Is anime kijken een zonde? Nee, maar de Schrift geeft richting aan wat we kijken

Nee. Anime kijken is op zichzelf geen zonde en geen enkele kerk verbiedt het als zodanig. Anime is Japanse animatie en bevat, net als film, allerlei soorten verhalen, van zachte kinderverhalen tot gewelddadige en expliciete verhalen. De Schrift veroordeelt de kunstvorm niet. Het vraagt ieder van ons om te beoordelen wat we voor onze ogen plaatsen.

Anime-artiesten tekenen hun personages met grote ogen, en in Japan, zo merkt Britannica op, worden die ogen vaak gezien als “vensters naar de ziel”. Jezus sprak op vrijwel dezelfde manier over het oog: “De lamp van het lichaam is het oog; als dan uw oog zuiver is, zal heel uw lichaam verlicht zijn. Maar als uw oog kwaad is, zal heel uw lichaam duister zijn” (Mattheüs 6:22–23). Wat we kijken komt via het oog binnen en blijft daar niet. Dus de echte vraag voor een christen is wat een bepaalde serie binnenlaat.

Het woord staat niet in de Bijbel. Het is Japans voor “animatie”, een woord dat volgens het Online Etymology Dictionary “in de jaren zeventig in Japan lijkt te zijn ontstaan” als een verkorting van het Engelse woord. Het Engelse woord komt van het Latijnse animare, “adem inblazen”, van anima, “leven, adem”.

Een lezer van Genesis hoort daar misschien een echo: “de HEERE God vormde de mens uit het stof van de aardbodem en blies de levensadem in zijn neusgaten; zo werd de mens tot een levende ziel” (Genesis 2:7). Het is een mooie echo, maar die hoort bij het Latijn. Het woord anime heeft op zichzelf geen spirituele betekenis. Het benoemt een tekenstijl en de verhalen die daarin worden verteld.

De Bijbel was al lang voor de film voltooid, maar spreekt vaak over de ogen. “Ik zal mij niets goddeloos voor ogen stellen”, zingt David (Psalm 101:3). Job zegt: “Ik heb een verbond gesloten met mijn ogen; hoe zou ik dan naar een maagd omzien?” (Job 31:1). Jezus leert dat “ieder die naar een vrouw kijkt om haar te begeren, in zijn hart al overspel met haar gepleegd heeft” (Mattheüs 5:28). In elk van deze gevallen zit de zonde niet in het kijken als zodanig. Het zit in waar het oog zich mee voedt en waar het het hart naartoe leidt.

Paulus geeft ons de maatstaf voor alles wat we tot ons nemen: “verder, broeders, al wat waar is, al wat eervol is, al wat rechtvaardig is, al wat rein is, al wat lieflijk is, al wat welluidend is, als er enige deugd is en als er iets prijzenswaardigs is, bedenk dat” (Filippenzen 4:8). Die lijst laat ruimte voor heel veel kunst. Jezus zelf onderwees in verhalen; Mattheüs zegt dat “Hij zonder gelijkenis niet tot hen sprak” (Mattheüs 13:34). Een verzonnen verhaal kan dragen wat waar en lieflijk is, en dat doen er veel. Dezelfde lijst vertelt ons ook wanneer we een serie moeten uitzetten.

Geen enkele kerk die wij kennen leert dat anime als zodanig verboden is. De kerken spreken in plaats daarvan over alle media, en de gidsen die hier worden geciteerd zeggen grotendeels hetzelfde.

De Catechismus van de Katholieke Kerk waarschuwt dat de media “aanleiding kunnen geven tot een zekere passiviteit bij de gebruikers, waardoor zij minder waakzame consumenten worden van wat er gezegd of getoond wordt”, en vraagt dat gebruikers “matigheid en discipline beoefenen in hun omgang met de massamedia” (paragraaf 2496). Het vraagt om “zuiverheid van visie, extern en intern” (paragraaf 2520) en zegt dat zuiverheid van hart “entertainment vermijdt dat neigt naar voyeurisme en illusie” (paragraaf 2525).

Een katholieke mediagids van de Dochters van de H. Paulus vraagt: “Is anime slecht?” en antwoordt: “Niet inherent”, en vertelt kijkers om “weg te lopen van wat niet” wijst naar wat waar, goed en mooi is.

Eén evangelische bediening, GotQuestions.org, zegt dat de kunststijl van anime “moreel neutraal is”, en beantwoordt haar eigen vraag als volgt: “Wat moet de christelijke visie op anime zijn? Voorzichtig. Wat voor de één heilzaam kan zijn, kan voor de ander verwoestend zijn.” Er wordt opgemerkt dat “er sterke christenen zijn die van het medium genieten”, en dat anderen besluiten dat het “de tijd niet waard is die nodig is om er veilig doorheen te navigeren.”

Andere christenen blijven helemaal weg van anime, en hun redenen verdienen het om gehoord te worden. De Shinto-mythologie, zoals de website van hetzelfde bedieningscentrum voor tieners het verwoordt, “is de ruggengraat van veel anime”, en tarotkaarten en bezweringen zijn “niet ongewoon”. Het advies is direct: “Sommige christenen worstelen met media die andere goden promoten, en als jij een van die mensen bent, is Japanse anime waarschijnlijk niet iets voor jou om te proberen.” Veel ouders, zo merkt het op, verbieden anime ronduit vanwege de banden met pornografie.

Waar christenen op deze manier verschillen, is Paulus' onderwijs over het geweten van toepassing, en het beschermt beide keuzes. In Romeinen 14 schrijft hij over christenen die van mening verschilden over voedsel en heilige dagen, en hij vraagt ieder om “in zijn eigen geest ten volle overtuigd te zijn” (Romeinen 14:5). Hij voegt een waarschuwing toe die aan twee kanten snijdt: “Gelukkig is hij die zichzelf niet veroordeelt in wat hij goedkeurt... want al wat niet uit geloof is, is zonde” (Romeinen 14:22–23). Als je geweten wordt verontrust door een serie, is dat reden genoeg om te stoppen. Als het geweten van een vriend vrij is waar het jouwe dat niet is, vraagt Paulus je om hen niet te veroordelen, en vraagt hij hen om geen “struikelblok of aanleiding tot vallen” op jouw weg te leggen (Romeinen 14:13).

Tertullianus, in zijn boek De Spelen, vertelde christenen om helemaal weg te blijven van de Romeinse spelen en het theater, omdat de voorstellingen verbonden waren met de verering van afgoden; hij schreef dat “het ding voortkomt uit afgoderij”. Maar hij liet zijn lezers niet zonder iets om naar te kijken. “Dit zijn de genoegens, dit de spektakels die christelijke mannen passen — heilig, eeuwig, vrij”, schreef hij, en hij wees hen op de wedstrijden van het christelijke leven: “onkuisheid overwonnen door kuisheid, trouweloosheid gedood door trouw, wreedheid getroffen door mededogen.”

Basilius van Caesarea, die jonge christenen adviseerde die de heidense Griekse schrijvers lazen, gaf een zachter advies. Lees ze zoals bijen bloemen bezoeken, zei hij: “de bijen bezoeken niet alle bloemen zonder onderscheid, en ze proberen ook niet de bloemen waarop ze landen volledig mee te nemen, maar nadat ze zoveel hebben genomen als is aangepast aan hun behoeften, laten ze de rest liggen.”

En Augustinus, terugblikkend op zijn jeugd, herinnerde zich hoe een verhaal hem meer kon raken dan zijn eigen ziel. Als schooljongen die het Latijnse verhaal van Aeneas las, huilde hij om de dood van Dido, en vroeg later: “wat kan ellendiger zijn dan de ellendeling die niet om zichzelf rouwt, maar tranen stort om de dood van Dido uit liefde voor Aeneas, terwijl hij geen tranen stort om zijn eigen dood omdat hij U niet liefheeft, o God, licht van mijn hart.” Augustinus oordeelde hard over zichzelf en noemde dat soort leren “dit soort waanzin”. We hoeven niet te concluderen dat elk ontroerend verhaal verkeerd is. Maar zijn waarschuwing blijft staan: we kunnen diep meevoelen met verzonnen mensen en niets voelen voor God.

Dezelfde dingen waar we op zouden letten bij elke film of serie. Anime is een heel medium, en Britannica merkt op dat hoewel “een groot deel van het genre gericht is op kinderen”, sommige ervan “volwassen thema's en onderwerpen” bevatten.

Seksuele inhoud. Sommige anime is seksueel suggestief, en een hele categorie, genaamd hentai, is pornografie. De Schrift laat hier geen ruimte: “hoererij en alle onreinheid... laat het onder u zelfs niet genoemd worden, zoals heiligen betaamt” (Efeziërs 5:3). Als geanimeerde pornografie een strijd is geworden, is er hulp en geen schaamte om die te zoeken; hoe te stoppen met porno kijken als christen is een plek om te beginnen.

Geweld en wreedheid. Sommige series tonen geweld dat bedoeld is om gevoeld en betreurd te worden; andere maken er een plezier op zich van. Het verschil is belangrijk, want “wie geweld liefheeft, haat zijn ziel” (Psalm 11:5).

Geesten en magie. Veel anime put uit de Shinto-tradities van Japan, waar geesten en goden zich vermengen met het gewone leven. Christenen kunnen naar een verhaal kijken dat zich afspeelt in een wereld die door een ander geloof is gevormd, zoals we verhalen uit andere culturen lezen, zonder de verering ervan over te nemen. Een serie die de kijker uitnodigt om spreuken te beoefenen of geesten te zoeken, is een ander verhaal. De Schrift is duidelijk: “Wendt u niet tot de geesten van doden en raadpleeg geen waarzeggers, om u door hen niet te verontreinigen: Ik ben de HEERE, uw God” (Leviticus 19:31).

tijd. Een lange serie kan maanden aan avonden vullen. Paulus vraagt ons om te wandelen “als wijzen, de tijd uitkopend” (Efeziërs 5:15–16), en zegt over alle geoorloofde dingen: “ik zal mij door niets laten overheersen” (1 Korintiërs 6:12).

Ja, hoewel niet veel. Een daarvan is Superbook, een serie bijbelverhalen die in 1981 voor het eerst op de Japanse televisie tijdens prime-time werd uitgezonden als een outreach van het Christian Broadcasting Network, en die decennia later terugkeerde op de Japanse televisie. Veel andere series, gemaakt zonder enig christelijk doel, vertellen nog steeds verhalen over zelfopoffering, loyaliteit, vergeving en moed. GotQuestions.org merkt op dat christenen die van anime genieten “enkele bijbels goedgekeurde thema's kunnen zien en erdoor bemoedigd kunnen worden”, zoals deze. Net als de bijen van Basilius kunnen we nemen wat goed is en de rest laten liggen.

“Beproef alle dingen; behoud het goede” (1 Thessalonicenzen 5:21). Een paar eerlijke vragen doen het meeste werk. Zou ik blij zijn als Christus naast me zit terwijl ik hiernaar kijk? Ben ik na een avond kijken liefdevoller, geduldiger, vrediger, of minder? De vrucht van de Geest is “liefde, blijdschap, vrede, lankmoedigheid, vriendelijkheid, goedheid, trouw, zachtmoedigheid, zelfbeheersing” (Galaten 5:22–23), en waar we naar kijken voedt die vrucht of verstikt deze. Roept deze serie een verleiding op waar ik al tegen vecht? Kies ik nog steeds zelf wanneer ik stop?

Spreuken zegt: “Bescherm je hart boven alles wat te bewaren is, want daaruit zijn de uitingen van het leven” (Spreuken 4:23). Er zijn meer verzen hierover in Bijbelverzen over het bewaken van je hart. En Paulus' laatste woord over deze zaak dekt anime zoals het alles dekt: “Of u dus eet of drinkt of wat u ook doet, doe alles tot eer van God” (1 Korintiërs 10:31).

Veel anime is gemaakt voor kinderen en is net zo zacht als elke tekenfilm; andere zijn gemaakt voor volwassenen en zijn dat niet. Ouders kunnen “anime” niet als geheel beoordelen, alleen de serie die voor hen ligt. Zoek een serie op voordat deze begint, controleer de leeftijdsclassificatie en kijk samen naar de eerste afleveringen. Praat over wat je ziet. Vraag of een personage vriendelijk was, of waarom de een de ander vergaf. Vragen als deze leren een kind om goed te kijken, en kinderen hebben dat nog lang nodig nadat ze hun eigen series kiezen.

We leren allemaal hetzelfde, ouders en kinderen samen, en de psalmist geeft ons het gebed daarvoor: “Wend mijn ogen af van het zien van vluchtigheid; maak mij levend in Uw weg” (Psalm 119:37).

---

• Bijbelverzen over de geest
• Bijbelverzen over zuiverheid
• halloween en het christelijk geloof
• Kunnen Jehovah's Getuigen genieten van ontspanning?
• Bijbelverzen over hekserij