Staan de 7 hoofdzonden in de Bijbel? Elke zonde wel, de lijst niet



  • De zeven hoofdzonden zijn hoogmoed, hebzucht, lust, afgunst, gulzigheid, toorn en luiheid, en geen enkel Bijbelvers noemt ze samen.
  • De Schrift waarschuwt tegen elk van de zeven, van “Hoogmoed komt voor de val” in Spreuken tot “wees niet traag” in Hebreeën.
  • De zeven zonden uit Spreuken 6:16–19 vormen een andere lijst, en hoogmoed is de enige die op beide lijsten voorkomt.
  • De monnik Evagrius Ponticus, die in 399 stierf, telde acht kwade gedachten, en paus Gregorius de Grote vormde ze om tot zeven, met hoogmoed als hun koningin.
  • Ze worden hoofdzonden genoemd omdat elk de bron is van andere zonden, en de Catechismus van de Katholieke Kerk noemt ze vandaag de dag nog steeds.
  • Katholieke, orthodoxe en hervormde leerstellingen verschillen in de rangschikking van zonden, maar ze houden allemaal vast aan het feit dat elke zonde Gods genade nodig heeft.
  • Elk van de zeven kan worden vergeven: “Indien wij onze zonden belijden, Hij is getrouw en rechtvaardig om ons de zonden te vergeven.”

Geen enkel Bijbelvers somt de zeven hoofdzonden samen op, hoewel de Schrift tegen elk ervan waarschuwt: hoogmoed, hebzucht, lust, afgunst, gulzigheid, toorn en traagheid. Christelijke leraren stelden de lijst later op. In de vierde eeuw telde een monnik genaamd Evagrius er acht, en paus Gregorius de Grote vormde ze om tot zeven, met hoogmoed daarboven geplaatst. De lijst die we vandaag kennen, rekent hoogmoed tot de zeven.

De lijst is dus niet afkomstig uit de Schrift, maar is voortgekomen uit iets wat Jezus zei. “Want van binnenuit, uit het hart van de mensen, komen voort kwade gedachten, overspelen, hoererijen, moorden,” vertelde hij aan zijn discipelen, en hij ging verder via hebzucht en “een boos oog” naar hoogmoed: “Al deze kwade dingen komen van binnenuit en verontreinigen de mens” (Marcus 7:21–23). De monniken die de lijst samenstelden, keken waar Jezus hen opdroeg te kijken, in het hart, en ze benoemden wat daar groeit voordat het ooit de handen bereikt.

Waar spreekt de Bijbel over de zeven hoofdzonden?

De Schrift heeft een waarschuwing voor elk van de zeven, en hier is één vers voor elk, in de King James Version:

Zonde vers Wat er staat
Hoogmoed Spreuken 16:18 “Hoogmoed komt voor de val”
hebzucht Lukas 12:15 “wacht u voor de hebzucht”
lust Mattheüs 5:28 “een ieder die een vrouw aanziet om haar te begeren”
Afgunst Spreuken 14:30 “afgunst is verrotting voor de beenderen”
Gulzigheid Proverbs 23:21 “de dronkaard en de gulzigaard zullen arm worden”
Toorn James 1:20 “de toorn van een man brengt de gerechtigheid van God niet teweeg”
luiheid Hebreeën 6:12 “opdat gij niet traag zoudt zijn”

Het Nieuwe Testament bevat ook langere lijsten van zonden, en verschillende van de zeven komen er samen in voor. Paulus’ “werken van het vlees” omvatten “haat, twist, afgunst, toorn, tweedracht” en “nijd, moorden, dronkenschap, brasserijen” (Galaten 5:20–21), en in één adem noemt hij wat de Geest in hun plaats laat groeien: “liefde, blijdschap, vrede, lankmoedigheid, vriendelijkheid, goedheid, geloof, zachtmoedigheid, matigheid” (Galaten 5:22–23).

Is Spreuken 6:16–19 de lijst van de zeven hoofdzonden?

Het is het dichtst dat de Bijbel bij een genummerde lijst van zeven komt: “Deze zes dingen haat de Heere: ja, zeven zijn er een gruwel voor Hem: hoogmoedige ogen, een valse tong, en handen die onschuldig bloed vergieten, een hart dat goddeloze plannen smeedt, voeten die zich haasten om kwaad te doen, een valse getuige die leugens spreekt, en hij die twist zaait onder broeders” (Spreuken 6:16–19).

Maar lees het langzaam en je vindt een andere zeven, want alleen hoogmoed, in “hoogmoedige ogen”, staat op beide lijsten. De anderen in Spreuken zijn liegen, geweld, “een hart dat goddeloze plannen smeedt”, voeten die zich haasten om kwaad te doen, een valse getuige en het zaaien van twist; dit zijn zonden van de tong, de handen, het hart en de voeten. De traditionele zeven liggen meestal dieper, bij de verlangens die aan dergelijke daden ten grondslag liggen.

Waar komt de lijst van de zeven hoofdzonden vandaan?

De lijst begon bij monniken die hun leven lang hun eigen gedachten observeerden. Evagrius Ponticus, die in 399 stierf, telde acht verleidelijke gedachten die alle andere in zich dragen: gulzigheid, seksuele immoraliteit, liefde voor geld, droefheid, woede, acedia (een lusteloze vermoeidheid van de ziel), ijdelheid en hoogmoed. Hij liet ook een regel na die ieder van ons kan gebruiken wanneer we in verleiding komen: “Of deze gedachten de ziel kunnen verstoren of niet, ligt niet aan ons; maar of ze blijven hangen of niet, en of ze hartstochten opwekken of niet; dat ligt aan ons.”

Johannes Cassianus, die onder de monniken van de woestijn van Scete reisde, noteerde dezelfde acht, en de latere boeken van zijn Instituten werden vaak behandeld als een verhandeling op zich, “Over de acht voornaamste gebreken.” Daarna vormde Gregorius de Grote, paus van 590 tot zijn dood in 604, de lijst om in zijn lange commentaar op het boek Job. Hij stelde hoogmoed apart, boven al het andere, en beeldde het af als een oorlogvoerende koningin: “Want wanneer hoogmoed, de koningin van de zonden, een overwonnen hart volledig in bezit heeft genomen, levert zij het onmiddellijk over aan zeven voornaamste zonden, als aan haar generaals, om het te verwoesten.” Gregorius’ zeven generaals zijn “ijdelheid, afgunst, woede, melancholie, gierigheid, gulzigheid, lust.” Afgunst is nieuw op de lijst, en acedia staat niet langer op zichzelf, aangezien Gregorius “traagheid in het vervullen van de geboden” tot de nakomelingen van melancholie rekent.

Gregorius legde ook uit waarom de zeven in de volgorde staan die hij gaf, want elk ontspruit uit de vorige. IJdelheid verwekt afgunst, omdat het niet kan verdragen dat een ander de naam heeft die het zelf wil; afgunst verwekt woede; woede zinkt weg in melancholie; melancholie, die van binnen geen vreugde vindt, grijpt naar bezittingen; en als laatste komen de twee lichamelijke zonden, gulzigheid en lust. “Van deze zeven,” schreef hij, “zijn er vijf geestelijk en twee vleselijk.”

In hetzelfde beeld zag Gregorius onze hoop. Omdat we gevangen werden gehouden door deze zeven, schreef hij, “kwam onze Verlosser naar de geestelijke strijd van onze bevrijding, vol van de geest van zevenvoudige genade.” Zijn “zevenvoudige genade” herinnert aan Jesaja’s belofte van de Messias, die in de Douay-Rheims Bijbel zeven gaven noemt: “de geest van wijsheid en van verstand, de geest van raad en van sterkte, de geest van kennis en van godsvrucht. En hij zal vervuld worden met de geest van de vreze des Heeren” (Jesaja 11:2–3, Douay-Rheims). Dus in Gregorius’ beeld verwoesten zeven zonden het hart, en Christus komt met zevenvoudige genade om het terug te winnen.

Thomas van Aquino, die in 1274 stierf, volgde nog steeds Gregorius en somde ijdelheid, afgunst, woede, traagheid, gierigheid, gulzigheid en lust op, met hoogmoed daarboven als “koningin van hen allen.” Latere lijsten lieten ijdelheid weg en plaatsten hoogmoed zelf onder de zeven. Dat is de vorm die de Catechismus van de Katholieke Kerk vandaag de dag geeft, en er staat dat de hoofdzonden bekendstaan “volgens de heilige Johannes Cassianus en de heilige Gregorius de Grote”: “Het zijn hoogmoed, gierigheid, afgunst, toorn, lust, gulzigheid en traagheid of acedia.”

Waarom worden ze “hoofd”zonden genoemd?

De oudere naam is “hoofdzonden”, van het Latijnse caput, een hoofd, omdat elk ervan het hoofd is van een hele familie van andere zonden. De Catechismus zegt dat ze hoofdzonden worden genoemd “omdat ze andere zonden, andere ondeugden voortbrengen”. Gregorius somde de families op. Uit afgunst, schreef hij, “ontspruiten haat, gefluister, laster, vreugde om het ongeluk van een naaste en verdriet om zijn voorspoed.” Een kleine wrok die onbeheerd blijft, wordt een gewoonte van de geest, en de gewoonte wordt de manier waarop we mensen behandelen.

“Dodelijk” wijst op wat zonde doet wanneer ze de ruimte krijgt om te groeien. Jakobus volgt het pad in één zin: “Daarna, wanneer de begeerte bevrucht is, baart zij zonde: en de zonde, wanneer zij volbracht is, brengt de dood voort” (Jakobus 1:15). Johannes spreekt over “een zonde tot de dood” en voegt eraan toe: “er is een zonde niet tot de dood” (1 Johannes 5:16–17).

De kerken lezen die verzen op verschillende manieren. De Katholieke Kerk onderscheidt doodzonde, die “de naastenliefde in het hart van de mens vernietigt door een ernstige schending van Gods wet”, van dagelijkse zonde, en leert dat een zonde alleen doodzonde is wanneer het een ernstige zaak betreft “begaan met volledige kennis en opzettelijke instemming”. Volgens die leer hoeft een voorbijgaande flits van afgunst geen doodzonde te zijn, hoewel afgunst die gevoed en gekozen wordt in een ernstige zaak dat wel kan zijn. De Orthodoxe Kerk in Amerika zegt dat de orthodoxie geen dergelijke categorieën kent en dat de zonden op de lijst, hoewel dodelijk, “in de uiteindelijke zin niet ‘erger’ zijn dan zonden die niet op de lijst staan”. De gereformeerde Westminster Larger Catechism stelt dat sommige zonden “in de ogen van God gruwelijker zijn dan andere”, maar dat elke zonde, “zelfs de kleinste”, Gods toorn verdient en “niet verzoend kan worden dan door het bloed van Christus”. Voor hen allen blijven de woorden van Paulus staan: “Want het loon van de zonde is de dood; maar de gave van God is het eeuwige leven door Jezus Christus, onze Here” (Romeinen 6:23). Er is meer over de ene zonde die Jezus onvergeeflijk noemt in wat de onvergeeflijke zonde is, en dat is niet een van deze zeven.

Wat is de ergste van de zeven hoofdzonden?

De leraren die de lijst vormgaven, zeggen allemaal dat het hoogmoed is. Gregorius noemde het de wortel waaruit de andere zeven ontspruiten, citerend uit het boek Sirach, “hoogmoed is het begin van alle zonde” (Sirach 10:15, Douay-Rheims), een boek in katholieke Bijbels dat de meeste protestantse Bijbels weglaten. Aquino noemde het de koningin van de anderen. Spreuken zegt het duidelijk: “Hoogmoed komt voor de vernietiging, en een hoogmoedige geest voor de val” (Spreuken 16:18). De bekendste verzen zijn verzameld in 20 Bijbelverzen over hoogmoed.

Hoogmoed staat bovenaan omdat het ons van God afkeert voordat het ons tegen iemand anders keert. De Schrift beantwoordt dit met de nederigheid van Christus. “Laat die gezindheid in u zijn die ook in Christus Jezus was,” schrijft Paulus, die “zichzelf ontledigde, de gestalte van een dienstknecht aannam” en “zichzelf vernederde en gehoorzaam werd tot de dood, ja, tot de dood aan het kruis” (Filippenzen 2:5–8).

Zijn er 10 of 12 hoofdzonden?

Nee, de traditionele lijsten hebben er acht, zoals Evagrius en Cassianus leerden, of zeven, zoals Gregorius en de Catechismus leren, en geen van hen heeft er tien of twaalf. De bekendste lijst van tien in de Bijbel is iets heel anders, de Tien Geboden, die zeggen wat God gebiedt in plaats van welke verlangens ons op een dwaalspoor brengen.

Kunnen de zeven hoofdzonden worden vergeven?

Ja, elk van hen kan vergeven worden. Een zonde dodelijk noemen is zeggen waar het toe leidt, en het stelt geen grens aan Gods genade. Paulus schreef aan de kerk in Korinthe met een lijst van zondaars waaronder de gierigaards en dronkaards, en voegde eraan toe: “En sommigen van u zijn dat geweest: maar u bent afgewassen, maar u bent geheiligd, maar u bent gerechtvaardigd in de naam van de Heere Jezus, en door de Geest van onze God” (1 Korinthe 6:11). Johannes’ belofte geldt voor elk van de zeven: “Als wij onze zonden belijden, Hij is getrouw en rechtvaardig om ons de zonden te vergeven en ons te reinigen van alle ongerechtigheid” (1 Johannes 1:9).

De lijst begon als een manier om in het hart te kijken, en het hart is waar God zijn werk in ons doet. Als we eerlijk kijken, broeders en zusters, zullen we alle zeven in onszelf vinden, en we worden niet alleen gelaten met wat we vinden. We kunnen het gebed van de psalmist als het onze bidden: “Schep in mij een rein hart, o God; en vernieuw een vaste geest in mij” (Psalm 51:10).





Reacties

Een reactie plaatsen

Share to...