Jezus koos twaalf mannen uit zijn volgelingen, en drie evangeliën noemen dezelfde twaalf. Zij zijn Simon Petrus en zijn broer Andreas, Jakobus en Johannes de zonen van Zebedeüs, Filippus, Bartholomeüs, Thomas, Mattheüs, Jakobus de zoon van Alfeüs, Taddeüs, Simon de Zeloot en Judas Iskariot, wiens plaats later werd ingenomen door Matthias.
Marcus vertelt ons in één zin waarom ze werden gekozen. “Hij ging de berg op en riep tot Zich wie Hij wilde: en zij kwamen tot Hem. En Hij stelde er twaalf aan, opdat zij bij Hem zouden zijn, en opdat Hij hen zou uitzenden om te prediken” (Marcus 3:13–14). Eerst, om bij Hem te zijn. Daarna, om gezonden te worden. Alles wat we weten over deze twaalf mannen gebeurt ergens tussen “bij Hem zijn” en “hen uitzenden”.

Wat zijn de namen van de 12 apostelen?
De lijsten staan in Mattheüs 10:2–4, Marcus 3:16–19 en Lucas 6:13–16, waarbij de elf die overbleven opnieuw worden genoemd in Handelingen 1:13. Verschillenden van de twaalf gaan door het leven met meer dan één naam, en de tweede kolom brengt ze samen, zodat een lezer die “Levi” of “Lebbeüs” tegenkomt, kan zien wie er bedoeld wordt:
| apostel | Ook genoemd | Waar we hem ontmoeten |
|---|---|---|
| Simon Petrus | Kefas, “een steen” | Belijdt “Gij zijt de Christus” (Mattheüs 16:16) |
| Andreas | Geen in de Schrift | Brengt Simon bij Jezus (Johannes 1:40–42) |
| Jakobus, zoon van Zebedeüs | Boanerges, “zonen van de donder” | Gedood door Herodes met het zwaard (Handelingen 12:2) |
| Johannes, zoon van Zebedeüs | Boanerges, met zijn broer | Op de berg van de Gedaanteverandering (Matteüs 17:1) |
| Filippus | Geen in de Schrift | Zegt tegen Natanaël: “Kom en zie” (Johannes 1:46) |
| Bartolomeüs | Waarschijnlijk Natanaël | Wordt “een Israëliet in wie geen bedrog is” genoemd (Johannes 1:47) |
| Tomas | Didymus, de tweeling | “Mijn Here en mijn God” (Johannes 20:28) |
| Matteüs | Levi; “de tollenaar” | Geroepen vanuit het tolhuis (Matteüs 9:9) |
| Jakobus, zoon van Alfeüs | Geen in de Schrift | Alleen genoemd in de lijsten |
| Taddeüs | Lebbeüs; Judas “van Jakobus” | Stelt Jezus een vraag tijdens het avondmaal (Johannes 14:22) |
| Simon | De Kanaäniet; Zelotes, de Zeloot | Alleen genoemd in de lijsten |
| Judas Iskariot | Geen in de Schrift | Verraadt Jezus (Matteüs 26:14–16) |
| Matthias | Geen in de Schrift | Door loting gekozen om de plaats van Judas in te nemen (Handelingen 1:26) |
Ten minste vier waren vissers. Jezus vond Simon en Andreas terwijl zij “een net in de zee wierpen, want zij waren vissers”, en Jakobus en Johannes “in het schip hun netten aan het herstellen waren”, en tegen de eerste twee zei Hij: “Volg Mij na en Ik zal maken dat u vissers van mensen wordt” (Marcus 1:16–20). Matteüs was een tollenaar, “zittend bij het tolhuis”, toen hij de woorden hoorde: “Volg Mij. En hij stond op en volgde Hem” (Matteüs 9:9). Over de beroepen van de anderen zeggen de evangeliën niets.

Waarom hebben sommige apostelen twee namen?
Sommigen droegen meer dan één naam, en de evangelieschrijvers gebruikten niet altijd dezelfde. Jezus gaf sommige namen zelf. Tegen Simon zei Hij: “jij zult Kefas genoemd worden, wat vertaald wordt als een steen” (Johannes 1:42), en Petrus speelt met het Griekse woord voor rots, zoals Kefas dat in het Aramees doet. Jakobus en Johannes “gaf Hij de naam Boanerges, dat is: Zonen van de donder” (Marcus 3:17). We kunnen de donder horen wanneer zij vragen of zij “vuur uit de hemel” moeten laten neerdalen op een Samaritaans dorp dat Jezus niet wilde ontvangen, en Hij “zich omkeerde en hen bestrafte” (Lucas 9:54–55).
De andere dubbele namen komen voort uit het vergelijken van de lijsten. De tiende apostel is “Lebbeüs, wiens bijnaam Taddeüs was” in Matteüs 10:3, “Taddeüs” in Marcus en “Judas van Jakobus” in de Statenvertaling van Lucas 6:16. Daar staat in het Grieks alleen “Judas van Jakobus”. De vertalers van de Statenvertaling drukten “de broer” cursief af als hun eigen toegevoegde woorden, en de meeste moderne vertalingen voegen in plaats daarvan “zoon van Jakobus” toe. Johannes is voorzichtig om hem te onderscheiden van de verrader: “Judas zegt tegen Hem: Heere, wat is er gebeurd dat U Zichzelf aan ons zult openbaren en niet aan de wereld?” (Johannes 14:22). De tollenaar is Matteüs in het Evangelie van Matteüs en “Levi, de zoon van Alfeüs” in Marcus 2:14. Simon is “de Kanaäniet” in Matteüs en Marcus en “Simon, genaamd Zeloot” in Lucas. Dit is één titel in twee talen: het woord achter “Kanaäniet” is Aramees voor “zeloot”, en de HELPS Word-studies-notitie op Bible Hub legt uit dat Simon deze droeg “omdat hij een aanhanger van de Zeloten was”.
Bartolomeüs is een familienaam, “zoon van Tolmai”. Hij verschijnt in de drie evangelielijsten en in Handelingen 1:13, maar nooit in het Evangelie van Johannes, en Johannes vertelt in plaats daarvan over Natanaël, die door Filippus bij Jezus werd gebracht (Johannes 1:45–49). Omdat Filippus en Bartolomeüs naast elkaar staan in de drie evangelielijsten, hebben veel lezers aangenomen dat Bartolomeüs en Natanaël dezelfde persoon zijn. De Schrift zegt dit nooit, en de tabel markeert hem als “waarschijnlijk”. Thomas wordt drie keer “Didymus” genoemd, het Griekse woord voor tweeling (Johannes 11:16, 20:24 en 21:2).

In welke volgorde worden de apostelen genoemd?
Elk van de drie lijsten begint met Simon Petrus en eindigt met Judas Iskariot. Matteüs zegt het ronduit: “De eerste, Simon, die Petrus genoemd wordt” (Matteüs 10:2). Tussen de twee in verschuift de volgorde een beetje. Matteüs somt de twaalf op in paren, “Filippus en Bartolomeüs; Thomas en Matteüs”, en het kan een echo zijn van de manier waarop Jezus hen uitzond, “twee aan twee” (Marcus 6:7).

Waarom koos Jezus twaalf apostelen?
Het getal beantwoordt aan de twaalf stammen van Israël. Jezus zegt tegen hen: “zullen ook jullie op twaalf tronen zitten, om de twaalf stammen van Israël te oordelen” (Matteüs 19:28), en in het visioen van Johannes over het nieuwe Jeruzalem “had de muur van de stad twaalf fundamenten, en daarop waren de namen van de twaalf apostelen van het Lam” (Openbaring 21:14). Zoals Israël twaalf stammen had, zou het volk dat rond Jezus verzameld was, twaalf apostelen als fundament hebben.
Dat is de reden waarom het getal na Judas weer compleet moest worden gemaakt. Vóór Pinksteren kozen de gelovigen tussen twee mannen die bij hen waren geweest “al de tijd dat de Heere Jezus bij ons in- en uitging, beginnend vanaf de doop van Johannes”, omdat een van hen “met ons getuige van Zijn opstanding” moest worden. Zij baden, wierpen het lot, “en het lot viel op Matthias; en hij werd bij de elf apostelen geteld” (Handelingen 1:21–26).

Wat is het verschil tussen een apostel en een discipel?
Een discipel is een leerling; een apostel is iemand die gezonden is. Het Griekse mathetes betekent een leerling, en apostolos een boodschapper, “iemand die op een missie is gestuurd”. Jezus had veel discipelen, en uit hen koos Hij de twaalf: “riep Hij Zijn discipelen bij Zich, en koos er twaalf uit, die Hij ook apostelen noemde” (Lucas 6:13). In Johannes 6, toen “velen van Zijn discipelen terugkeerden en niet meer met Hem meegingen”, wendde Jezus Zich tot de twaalf: “Willen jullie ook niet weggaan?” Petrus antwoordde voor hen allen: “Heere, naar wie zullen wij heen gaan? U hebt de woorden van eeuwig leven” (Johannes 6:66–68).
Later noemt het Nieuwe Testament ook anderen apostelen: “de apostelen Barnabas en Paulus” (Handelingen 14:14). Het langere antwoord staat in Apostelen versus discipelen.

Wie waren de drie nauwste apostelen van Jezus?
Petrus, Jakobus en Johannes. Drie keer nam Jezus deze drie met Zich mee wanneer de anderen achterbleven. Bij het huis van Jaïrus “liet Hij niemand toe met Hem mee te gaan dan Petrus, Jakobus en Johannes, de broer van Jakobus”, en zij zagen Hem een dood meisje bij de hand nemen en zeggen: “Meisje, Ik zeg je, sta op” (Marcus 5:37–41). Op de berg zagen zij Hem veranderd worden, “Zijn gezicht straalde als de zon”, en hoorden de stem uit de wolk: “Dit is Mijn geliefde Zoon, in Wie Ik Mijn welbehagen heb; luister naar Hem” (Matteüs 17:1–5).
De derde keer was in Gethsémané. “Hij neemt Petrus, Jakobus en Johannes met Zich mee, en begon zeer ontsteld en bedroefd te worden”, en Hij vroeg hen om te waken. Drie keer kwam Hij terug en vond hen slapend. “Simon, slaap je? Kon je niet één uur waken?” (Marcus 14:33–37). De mannen die Zijn heerlijkheid hadden gezien, konden niet wakker blijven voor Zijn verdriet.

Welke apostel heeft Jezus verraden?
Judas Iskariot, een van de twaalf. Hij ging naar de overpriesters en vroeg: “Wat willen jullie mij geven, en ik zal Hem aan jullie overleveren? En zij kwamen met hem overeen voor dertig zilverstukken” (Matteüs 26:15). Alle twaalf waren bij het Laatste Avondmaal: “’s avonds kwam Hij met de twaalf”, en daar zei Jezus tegen hen: “Een van de twaalf, die met Mij de hand in de schotel doopt” (Marcus 14:17–20). Achteraf bracht Judas het geld terug, zeggende: “Ik heb gezondigd door onschuldig bloed te verraden”, en “ging heen en verhing zich” (Matteüs 27:4–5).

Hoe stierven de 12 apostelen?
De Bijbel vermeldt de dood van slechts twee van de twaalf: Jakobus, die Herodes “doodde … met het zwaard” (Handelingen 12:1–2), en Judas. Jezus zei tegen Petrus dat “wanneer je oud zult zijn, je je handen zult uitstrekken”, en Johannes voegt eraan toe dat Hij sprak “om aan te duiden met welke dood hij God zou verheerlijken” (Johannes 21:18–19). Al het andere komt van latere christelijke schrijvers. Wat de Schrift zegt, staat uiteengezet in Staat in de Bijbel hoe de apostelen stierven?, en de tradities voor elke apostel, met hun bronnen, staan in Hoe stierven de 12 apostelen?

Wat leert de Katholieke Kerk over de twaalf apostelen?
Dat de kerk op hen rust, en dat hun ambt als herders voortduurt in de bisschoppen. Efeziërs vertelt gelovigen dat zij “gebouwd zijn op het fundament van de apostelen en profeten, waarvan Jezus Christus Zelf de hoeksteen is” (Efeziërs 2:20). De Catechismus van de Katholieke Kerk voegt eraan toe dat één deel van hun ambt niet kan worden overgedragen, “om de uitverkoren getuigen van de opstanding van de Heer te zijn en zo de fundamenten van de Kerk”, terwijl hun taak om de kerk te hoeden “bestemd is om zonder onderbreking te worden uitgeoefend door de gewijde orde van bisschoppen” (paragrafen 860 en 862).

Van vissers tot getuigen
Jezus legde zijn volledige missie in de handen van twaalf gewone mannen. Op de nacht van zijn arrestatie “verlieten zij hem allen en vluchtten” (Marcus 14:50). Daarna werd de verrezen Christus “gezien door Kefas, daarna door de twaalf” (1 Korintiërs 15:5), en de mannen die waren weggerend, werden uitgezonden. Al snel keken de heersers in Jeruzalem, die geen enkele reden hadden om hen te vleien, naar Petrus en Johannes en zagen “ongeletterde en eenvoudige mannen”. De volgorde van Marcus’ regel is voor ons niet veranderd: eerst worden we geroepen om bij hem te zijn, en daarna worden we uitgezonden. Die heersers zagen het ook. “Zij verwonderden zich; en zij herkenden hen, dat zij met Jezus waren geweest” (Handelingen 4:13).


Een reactie plaatsen