19 Bijbelverzen over jaloezie en afgunst

Spreuken 14:30

“Een vredig hart geeft leven aan het lichaam, maar afgunst doet de beenderen rotten.”

Reflectie: Het spreekwoord plaatst twee innerlijke toestanden naast elkaar en beoordeelt elk op wat het doet met het lichaam van de persoon die het heeft. Een hart in vrede geeft leven; afgunst verrot de beenderen. Geen van beide helften van het vers noemt de persoon op wie men afgunstig is.

Job 5:2

“Wrok doodt de dwaas, en afgunst velt de onverstandige.”

Reflectie: De spreker is Elifaz de Temaniet, een van de drie vrienden van Job, in zijn eerste antwoord aan Job (Job 4:1). Hij voegt in het volgende vers toe dat hij een dwaas wortel heeft zien schieten en dat zijn huis vervolgens plotseling vervloekt werd. Het einde van het boek weegt zijn toespraken: in Job 42:7 zegt de Heer tegen Elifaz: “u hebt niet de waarheid over Mij gesproken, zoals mijn dienaar Job.”

Spreuken 27:4

“Grimmigheid is wreed en toorn is een overstroming, maar wie kan standhouden voor jaloezie?”

Reflectie: Vers 3 zegt dat de provocatie van een dwaas zwaarder is dan steen en zand. Vers 4 noemt grimmigheid wreed en toorn een overstroming, en vraagt dan wie kan standhouden voor jaloezie, waarbij het boven beide wordt gerangschikt als iets dat moeilijk te verdragen is bij een ander persoon. Het Hebreeuwse zelfstandig naamwoord is qin’ah, jaloezie of ijver, en Spreuken 6:34 gebruikt het voor een bedrogen echtgenoot: “Want jaloezie wekt de woede van een man op, en hij zal geen medelijden tonen wanneer hij wraak neemt.”

Jakobus 3:16

“Want waar afgunst en zelfzucht heersen, daar is wanorde en allerlei kwalijke praktijk.”

Reflectie: Jakobus stelt twee soorten wijsheid tegenover elkaar. Vers 14 spreekt over degenen die “bittere afgunst en zelfzuchtige ambitie” in hun hart koesteren, en vers 15 zegt dat dergelijke wijsheid “aards, ongeestelijk, demonisch” is. Vers 17 beschrijft de wijsheid van boven als “zuiver; daarna vredelievend, inschikkelijk, meegaand, vol barmhartigheid”, het tegenovergestelde van de verwarring die afgunst teweegbrengt.

James 4:2-3

“U verlangt, maar hebt het niet, dus u doodt. U begeert, maar u kunt niet krijgen wat u wilt, dus u ruziet en vecht. U hebt het niet omdat u God niet vraagt. Wanneer u vraagt, ontvangt u niet, omdat u met verkeerde motieven vraagt, zodat u kunt uitgeven wat u krijgt aan uw eigen genoegens.”

Reflectie: Jakobus opent het hoofdstuk met de vraag: “Waar komen gevechten en ruzies onder jullie vandaan?” en antwoordt dat ze voortkomen uit verlangens die van binnen strijden. Twee parallelle regels volgen, elk met een verlangen dat onvervuld blijft tegenover het geweld dat het voortbrengt: verlangen eindigt in moord, en begeren in ruzie en gevecht. Hij geeft vervolgens twee redenen voor het tekortkomen: God niet vragen, en vragen met verkeerde motieven.

Genesis 30:1

“Toen Rachel zag dat zij Jakob geen kinderen baarde, werd zij jaloers op haar zuster. Daarom zei zij tegen Jakob: ‘Geef mij kinderen, anders sterf ik!’”

Reflectie: Jakob hield meer van Rachel dan van haar zus Lea, en Genesis 29:31 zegt dat de Heer zag dat Lea niet geliefd was en haar in staat stelde zwanger te worden, terwijl Rachel kinderloos bleef. Lea noemde haar zonen in de hoop op de liefde van haar man (Genesis 29:32-34). Jakob antwoordt Rachel boos in vers 2: “Ben ik in de plaats van God, die u de vrucht van de schoot heeft onthouden?” Genesis 30:22 vermeldt dat God later aan Rachel dacht en zij een zoon baarde.

Genesis 37:11

“Zijn broers waren jaloers op hem, maar zijn vader hield de zaak in gedachten.”

Reflectie: Israël hield meer van Jozef dan van zijn andere zonen en maakte een prachtig gewaad voor hem (vers 3). Toen Jozef zijn broers over zijn eerste droom vertelde, waarin hun schoven voor de zijne bogen, “haatten zij hem des te meer” (vers 5 en 8). Na de tweede droom, waarin de zon, de maan en elf sterren voor hem bogen, zegt vers 11 dat zij jaloers op hem waren, en de toespraak van Stefanus in Handelingen 7:9 herleidt wat volgde tot die jaloezie: “Omdat de aartsvaders jaloers waren op Jozef, verkochten zij hem als slaaf naar Egypte.”

Mark 15:9-10

“‘Wilt u dat ik de koning van de Joden voor u vrijlaat?’ vroeg Pilatus, wetende dat de overpriesters Jezus uit eigenbelang aan hem hadden uitgeleverd.”

Reflectie: Tijdens het feest liet Pilatus gewoonlijk een gevangene vrij waar de menigte om vroeg (vers 6), en hier biedt hij hen Jezus aan. Het Griekse woord dat de NIV vertaalt als “eigenbelang” is phthonos, afgunst, hetzelfde woord dat Paulus gebruikt in Galaten 5:21 en Titus 3:3. Mattheüs 27:18 zegt hetzelfde over de kennis van Pilatus. De overpriesters zetten de menigte vervolgens aan om in plaats daarvan om Barabbas te vragen (vers 11).

1 Corinthians 3:3

“Jullie zijn nog steeds vleselijk. Want aangezien er jaloezie en ruzie onder jullie is, zijn jullie dan niet vleselijk? Handelen jullie niet als gewone mensen?”

Reflectie: Paulus vertelt de Korintiërs dat hij hen melk moest geven, geen vast voedsel, omdat ze nog baby's in Christus waren. Het bewijs dat hij aanvoert is jaloezie en ruzie, en het volgende vers benoemt de vorm daarvan: “wanneer de een zegt: ‘Ik ben van Paulus,’ en de ander: ‘Ik ben van Apollos,’ zijn jullie dan niet louter menselijk?” De jaloezie hier is rivaliteit tussen groepen binnen één kerk, die zich rond verschillende leraren hebben verzameld.

Galaten 5:19-21

“De werken van het vlees zijn openbaar: overspel, ontucht, onreinheid, losbandigheid, afgoderij, toverij, haat, twist, afgunst, woede-uitbarstingen, zelfzucht, verdeeldheid, partijschappen en nijd; dronkenschap, zwelgpartijen en dergelijke. Ik waarschuw u, zoals ik u al eerder gewaarschuwd heb, dat wie zulke dingen doen, het koninkrijk van God niet zullen beërven.”

Reflectie: Jaloezie en afgunst komen beide voor in Paulus' lijst van de werken van het vlees, midden in een reeks woorden voor verbroken relaties: haat, onenigheid, woede-uitbarstingen, zelfzuchtige ambitie, verdeeldheid en facties. Hij waarschuwt dat degenen die zo leven het koninkrijk van God niet zullen beërven. De volgende verzen plaatsen de vrucht van de Geest tegenover deze lijst, beginnend met liefde, vreugde en vrede.

Titus 3:3

“Want ook wij waren voorheen dwaas, ongehoorzaam, dwalend, verslaafd aan allerlei begeerten en hartstochten, levend in slechtheid en afgunst, hatelijk en elkaar hatend.”

Reflectie: Paulus rekent zichzelf erbij: “ook wij” leefden ooit in boosaardigheid en afgunst. Het vers beschrijft een verleden, en de verzen 4-5 zeggen wat daar een einde aan maakte: “toen de goedheid en liefde van God, onze Redder, verscheen, heeft Hij ons gered, niet vanwege rechtvaardige daden die wij hadden verricht, maar vanwege Zijn barmhartigheid.”

1 Petrus 2:1

“Leg daarom alle kwaadaardigheid en alle bedrog, hypocrisie, afgunst en laster van elke soort af.”

Reflectie: Afgunst is een van de vijf dingen die Petrus zijn lezers opdraagt af te leggen, naast boosaardigheid, bedrog, huichelarij en laster. Het volgende vers geeft de positieve instructie: “Verlang als pasgeboren baby's naar de zuivere geestelijke melk, zodat je daardoor kunt opgroeien in je redding.”

1 Korintiërs 13:4

“De liefde is geduldig, de liefde is vriendelijk. Zij is niet afgunstig, zij is niet zelfverheerlijkend, zij is niet opgeblazen.”

Reflectie: Paulus' beschrijving van de liefde is geschreven aan dezelfde kerk die hij in hoofdstuk 3 berispte vanwege jaloezie. “Zij is niet afgunstig” opent de lijst van wat de liefde niet doet, gevolgd door opschepperij, trots, anderen onteren en eigenbelang zoeken. Vers 7 voegt toe wat de liefde in plaats daarvan doet: zij “bedekt alles, gelooft alles, hoopt alles, verdraagt alles.”

Exodus 20:5

“U zult zich voor hen niet neerbuigen en hen niet dienen; want Ik, de HEERE, uw God, ben een na-ijverig God, die de misdaad van de vaders vergeldt aan de kinderen, aan het derde en vierde geslacht van hen die Mij haten.”

Reflectie: De regel hoort bij het gebod dat verbiedt om een beeld van iets te maken en daarvoor neer te buigen. Gods jaloezie is de gegeven reden, en het Hebreeuwse bijvoeglijk naamwoord is qanna, jaloers. Vers 6 maakt de zin af: de Heer toont “liefde aan duizenden generaties van hen die Mij liefhebben en Mijn geboden onderhouden.”

Exodus 34:14

“U zult geen andere god aanbidden, want de HEERE, Wiens Naam Jaloers is, is een jaloers God.”

Reflectie: Exodus 34 vernieuwt het verbond nadat Mozes de eerste stenen tafelen had gebroken (vers 1). Hier wordt jaloezie een naam: “de Heer, wiens naam Jaloers is.” De omliggende verzen verbieden verdragen met de volken van het land en bevelen dat hun altaren, gewijde stenen en Asjera-palen vernietigd moeten worden, en de verzen 15-16 noemen het aanbidden van hun goden hoererij.

Deuteronomy 4:24

“Want de HEERE, uw God, is een verterend vuur, een na-ijverig God.”

Reflectie: Het vers geeft de reden voor de waarschuwing in vers 23: “Pas op dat je het verbond van de Heer, je God, dat Hij met je heeft gesloten, niet vergeet; maak voor jezelf geen afgod in de vorm van iets dat de Heer, je God, heeft verboden.” Zoals in Exodus 20 is de reden voor het verbod op afgoden dat de Heer een jaloerse God is, hier gekoppeld aan het beeld van een verterend vuur.

Joel 2:18

“Toen werd de HEERE na-ijverig voor Zijn land en ontfermde Zich over Zijn volk.”

Reflectie: In Joël 2 roept de Heer het volk op om met vasten en geween tot Hem terug te keren, en de priesters bidden: “Spaar Uw volk, Heer.” Vers 18 vermeldt het antwoord, en daarin werkt Gods jaloezie in het voordeel van Zijn volk: Hij is jaloers op Zijn land en heeft medelijden. Vers 19 belooft graan, nieuwe wijn en olijfolie, en dat Hij hen nooit meer tot een voorwerp van spot voor de volken zal maken.

Hooglied 8:6

“Want de liefde is zo sterk als de dood, haar jaloezie onverzettelijk als het graf. Zij brandt als een laaiend vuur, als een machtige vlam.”

Reflectie: De spreker vraagt aan de geliefde: “Draag mij als een zegel op je hart,” en geeft de reden: de liefde is zo sterk als de dood, en haar jaloezie zo onverzettelijk als het graf. De jaloezie in de regel is die van de liefde zelf, geplaatst naast de kracht van de liefde, en vers 7 vervolgt: “Vele wateren kunnen de liefde niet blussen; rivieren kunnen haar niet wegspoelen.”

2 Corinthians 11:2

“Ik ben jaloers op jullie met een goddelijke jaloezie. Ik heb jullie aan één man beloofd, aan Christus, om jullie als een reine maagd aan Hem voor te stellen.”

Reflectie: Paulus zegt dat hij de Korinthische kerk “aan één man, aan Christus” heeft beloofd, om haar als een reine maagd aan Hem voor te stellen, en hij is om die reden jaloers op de kerk. Vers 3 benoemt het gevaar dat dit uitlokt, namelijk dat hun gedachten “afgeleid zouden worden van de oprechte en zuivere toewijding aan Christus,” zoals Eva door de slang werd misleid.