16 Bijbelverzen over jezelf vergelijken met anderen

2 Corinthians 10:12

“Want wij durven onszelf niet te rekenen onder sommigen of te vergelijken met sommigen die zichzelf aanbevelen. Maar zij die zichzelf meten aan zichzelf en zichzelf met elkaar vergelijken, zijn onverstandig.”

Reflectie: Paulus antwoordt mensen in Korinthe die zichzelf aanbevalen. Hij zal zichzelf niet “rekenen onder of vergelijken met” hen, en de twee Griekse werkwoorden zijn beide gebaseerd op krino, oordelen: egkrino, rekenen onder, en sugkrino, de ene persoon naast de andere beoordelen. Het hoofdstuk sluit af met de standaard die Paulus stelt in plaats van onderling meten: “‘Wie roemt, laat hij roemen in de Heere.’ Want niet wie zichzelf aanbeveelt, is beproefd, maar wie de Heere aanbeveelt” (10:17-18).

Galaten 6:4

“Maar laat ieder zijn eigen werk beproeven, en dan zal hij roem hebben in zichzelf alleen en niet in de ander.”

Reflectie: Het vers komt voor in Paulus' instructies over het herstellen van een gelovige die in zonde is gevallen, vlak na de waarschuwing dat “als iemand denkt dat hij iets is, terwijl hij niets is, hij zichzelf bedriegt” (6:3). Paulus plaatst elke reden tot roem “in zichzelf alleen en niet in zijn naaste,” en de maatstaf is het eigen werk van een persoon. Het volgende vers voegt eraan toe: “Want ieder zal zijn eigen last dragen.”

1 Corinthians 4:7

“Want wie trekt u voor? En wat hebt u dat u niet hebt ontvangen? En als u het ook ontvangen hebt, waarom roemt u alsof u het niet ontvangen hebt?”

Reflectie: De kerk in Korinthe was verdeeld over haar leraren, waarbij elk lid zei: “Ik ben van Paulus,” of “Ik ben van Apollos” (1 Korintiërs 1:12). Paulus heeft zijn argument toegepast op zichzelf en Apollos “opdat u in niemand van u tot hoogmoed zou worden gebracht ten gunste van de een tegen de ander” (4:6). Zijn drie vragen beantwoorden die rangschikking: wat de ene persoon van de andere doet verschillen, is ontvangen, en hij vraagt waarom iemand daarover zou roemen “alsof u het niet ontvangen hebt.”

1 Samuël 16:7

“Want de HEERE ziet niet zoals een mens ziet: de mens ziet namelijk aan wat voor ogen is, maar de HEERE ziet het hart aan.”

Reflectie: Gezonden om een van de zonen van Isaï te zalven, keek Samuel naar Eliab en dacht: “Voorzeker, de gezalfde van de Heere staat voor Hem” (16:6). Het antwoord van de Heere noemt waar Samuel op oordeelde: “zijn uiterlijk” en “de hoogte van zijn gestalte.” Isaï liet zeven van zijn zonen voor Samuel voorbijgaan, geen van hen werd gekozen, en degene die gezalfd werd was de jongste, die de schapen hoedde (16:10-13).

Psalm 73:3

“Want ik was afgunstig op de dwazen, toen ik de voorspoed van de goddelozen zag.”

Reflectie: Asaf, genoemd in het opschrift van de psalm, zegt dat zijn voeten “bijna waren uitgegleden” (73:2) toen hij zijn leven mat aan de goddelozen, die “niet in de moeite zijn zoals andere mensen” (73:5). De vergelijking leidde ertoe dat hij zei: “Voorzeker, tevergeefs heb ik mijn hart rein gehouden” (73:13). Zijn kijk veranderde toen hij “in de heiligdommen van God kwam; toen lette ik op hun einde” (73:17), en hij vervolgt tegen God: “Wie heb ik behalve U in de hemel? Naast U lust ik niets op de aarde” (73:25).

Matthew 20:15

“Is het mij niet geoorloofd te doen met het mijne wat ik wil? Of is uw oog boos, omdat ik goed ben?”

Reflectie: In Jezus’ gelijkenis betaalt een wijngaardeigenaar de arbeiders die op het elfde uur werden ingehuurd dezelfde denarie als die hij had afgesproken met degenen die vroeg in de ochtend waren ingehuurd. De eerste groep mopperde: “u hebt hen gelijkgesteld aan ons, die de last van de dag en de verzengende hitte hebben gedragen” (20:12). De eigenaar antwoordt dat hij hen geen onrecht heeft aangedaan, aangezien zij ontvingen waar ze mee akkoord waren gegaan. Jezus vertelde de gelijkenis nadat Petrus vroeg wat de discipelen die alles hadden achtergelaten zouden krijgen (19:27), en het eindigt zoals het vorige hoofdstuk, met de laatsten als eersten en de eersten als laatsten (19:30; 20:16).

Luke 18:11

“De Farizeeër stond daar en bad bij zichzelf: ‘O God, ik dank U dat ik niet ben als de andere mensen: rovers, onrechtvaardigen, overspelers, of ook als deze tollenaar.’”

Reflectie: Lucas introduceert de gelijkenis als verteld “tegen sommigen die bij zichzelf vertrouwden dat zij rechtvaardig waren en anderen minachtten” (18:9). Het gebed van de Farizeeër meet hem af aan “andere mensen” en vervolgens aan “deze tollenaar”, voordat hij zijn vasten en tienden opsomt. Het gebed van de tollenaar noemt niemand anders: “O God, wees mij, de zondaar, genadig!” Jezus zegt dat de tollenaar, “en niet de ander”, gerechtvaardigd naar huis ging (18:13-14).

John 21:21-22

“Toen Petrus hem zag, zei hij tegen Jezus: ‘Heere, wat zal er met hem gebeuren?’ Jezus zei tegen hem: ‘Als Ik wil dat hij blijft totdat Ik kom, wat gaat u dat aan? Volg u Mij!’”

Reflectie: Jezus had Petrus zojuist verteld door wat voor soort dood hij God zou verheerlijken en zei tegen hem: “Volg Mij” (21:18-19). Petrus draaide zich om, zag de discipel van wie Jezus hield, en vroeg naar hem. Jezus geeft geen informatie over de toekomst van de andere discipel en herhaalt het bevel. Het volgende vers vermeldt dat het gezegde zich verspreidde als een belofte dat deze discipel niet zou sterven, en corrigeert dit: Jezus had alleen gezegd: “Als Ik wil dat hij blijft totdat Ik kom, wat gaat u dat aan?” (21:23).

Ecclesiastes 4:4

“Toen zag ik dat alle zwoegen en alle bekwaamheid in het werk voortkomen uit de afgunst van een mens op zijn naaste. Ook dit is vluchtig en najagen van wind.”

Reflectie: De Prediker herleidt werk zelf tot rivaliteit: zwoegen en bekwaamheid “komen voort uit de afgunst van een mens op zijn naaste”. Hij noemt het “vluchtig en najagen van wind”, en twee verzen later stelt hij een andere weg voor: “Beter is een handvol rust dan twee handen vol zwoegen en najagen van wind” (4:6).

Spreuken 14:30

“Een kalm hart geeft leven aan het vlees, maar afgunst doet de beenderen rotten.”

Reflectie: Twee innerlijke toestanden worden naast elkaar geplaatst, en het spreekwoord benoemt wat elk met het lichaam doet: een kalm hart “geeft leven aan het vlees”, en afgunst “doet de beenderen rotten”. Spreuken 23:17 noemt een specifieke afgunst om te weigeren: “Laat uw hart niet afgunstig zijn op zondaars, maar wees de hele dag in de vreze des Heeren.”

Galaten 5:26

“Laten wij niet worden als mensen die op ijdelheid uit zijn, elkaar uitdagen en elkaar benijden.”

Reflectie: Galaten 5 eindigt met dit vers, na Paulus’ contrast tussen de werken van het vlees, een lijst die “jaloezie”, “rivaliteit” en “afgunst” bevat (5:20-21), en de vrucht van de Geest. Nadat hij had gezegd: “laten wij ook in de Geest wandelen” (5:25), noemt hij drie manieren waarop gelovigen zich tegenover elkaar opstellen: verwaandheid, elkaar uitdagen en elkaar benijden.

Jakobus 3:16

“Want waar afgunst en zelfzucht bestaan, daar is wanorde en elke slechte praktijk.”

Reflectie: Jakobus contrasteert twee soorten wijsheid. De soort die gekenmerkt wordt door “bittere jaloezie en zelfzuchtige ambitie” in het hart is “aards, ongeestelijk, demonisch” (3:14-15), en dit vers benoemt wat het onder mensen voortbrengt: “verwarring en allerlei kwaad”. De wijsheid van boven, zo vervolgt hij, is “zuiver, vervolgens vreedzaam, vriendelijk, voor rede vatbaar, vol van barmhartigheid en goede vruchten, onpartijdig en oprecht” (3:17).

Romeinen 12:3

“Want door de genade die mij gegeven is, zeg ik ieder onder u niet hoger van zichzelf te denken dan hij moet denken, maar te denken met verstand, ieder naar de maat van geloof die God hem heeft toebedeeld.”

Reflectie: Paulus spreekt “ieder onder u” aan, en het nuchtere oordeel waar hij om vraagt wordt gemeten “naar de maat van het geloof die God aan ieder heeft toebedeeld”. De volgende verzen leggen dit uit met het beeld van een lichaam: “de lichaamsdelen hebben niet allemaal dezelfde functie”, en gelovigen hebben “gaven die verschillen naar de genade die ons is gegeven” (12:4-6).

1 Corinthians 12:18-20

“Maar nu heeft God de lichaamsdelen elk afzonderlijk in het lichaam geplaatst zoals Hij gewild heeft. Als zij alle samen één lichaamsdeel waren, waar zou het lichaam dan zijn? Maar nu zijn er wel veel lichaamsdelen, maar is er toch maar één lichaam.”

Reflectie: Een paar verzen eerder stelt Paulus zich een voet voor die zegt: “Omdat ik geen hand ben, behoor ik niet tot het lichaam” (12:15), een lichaamsdeel dat zichzelf meet aan een ander en besluit dat het er niet toe doet. Zijn antwoord is dat God elk lichaamsdeel heeft geplaatst “zoals Hij gewild heeft”, en een lichaam dat uit één lichaamsdeel bestaat, zou geen lichaam zijn. In 12:21 loopt de vergelijking de andere kant op: Paulus zegt dat het oog niet tegen de hand kan zeggen: “Ik heb je niet nodig.”

1 Korintiërs 12:26

“En als één lichaamsdeel lijdt, lijden alle lichaamsdelen mee; en als één lichaamsdeel eer ontvangt, verblijden alle lichaamsdelen zich mee.”

Reflectie: Hier sluit Paulus zijn betoog af dat God “grotere eer heeft gegeven aan het deel dat die tekortkwam, opdat er geen verdeeldheid in het lichaam zou zijn” (12:24-25). De tweede helft van het vers spreekt over het moment dat een ander lichaamsdeel wordt geëerd: “verblijden alle lichaamsdelen zich mee.”

Filippenzen 2:3-4

“Doe niets uit eigenbelang of eigendunk, maar laat in nederigheid de een de ander voortreffelijker achten dan zichzelf. Laat eenieder niet alleen oog hebben voor wat van hemzelf is, maar laat eenieder ook oog hebben voor wat van anderen is.”

Reflectie: Anderen “uitnemender achten dan uzelf” wordt afgezet tegen “zelfzuchtige ambitie of verwaandheid”, en Paulus vraagt elke gelovige om niet alleen naar zijn eigen belangen te kijken, maar ook naar “die van anderen”. De volgende verzen geven Christus als het voorbeeld: Hij “achtte het niet als een roof om aan God gelijk te zijn, maar heeft Zichzelf ontledigd” (2:6-7).