Zullen we onze dierbaren in de hemel zien, kennen en herinneren? Ja



  • De Schrift geeft christenen goede redenen om te hopen dat we onze dierbaren die in Christus zijn gestorven weer zullen zien: Paulus zegt dat de levenden “samen met hen zullen worden opgenomen” en “zo zullen wij altijd bij de Heer zijn” (1 Tessalonicenzen 4:17).
  • We zullen elkaar kennen: de opgestane Jezus werd herkend door Maria toen Hij haar naam noemde, en Petrus herkende Mozes en Elia op de berg van de Gedaanteverandering zonder dat hem verteld werd wie zij waren.
  • De Schrift stelt de doden nooit voor als leeg; Paulus belooft dat we meer zullen weten, niet minder, en Jesaja’s “aan de vorige dingen zal niet meer gedacht worden” spreekt over “de vorige moeiten”, niet over de mensen van wie we hielden.
  • De katholieke en orthodoxe leer houdt vast dat de heiligen in de hemel voor ons bidden; de meeste protestantse kerken zeggen dat de Schrift ons niet vertelt of zij ons zien, en zevendedagsadventisten leren dat de doden bewusteloos zijn tot de opstanding.
  • De Schrift belooft dat er in de hemel geen verdriet is, dus onze dierbaren in Christus treuren niet om ons; de katholieke en orthodoxe leer voegt daaraan toe dat de heiligen ons kennen en voor ons bidden.
  • De Katholieke Kerk leert een laatste loutering na de dood, het vagevuur genoemd; de orthodoxen bidden voor de overledenen maar leren geen vagevuur; de meeste protestantse kerken leren geen van beide.
  • De Schrift verbiedt het zoeken naar boodschappen van de doden en laat het oordeel over ieder mens, inclusief een dierbare van wie we het geloof nooit hebben gezien, over aan de rechtvaardigheid en barmhartigheid van God.

Ja. De Schrift geeft ons alle reden om te hopen dat we de mensen van wie we houden die in Christus zijn gestorven weer zullen zien, en dat we hen zullen kennen, ons hen zullen herinneren en door hen gekend zullen worden. Paulus vertelde treurende christenen dat de levenden “samen met hen zullen worden opgenomen” en “zo zullen wij altijd bij de Heer zijn” (1 Tessalonicenzen 4:17).

De Bijbel geeft ons geen beeld van die ontmoeting, maar wel een tuin. Op de eerste paasmorgen stond Maria Magdalena te huilen bij het lege graf, draaide zich om, “en zag Jezus staan, en wist niet dat het Jezus was” (Johannes 20:14). Ze hield Hem voor de tuinman. Toen zei Hij één woord. “Jezus zei tot haar: Maria. Zij keerde zich om en zei tot Hem: Rabboeni” (Johannes 20:16). De opgestane Heer was veranderd, en Hij was nog steeds Zichzelf, en haar naam was genoeg. De God die Maria bij haar naam riep, is de onze niet vergeten, noch de namen van de mensen die we hebben begraven.

Zullen we onze dierbaren in de hemel weerzien?

Paulus schreef zijn eerste brief aan de Tessalonicenzen aan mensen die vrienden hadden begraven en bang waren dat ze hen verloren hadden. “Ik wil niet, broeders, dat u onwetend bent ten aanzien van hen die ontslapen zijn, opdat u niet bedroefd bent zoals de anderen, die geen hoop hebben,” schreef hij, en hij gaf de reden: “want als wij geloven dat Jezus gestorven en opgestaan is, zal ook God hen die in Jezus ontslapen zijn, met Hem terugbrengen” (1 Tessalonicenzen 4:13–14). Hij verbiedt onze tranen niet. Hij vraagt dat er hoop in zit. De doden in Christus zullen opstaan, de levenden zullen “samen met hen” worden verzameld, en Paulus besluit: “Zo dan, troost elkaar met deze woorden” (4:18).

De hoop is ouder dan Paulus. Toen de pasgeboren zoon van koning David stierf, stond David op van zijn vasten en zei: “Kan ik hem terugbrengen? Ik zal naar hem toe gaan, maar hij zal niet naar mij terugkeren” (2 Samuël 12:23). Genesis zegt dat toen Abraham stierf, hij “werd verenigd met zijn voorgeslacht” (Genesis 25:8). Jezus sprak over een grote tafel: “Velen zullen komen van oost en west en zullen aanliggen met Abraham, Izak en Jakob in het Koninkrijk der hemelen” (Mattheüs 8:11). Abraham, Izak en Jakob worden aan die tafel genoemd, vader, zoon en kleinzoon, nog steeds zichzelf.

De vroege Kerk hield hier door vreselijke jaren heen aan vast. Cyprianus, bisschop van Carthago in de derde eeuw, schreef aan zijn mensen terwijl een pestepidemie velen van hen doodde. Degenen die in de Heer sterven, vertelde hij hen, “zijn niet verloren, maar vooruitgezonden.” En hij beschreef de hemel als een thuiskomst: “Daar wacht een groot aantal van onze dierbaren op ons, en een dichte menigte van ouders, broers, kinderen verlangt naar ons.” De meeste kerken leren dat de ziel van een gelovige vanaf het moment van overlijden bij Christus is en dat het lichaam wordt opgewekt wanneer Hij terugkeert; of gelovigen onmiddellijk naar de hemel gaan zet uiteen waar zij verschillen.

Zullen we elkaar herkennen in de hemel?

Iedereen die de opgestane Jezus ontmoette, leerde Hem kennen, hoewel niet altijd meteen. Twee discipelen liepen met Hem naar Emmaüs zonder Hem te herkennen, en bij het avondmaal “nam Hij het brood, en toen Hij het gezegend had, brak Hij het en gaf het hun. En hun ogen werden geopend en zij herkenden Hem” (Lukas 24:30–31). Diezelfde avond stond Hij tussen de bange apostelen en toonde hun Zijn wonden: “Zie Mijn handen en Mijn voeten, want Ik ben het Zelf. Tast Mij aan en zie” (Lukas 24:39). Opstaan uit de dood had Hem geen vreemde gemaakt. Paulus noemt Hem “de eersteling van hen die ontslapen zijn” en belooft dat “zij die van Christus zijn” zullen volgen “bij Zijn komst” (1 Korinthe 15:20, 23). Wat God voor Hem deed, zal Hij doen voor degenen die Hem toebehoren.

Op de berg van de Gedaanteverandering zagen Petrus, Jakobus en Johannes “Mozes en Elia met Hem spreken,” en Petrus sprak hen meteen bij naam aan: “Laten wij hier drie tenten maken: voor U één, voor Mozes één en voor Elia één” (Mattheüs 17:3–4). Niemand had hen voorgesteld. Billy Graham, aan wie vaak werd gevraagd of we onze families in de hemel zullen kennen, wees op deze scène. Zijn antwoord, zei hij, was “altijd een volmondig ja,” en hij verwachtte herenigd te worden met “al mijn familieleden die al in de hemel zijn – inclusief mijn vrouw, Ruth.”

Paus Gregorius de Grote gaf hetzelfde antwoord in zijn Dialogues, en ging verder. De gezegenden, schreef hij, “kennen niet alleen degenen met wie zij in deze wereld bekend waren, maar ook degenen die zij voorheen nooit zagen.” De Catechismus van de Katholieke Kerk zegt dat de gezegenden in de hemel “hun ware identiteit, hun eigen naam behouden, of liever gezegd, terugvinden” (paragraaf 1025). Maria hoorde de hare in de tuin. Onze dierbaren hebben de hunne niet verloren.

Herinneren we ons onze familie en ons leven op aarde als we sterven?

De Schrift geeft geen volledig verslag van het geheugen na de dood, maar stelt de doden nooit voor als leeg. In Jezus’ gelijkenis van de rijke man en Lazarus zegt Abraham tegen de rijke man: “Kind, herinner je dat jij je goede dingen ontvangen hebt in je leven” (Lukas 16:25), en de rijke man smeekt om hulp voor “vijf broers” die nog op aarde zijn (16:28). Het is een gelijkenis die verteld is om de levenden tot bekering op te roepen, en we moeten er geen kaart van het hiernamaals van maken. Toch herinneren de doden zich in het verhaal dat Jezus koos te vertellen hun leven en hun families. In Openbaring weten de zielen van de martelaren dat hun dood nog niet gewroken is en roepen zij: “Hoelang, o heilige en waarachtige Heerser” (Openbaring 6:10).

Paulus belooft dat we meer zullen weten, niet minder: “nu ken ik ten dele, maar dan zal ik kennen, zoals ik gekend ben” (1 Korinthe 13:12). God kent ieder van ons nu, volledig en met liefde. Dan zullen we op dezelfde manier kennen. En de liefde die we voor elkaar hadden, gaat met ons mee, want “de liefde vergaat nooit” (1 Korinthe 13:8).

Zegt Jesaja niet “aan de vorige dingen zal niet meer gedacht worden”?

Sommige lezers vinden een vers dat lijkt te zeggen dat we zullen vergeten: “Want zie, Ik schep nieuwe hemelen en een nieuwe aarde: en aan de vorige zal niet gedacht worden, en zij zullen niet in de gedachten opkomen” (Jesaja 65:17). Het vers vlak daarvoor zegt wat er vergeten wordt: “omdat de vorige benauwdheden vergeten zijn, en omdat zij voor Mijn ogen verborgen zijn” (65:16). Openbaring, die dezelfde nieuwe hemel en nieuwe aarde beschrijft, benoemt ze: “God zal alle tranen van hun ogen afwissen; en de dood zal er niet meer zijn, noch rouw, noch geschrei, noch moeite zal er meer zijn: want de eerste dingen zijn voorbijgegaan” (Openbaring 21:4). In de context gelezen is de belofte dat de zorgen voorbij zullen zijn. Niets in het hoofdstuk zegt dat de mensen van wie we hielden er niet zullen zijn.

Zien onze dierbaren in de hemel ons en herinneren zij zich ons?

Hierover verschillen de kerken van mening. De Katholieke Kerk leert dat de heiligen in de hemel dicht bij ons zijn en voor ons bidden. Degenen in de hemel, zegt de Catechismus, “houden niet op voor ons bij de Vader te pleiten”, en het geeft de woorden van twee heiligen aan het einde van hun leven. De heilige Dominicus zei tegen zijn broeders: “Ween niet, want ik zal na mijn dood nuttiger voor jullie zijn en ik zal jullie dan effectiever helpen dan tijdens mijn leven.” De heilige Thérèse van Lisieux zei: “Ik wil mijn hemel doorbrengen met goed doen op aarde” (paragraaf 956). De Catechismus zegt ook wat de zaligen doen: zij “blijven vreugdevol Gods wil vervullen in relatie tot andere mensen en tot de hele schepping” (paragraaf 1029). De Kerk bidt ook voor de overledenen, omdat “ons gebed voor hen niet alleen in staat is hen te helpen, maar ook hun voorspraak voor ons effectief te maken” (paragraaf 958); waarom de doden die hulp nodig hebben, is de vraag over het vagevuur, hieronder.

De Orthodoxe Kerk leert dezelfde nabijheid. Een catechismus die lang in de Orthodoxe Kerk werd gebruikt, de Langere Catechismus van Metropoliet Filaret van Moskou (1830), zegt dat er eenheid is tussen de Kerk op aarde en de Kerk in de hemel “door onderlinge gemeenschap met elkaar”. De heiligen, zegt het, “zuiveren, versterken en offeren door hun gebeden en voorspraak de gebeden van de gelovigen die op aarde leven aan God op”, en tot de opstanding “zijn de zielen van de rechtvaardigen in licht en rust, met een voorproefje van eeuwig geluk.”

De meeste protestantse kerken zeggen minder. De Westminster Confessie leert dat bij de dood de zielen van de rechtvaardigen, “die dan volmaakt zijn gemaakt in heiligheid, worden ontvangen in de hoogste hemelen, waar zij het aangezicht van God aanschouwen”, en het zegt niets over de vraag of zij ons gadeslaan. Hebreeën vertelt ons dat “wij door zo’n grote wolk van getuigen omringd zijn” (Hebreeën 12:1), de gelovigen die in het hoofdstuk ervoor worden genoemd, zonder te zeggen wat zij zien. Jezus zei wel dat “er in de hemel blijdschap zal zijn over één zondaar die zich bekeert” (Lukas 15:7). Zevendedagsadventisten lezen de Schrift op een andere manier: zij leren dat “de dood een onbewuste staat is voor alle mensen” totdat Christus terugkeert, en Prediker zegt dat “de doden niets weten” (Prediker 9:5).

Wat ze ook onderwijzen, ze lezen allemaal dezelfde woorden van Jezus: God “is geen God van de doden, maar van de levenden: want voor Hem leven zij allen” (Lukas 20:38). De mensen die we missen zijn niet verloren voor God.

Missen onze dierbaren in de hemel ons?

De Schrift zegt het niet, en het is eerlijk om dat toe te geven. Wat het ons wel vertelt, is dat de hemel geen verdriet kent. “God zal alle tranen van hun ogen afwissen; en de dood zal er niet meer zijn, noch rouw, noch geschrei” (Openbaring 21:4). Paulus, die ernaar verlangde “heen te gaan en met Christus te zijn”, noemde dat “verreweg het beste” (Filippenzen 1:23). Dus onze geliefden in Christus treuren niet om ons zoals wij om hen treuren. Hun liefde is niet geëindigd, want “de liefde vergaat nimmermeer”, maar zij is genezen van verdriet.

Weten zij dat we hen missen? De katholieke en orthodoxe antwoorden hierboven zeggen dat de heiligen ons kennen en voor ons bidden, en op basis van die leer bereiken onze liefde en onze gebeden hen in God. De meeste protestanten zeggen dat de Schrift ons niet vertelt wat de overledenen van ons weten. Ze zouden het er allemaal over eens zijn dat God het weet. Jezus, staand bij het graf van zijn vriend, “was innerlijk bewogen en aangedaan”, en toen “Jezus weende” (Johannes 11:33, 35). De mensen die het zagen, zeiden: “Zie, hoe lief hij hem had!” (11:36). Ons missen is geen gebrek aan geloof. Paulus vroeg alleen dat wij “niet bedroefd zijn zoals de anderen die geen hoop hebben.”

Is er een vagevuur vóór de hemel?

De Katholieke Kerk leert dat “allen die in Gods genade en vriendschap sterven, maar nog onvolmaakt gezuiverd zijn, weliswaar verzekerd zijn van hun eeuwige redding; maar na de dood ondergaan zij een zuivering, om de heiligheid te bereiken die nodig is om de vreugde van de hemel binnen te gaan.” Het zegt: “De Kerk geeft de naam Vagevuur aan deze laatste zuivering van de uitverkorenen, die totaal verschilt van de straf van de verdoemden” (Catechismus 1030–1031). Dus de Kerk biedt gebeden aan voor de overledenen, “bovenal het eucharistisch offer, opdat zij, aldus gezuiverd, de zalige aanschouwing van God mogen bereiken” (1032).

De Orthodoxe Kerk bidt ook voor de overledenen en leert geen vagevuur. De catechismus van Filaret zegt dat “zielen die met geloof zijn heengegaan, maar zonder de tijd te hebben gehad om vruchten voort te brengen die de bekering waardig zijn”, “geholpen kunnen worden bij het bereiken van een gezegende opstanding door gebeden die voor hen worden opgedragen.” Een orthodoxe parochie, St. Johannes de Evangelist, legt uit dat “de Oosters-Orthodoxe Kerk niet gelooft in of vasthoudt aan” de leer van het vagevuur, en dat de orthodoxen bidden voor de doden, “waarbij zij God om barmhartigheid vragen voor hun zielen.”

De meeste protestantse kerken onderwijzen noch het vagevuur, noch gebed voor de doden. De Westminster Confessie zegt dat bij de dood de zielen van de rechtvaardigen naar de hemel gaan en de zielen van de goddelozen naar de hel, en voegt eraan toe: “Naast deze twee plaatsen, voor zielen die van hun lichaam gescheiden zijn, erkent de Schrift er geen.” Gebed, zegt het, moet worden gedaan “voor alle soorten mensen die leven, of die hierna zullen leven: maar niet voor de doden.”

Zijn we in de hemel nog steeds getrouwd?

Jezus beantwoordde dit zelf. Sommige Sadduceeën, “die zeggen dat er geen opstanding is”, brachten hem een raadsel over een vrouw die achtereenvolgens met zeven broers getrouwd was geweest, en vroegen wiens vrouw zij zou zijn (Mattheüs 22:23–28). Hij zei tegen hen: “U dwaalt, omdat u de Schriften niet kent, en ook de kracht van God niet. Want in de opstanding trouwen zij niet en worden zij niet uitgehuwelijkt, maar zij zijn als engelen van God in de hemel” (Mattheüs 22:29–30).

Het huwelijk hoort dus bij dit leven. Jezus zegt in dat antwoord niets over echtgenoten die vreemden worden, en alles wat de Schrift zegt over kennen en gekend worden geldt nog steeds voor hen. Veel weduwen en weduwnaars stellen deze vraag met pijn in hun hart, en de liefde die zij gaven en ontvingen is de naastenliefde die “nimmermeer vergaat.” Zal er een huwelijk zijn in de hemel? bekijkt de vraag nauwkeuriger.

Kunnen onze dierbaren ons bezoeken of ons tekenen sturen?

Na een overlijden voelen sommigen van ons een geliefde dichtbij, of vragen we ons af wat een vogel bij het raam betekent. De Schrift belooft geen boodschappen van de doden en verbiedt het zoeken ernaar. Onder de praktijken die de Wet “een gruwel voor de Heer” noemt, zijn de “raadpleger van geesten” en de “bezweerder” (Deuteronomium 18:11–12). In de gelijkenis van Jezus, wanneer de rijke man vraagt of Lazarus teruggestuurd kan worden om zijn broers te waarschuwen, weigert Abraham: “Als zij naar Mozes en de profeten niet luisteren, zullen zij zich ook niet laten overtuigen, zelfs niet als iemand uit de doden zou opstaan” (Lukas 16:31).

Iemand missen is geen zonde, en hen dichtbij voelen ook niet. Wat God ons geeft, is een manier om via Hem dicht bij hen te blijven. Katholieke en orthodoxe christenen bidden voor hun overledenen. Christenen van elke traditie danken God voor hen. Een kardinaal bij de voederbak kan een herinnering zijn aan de Vader die de vogels voedt, en wat het betekent wanneer God een kardinaal stuurt behandelt die vraag op zachte wijze.

Wat als ik niet zeker weet of mijn dierbare geloofde?

Paulus’ troost is uitgesproken over degenen “die in Jezus ontslapen zijn”, en sommigen die dit lezen zijn bang voor iemand wiens geloof ze nooit hebben gezien. De Schrift vraagt ons niet om een oordeel over hen uit te spreken. De Catechismus, na de ernstigste dingen over zonde te hebben onderwezen, zegt dat “wij het oordeel over personen moeten toevertrouwen aan de rechtvaardigheid en barmhartigheid van God” (paragraaf 1861). Abraham, pleitend voor de mensen van Sodom, stelde de vraag die wij ook mogen stellen: “Zal de Rechter van de hele aarde geen recht doen?” (Genesis 18:25). We kunnen de mensen van wie we houden aan Hem overlaten. Hij kende hen voordat wij dat deden.

Maria verliet de tuin en ging de discipelen vertellen “dat zij de Heere gezien had” (Johannes 20:18). Ze was op zoek gegaan naar een lichaam, en ze vond een vriend die haar naam kende. Dat is de hoop die we naar elk graf dragen: “Troost elkaar dan met deze woorden.”





Reacties

Een reactie plaatsen

Share to...