoon verblijven en hun vrede laten rusten op een huis dat het verdient; waar ze niet worden verwelkomd of gehoord, vertrekken ze en schudden ze het stof van hun voeten.