15 Bijbelverzen over sparen en beleggen

Spreuken 6:6-8

"Ga naar de mier, luiaard, kijk naar haar wegen en word wijs. Hoewel zij geen aanvoerder, opzichter of heerser heeft, maakt zij in de zomer haar brood gereed, verzamelt zij in de oogsttijd haar voedsel."

Reflectie: De luiaard wordt gestuurd om naar de mier te kijken, die geen commandant of opzichter heeft en toch in de zomer haar voorraad opslaat en haar voedsel verzamelt bij de oogst. De volgende verzen keren terug naar de luiaard: "Nog even slapen, nog even sluimeren, nog even de handen over elkaar om te rusten – en armoede zal over je komen als een dief" (6:10-11). Spreuken 30:25 maakt dezelfde observatie, dat mieren "hun voedsel in de zomer opslaan."

Spreuken 21:20

“De wijze slaat uitgelezen voedsel en olie op, maar een dwaas verslindt het.”

Reflectie: De wijzen bewaren uitgelezen voedsel en olijfolie; dwazen schrokken het hunne naar binnen. Een paar verzen eerder noemt hetzelfde hoofdstuk waar het pad van de dwaas toe leidt: "wie van wijn en olijfolie houdt, zal nooit rijk worden" (21:17).

Genesis 41:36

"Dit voedsel moet als reserve voor het land worden gehouden, om te worden gebruikt tijdens de zeven jaren van hongersnood die over Egypte zullen komen, zodat het land niet door de hongersnood te gronde gaat."

Reflectie: Jozef heeft zojuist de dromen van Farao uitgelegd als zeven jaar van overvloed, gevolgd door zeven jaar van hongersnood. Zijn plan is om tijdens de goede jaren een vijfde van de oogst in te nemen en het graan in de steden op te slaan onder het gezag van Farao (41:34-35), en dit vers geeft het doel daarvan aan: voedsel dat als reserve wordt gehouden voor het hele land. De verzen 47-49 vermelden dat Jozef dit uitvoerde en graan opsloeg “als het zand van de zee.”

Spreuken 13:11

“Oneerlijk verkregen vermogen slinkt, maar wie beetje bij beetje verzamelt, laat het groeien.”

Reflectie: Het vers stelt geld dat “beetje bij beetje” wordt verzameld, en dat groeit, tegenover oneerlijk verkregen geld, dat wegsmelt.

Lucas 14:28

“Want wie van jullie die een toren wil bouwen, gaat niet eerst zitten om de kosten te berekenen, of hij de middelen heeft om het werk te voltooien?”

Reflectie: Jezus spreekt tot de grote menigten die met hem meereizen (14:25). De torenbouwer, en daarna een koning die tienduizend soldaten afweegt tegen twintigduizend (14:31), illustreren het berekenen van de kosten van het volgen van hem: “ieder van jullie die niet alles opgeeft wat hij heeft, kan mijn discipel niet zijn” (14:33). De illustratie berust op een alledaagse praktijk, namelijk het begroten van een project voordat men eraan begint, en op de spot waarmee een bouwer te maken krijgt die “begon te bouwen en niet in staat was het af te maken” (14:30).

Proverbs 24:27

“Verricht je werk buiten, maak het op het veld voor jezelf in orde, en bouw daarna je huis.”

Reflectie: Het spreekwoord geeft een opdracht: breng het buitenwerk op orde en maak de velden gereed, en bouw daarna pas het huis. Verderop in het hoofdstuk loopt de spreker langs het veld van een luiaard, overwoekerd met doornen en met een stenen muur in puin, en trekt dezelfde waarschuwing als in Spreuken 6:10-11: “armoede zal over je komen als een dief” (24:30-34).

Spreuken 27:23-24

“Zorg dat je de toestand van je kudden kent, besteed zorgvuldige aandacht aan je veestapels; want rijkdom duurt niet eeuwig, en een kroon is niet veilig voor alle generaties.”

Reflectie: De reden die wordt gegeven om de toestand van de kuddes te kennen, is dat “rijkdom niet eeuwig duurt.” De verzen 25-27 beschrijven wat zorgvuldige verzorging oplevert: lammeren voor kleding, geiten die “de prijs van een veld” betalen, en genoeg melk voor het gezin en de dienaren.

Prediker 11:2

“Beleg in zeven ondernemingen, ja, in acht; je weet niet welk onheil over het land kan komen.”

Reflectie: Het vers ervoor luidt, in de NIV: “Verzend je graan over de zee; na vele dagen zul je misschien een opbrengst ontvangen.” De King James Version zegt “Werp uw brood op het water” en “Geef een deel aan zeven, en ook aan acht”; de English Standard Version zegt “Werp uw brood op het water” en “Geef een deel aan zeven, of zelfs aan acht.” De bewoording van de NIV wijst op handel en het spreiden van investeringen, en de bewoording van de KJV en ESV, het geven van een deel, wijst op vrijgevigheid. In alle drie eindigt het vers met dezelfde clausule: niemand weet welk onheil (in de KJV “kwaad”) over het land kan komen. Vers 6 voegt eraan toe: “je weet niet wat zal slagen, dit of dat, of dat beide even goed zullen gaan.”

Matthew 25:27

“Welnu, dan had je mijn geld bij de bankiers in bewaring moeten geven, zodat ik het bij mijn terugkeer met rente had teruggekregen.”

Reflectie: In deze gelijkenis, die volgt op die van de tien maagden (25:1-13), vertrouwt een heer die op reis gaat zijn rijkdom toe aan drie dienaren. Twee zetten het geld aan het werk en verdubbelen het; de derde begraaft zijn zak goud in de grond omdat hij bang was (25:25). De heer antwoordt dat zelfs een storting bij de bankiers rente had opgeleverd. De twee die meer verdienden, worden geprezen omdat ze “over weinig dingen trouw” waren (25:21, 25:23).

Spreuken 22:7

“De rijke heerst over de armen, en wie leent, is een slaaf van de schuldeiser.”

Reflectie: De lener wordt naast de arme geplaatst, beiden onder het bewind van iemand anders. Een paar verzen later waarschuwt het hoofdstuk tegen het garanderen van andermans schulden: “als je de middelen niet hebt om te betalen, zal je bed onder je vandaan worden weggerukt” (22:26-27).

Spreuken 13:22

“Een goed mens laat een erfenis na voor de kinderen van zijn kinderen, maar de rijkdom van een zondaar is weggelegd voor de rechtvaardige.”

Reflectie: De erfenis reikt verder dan de kinderen tot “hun kindskinderen.” In de tweede helft eindigt de rijkdom van de zondaar opgeslagen voor de rechtvaardige. Prediker 5:14 beschrijft het tegenovergestelde geval: rijkdom “verloren door een of ander ongeluk, zodat wanneer ze kinderen krijgen, er niets voor hen overblijft om te erven.”

Mattheüs 6:19-21

“Verzamel voor jezelf geen schatten op aarde, waar mot en roest ze aanvreten en waar dieven inbreken en stelen. Verzamel schatten in de hemel, waar mot en roest ze niet aanvreten en waar geen dieven inbreken of stelen. Want waar je schat is, daar zal ook je hart zijn.”

Reflectie: In de Bergrede plaatst Jezus twee plaatsen voor schatten naast elkaar: de aarde, waar motten, ongedierte en dieven erbij kunnen, en de hemel, waar ze dat niet kunnen. Vers 21 geeft de reden voor het kiezen van de hemel: “waar je schat is, daar zal ook je hart zijn,” en vers 24 sluit het gedeelte af: “Je kunt niet zowel God als het geld dienen.”

Luke 12:20-21

“Maar God zei tegen hem: ‘Dwaas! Nog deze nacht zal je leven van je worden geëist. Voor wie is dan wat je voor jezelf hebt klaargemaakt?’ Zo zal het gaan met wie schatten verzamelt voor zichzelf, maar niet rijk is bij God.”

Reflectie: Een man in de menigte vraagt Jezus om zijn broer te laten delen in een erfenis (12:13). Jezus waarschuwt: “Wees op je hoede voor alle vormen van hebzucht” (12:15), en vertelt over een rijke man die grotere schuren plant voor een overschot aan oogst, zodat hij vele jaren “rustig kan leven.” De fout die in vers 21 wordt genoemd, is het oppotten “voor zichzelf” terwijl men niet “rijk is bij God.”

Prediker 5:10

“Wie van geld houdt, krijgt er nooit genoeg van; wie van rijkdom houdt, is nooit tevreden met zijn inkomen. Ook dit is zinloos.”

Reflectie: De Prediker zegt dat de liefde voor geld niet verzadigd kan worden, en de volgende verzen beschrijven wat rijkdom brengt: meer mensen die het consumeren, en slapeloze nachten voor de rijken (5:11-12). Vers 13 noemt “rijkdom opgepot tot schade van de eigenaars,” en vers 15 eindigt met: “Ze nemen niets mee van hun zwoegen dat ze in hun handen kunnen dragen.”

1 Timoteüs 6:17-19

“Beveel degenen die rijk zijn in deze tegenwoordige wereld om niet arrogant te zijn en hun hoop niet te vestigen op rijkdom, die zo onzeker is, maar op God, die ons rijkelijk voorziet van alles voor ons genot. Beveel hen om goed te doen, rijk te zijn in goede daden, en vrijgevig en bereid om te delen te zijn. Op deze manier zullen zij voor zichzelf een schat verzamelen als een stevig fundament voor de komende tijd, zodat zij het leven kunnen grijpen dat werkelijk leven is.”

Reflectie: Paulus vertelt Timoteüs wat hij de rijken moet opdragen: niet arrogant te zijn en hun hoop op God te stellen in plaats van op rijkdom, “die zo onzeker is.” Ze moeten vrijgevig zijn en bereid om te delen, en daarmee “schatten voor zichzelf verzamelen,” de taal over opslag die Jezus gebruikt in Matteüs 6:20. Eerder in het hoofdstuk waarschuwt Paulus “degenen die rijk willen worden” dat “de liefde voor geld een wortel is van allerlei kwaad” (6:9-10).