“Het is volbracht”: Wat bedoelde Jezus?

De uitdrukking “Het is volbracht”, door Jezus uitgesproken aan het kruis, is vertaald vanuit het Griekse woord “τετέλεσται” (tetelestai). Deze term komt voor in het Nieuwe Testament, specifiek in Johannes 19:30. In de oorspronkelijke Griekse context is “tetelestai” afgeleid van het werkwoord “τελέω” (teleo), wat betekent “tot een einde brengen”, “voltooien” of “volbrengen”. Dit werkwoord brengt het idee over van het vervullen van een doel, het voltooien van een taak of het bereiken van een bestemming.

De betekenis van “tetelestai” ligt in het gebruik ervan in verschillende contexten in de oude Griekse literatuur en inscripties. Het werd vaak gebruikt in commerciële transacties om aan te geven dat een schuld volledig was afbetaald. Wanneer iemand klaar was met het terugbetalen van een schuld, kon hij een kwitantie ontvangen die was gestempeld met “tetelestai”, wat betekende dat de verplichting volledig was voldaan. Op dezelfde manier kon het worden gebruikt in de context van het voltooien van een taak of het uitvoeren van een bevel.

In de context van Jezus’ kruisiging duidt “tetelestai” op de voltooiing van Zijn aardse missie en de vervulling van de profetieën uit het Oude Testament met betrekking tot de Messias. Jezus’ verklaring markeert het hoogtepunt van Zijn offerwerk, wat aangeeft dat het doel waarvoor Hij naar de wereld kwam volledig was bereikt. Deze voltooiing omvat Zijn verzoening voor de zonde, de vervulling van de wet en de instelling van een nieuw verbond tussen God en de mensheid.

Samenvatting:

• “Het is volbracht” vertaalt zich naar “tetelestai” in het Grieks, wat betekent “tot een einde brengen” of “volbrengen”.
• In het Oudgrieks duidde het vaak op een voltooide transactie of een volbrachte taak.
• In de context van Jezus duidt het op de voltooiing van Zijn missie en de vervulling van profetieën.

Jezus’ gebruik van de uitdrukking “Het is volbracht” aan het kruis draagt diepgaande theologische en spirituele implicaties met zich mee. Het weerspiegelt het hoogtepunt van Zijn verlossingswerk, waarmee het goddelijke plan van redding werd vervuld. Door “Het is volbracht” te verklaren, duidde Jezus op verschillende kernaspecten van Zijn missie.

1. Vervulling van profetie: Door het hele Oude Testament heen wezen talloze profetieën naar de komende Messias die zou lijden en verzoening zou doen voor de zonden van de mensheid. Door te zeggen “Het is volbracht”, bevestigde Jezus dat deze profetieën waren vervuld door Zijn leven, dood en opstanding.
2. Voltooiing van de verzoening: Jezus’ dood aan het kruis was het ultieme offer voor de zonden van de mensheid. In het offersysteem van het Oude Testament werden dieren geofferd om voor zonden te verzoenen, maar deze offers waren tijdelijk en moesten worden herhaald. Jezus, het Lam van God, bood Zichzelf aan als een volmaakt en definitief offer, waarmee Hij volledig voldeed aan de eisen van Gods gerechtigheid en voorzag in een volledige verzoening voor de zonde.
3. Instelling van een nieuw verbond: Jezus’ dood markeerde het einde van het Oude Verbond en het begin van het Nieuwe Verbond. Het Oude Verbond, gebaseerd op de wet gegeven door Mozes, werd vervuld en vervangen door het Nieuwe Verbond, dat werd gevestigd door Jezus’ offerdood. Dit nieuwe verbond bood vergeving van zonden en een herstelde relatie met God voor allen die in Hem geloven.
4. Overwinning op het kwaad: Jezus’ verklaring duidde ook op de nederlaag van Satan en de machten van de duisternis. Door Zijn dood en opstanding overwon Jezus de zonde, de dood en de duivel, en stelde Hij de overwinning veilig voor allen die hun geloof in Hem stellen.

Samenvatting:

• Jezus’ verklaring vervulde de profetieën uit het Oude Testament over de Messias.
• Het markeerde de voltooiing van de verzoening voor zonden door Zijn volmaakte offer.
• Het duidde op de instelling van een Nieuw Verbond tussen God en de mensheid.
• Het verkondigde Jezus’ overwinning op zonde, dood en kwaad.

De interpretatie van “Het is volbracht” varieert tussen christelijke denominaties, wat hun verschillende theologische perspectieven weerspiegelt.

1. Rooms-Katholieke interpretatie: Katholieken begrijpen “Het is volbracht” als het hoogtepunt van Jezus’ offerwerk, waarmee het Oude Verbond werd vervuld en het Nieuwe Verbond werd ingesteld. De Katholieke Kerk benadrukt de blijvende betekenis van de Eucharistie en ziet deze als een presentatie van Christus’ eenmalige offer, waardoor gelovigen kunnen deelnemen aan Zijn verlossingswerk.
2. Protestantse interpretatie: De meeste protestantse denominaties, waaronder lutheranen, presbyterianen en baptisten, benadrukken de toereikendheid van Christus’ offer. Zij zien “Het is volbracht” als een verklaring dat Jezus’ verzoening volledig en toereikend is voor redding, waarvoor geen extra werken of offers nodig zijn. Dit geloof is fundamenteel voor de leer van rechtvaardiging door het geloof alleen.
3. Oosters-Orthodoxe interpretatie: De Oosters-Orthodoxe Kerk ziet “Het is volbracht” als de vervulling van Gods reddingsplan, voltooid door Jezus’ menswording, dood en opstanding. De orthodoxe theologie benadrukt de transformerende en herstellende aspecten van redding en ziet het werk van Christus als een middel om de mensheid te vergoddelijken en het beeld van God in hen te herstellen.
4. Evangelische interpretatie: Evangelische christenen benadrukken vaak de persoonlijke betekenis van Jezus’ verklaring. Zij geloven dat “Het is volbracht” betekent dat Jezus de straf voor de zonde volledig heeft betaald en vergeving en eeuwig leven aanbiedt aan allen die op Hem vertrouwen. Evangelischen benadrukken de zekerheid van redding en de persoonlijke relatie van de gelovige met Jezus.

Samenvatting:

• Katholiek: Vervulling van het Oude Verbond, blijvende betekenis in de Eucharistie.
• Protestants: Toereikendheid van Christus’ verzoening, rechtvaardiging door het geloof alleen.
• Orthodox: Vervulling van het reddingsplan, focus op transformatie en herstel.
• Evangelisch: Persoonlijke betekenis, zekerheid van redding door geloof.

De voltooide tijd (perfectum) van het Griekse woord “tetelestai” dat in Johannes 19:30 wordt gebruikt, is om verschillende redenen significant:

1. Voltooide actie met blijvende effecten: De voltooide tijd in het Grieks duidt op een actie die in het verleden is voltooid met resultaten die tot in het heden voortduren. Toen Jezus “tetelestai” zei, verklaarde Hij dat Zijn verlossingswerk volledig was volbracht en dat de voordelen van deze voltooide actie voor onbepaalde tijd zouden voortduren.
2. Vervulling en continuïteit: De voltooide tijd benadrukt zowel de vervulling van Jezus’ missie als de continuïteit van de effecten ervan. Zijn verzoening voor de zonde was niet slechts een gebeurtenis uit het verleden, maar heeft blijvende implicaties voor gelovigen, waardoor er voortdurend toegang is tot vergeving en verzoening met God.
3. Permanente staat: Het gebruik van de voltooide tijd onderstreept de permanentie van Jezus’ prestatie. Het betekent dat er niets meer aan Zijn werk hoeft te worden toegevoegd; het is eeuwig toereikend. Dit versterkt het geloof in de volledigheid en definitieve aard van Christus’ offer.
4. Theologische zekerheid: Voor gelovigen biedt de voltooide tijd van “tetelestai” zekerheid van redding. Het bevestigt dat Jezus’ offer toereikend en volledig is, wat een fundament biedt voor geloof en vertrouwen in de belofte van het eeuwige leven.

Samenvatting:

• Voltooide actie: Duidt op een actie die in het verleden is voltooid met blijvende resultaten.
• Vervulling en continuïteit: Benadrukt de blijvende effecten van Jezus’ missie.
• Permanente staat: Duidt op de eeuwige toereikendheid van Christus’ offer.
• Theologische zekerheid: Biedt vertrouwen in de volledigheid van de verlossing.

Bijbelgeleerden en theologen verkennen de diepgang van “Het is volbracht” door de theologische, historische en spirituele dimensies ervan te onderzoeken.

1. Theologische diepgang: De uitdrukking omvat de kern van de christelijke theologie en benadrukt de doctrines van verzoening, redding en rechtvaardiging. Geleerden zoals N.T. Wright en John Stott benadrukken hoe “Het is volbracht” de voltooiing van Gods verlossingsplan aangeeft, waarbij de mensheid met Hem wordt verzoend door het offer van Jezus.
2. Historische context: Geleerden onderzoeken de historische context van de kruisiging van Jezus en begrijpen “Het is volbracht” in het licht van Joodse offerpraktijken en Romeinse executiemethoden. Ze onderzoeken hoe de dood van Jezus de typologie van het paaslam en de offers in de Tempel vervulde, wat een eenmalige verzoening voor de zonde bood.
3. Spirituele implicaties: Theologen zoals Karl Barth en Hans Urs von Balthasar duiken in de spirituele implicaties van de verklaring van Jezus. Ze bespreken hoe “Het is volbracht” de diepte van Gods liefde en de omvang van Jezus' lijden onthult, wat Zijn gehoorzaamheid tot de dood en Zijn overwinning op zonde en dood aantoont.
4. Exegese en hermeneutiek: Gedetailleerde exegese van de bijbeltekst, inclusief taalkundige en grammaticale analyse, helpt geleerden de nuances van “tetelestai” te ontdekken. Ze onderzoeken hoe het gebruik ervan in verschillende contexten binnen de Schrift de betekenis ervan in Johannes 19:30 versterkt.

Samenvatting:

• Theologische diepgang: Benadrukt de kern van christelijke doctrines van verzoening en redding.
• Historische context: Heeft betrekking op Joodse offerpraktijken en Romeinse executiemethoden.
• Spirituele implicaties: Onthult Gods liefde en Jezus' gehoorzaamheid en overwinning.
• Exegese en hermeneutiek: Gedetailleerde analyse van de bijbeltekst en taal.

De uitdrukking “Het is volbracht” (tetelestai), uitgesproken door Jezus aan het kruis, heeft aanzienlijke implicaties voor de christelijke eschatologie, de studie van de eindtijd en de uiteindelijke bestemming van de mensheid. Deze verklaring omvat de voltooiing van Gods verlossingswerk door Christus, wat verschillende eschatologische thema's beïnvloedt:

1. Vervulling van profetie: Jezus' verklaring dat “Het is volbracht” betekent de vervulling van Oudtestamentische profetieën over de Messias. Deze vervulling is cruciaal in de christelijke eschatologie omdat het bevestigt dat Gods plan voor redding, voorspeld door de profeten, is gerealiseerd door de dood en opstanding van Christus. Deze voltooiing vormt het toneel voor de eschatologische hoop op de Wederkomst.
2. Inauguratie van het Koninkrijk van God: Door “Het is volbracht” uit te roepen, duidt Jezus de inauguratie van het Koninkrijk van God aan. Hoewel het Koninkrijk nog niet volledig is gerealiseerd (de “reeds maar nog niet” eschatologische spanning), markeren de dood en opstanding van Jezus het begin van de vestiging ervan op aarde. Deze gebeurtenis verzekert gelovigen van de uiteindelijke overwinning van Gods Koninkrijk, die aan het einde der tijden volledig zal worden gerealiseerd.
3. Overwinning op het kwaad: Jezus' woorden verklaren de nederlaag van zonde, dood en Satan. Deze overwinning staat centraal in eschatologische verwachtingen, omdat het gelovigen verzekert dat de krachten van het kwaad zijn overwonnen. In de eindtijd zal deze overwinning volledig manifest zijn wanneer Christus terugkeert, wat het laatste oordeel en het herstel van de hele schepping teweegbrengt.
4. Zekerheid van redding: “Het is volbracht” biedt zekerheid van redding aan gelovigen, wat een hoeksteen is van eschatologische hoop. Het voltooide werk van Jezus garandeert dat degenen die in Hem geloven, gered zullen worden en kunnen uitkijken naar het eeuwige leven. Deze zekerheid vormt het christelijk leven en de hoop op opstanding en eeuwige gemeenschap met God.

Samenvatting:

• Vervulling van Messiaanse profetieën.
• Inauguratie van het Koninkrijk van God.
• Nederlaag van zonde, dood en Satan.
• Zekerheid van redding en eeuwig leven.

De Katholieke Kerk interpreteert “Het is volbracht” binnen de context van haar rijke theologische traditie, waarbij de nadruk ligt op de voltooiing van Christus' offerwerk en de voortdurende betekenis ervan in het leven van de Kerk.

1. Offervervulling: De Katholieke Kerk ziet de verklaring van Jezus als het hoogtepunt van Zijn rol als het offerlam van God. Zijn dood aan het kruis wordt gezien als het perfecte en laatste offer, dat het Oudtestamentische offersysteem vervult en overtreft. Dit offer wordt aan de gelovigen present gesteld door de Eucharistie, die wordt gezien als een re-presentatie van Christus' eenmalige offer.
2. Nieuwe Verbond: De uitdrukking betekent de vestiging van het Nieuwe Verbond tussen God en de mensheid. Dit Nieuwe Verbond staat centraal in de katholieke theologie en wordt gevierd in de sacramenten, in het bijzonder de Eucharistie, waar gelovigen deelhebben aan het lichaam en bloed van Christus, en zo het nieuwe en eeuwige verbond binnengaan.
3. Voortdurende verlossing: Hoewel het offerwerk van Christus voltooid is, leert de Katholieke Kerk dat de effecten van deze verlossing voortdurend zijn. De Kerk neemt deel aan het verlossingswerk van Christus door haar sacramentele leven, onderwijs en daden van barmhartigheid en gerechtigheid. De Kerk blijft de verdiensten van Christus' passie toepassen op de gelovigen door de sacramenten.
4. Eschatologische hoop: “Het is volbracht” wijst ook op de eschatologische hoop op de uiteindelijke voleinding van Gods Koninkrijk. De Kerk leert dat Christus in heerlijkheid zal terugkeren om de levenden en de doden te oordelen, en Zijn Koninkrijk zal geen einde hebben. De verklaring aan het kruis verzekert gelovigen van de uiteindelijke vervulling van deze hoop.

Samenvatting:

• Vervulling van Oudtestamentische offers.
• Vestiging van het Nieuwe Verbond.
• Voortdurende toepassing van Christus' verlossingswerk door de sacramenten.
• Eschatologische hoop op de terugkeer van Christus en het laatste oordeel.

Psychologische interpretaties van “Het is volbracht” verkennen de impact van de uitdrukking op de menselijke psyche, met de nadruk op thema's als afsluiting, bevrijding en transformatie.

1. Afsluiting en voltooiing: Psychologisch gezien vertegenwoordigt “Het is volbracht” een moment van afsluiting en voltooiing. Dit kan worden begrepen als een resolutie van een belangrijke fase of taak. In de context van de menselijke ervaring kan het bereiken van afsluiting bij moeilijke of traumatische gebeurtenissen een gevoel van verlichting en vrede brengen, wat de verklaring van Jezus weerspiegelt als een moment van het oplossen van Zijn aardse missie.
2. Bevrijding van last: De woorden van Jezus kunnen worden gezien als een bevrijding van de last van zonde en lijden. Psychologisch weerspiegelt dit de menselijke behoefte om lasten, schuldgevoelens en onopgeloste problemen los te laten. De uitdrukking nodigt individuen uit om te accepteren dat sommige worstelingen voorbij zijn en de vrijheid te omarmen die voortkomt uit het loslaten.
3. Transformatie en nieuwe beginnen: “Het is volbracht” betekent ook het begin van een transformatief proces. Net zoals de dood van Jezus leidt tot opstanding, kan het psychologisch erkennen van het einde van een fase de deur openen naar nieuwe groei en kansen. Deze transformatie is een sleutelthema in therapeutische processen, waarbij het erkennen van het einde van bepaalde gedragingen of patronen cruciaal is voor persoonlijke groei.
4. Hoop en zekerheid: De psychologische impact van zekerheid en hoop geboden door “Het is volbracht” kan niet worden overschat. Deze uitdrukking kan een diep gevoel van hoop en vertrouwen inboezemen dat er, ondanks huidig lijden of uitdagingen, een opgeloste en zekere toekomst is.

Samenvatting:

• Vertegenwoordigt afsluiting en voltooiing.
• Betekent bevrijding van last.
• Markeert het begin van transformatie en nieuwe beginnen.
• Boezemt hoop en zekerheid in.

De Kerkvaders boden rijke theologische inzichten in de uitdrukking “Het is volbracht”, waarbij ze de betekenis ervan in de heilsgeschiedenis en het leven van de Kerk benadrukten.

1. Vervulling van profetie en wet: Vroege Kerkvaders zoals Augustinus en Athanasius interpreteerden “Het is volbracht” als de vervulling van de Oudtestamentische profetieën en de Mozaïsche Wet. Ze benadrukten dat het werk van Christus voltooide waar de Wet en de Profeten naar wezen, en het Oude Verbond naar zijn beoogde vervulling in het Nieuwe Verbond bracht.
2. Overwinning op zonde en dood: De Kerkvaders zagen deze verklaring ook als een proclamatie van overwinning. Johannes Chrysostomus benadrukte bijvoorbeeld dat “Het is volbracht” de nederlaag van zonde en dood betekende, die door Adam de wereld waren binnengekomen. Door Zijn gehoorzaamheid tot de dood triomfeerde Hij over de machten van de duisternis.
3. Voldoening en verzoening: Anselmus en andere Vaders ontwikkelden het idee van voldoening, waarbij de dood van Christus werd gezien als het voldoen aan de gerechtigheid van God voor de zonden van de mensheid. “Het is volbracht” gaf dus aan dat de schuld van de zonde volledig was betaald en de mensheid met God was verzoend.
4. Gehoorzaamheid van Christus: De uitdrukking werd ook geïnterpreteerd als het hoogtepunt van Christus' gehoorzaamheid aan de Vader. Vaders zoals Irenaeus merkten op dat Jezus, als de tweede Adam, gehoorzaam was tot de dood, de ongehoorzaamheid van de eerste Adam ongedaan maakte en de mensheid herstelde in haar beoogde relatie met God.

Samenvatting:

• Vervulling van Oudtestamentische profetieën en de Wet.
• Proclamatie van overwinning op zonde en dood.
• Indicatie van voldoening en verzoening voor zonden.
• Hoogtepunt van Christus' gehoorzaamheid.

1. Bijbels gebruik: De uitdrukking “tetelestai” komt slechts twee keer voor in het Nieuwe Testament, beide in het Evangelie van Johannes (Johannes 19:28, 19:30).
2. Manuscriptbewijs: Er zijn oude Griekse papyri gevonden waarin het woord “tetelestai” wordt gebruikt in zakelijke documenten en kwitanties om aan te tonen dat een rekening volledig was betaald.
3. Theologische interpretatie: Verschillende theologische interpretaties uit diverse denominaties benadrukken de volledigheid en toereikendheid van het werk van Christus aan het kruis.
4. Psychologische impact: Studies in de psychologie benadrukken vaak het belang van afsluiting voor de geestelijke gezondheid, wat parallellen vertoont met de betekenis van Jezus' verklaring in het bieden van spirituele afsluiting en zekerheid.
5. Kerkvaders: Belangrijke kerkvaders zoals Augustinus, Athanasius en Johannes Chrysostomus boden fundamentele interpretaties die de christelijke theologie blijven beïnvloeden.

1. Het Nieuwe Testament (Catholic Bible Press): Contextuele analyse van de oorspronkelijke Griekse uitdrukking en de betekenis ervan in de bijbelse theologie.
2. Catechismus van de Katholieke Kerk: De officiële leer van de Katholieke Kerk over de betekenis van Jezus' offer en de implicaties daarvan voor het heil en de sacramenten.
3. Geschriften van de Kerkvaders: Inzichten van vroege theologen zoals Augustinus, Athanasius en Johannes Chrysostomus over de betekenis van “Het is volbracht.”
4. Paus Franciscus – Laten we dromen: Hedendaagse reflecties op de implicaties van Jezus' verklaring voor het christelijk leven en de hoop.
5. Psychologische studies: Onderzoek naar het belang van afsluiting en transformatie voor de psychologische gezondheid.
6. Johannes 19:28-30

Johannes 17:4

Johannes 4:34

Kolossenzen 1:14

Mattheüs 27:34

Johannes 3:16