Is het een zonde om Kerstmis te vieren? Nee, zeggen de meeste kerken

Kerst als christenBekijk alle 36 artikelen in deze reeks

Nee. Niets in de Bijbel verbiedt een christen om Kerstmis te vieren, en de meeste kerken vieren het als een van hun grootste feesten. Niets in de Bijbel gebiedt het echter ook. Paulus laat heilige dagen over aan het geweten van elke gelovige (Romeinen 14:5–6). Sommige gereformeerde kerken laten 25 december voorbijgaan als een gewone dag, en dat doen Jehova's getuigen ook.

De christenen in Rome waren het oneens over dergelijke vragen toen Paulus aan hen schreef. Sommigen aten vlees en anderen aten alleen kruiden; sommigen stelden de ene dag boven de andere en anderen beschouwden elke dag als gelijk. Paulus beval geen van beide groepen om te veranderen. Hij keek naar wat ieder deed en vond hetzelfde in beiden: “Wie de dag in ere houdt, houdt hem in ere voor de Heere; en wie de dag niet in ere houdt, houdt hem niet in ere voor de Heere. Wie eet, eet voor de Heere, want hij dankt God; en wie niet eet, eet niet voor de Heere en dankt God” (Romeinen 14:6). Zijn woorden laten ruimte voor een gelovige die 25 december als een feestdag viert, en voor iemand die het als een gewone dag beschouwt.

Nee. De evangeliën van Mattheüs en Lucas vertellen over de geboorte van Jezus, maar ze geven geen datum, en het Nieuwe Testament vraagt gelovigen nooit om de dag als een feest te vieren. Jehovah's Getuigen vatten het samen in één zin: “De Bijbel geeft de datum van Jezus' geboorte niet, en zegt ook niet dat we zijn verjaardag moeten vieren.” De historicus Andrew McGowan zegt hetzelfde over de evangeliën: “de datum wordt niet gegeven, zelfs niet de tijd van het jaar.”

De eerste christenen vierden de dag dat Jezus opstond lang voordat ze de dag vierden dat hij werd geboren. Pasen was hun grote feest, en de vroegste christelijke schrijvers zeggen niets over een feest van zijn geboorte. De Kerk wachtte zo'n drie eeuwen om de geboorte een eigen dag te geven, en tegen het jaar 354 vierde de kerk in Rome het op 25 december.

Toch laat de Bijbel zien dat de geboorte wel werd gevierd, op de nacht dat het gebeurde. Lucas vertelt hoe een menigte engelen God prees voor de herders, en hoe de herders naar huis gingen terwijl ze God loofden voor alles wat ze hadden gezien (Lucas 2:13–20). Christenen die Kerstmis vieren, sluiten zich aan bij die lofprijzing, één keer per jaar en bewust.

Ja. Paulus laat dergelijke dagen over aan het geweten en waarschuwt gelovigen om ze niet tot een toetssteen voor elkaar te maken. “Laat dan niemand u veroordelen inzake eten of drinken of met betrekking tot een feestdag, of een nieuwe maan, of de sabbatten: die een schaduw zijn van de toekomstige dingen, maar het lichaam is van Christus” (Kolossenzen 2:16–17). Een heilige dag, zegt Paulus, is een schaduw, en degene die die schaduw werpt, is Christus.

De meeste kerken vieren het feest met vreugde, elk op zijn eigen manier, en hoe christenen Kerstmis vieren verzamelt hun gebruiken, van de advent tot de kerststal. Voor de Katholieke Kerk staat het direct na Pasen: “Naast de jaarlijkse vieringen van het paasmysterie beschouwt de Kerk niets als belangrijker dan de gedachtenis aan de geboorte van Christus en zijn vroege verschijningen,” zeggen haar normen voor het liturgisch jaar. Orthodoxe christenen vieren dezelfde Geboorte, en de kerken die de oude Juliaanse kalender volgen, vieren het op 25 december volgens die kalender, wat op 7 januari in de onze valt. Lutheranen vieren het in de vrijheid van de Augsburgse Confessie van 1530, die heilige dagen en feesten goedkeurt die de goede orde in de kerk dienen en leert dat het vieren ervan niet noodzakelijk is voor het heil. De ene kerk plaatst de dag direct na Pasen, de andere viert het in vrijheid en wil er geen wet van maken, en in elk van hen beschouwen gelovigen de dag “voor de Heer”, zoals Paulus zei dat ze mochten doen.

Zelfs hervormers die de kalender opschoonden, hielden deze dag in ere. De Tweede Helvetische Confessie van 1566 werd geschreven door mannen die de heiligendagen hadden afgeschaft, waarvan zij zeiden dat ze “veel absurds en nutteloos” bevatten. Toen ze bij de eigen feesten van Christus kwamen, waaronder zijn geboorte, grepen ze niet naar dezelfde bezem: “als de kerken in christelijke vrijheid religieus de gedachtenis vieren van de geboorte, besnijdenis, het lijden, de opstanding en de hemelvaart van de Heer, en de zending van de Heilige Geest over zijn discipelen, dan keuren wij dat zeer goed.” Mannen die de heiligendagen uit hun kerken hadden geveegd, maakten nog steeds met vreugde ruimte voor de geboorte van hun Heer.

Omdat ze dezelfde Bijbel lezen en tot een ander antwoord komen. De meesten van hen geloven dat de eredienst zich moet houden aan wat God heeft geboden, en dat Hij dit feest nooit heeft geboden; sommigen geloven ook dat de gebruiken ervan Hem onteren.

De puriteinen

De Engelse puriteinen vonden dat een heilige dag die de Schrift niet had aangewezen, niet gevierd mocht worden, en het drinken en de wanorde die met Kerstmis gepaard gingen, baarden hen ook zorgen. Hun Directory for public worship, overeengekomen door het Engelse Parlement met de godgeleerden verzameld in Westminster en goedgekeurd in Schotland in februari 1645, verwoordt het in één regel: “Feestdagen, in de volksmond heilige dagen genoemd, die geen grondslag hebben in het woord van God, dienen niet te worden voortgezet.” In het Engels van die tijd betekende “vulgarly” “algemeen”. De zin klinkt voor ons streng. Voor hen was het trouw, een weigering om God een dag voor te schotelen waar Hij niet om had gevraagd.

In 1647 ging het Parlement verder en maakte het tot wet. De verordening van 8 juni begint met: “Aangezien de feesten van de Geboorte van Christus, Pasen en Pinksteren, en andere feesten die gewoonlijk heilige dagen worden genoemd, voorheen bijgelovig zijn gebruikt en gevierd,” en beveelt dat deze “niet langer als feesten of heilige dagen binnen dit Koninkrijk Engeland en het Vorstendom Wales gevierd mogen worden.” In hun plaats moesten geleerden, leerlingen en bedienden, met toestemming van hun meesters, “recreatie en ontspanning van hun constante en gewone arbeid op elke tweede dinsdag van de maand” krijgen. De Catholic Encyclopedia van 1908 dateert het verbod op een eerdere wet uit 1644, die van de dag een vastendag en een marktdag maakte; de verordening van 1647 is degene die de Geboorte benoemt en het feest beëindigt. Veel mensen wilden het niet opgeven, en in Canterbury, zo vermeldt dezelfde encyclopedie, “werd bloed vergoten”. Christenen verwondden elkaar vanwege de verjaardag van de Vredevorst.

Aan de overkant van de oceaan nam het General Court van Massachusetts Bay op 11 mei 1659 een wet aan die iedereen die “betrapt werd op het vieren van een dag als Kerstmis of iets dergelijks, hetzij door werk te staken, te feesten of op enige andere wijze” een boete van vijf shilling oplegde. De reden hiervoor was het “voorkomen van wanorde” veroorzaakt door festivals die “in andere gemeenschappen bijgelovig werden gehouden, tot grote oneer van God en ergernis van anderen.” De wet bleef van kracht tot 1681, toen deze onder druk van de regering in Londen werd ingetrokken. Tweeëntwintig jaar lang beboetten gelovigen die vreesden God oneer aan te doen andere gelovigen omdat zij de geboorte van Zijn Zoon vierden. Paulus had hen beiden al in één vers samengebracht: wie de dag viert, viert deze voor de Heer, en wie de dag niet viert, onthoudt zich daarvan voor de Heer.

Gereformeerde kerken die de oude regel handhaven

Sommige presbyteriaanse en gereformeerde kerken houden nog steeds vast aan de regel van de puriteinen, die vaak het regulatieve principe wordt genoemd: in de eredienst doet de kerk alleen wat de Schrift voorschrijft. De Westminster Confessie verwoordt het als volgt: God “mag niet worden aanbeden volgens de verbeeldingen en bedenksels van mensen … of op enige andere wijze die niet in de Heilige Schrift is voorgeschreven.” Achter deze regel schuilt een angst die ieder van ons kan begrijpen: dat we God zouden aanbieden wat wij hebben verzonnen in plaats van wat Hij heeft gevraagd.

De Free Presbyterian Church of Scotland is een van deze kerken en zij viert geen Kerstmis. Zij erkent dat de geboorte van Christus “zeker een gedenkwaardige dag voor de wereld was.” Toch “zal men in het Nieuwe Testament tevergeefs zoeken naar een gebod om de verjaardag van de Heer Jezus Christus als heilig te onderhouden,” zo staat in haar tijdschrift. Voor deze kerk heeft de Heer Zijn volk al een heilige dag gegeven: “de Kerk van God heeft haar heilige dag in de christelijke sabbat als herdenking van Zijn opstanding uit de dood.” Haar leden houden elke week van het jaar een heilige dag, en geen enkele in december.

Schotland hield vanaf het begin vast aan die lijn. Toen de Algemene Vergadering van de Kerk van Schotland de Tweede Helvetische Confessie goedkeurde, kwam zij op 25 december 1566 bijeen en maakte zij één voorbehoud: zij keurde “dagen die aan Christus zijn gewijd” af. In haar brief aan Beza stelde zij dat Kerstmis en de andere feesten van Christus “op dit moment geen plaats onder ons hebben.” De Schotten ondertekenden wat zij konden ondertekenen en zeiden duidelijk waar zij dat niet konden, en dat is precies hoe Paulus gelovigen vraagt om met verschillen om te gaan.

Jehovah’s getuigen

Jehovah’s getuigen, die zichzelf als christenen beschouwen, geloven dat Kerstmis geworteld is in heidense verering die God niet goedkeurt, en dat Jezus Zijn volgelingen vroeg om Zijn dood te gedenken, niet Zijn geboorte. Hun leer over God verschilt van de geloofsbelijdenis van Nicea die katholieke, orthodoxe en protestantse kerken belijden: zij houden, in hun eigen woorden, vast aan het standpunt dat “Jezus niet de Almachtige God is.” Zij weten dat hun standpunt over Kerstmis impopulair is. “De Bijbel moedigt ons aan om zelf na te denken,” schrijven zij, en “wij houden ons aan Bijbelse principes, zelfs als dat betekent dat we impopulair worden.” Zij zeggen ook dat zij anderen de vrijheid laten om het feest te vieren. Hun redenen, en de Gedachtenisviering die zij in plaats daarvan houden, worden uiteengezet in Vieren Jehovah’s getuigen Kerstmis?

De meeste historici zeggen van niet, hoewel sommige van de gebruiken ouder zijn dan het feest zelf, en het bewijsmateriaal aan beide kanten wordt afgewogen in Heeft Kerstmis heidense oorsprong?

Mensen die van Christus houden, bevinden zich aan beide kanten van deze kwestie. De meeste gelovigen, in de meeste kerken, vieren Kerstmis. Sommige gereformeerde kerken doen dat vandaag de dag niet, zoals de puriteinen dat in de jaren 1640 ook niet deden, en Jehovah’s getuigen evenmin. Paulus’ vraag aan de Romeinen is bedoeld voor hen allen: “Wie bent u dat u de dienaar van een ander oordeelt? Hij staat of valt voor zijn eigen heer” (Romeinen 14:4). De toets die hij geeft, is of een dag wordt gevierd, of wordt overgeslagen, “voor de Heer”.

Als uw kerk geen Kerstmis viert en uw familie wel, of andersom, dan is Paulus’ raad voor u beiden bedoeld. “Laten wij dan niet meer over elkaar oordelen: maar oordeel liever dit, dat niemand zijn broeder een struikelblok of een aanleiding tot vallen in de weg legt” (Romeinen 14:13). Degene die het feest viert, moet niet neerkijken op degene die zich onthoudt. Degene die zich onthoudt, moet de tafel die zijn naaste dekt niet veroordelen.

Of we kerstavond nu in een overvolle kerk doorbrengen of op 25 december een gewone werkdag hebben, we kunnen God danken voor hetzelfde Kind. Dat is wat Paulus van ons allen vraagt, en hij geeft de reden: “Want of wij leven, wij leven voor de Heer; en of wij sterven, wij sterven voor de Heer: of wij dan leven, of sterven, wij zijn van de Heer” (Romeinen 14:8).

---

• Vieren Jehovah’s getuigen Kerstmis?
• Heeft Kerstmis heidense oorsprong?
• Waarom is Kerstmis op 25 december?
• Hoe vieren christenen Kerstmis?
• Wat is de ware betekenis van Kerstmis?

Meer uit deze reeksKerst als christenBekijk alle 36 artikelen