20 Bijbelverzen over verantwoordelijkheid

Romeinen 14:12

“Zo zal dan ieder van ons voor zichzelf rekenschap geven aan God.”

Reflectie: Paulus schrijft aan gelovigen in Rome die over elkaar oordeelden wat betreft voedsel, waarbij sommigen alles aten en anderen alleen groenten (Romeinen 14:2). Hij herinnert hen eraan dat “wij allen voor de rechterstoel van God zullen staan” (14:10) en ieder voor zichzelf verantwoording zal afleggen. Het volgende vers trekt de conclusie: “Laten wij dan niet langer over elkaar oordelen.”

2 Korintiërs 5:10

“Want wij moeten allen voor de rechterstoel van Christus openbaar worden, opdat ieder vergelding ontvangt voor wat hij door middel van zijn lichaam gedaan heeft, hetzij goed, hetzij kwaad.”

Reflectie: Het vers geeft de reden voor het voorgaande vers: “wij stellen er ons een eer in Hem welgevallig te zijn” (5:9). Iedereen verschijnt voor de rechterstoel van Christus om te ontvangen wat toekomt voor wat gedaan is “in het lichaam, of het goed of kwaad is”. Paulus voegt in 5:11 toe: “Omdat wij dan de vrees voor de Heere kennen, bewegen wij de mensen tot geloof.”

Matteüs 12:36

“Ik zeg u dat de mensen van elk nutteloos woord dat zij zullen spreken, rekenschap zullen moeten afleggen op de dag van het oordeel.”

Reflectie: Jezus zegt dit tegen Farizeeën die beweerden dat Hij demonen uitdreef door Beëlzebul (Mattheüs 12:24). Hij heeft zojuist gezegd dat “de mond spreekt uit de overvloed van het hart” (12:34), en Hij volgt de waarschuwing met: “want op grond van uw woorden zult u rechtvaardig verklaard worden, en op grond van uw woorden zult u veroordeeld worden” (12:37).

Romans 2:14-16

“Want wanneer heidenen, die de wet niet hebben, van nature doen wat de wet vereist, zijn zij voor zichzelf de wet, ook al hebben zij de wet niet. Zij tonen dat het werk van de wet in hun hart geschreven staat, terwijl hun geweten ook getuigenis geeft en hun gedachten onderling elkaar beschuldigen of ook verontschuldigen op de dag dat God de geheimen van de mensen zal oordelen door Jezus Christus, overeenkomstig mijn evangelie.”

Reflectie: Paulus beschrijft heidenen die de wet niet hebben, maar toch “van nature doen wat de wet vereist”; hun geweten “geeft getuigenis” en hun gedachten “beschuldigen of verontschuldigen hen”. Twee verzen eerder zegt hij dat degenen die zondigden zonder de wet “ook zonder de wet zullen omkomen”, en degenen die onder de wet staan “door de wet geoordeeld zullen worden” (2:12). Het gedeelte eindigt op de dag dat God “de geheimen van de mensen” oordeelt door Jezus Christus.

Openbaring 20:12

“En ik zag de doden, groot en klein, staan voor de troon, en de boeken werden geopend. En nog een ander boek werd geopend, namelijk het boek des levens. En de doden werden geoordeeld op grond van wat in de boeken geschreven stond, overeenkomstig hun werken.”

Reflectie: In het visioen van Johannes staan de doden, “groot en klein”, voor de troon terwijl de boeken worden geopend, en zij worden geoordeeld “overeenkomstig hun werken”, een uitdrukking die in 20:13 wordt herhaald. Een tweede register wordt naast de boeken geopend: het boek des levens. Vers 15 zegt dat ieder wiens naam niet in het boek des levens bleek te staan, in de poel van vuur werd geworpen.

1 Korintiërs 3:13-15

“Het werk van ieder zal openbaar worden. De dag zal het namelijk duidelijk maken, omdat die in vuur verschijnt. En hoe het werk van ieder is, zal het vuur beproeven. Als iemands werk dat hij op het fundament gebouwd heeft, standhoudt, zal hij loon ontvangen. Als iemands werk verbrandt, zal hij schade lijden. Hijzelf zal echter behouden worden, maar wel zo: als door vuur heen.”

Reflectie: Paulus noemt zichzelf een kundig bouwmeester die het fundament heeft gelegd, wat Jezus Christus is, en zegt dat anderen daarop voortbouwen (3:10-11). Het werk van elke bouwer zal op “de Dag” door vuur worden beproefd. Degene wiens werk verbrandt “zal schade lijden, maar hij zal zelf behouden worden”, dus de verantwoording hier betreft het werk dat op het fundament is gebouwd, en de eigen redding van de bouwer is niet wat verloren gaat.

Ezechiël 18:20

“De ziel die zondigt, die zal sterven. De zoon zal de ongerechtigheid van de vader niet dragen, en de vader zal de ongerechtigheid van de zoon niet dragen. De gerechtigheid van de rechtvaardige zal op hemzelf rusten, en de goddeloosheid van de goddeloze zal op hemzelf rusten.”

Reflectie: Het hoofdstuk beantwoordt een gezegde dat in Israël werd herhaald: “De vaders hebben onrijpe druiven gegeten en de tanden van de kinderen zijn stroef geworden” (Ezechiël 18:2). God zegt dat het spreekwoord niet langer gebruikt zal worden, omdat “alle zielen van Mij zijn” (18:4), en ieder mens draagt zijn eigen rechtvaardigheid of goddeloosheid. Het hoofdstuk eindigt met: “Ik zal u oordelen, huis van Israël, ieder naar zijn wegen”, direct gevolgd door een oproep om zich te “bekeren en leven” (18:30-32).

Galaten 6:5

“Want ieder zal zijn eigen last dragen.”

Reflectie: Drie verzen eerder schrijft Paulus: “Draag elkaars lasten” (6:2), dus de twee uitspraken staan naast elkaar. Het vers vlak daarvoor legt het uit: “Laat ieder zijn eigen werk beproeven, en dan zal hij voor zichzelf alleen de roem hebben en niet voor de ander.” Paulus vraagt gelovigen om te helpen dragen wat voor een ander te zwaar is en om verantwoording af te leggen voor hun eigen werk zonder dat met dat van iemand anders te vergelijken.

Lucas 16:10

“Wie trouw is in het minste, is ook in het vele trouw; en wie onrechtvaardig is in het minste, is ook in het vele onrechtvaardig.”

Reflectie: Jezus zegt dit na de gelijkenis van de onrechtvaardige rentmeester, wiens heer tegen hem zei: “Geef rekenschap van uw beheer” (Lukas 16:2). Het volgende vers past het gezegde toe op geld: “Als u dan in de onrechtvaardige mammon niet trouw bent geweest, wie zal u het ware toevertrouwen?”

Psalm 51:4

“Tegen U, U alleen, heb ik gezondigd en gedaan wat kwaad is in Uw ogen, opdat U rechtvaardig bent in Uw spreken en rein in Uw oordelen.”

Reflectie: Het opschrift van de psalm plaatst deze in de tijd dat de profeet Natan bij David kwam nadat hij “bij Bathseba was gekomen”. David noemt God als degene tegen wie hij gezondigd heeft en erkent dat God “rechtvaardig” en “zuiver” is in het oordelen over hem. Het vers daarvoor is zijn bekentenis: “Want ik ken mijn overtredingen, en mijn zonde is altijd voor mij.”

Spreuken 28:13

“Wie zijn overtredingen bedekt, zal niet voorspoedig zijn, maar wie ze belijdt en laat, zal barmhartigheid verkrijgen.”

Reflectie: Het spreekwoord zet twee wegen naast elkaar. Het verbergen van wangedrag brengt geen voorspoed; barmhartigheid komt toe aan degene die zijn overtredingen “belijdt en laat”, dus het spreekwoord vraagt zowel om de bekentenis als om het afkeren van het kwaad.

1 Johannes 1:9

“Als wij onze zonden belijden, is Hij getrouw en rechtvaardig om ons de zonden te vergeven en ons te reinigen van alle ongerechtigheid.”

Reflectie: Johannes plaatst deze belofte tussen twee ontkenningen: “Als wij zeggen dat wij geen zonde hebben, misleiden wij onszelf” (1:8) en “Als wij zeggen dat wij niet gezondigd hebben, maken wij Hem tot een leugenaar” (1:10). God wordt “getrouw en rechtvaardig” genoemd om degene die belijdt te vergeven. Twee verzen eerder brengt wandelen in het licht “gemeenschap met elkaar” (1:7).

Jakobus 5:16

“Belijd elkaar de overtredingen en bid voor elkaar, opdat u genezen wordt. Een krachtig gebed van een rechtvaardige brengt veel teweeg.”

Reflectie: Jakobus heeft zojuist tegen de zieken gezegd dat zij de ouderlingen van de kerk moeten roepen om over hen te bidden, eraan toevoegend dat “als hij zonden gedaan heeft, ze hem vergeven zullen worden” (5:14-15). De opdracht om zonden “aan elkaar” te belijden volgt met een “daarom”, en gebed voor elkaar hoort daarbij. De brief sluit af met hetzelfde thema: wie een broeder terugbrengt die van de waarheid afdwaalt, “zal zijn ziel uit de dood redden” (5:19-20).

Mattheüs 18:15-17

“Als uw broeder tegen u zondigt, ga naar hem toe en wijs hem op zijn fout, onder vier ogen. Als hij naar u luistert, hebt u uw broeder gewonnen. Maar als hij niet naar u luistert, neem dan nog één of twee anderen mee, zodat elke zaak vaststaat door de mond van twee of drie getuigen. Als hij weigert naar hen te luisteren, zeg het dan tegen de gemeente. En als hij weigert ook naar de gemeente te luisteren, laat hij dan voor u zijn als een heiden en een tollenaar.”

Reflectie: Jezus geeft een volgorde van stappen: spreek de broeder alleen aan, neem er dan een of twee anderen bij, vertel het dan aan de kerk. De tweede stap leent de regel uit Deuteronomium 19:15 dat een beschuldiging wordt vastgesteld “op grond van twee of drie getuigen”. Het doel wordt in de eerste stap genoemd: “Als hij naar u luistert, hebt u uw broeder gewonnen.”

Lucas 17:3-4

“Pas op voor uzelf! Als uw broeder tegen u zondigt, bestraf hem, en als hij berouw heeft, vergeef hem, en als hij zevenmaal per dag tegen u zondigt en zevenmaal tot u terugkeert en zegt: ‘Ik heb berouw’, moet u hem vergeven.”

Reflectie: “Wees op uw hoede” volgt op een waarschuwing tegen het laten zondigen van “een van deze kleinen” (Lukas 17:1-2). Berisping en vergeving komen in dezelfde zin voor: de broeder die zondigt wordt berispt, en als hij berouw toont, wordt hij vergeven, zelfs als hij zeven keer per dag zondigt en berouw toont.

Hebreeën 10:24-25

“En laten wij op elkaar letten door elkaar aan te vuren tot liefde en goede werken. Laten wij het onderling samenkomen niet nalaten, zoals sommigen de gewoonte hebben, maar elkaar bemoedigen, en dat zoveel te meer naarmate u de dag ziet naderen.”

Reflectie: De schrijver vertelt gelovigen om aan elkaar te denken en te overwegen hoe zij elkaar kunnen aanzetten tot liefde en goede werken. Dezelfde zin waarschuwt tegen het “nalaten van de onderlinge bijeenkomst, zoals sommigen dat gewoon zijn”. De urgentie komt voort uit het feit dat “de Dag nadert”.

Spreuken 27:17

“IJzer scherpt ijzer, zo scherpt de ene mens de andere.”

Reflectie: Het spreekwoord is een enkel tweeregelig gezegde: ijzer wordt door ijzer geslepen, en de ene mens door de andere. Er staat niet hoe het slijpen gebeurt, en de verzen aan weerszijden, over een twistzieke vrouw (27:15-16) en een vijgenboom (27:18), zijn afzonderlijke spreuken.

Hebreeën 13:17

“Wees gehoorzaam aan uw voorgangers en wees hun onderdanig, want zij waken over uw zielen, omdat zij rekenschap moeten afleggen. Laat hen dat met vreugde doen en niet zuchtend, want dat zou u geen nut brengen.”

Reflectie: Leiders waken over zielen “als degenen die rekenschap zullen moeten afleggen,” dus het vers houdt beide partijen verantwoordelijk: de kerk gehoorzaamt haar leiders, en de leiders leggen verantwoording af over hoe zij gewaakt hebben. Tien verzen eerder vertelt dezelfde brief de lezers om “de uitkomst” van de levenswandel van hun voormalige leiders te beschouwen en hun geloof na te volgen (13:7).

1 Timoteüs 5:19-20

“Aanvaard geen beschuldiging tegen een ouderling, behalve op getuigenis van twee of drie getuigen. Wie zondigen, moet u in tegenwoordigheid van allen bestraffen, opdat ook de anderen vrees hebben.”

Reflectie: Paulus vertelt Timotheüs om oudsten te beschermen tegen een enkele beschuldiger: een aanklacht heeft twee of drie getuigen nodig. Een oudste die volhardt in zonde wordt in het openbaar bestraft, “opdat ook de anderen met vrees vervuld worden.” Het volgende vers draagt Timotheüs op dit te doen “zonder vooroordeel, en niets te doen uit partijdigheid” (5:21).

2 Timoteüs 4:1-2

“Ik bezweer u voor God en de Heere Jezus Christus, Die levenden en doden zal oordelen bij Zijn verschijning en Zijn Koninkrijk: predik het Woord. Wees daarin tijdig en ontijdig. Weerleg, bestraf, vermaan en dat met alle geduld en onderricht.”

Reflectie: Paulus doet deze oproep “ten overstaan van God en van Christus Jezus, Die levenden en doden zal oordelen,” dus Timotheüs’ prediking en bestraffing vinden plaats voor Degene die hen zal oordelen. Later in het hoofdstuk spreekt Paulus over zijn eigen verantwoording: hij heeft “het geloof behouden” en verwacht de kroon “die de Heere, de rechtvaardige Rechter, mij op die dag zal toekennen” (4:7-8).