In de Bijbel staat honing meestal voor overvloed en zoetheid. Het beloofde land is “een land dat overvloeit van melk en honing” (Exodus 3:8), en Gods woorden zijn “zoeter dan honing” (Psalm 19:11).
Spreuken waarschuwt ook tegen het eten van te veel ervan (Spreuken 25:16) en vergelijkt de lippen van de overspelige vrouw met druipende honing (Spreuken 5:3). In de verhalen vindt Simson honing in het karkas van een leeuw (Rechters 14:8-9), proeft Jonathan ervan tegen de eed van zijn vader in (1 Samuël 14:27), leeft Johannes de Doper van sprinkhanen en wilde honing (Mattheüs 3:4), en eten twee profeten een boekrol die naar honing smaakt (Ezechiël 3:3; Openbaring 10:10). De wet houdt honing van het altaar (Leviticus 2:11).
Het land dat overvloeit van melk en honing

Exodus 3:8
“Daarom ben Ik neergedaald om hen uit de hand van de Egyptenaren te verlossen, en hen uit dat land te voeren naar een goed en ruim land, naar een land dat overvloeit van melk en honing, naar de woonplaats van de Kanaänieten, de Hethieten, de Amorieten, de Perizzieten, de Hevieten en de Jebusieten.”
Reflectie: God spreekt tot Mozes vanuit de brandende braamstruik, nadat Hij heeft gezegd dat Hij de ellende van Zijn volk in Egypte heeft gezien en hen heeft horen roepen (Exodus 3:7). De redding heeft een bestemming: “een goed en ruim land, een land dat overvloeit van melk en honing.” Hetzelfde vers noemt de volken die al in het land wonen, van de Kanaänieten tot de Jebusieten.

Exodus 33:3
“Trek naar het land dat overvloeit van melk en honing. Ik zal echter niet in uw midden meetrekken, want u bent een stijfkoppig volk; anders zou Ik u onderweg vernietigen.”
Reflectie: Dit komt na het gouden kalf. God stuurt het volk nog steeds naar het land dat overvloeit van melk en honing, maar zegt dat Hij niet met hen mee zal gaan, en wanneer zij dit horen, rouwen zij en leggen zij hun sieraden af (Exodus 33:4). Het land zonder Gods aanwezigheid wordt als een verlies beschouwd. Mozes pleit, en God antwoordt in vers 14: “Mijn aangezicht zal meegaan, en Ik zal u rust geven.”

Numbers 16:13
“Is het niet genoeg dat u ons uit een land dat overvloeit van melk en honing hebt weggehaald om ons in de woestijn te doden? En nu wilt u ook nog over ons heersen!”
Reflectie: Dathan en Abiram, die weigeren gehoor te geven aan de oproep van Mozes tijdens de opstand van Korach, draaien de uitdrukking om: zij noemen Egypte het land dat overvloeit van melk en honing. In het volgende vers klagen zij dat Mozes hen niet naar zo'n land heeft gebracht. De uitdrukking die bedoeld was voor de belofte, wordt toegepast op de plaats van slavernij.

Deuteronomy 8:8
“een land met tarwe en gerst, wijnstokken en vijgenbomen, granaatappels, olijfolie en honing”
Reflectie: Mozes beschrijft het land voordat Israël het binnentrekt, met beken en bronnen, graan, wijnstokken, vijgen, granaatappels, olijfolie en honing, en rotsen die ijzer en koper voortbrengen. Vers 10 vertelt het volk wat zij moeten doen wanneer zij gegeten hebben: “prijs de HEERE, uw God, voor het goede land dat Hij u gegeven heeft.” De verzen die volgen waarschuwen dat volle magen en grote kuddes hen kunnen doen vergeten wie de HEERE is die hen uit Egypte heeft geleid.

Ezekiel 20:6
“Op die dag zwoer Ik hun dat Ik hen uit Egypte zou leiden naar een land dat Ik voor hen had uitgezocht, een land dat overvloeit van melk en honing, het mooiste van alle landen.”
Reflectie: Ezechiël vertelt de geschiedenis van Israël aan de oudsten die gekomen zijn om de HEERE te raadplegen. God zwoer hen naar een land te brengen dat overvloeit van melk en honing, “het sieraad van alle landen,” en zei hen de afgoden van Egypte weg te doen. Vers 8 vermeldt dat zij dat niet wilden, dus de belofte van het land wordt geplaatst naast een geschiedenis van opstand.

Psalm 81:16
“Maar Hij zou hen voeden met het beste van de tarwe; met honing uit de rots zou Ik u verzadigen.”
Reflectie: De psalm sluit af met Gods weeklacht over een volk dat niet wilde luisteren: “O, dat Mijn volk naar Mij geluisterd had” (Psalm 81:14). Honing uit de rots is wat zij gekregen zouden hebben. Het beeld echoot het Lied van Mozes, waar God Israël voedde “met honing uit de rots” (Deuteronomium 32:13), en vers 11 van de psalm heeft al beloofd: “Doe uw mond wijd open, en Ík zal hem vervullen.”
Gods woorden zoeter dan honing

Psalm 19:10
“Zij zijn kostbaarder dan goud, dan veel zuiver goud; zij zijn zoeter dan honing, dan honing uit de raat.”
Reflectie: De “zij” van dit vers zijn de wet, de getuigenissen, de bevelen, de geboden en de verordeningen van de HEERE die in de verzen 8-10 worden opgesomd. De psalmist plaatst ze boven goud qua waarde en boven honing uit de raat qua zoetheid. Vers 12 voegt toe wat zij doen: “Ook wordt Uw dienaar daardoor gewaarschuwd; in het onderhouden ervan is grote beloning.”

Psalm 119:103
“Hoe zoet zijn uw woorden voor mijn gehemelte, zoeter dan honing voor mijn mond!”
Reflectie: Psalm 119 is een lange meditatie over Gods woord, en dit vers staat tussen een bewering van gehoorzaamheid (“Ik ben niet afgeweken van Uw bepalingen”) en een verklaring van wat Gods voorschriften geven: “Van Uw bevelen krijg ik inzicht; daarom haat ik elk pad van leugen.”

Ezekiel 3:3
“Toen zei Hij tegen mij: ‘Mensenkind, eet deze boekrol die Ik je geef en vul je maag ermee.’ Dus at ik hem op, en hij smaakte zo zoet als honing in mijn mond.”
Reflectie: God zegt tegen Ezechiël dat hij een boekrol moet eten en dan moet gaan spreken tot Israël. De boekrol is aan beide kanten beschreven met “weeklachten, zuchten en weeën” (Ezechiël 2:10), maar toch smaakt het zo zoet als honing. Wanneer de Geest hem vervolgens naar de ballingen voert, zegt Ezechiël dat hij ging “in bitterheid, in de verbittering van mijn geest” (Ezechiël 3:14).

Revelation 10:10
“Ik nam het kleine boekje uit de hand van de engel en at het op. Het smaakte in mijn mond zoet als honing, maar toen ik het gegeten had, werd mijn maag bitter.”
Reflectie: Johannes herhaalt de daad van Ezechiël: een engel geeft hem een kleine boekrol om te eten, zoet in de mond en bitter in de maag, zoals de engel in vers 9 had gewaarschuwd. Het volgende vers legt de opdracht uit: “U moet opnieuw profeteren over vele volken, naties, talen en koningen.”
Honing als beeld van wijsheid, spraak en liefde

Proverbs 24:13
“Eet honing, mijn zoon, want het is goed; honing uit de raat is zoet voor je smaak.”
Reflectie: Een vader zegt tegen zijn zoon dat hij honing moet eten omdat het goed is, en verandert het advies in het volgende vers in een vergelijking: “Erken dat wijsheid zo is voor uw ziel: als u haar vindt, is er een toekomst, en uw hoop zal niet worden afgesneden.” Het letterlijke voedsel en de wijsheid die het uitbeeldt, worden beide geprezen.

Spreuken 16:24
“Genadige woorden zijn een honingraat, zoet voor de ziel en genezing voor de beenderen.”
Reflectie: Het vers vóór dit vers zegt dat het hart van de wijze zijn mond verstandig maakt. Vriendelijke woorden, als een honingraat, zijn aangenaam voor degene die ze hoort en doen de hoorder goed, “zoet voor de ziel en genezing voor het gebeente.”

Proverbs 5:3
“Want de lippen van een vreemde vrouw druipen van honing, en haar mond is gladder dan olie”
Reflectie: Hier is de zoetheid een valstrik. De lippen van de overspelige vrouw druipen van honing en haar spraak is glad, “maar het einde ervan is bitter als alsem” en “haar stappen leiden recht naar het graf” (Spreuken 5:4-5). Spreuken 16:24 gebruikt de honingraat voor vriendelijke woorden; hier beschrijft hetzelfde beeld spraak die tot de dood leidt.

Hooglied 4:11
“Uw lippen druipen van honingzeem, mijn bruid; honing en melk zijn onder uw tong. De geur van uw kleding is als de geur van de Libanon.”
Reflectie: De bruidegom spreekt tot zijn bruid en zegt dat haar liefde aangenamer is dan wijn (Hooglied 4:10). In Hooglied 5:1 beantwoordt hij haar uitnodiging om in zijn tuin te komen: “Ik eet mijn honingraat met mijn honing.”
Genoeg en te veel

Spreuken 25:16
“Als je honing vindt, eet dan precies genoeg—te veel ervan, en je zult overgeven.”
Reflectie: Spreuken verbiedt honing niet; hetzelfde boek prijst het in Spreuken 24:13. Dit vers stelt een grens, eet precies genoeg, en noemt het resultaat van het negeren ervan. Spreuken 25:27 maakt hetzelfde punt over honing en plaatst het naast het zoeken naar zaken die te diep zijn.

Proverbs 27:7
“Wie verzadigd is, walgt van honing, maar voor de hongerige is zelfs het bittere zoet.”
Reflectie: Of honing lekker smaakt, hangt af van degene die het eet. Een verzadigd persoon wijst de raat af, terwijl een hongerige zelfs bitter voedsel zoet vindt. Het spreekwoord observeert de eetlust in plaats van een gebod te geven.
Honing in de wet en in de verhalen

Leviticus 2:11
“Elk graanoffer dat u aan de Heer brengt, moet zonder zuurdesem worden bereid, want u mag geen zuurdesem of honing verbranden in een voedseloffer dat aan de Heer wordt aangeboden.”
Reflectie: Graanoffers die op het altaar werden verbrand, mochten geen zuurdesem en geen honing bevatten. Vers 12 staat toe dat beide als eerstelingen worden gebracht, alleen niet verbrand op het altaar, en 2 Kronieken 31:5 noemt honing onder de eerstelingen die de Israëlieten in de tijd van Hizkia gaven. Leviticus 2 geeft geen reden om honing van het altaar te weren.

Judges 14:8-9
“Enige tijd later, toen hij terugging om met haar te trouwen, week hij af om naar het karkas van de leeuw te kijken, en daarin zag hij een zwerm bijen en wat honing. Hij schepte de honing met zijn handen eruit en at ervan terwijl hij doorliep. Toen hij zich weer bij zijn ouders voegde, gaf hij hun wat, en zij aten er ook van. Maar hij vertelde hun niet dat hij de honing uit het karkas van de leeuw had gehaald.”
Reflectie: Op weg om met een Filistijnse vrouw in Timna te trouwen, wijkt Simson af naar het karkas van de leeuw die hij had verscheurd en vindt er bijen en honing in. Hij eet ervan, geeft wat aan zijn ouders en vertelt hun niet waar het vandaan kwam. De episode wordt zijn raadsel op het bruiloftsfeest: “Uit de eter kwam iets te eten, uit de sterke kwam iets zoets” (Rechters 14:14).

1 Samuel 14:27
“Jonathan had echter niet gehoord dat zijn vader het volk met de eed had bezworen; daarom stak hij het uiteinde van de staf die in zijn hand was uit en doopte die in de honingraat. Hij bracht zijn hand naar zijn mond, en zijn ogen lichtten op.”
Reflectie: Saul had het leger onder ede gesteld om niet te eten tot de avond, en ze kwamen honing tegen op de grond in het bos. Jonathan, die de eed niet had gehoord, proefde ervan en “zijn ogen lichtten op.” Hij zei toen: “Mijn vader heeft het land in moeilijkheden gebracht” (1 Samuël 14:29). Toen Saul later zwoer dat Jonathan moest sterven, weigerden de soldaten dit toe te staan, en Jonathan werd niet ter dood gebracht (1 Samuël 14:44-45).

Matthew 3:4
“Johannes droeg kleding van kameelhaar en een leren riem om zijn middel. Hij at sprinkhanen en wilde honing.”
Reflectie: De kleding en het voedsel van Johannes de Doper worden samen beschreven. Het kameelhaar en de leren riem komen overeen met de beschrijving van Elia in 2 Koningen 1:8, “een haren kleed en … een leren gordel om zijn middel.” Sprinkhanen behoorden tot de insecten die de wet Israël toestond te eten (Leviticus 11:22), en Marcus 1:6 geeft hetzelfde dieet.

Een reactie plaatsen